Suïcidepreventie gemeenteraadsverkiezingen 2026

Maart 2026

Coalitieakkoord gemeente

Onderwerp: Geef de Wet integrale suïcidepreventie een

plek in het coalitieakkoord

Geachte leden van de formerende partijen,

Wet integrale suïcidepreventie:

Doen wat werkt in uw gemeente Meer informatie over lokale suïcidepreventie? 113.nl/gemeenten

Van harte gefeliciteerd met de verkiezingsuitslag en de start van de coalitievorming. Graag vragen wij uw aandacht voor een volksgezondheidsv raagstuk dat een groot deel van uw inwoners treft, namelijk suïcide, pogingen daartoe én gedachten aan zelfdoding. Daarom bieden wij u een tekstvoorstel aan voor opname van suïcidepreventie in het coalitieakkoord. Dagelijks verliezen we in Nederland gemiddeld 5 mense

een structurele aanpak is voor iedereen duidelijk. Achter

maatschappelijk leed. In uw gemeente worden dagelij ks

n door zelfdoding. De noodzaak van ieder cijfer schuilt persoonlijk en gezinnen, scholen, verenigingen en

hulpverleners geraakt door de gevolgen van zelfdo ding en poging tot zelfdoding. En worstelen inwoners zelf met suïcidale gedachten. Samen kunnen we dit voorkomen. Juist in de fase van coalitievorming ligt er een belangrijke kans – en verantwoordelijkheid – om suïcidepreven tie structureel, en ook bestuurlijk, te verankeren. Met de inwerkingtreding van de Wet integr ale suïcidepreventie hebben gemeenten een regierol gekregen voor een integrale, domein overstijgende aanpak. Dit vraagt om expliciete opname in het coalitieakkoord, zodat inzet niet afhankelijk is van incidentele initiatieven, maar onderdeel wordt van duurzaam beleid .

Neem suïcidepreventie op in het coalitieakkoord "Wij geven concreet invulling aan onze regierol in het

kader van de Wet integrale suïcidepreventie en dragen zo bij aan het terugdringen van suïcide, suïcidepogingen en suïcidale gedachten in onze gemeente. Samen met partners in zorg, onderwijs, sociaal domein en veiligheid versterken wij vroegsignalering, deskundigheid en het bespreekbaar maken van suïcidaliteit. Zo zetten we in op een integrale, domeinoverstijgende aanpak van suïcidepreventie."

Wij hopen dat deze tekst u inspiratie biedt en dat suïcidepreventie onderde el wordt van uw coalitieafspraken. Uiteraard zijn we graag bereid tot nadere toelichting. Met vriendelijke groet,

Monique Kavelaars

Bestuurder 113 Zelfmoordpreventie

113 Zelfmoordpreventie Paasheuvel 25 1105 BP Amsterdam

+31 (0)20 3113 883 info@113.nl 113.nl

Zelfdoding in Nederland

De wet: drie pijlers voor suïcidepreventie

De actuele cijfers*

1. Landelijk

Ministeries maken beleid om suïcides en suïcidepogingen te voorkomen (met VWS voorop)

Gemeenten maken beleid om suïcides en suïcidepogingen te voorkomen

beschikbaar

Met het ondersteuningsprogramma bieden VNG, GGD GHOR Nederland en 113 gemeenten een stevige basis bij de implementatie en uitvoering van de wet. Meer informatie vind je op 113.nl/gemeenten.

Als gemeente aan de slag met suïcidepreventiebeleid

van 10 tot 30 jaar

mensen (per jaar meer dan 250.000)

135

op 4 de 10

Mensen met schulden hebben

2x

zelfdodingen zijn mannen tussen de 40 - 70 jaar

Elke 4 jaar stelt de gemeente het regionaal gezondheidsbeleid op. Suïcidepreventie wordt daar onderdeel van Gemeenten mogen dit beleid zelf vormgeven op basis van de Landelijke gezondheidsnota 2025-2028 - Samen werken aan gezondheid.

€10

Iedere zelfdoding raakt gemiddeld

jongeren

2. Gemeentelijk

Uit onderzoek blijkt dat van de mensen die overlijden door zelfdoding, 60% niet in beeld was van de zorg. In de wijk zijn ze wél in beeld en zijn er al tal van voorzieningen tegen bijvoorbeeld eenzaamheid of schuldenproblematiek. Dit zijn ook risicofactoren als het gaat om suïcide. Voor de gemeente ligt er dus een doorslaggevende rol als het gaat suïcidepreventie: door actief risicogroepen te benaderen, sleutelfiguren te trainen en publiekscampagnes in te zetten. miljoen p/

Doodsoorzaak nummer 1 onder

zo vaak suïcidale gedachten als mensen zonder schulden

* Benieuwd naar uw regionale cijfers? In de Regiobeelden vind u per GGD-regio de kerncijfers en trends in suïcidaliteit. Deze kunt u opvragen bij uw GGD.

84% afname in dodelijke verkeersongevallen sinds 1973

25

j

20 15

98% afname in wiegendood sinds 1984 (x10)

10

Start Wet integrale suïcidepreventie

Zelfdoding

5 0

95% afname in AIDS sinds 1994

2023

2018

2013

2008

2003

1998

1993

1988

1983

1978

Een gratis en anonieme 24/7 beschikbare hulplijn wordt geborgd

1973

3. Individueel

Aantal sterfgevallen per 100.000 inwoners (Bron:CBS)

Activiteiten en interventies LifeSpan Het LifeSpan-model richt zich op suïcidepreventie in 9 verschillende domeinen. Door in te zetten op interventies en activiteiten op elk gebied zorgen we samen voor een vangnet voor mensen met suïcidaliteit.

v re

en

Desku

ing

be ro ep

Effectieve behandeling van suïcidaliteit

Toegang tot middelen beperken

Versterken van de eerstelijnszorg

Een lokaal of regionaal netwerk voor mensen met suïcidaliteit Verbeteren van vaardigheden van professionals die als eerste ter plaatse zijn

Bewustwording vergroten in de samenleving

id

va n

de

ge me e ns c h ap

Train sleutelfiguren uit de gemeenschap (werkgevers, sportcoaches, het wijkteam) om signalen van suïcidaliteit te herkennen en adequaat te handelen. Gatekeepertrainingen | Online VraagMaar-training

ti nsi urse Cultu

si clu in

e

tr Be

ok ke nh e

Bevorderen van mentale gezondheid op scholen

lei be ef

n dé

skundigheid op elk n ivea u

Verantwoorde (sociale) mediaberichtgeving

e ringsd

chap en aanpa igenaars ssing aal e Lok

ng

Nazorg na een suïcidepoging

Trainen van de gemeenschap

Organiseer publiekscampagnes of lokale initiatieven om kennis te vergroten en taboes te verminderen. Nationale Voorlichting Strategie | Wereld Suïcide Preventie Week | Mannen van Middelbare Leeftijd

ndig heid sbe vo rde ri

Erva

Stimuleer dat lokale journalisten veilige en zorgvuldige richtlijnen volgen bij berichtgeving over suïcide. Denk ook aan sociale media. Mediarichtlijnen | ChatSafe | Delen Doet Iets

d ge ta

rm itvo s lu be

ep ro sg

Neem maatregelen om toegang tot veelgebruikte middelen te beperken en risicovolle plekken veiliger te maken. Risicolocaties in kaart brengen Fysieke maatregelen | Gebouwveiligheid | Veilig medicijn gebruik | Spoorveiligheid

D a

Het model komt uit Australië: de eerste resultaten laten zien dat daar het aantal suïcides daalde met 4% en het aantal pogingen daalde met 14% over een periode van 2 jaar tijd.

Zorg voor goede nazorgvoorzieningen voor mensen na een suïcidepoging, met aandacht voor SEH en voor vervolgzorg. Training van ziekenhuisprofessionals | Netwerk Ziekenhuizen (113) | Sumona

Train GGZ-professionals in bewezen behandelmethoden voor mensen met suïcidale gedachten of suiciaal gedrag. Suïcidepreventietraining | Veiligheidsplannen | SUPRANET GGZ | Multidisciplinaire richtlijn voor Suïcidepreventie

Bied huisartsen en POH-GGZ training en ondersteuning om suïcidaliteit te herkennen, bespreekbaar te maken en passende hulp te bieden. E-learning suïcidepreventie in huisartsenpraktijk | Regionale samenwerking versterken

Train medewerkers die vaak als eerste in aanraking komen met mensen in crisis, zoals politie of ambulance. Scholing crisisinterventie, suïcidepreventie en deescalatie | Nazorg | Sectoroverstijgende samenwerking stimuleren

Voer schoolprogramma's uit die mentale gezondheid en veerkracht bevorderen. Strong Teens and Resilient Minds (STORM) | Lesprogramma's mentale gezondheid | Trainen onderwijsprofessionals | Nazorg

Ondersteuningsprogramma Suïcidepreventie