T2023-006 Tussentijdse evaluatie woonvisie Heemskerk en Beverwijk ‘Een thuis voor iedereen‘

Beverwijk (2021): a)8% b)73% c)14% d)5%

Met de corporaties zijn afspraken gemaakt over de mogelijkheid om maatwerk te kunnen leveren. Tevens zijn er afspraken gemaakt om de vrije toewijzingsruimte bij de jaarlijkse vrijkomende huurvoorraad in te zetten voor het huisvesten van de middeninkomens (€42.000 - €50.000) Als maatregel is benoemd: Uitnodigen van wooncorporaties om huurwoningen (al dan niet tijdelijk) aan te passen aan de financiële mogelijkheden van bewoners als daarmee betalingsproblemen kunnen worden bestreden/voorkomen, bijvoorbeeld door tijdelijk de huur te verlagen. Landelijk zijn afspraken gemaakt over de huurontwikkeling. Huren worden afgetopt of verlaagd, maar niet als doelstelling betalingsproblemen te voorkomen. Dat vraagt meer maatwerk. Aanpak versterking bestaande woningen en wijken 1. Met Pre Wonen en Woonopmaat spreken we af hoe we samen de herstructurering en ontwikkellocaties aanpakken, vanaf nu tot 2030. Dit betreft de fysieke opgaven (welke woningen en voor wie, woonomgeving) 2. Het Kuenenplein (Beverwijk) wordt als eerste aangepakt op basis van de reeds opgestelde gebiedsvisie. De herstructurering van de Debora Bakelaan (Heemskerk) wordt voortgezet. 3. Oosterwijk is de volgende wijk die aan bod komt. Beverwijk en Heemskerk stellen samen een integrale wijkvisie op met aandacht voor de fysieke en sociale opgaven.

Daarna zijn de Pilotenbuurt (Beverwijk) en Poelenburg (Heemskerk) aandachtsgebieden. 4. Voor onze sociale opgaven maken we afspraken met welzijnspartners en andere relevante partijen. 5. De gemeente Beverwijk gaat met betrokken partijen (ontwikkelaars, bewoners) in overleg om de stedelijke vernieuwingsopgave in de (centrum)stedelijke woonmilieus te concretiseren. Doelstelling is om de mix tussen wonen, werken en winkelen te versterken. 6. Beter informeren en faciliteren van particuliere huiseigenaren zodat zij hun woning kunnen verduurzamen : a) Informeren particuliere huiseigenaren via het Duurzaam Bouwloket en Stichting Huizenaanpak. Denk aan een mobiel loket dat op locatie of bij evenementen). b) Wijkgerichte aanpak voor het stimuleren van energiebesparende maatregelen en het aanbieden van collectieve inkoopregelingen, zoals de aanschaf van zonnepanelen) c) Bieden van opleidingsmogelijkheden aan energiecoaches en bieden van mogelijkheden voor energiescan voor bestaande woningen.

26

TUSSENTIJDSE EVALUATIE WOONVISIE HEEMSKERK EN BEVERWIJK ‘EEN THUIS VOOR IEDEREEN ’. d) Samen met wooncorporaties een modelwoning inrichten. 7. Met Woonopmaat en Pre Wonen maken we afspraken over verduurzaming van de bestaande sociale huurvoorraad conform de landelijke normen. a. Partijen bepalen samen welke stappen worden gezet om de energetische kwaliteit te verbeteren. b. Investeringen mogen niet leiden tot hogere woonlasten van zittende huurders. c. Streven naar een sociale huurvoorraad met zoveel mogelijk zonnepanelen. 8. Afronding Transitievisie Warmte medio 2020. Daarna uitwerking van deze visie naar wijkniveau en nader onderzoek naar warmtenet in overleg met bedrijven. 9. Aanbieden van een duurzaamheidslening voor het verduurzamen van de bestaande particuliere woningvoorraad (Beverwijk). In Heemskerk wordt deze mogelijk binnenkort aangeboden.

Binnen dit thema vallen afspraken met Pré Wonen en Woonopmaat hoe samen de herstructurering en ontwikkellocaties aangepakt worden, vanaf nu tot 2030. Dit jaar (2023) wordt een Bouw- en verduurzamingsagenda voor 10 jaar, opgesteld samen met de corporaties. Voor de sociale opgaven zijn afspraken met welzijnspartners en andere relevante partijen gemaakt. Onder andere over de inzet van buurtbemiddeling en signalering van sociaal werkers in de wijk en er is een Project voor economisch daklozen (onder de pannen) ingevoerd. In 2023 wordt een regionale woonzorganalyse/-visie opgesteld en lokaal wordt ingezet op versterking van samenwerking met relevante partners wonen-zorg-welzijn. Dit om te komen tot een woonzorgvisie/ -agenda. Vooralsnog gericht op zowel aandachtsgroepen als op senioren. Duurzaamheid Op het terrein van duurzaamheid zijn diverse maatregelen beschreven in de woonvisie. In het Woonakkoord zijn afspraken opgenomen om kennis te delen over verduurzaming van nieuwbouw en bestaande bouw, maar deze komen nog niet terug in de woonvisie. Heemskerk en Beverwijk zijn beide aangesloten bij het duurzaam bouwloket. In beide gemeenten zijn energiecoaches actief in samenwerking met Eco Heemskerk en Eco Beverwijk. Woonopmaat en de gemeenten werken intensief samen aan onder andere huisbezoeken. In de prestatieafspraken zijn afspraken opgenomen om corporatiewoningen te verduurzamen.

In de Nationale prestatieafspraken is een verplichting om na 2028 geen label E,F,G te hebben. Een nieuwe rekensystematiek betekent dat corporaties een aanvullende opdracht hebben om hieraan te voldoen. Komende jaren zal het Nationale Isolatieprogramma (NIP) de kern zijn voor het versnellen van verduurzaming van de gebouwde omgeving. Het wordt ingezet om een bijdrage te leveren aan het doel van een minimale reductie van 55% CO2 uitstoot in 2030 (Coalitieakkoord kabinet). Nieuwbouw is verplicht aardgasvrij sinds 2018. Ze moeten ook aan de BENG norm voldoen.

De energiecrisis was op het moment van het opstellen van de woonvisie nog niet te voorzien. Inmiddels hebben gemeenten veel maatregelen genomen om energiearmoede te voorkomen. Beide gemeenten zetten in op een duurzaamheidslening voor het verduurzamen van de bestaande particuliere woningvoorraad. In Heemskerk en Beverwijk is in 2023 opnieuw budget beschikbaar gesteld.

27

TUSSENTIJDSE EVALUATIE WOONVISIE HEEMSKERK EN BEVERWIJK ‘EEN THUIS VOOR IEDEREEN’. Wonen met zorg 1. Onderzoek naar de behoefte aan verschillende woonvormen met zorg: zelfstandig, geclusterd of anderszins. Aan welke woonvormen hebben mensen behoefte en in welke mate? Daarna toetsen we met corporaties en zorginstellingen de haalbaarheid op financieel, ruimtelijk en overig gebied. 2. Aanbod huisvesting aan mensen die uitstromen uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang. a) In de regio Zuid-Kennemerland & IJmond maken we afspraken over een regionaal matchpunt, de woonruimteverdeling en de benodigde ondersteuning. b) Lokaal bekijken we zorgvuldige plaatsing in wijken, passend bij het clientprofiel en bij de draagkracht van wijken en buurten c) Wooncorporaties bieden in samenwerking met zorgpartijen en gemeenten zogeheten driehoekscontracten aan. Dit houdt in dat mensen vanuit Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang een woning krijgen aangeboden, mits men gebruikt maakt van begeleiding. 3. Flexibel bouwen: alle nieuwbouw wordt zo gebouwd dat deze (indeling, technische uitrusting, drempelloos), kan worden omgezet in een levensloopgeschikte woning. 4. Uitbreiding voorraad levensloopbestendige woningen: de corporaties brengen waar mogelijk bij groot onderhoud aan bestaande woningen verbeteringen aan. Dit is maatwerk.

Het ene complex biedt meer technische mogelijkheden dan het andere. a) Vooral inzetten op het levensloopgeschikter maken van woningen dichtbij voorzieningen en met een lange levensduur. b) Speciale aandacht besteden aan levensloopgeschikte maatregelen voor gelabelde woningen voor senioren. 5. Oudere huiseigenaren en huurders stimuleren om tijdig na te denken over hun toekomstige woonsituatie. a) Opstarten van publiekscampagne ‘Ooklaterlekkerwonen.nu’ om inwoners te stimuleren vroegtijdig na te denken over prettig wonen voor later. Geschiedt via RAP op regioniveau. b) Aanbod van een ‘blijverslening’ als financiele ondersteuning bij het aanpassen van de woning. c) Ondersteuning van het initiatief van de corporaties om ouderen een verhuisregeling aan te bieden om zo de doorstroming naar een passende woning te stimuleren. d) Onderzoek naar de mogelijkheid om een (regionale) wooncoach in te zetten ter ondersteuning van bovenstaande maatregelen 6. Samenwerking tussen alle betrokken partijen. Doel is een gezamenlijke en integrale aanpak en ondersteuning van inwoners met een zorgvraag.

In de woonvisie staat opgenomen: ‘Onderzoek naar de behoefte aan verschillende woonvormen met zorg: zelfstandig, geclusterd of anderszins. Aan welke woonvormen hebben mensen behoefte en in welke mate? Daarna toetsen we met corporaties en zorginstellingen de haalbaarheid op financieel, ruimtelijk en overig gebied’. Er is een onderzoek gedaan (Verkenning Wonen en Zorg, ABF: Fortuna onderzoek) naar demografische ontwikkeling en prognose voor huisvesting ouderen (geclusterd, aangepast, nultreden, intramuraal) en enkele andere doelgroepen. Deze wordt betrokken bij de beleidsontwikkeling. Maar ook landelijk zijn ambities geformuleerd. De woonzorgvisie zal in de toekomst een vast onderdeel worden van een volgende woonvisie c.q. volkshuisvestingsprogramma. Een woonzorgvisie wordt momenteel lokaal en regionaal voorbereid. De regionale woonzorgvisie wordt vertaald naar een woonzorgagenda.

28

TUSSENTIJDSE EVALUATIE WOONVISIE HEEMSKERK EN BEVERWIJK ‘EEN THUIS VOOR IEDEREEN ’. Voor de huisvesting van mensen die uitstromen uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang is het Convenant Regionaal Pact voor uitstroom op basis van ‘fair share’ opgesteld. iedere gemeente huisvest naar rato van aantal huishoudens. De aanvragen voor uitstroom komen bij een centraal Servicepunt Pact voor uitstroom binnen, ondergebracht bij Woonservice. Diverse maatregelen in de woonvisie hebben betrekking op levensloop geschikte woningen. De doelstelling is de voorraad uit te breiden en alle nieuwbouw woningen zo te bouwen dat deze (indeling, technische uitrusting, drempelloos), omgezet kunnen worden in een levensloopgeschikte woning. Sowieso zijn veel nieuwbouwwoningen, nutreden appartementen. Voor corporatiewoningen na 2010 gebouwd geldt het 3 sterren label. Voor koopwoningen is vooral sturing via het bouwbesluit. Wel geven marktpartijen aan dat door stapeling van eisen het steeds lastiger wordt betaalbare woningen te realiseren. Om oudere huiseigenaren en huurders te stimuleren om tijdig na te denken over hun toekomstige woonsituatie is een publiekscampagne ‘Ooklaterlekkerwonen.nu’ gestart op regionaal niveau. De campagne is in 2020 gestart vlak voor corona. Noodgedwongen waren hierdoor geen fysieke bijeenkomsten mogelijk.

Wel digitaal via website, facebook, abricampagne, lokale/ regionale bladen. De looptijd van de campagne was tot eind 2021. De website is nog actief. De blijverslening als financiële ondersteuning bij het aanpassen van de woning, is in beide gemeenten aangeboden maar er wordt geen gebruik van gemaakt. Om deze reden is in beide gemeenten deze mogelijkheid gestopt. Verder is regionaal de mogelijkheid van een wooncoach onderzocht. Dit vraagt lokaal maatwerk, Woonopmaat heeft een verhuismakelaar. Pré wonen kent een gelijk alternatief.

Instrumenten De doelgroepenverordening is de afgelopen twee jaar van toepassing verklaard bij drie bestemmingsplannen in Heemskerk variërend van 24 tot 50 woningen. Bij het bestemmingsplan is het percentage van sociale huur en sociale koopwoningen opgenomen en in het bestemmingsplan wordt verwezen naar de doelgroepenverordening. Bij een recente aanbesteding is de doelgroepenverordening meegestuurd als één van de relevante documenten. De raad van Heemskerk heeft na het vaststellen van de verordening extra nadruk gelegd op het toepassen van de verordening. Uit de gesprekken wordt duidelijk dat ontwikkelaars blij zijn met de duidelijkheid die de verordening geeft. De definities, instandhoudingstermijnen en koopprijsgrenzen geven duidelijkheid en voorkomen discussies. Voor de gemeente is het een belangrijke grondslag en geeft het een betere onderhandelingspositie. De inschatting is dat door het toepassen van de doelgroepenverordening meer betaalbare woningen zijn gerealiseerd. De Beleidsregel zelfbewoningsplicht is in Heemskerk gelijktijdig met de doelgroepenverordening vastgesteld. Bij verkoop van corporatiewoningen en bij nieuwbouwwoningen wordt een zelfbewoningsplicht van minimaal 3 jaar toegepast. Hierover is weinig discussie in de nieuwbouwprojecten, het wordt toegepast in anterieure overeenkomsten en meegenomen in de verkoopcontracten.

29

TUSSENTIJDSE EVALUATIE WOONVISIE HEEMSKERK EN BEVERWIJK ‘EEN THUIS VOOR IEDEREEN’.

Bijlage III Respondenten Voor de tussentijdse evaluatie van de woonvisie is gesproken met: • • • • • • • • • • • • • • •

Beleidsmedewerker wonen Heemskerk Beleidsmedewerker(s) wonen Beverwijk Wethouder Heemskerk Wethouder Beverwijk Beleidsmedewerker grondzaken Heemskerk Beleidsmedewerker RO Projectleider(s) Heemskerk Projectleider(s) Beverwijk (spoorzone) Coördinator bouwprojecten Heemskerk Beleidsmedewerker sociaal domein Heemskerk Medewerkers Omgevingsdienst IJmond Medewerker(s) Woonopmaat Medewerker Pré Wonen Projectontwikkelaar Scholz Deskundige Expertteam BZK

Tevens is contact gezocht met de nationale woonbond, maar dit heeft niet geleid tot een gesprek. Met de VNG is contact gezocht en via de RVO is een gesprek ingepland met een externe deskundige. Tijdens een bouwtafel is gesproken met ontwikkelaars over de inzet van instrumenten om te sturen op betaalbaarheid. Gedeelde ervaringen zijn in de evaluatie meegenomen. De maatregelen zoals beschreven in bijlage II zijn met de beleidsmedewerkers wonen van beide gemeenten doorgenomen.

30