Raadsvoorstel Zienswijze op wijzigingsvoorstel GR ODIJmond.

Raadsvergadering: Portefeuillehouder(s): Commissie d.d.: Aantal bijlage(n):

5 maart 2026 G.A. Suanet BFE 10 februari 2026 5

Onderwerp: 9e wijziging Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond Voorgesteld besluit 1. De raad besluit een positieve zienswijze af te geven op de voorgestelde 9e wijziging gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst IJmond, met bijgevoegde brief (kenmerk: D/2025/767208). 2. De financiële effecten meenemen bij het opstellen van de Perspectiefnota 2027-2030. Geheimhouding Nee. Planning Fase & besluitvorming

Jan

College

20

Feb

Mrt

Apr

Mei Jun

Jul

Aug

Sep

Okt

Nov

Dec

Commissievoorstel (indien van toepassing) Commissie

10

Raad Uitvoering

5 2027

Inleiding Als regionale uitvoeringsdienst voert de Omgevingsdienst IJmond (ODIJmond) een verplicht in te brengen basistakenpakket milieu uit dat betrekking heeft op vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH-milieutaken). Daarnaast voert de ODIJmond een aantal aanvullende taken uit via Dienstverleningsovereenkomsten (DVO). In 2022 is het landelijke Interbestuurlijk Programma VTH (IBP-VTH) gestart om de uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving te verbeteren, met als doel de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren. Hierbij werd onder andere aandacht besteed aan robuuste omgevingsdiensten, betere informatievoorziening, kennisdeling, onafhankelijke uitvoering en monitoring van milieutoezicht. Op basis van dit IBP-VTH-traject is duidelijk geworden dat de ODIJmond sterk wordt gewaardeerd om haar nabijheid, flexibiliteit, kennisniveau en kwaliteit van uitvoering. Tegelijkertijd is ook duidelijk geworden dat de organisatie al meerdere jaren kampt met een disbalans tussen (nieuwe en veranderende) taken en de beschikbare capaciteit/financiën, waardoor de ODIJmond zijn taken niet meer volledig kan uitvoeren en er achterstanden zijn ontstaan. Extra investeringen in de Gemeenschappelijke Regeling (GR) bleken noodzakelijk. In 2023 stelde het bestuur van Omgevingsdienst IJmond het Plan van Aanpak Toekomstbestendig ODIJmond op.

Met dit Plan van Aanpak beschrijft het bestuur op welke wijze de organisatie toewerkt D/2025/764637

*Z0D6AB81A38* Z0D6AB81A38

1

naar enerzijds een toekomstbestendige organisatie en anderzijds de landelijke robuustheidseisen waaraan omgevingsdiensten moeten voldoen op 1 april 2026. Onderdeel van dit plan is het actualiseren van de governance, waaronder het aanpassen van de GR. De huidige governance vraagt om een herijking, omdat deze niet meer aansluit bij de huidige situatie. De opdrachtgevers–opdrachtnemerrelatie en contractafspraken zijn onvoldoende scherp om vanuit beide kanten voldoende te kunnen sturen op de realisatie van de opdracht. Een herijking van de governance moet eraan bijdragen dat er een gelijk speelveld ontstaat tussen de deelnemers en moet scheefgroei in de financiering voorkomen. De gemeenteraad wordt om een zienswijze gevraagd over de voorgenomen wijziging. Samen met de raadsrapporteurs is een voorstel voor een zienswijze voorbereid. Toelichting op het voorstel (onderbouwing) Eind 2023 is er binnen de GR ODIJmond een bestuurlijk gesprek gestart over waar de organisatie staat met de uitvoering van de opdracht met oog voor de continuering van de dienstverlening. Gelijktijdig intensiveerde ook het landelijke traject om te beoordelen of omgevingsdiensten zelfstandig robuust zijn. Vanuit dit gesprek en het bijbehorend onderzoek stelde het bestuur van ODIJmond het Programma Toekomstbestendig ODIJmond op.

ODIJmond informeerde de deelnemers hierover onder meer via de begrotingswijziging 2025 en diverse sessies met raden en Staten. Voor de uitvoering van dit plan vroeg ODIJmond voor 2024, 2025 en 2026 incidentele middelen op. Het programma is erop gericht om de organisatie operationeel en financieel in controle te brengen om zo de huidige opdracht, met tenminste het huidige niveau van dienstverlening, met borging van kwaliteit en continuïteit, te kunnen blijven uitvoeren. Vanuit de analyse van de externe adviesbureaus die ODIJmond hierin ondersteunen is het nodig om daartoe de basis op orde te brengen. Voor ODIJmond betekent dit het actualiseren van de GR en de structuur van DVO, het herijken van de financieringsstructuur en de doorontwikkeling van de interne organisatie. Met het op orde brengen van de basis, werkt ODIJmond naar een toekomstbestendige organisatie. Om ook te kunnen gaan voldoen aan alle robuustheidscriteria waaraan Omgevingsdiensten dienen te voldoen, onderzoekt het bestuur van ODIJmond via een parallel spoor ook toekomstscenario’s. Ook hierover informeerden ODIJmond de deelnemers via de begrotingswijziging 2025, regioraden, beeldvormende avond en commissievergadering. In de zomer van 2025 bent u ook geïnformeerd middels het webinar: ‘Toekomstbestendig ODIJmond’. Commissievoorstel toekomstbestendig ODIJmond.

Op 7 oktober 2025 heeft het college de commissie BFE geïnformeerd over de ontwikkelingen en besluiten van het AB van de ODIJmond. Onderwerpen zoals de nieuwe financieringsstructuur, de uitgangspunten van de gemeenschappelijke regeling (GR) en diverse governance-onderwerpen, zijn toen met de commissie besproken. Dit raadsvoorstel vormt een nadere uitwerking van deze ontwikkelingen en besluiten. Kadernota In de afgelopen jaren hebben de deelnemers binnen de GR ODIJmond gewerkt aan het op orde brengen van de basis. De aanbieding van de Kadernota 2027 en het wijzigingsvoorstel van de GR ODIJmond vormen daarin een belangrijke mijlpaal. De vaststelling van de kadernota van de ODIJmond is een bevoegdheid van het college. De raad D/2025/764637

2

heeft hierbij geen formele besluitvormende rol. Gelet op de diverse raadsmomenten en de ontwikkelingen die in dit kader reeds zijn doorlopen, is er echter voor gekozen de raad hierbij te betrekken. Op deze wijze wordt de raad in staat gesteld een zienswijze in te dienen op het wijzigingsvoorstel van de GR en wensen en bedenkingen kenbaar te maken ten aanzien van de kadernota. De kadernota kan daarbij worden betrokken bij de bespreking van dit raadsvoorstel, zonder dat dit afdoet aan de formele bevoegdheidsverdeling. Daarmee rondt de ODIJmond, samen met de huidige raad, een proces van twee jaar af. De ingediende zienswijzen en wensen en bedenkingen kunnen vervolgens dienen als waardevolle input voor de overdracht van informatie van de huidige raad aan de nieuwe raad na de gemeenteraadsverkiezingen. Noodzaak Wijzigingsvoorstel GR De kern van de noodzaak om de GR te herijken, vereenvoudigen en aan te laten sluiten op de huidige samenwerking tussen ODIJmond en haar deelnemers is de ongelijke deelname van de deelnemers van ODIJmond. Uit de analyse van het adviesbureau dat ODIJmond ondersteunt kwam naar voren dat deelnemers op verschillende wijze participeren. Dit zorgt voor disbalans in bestuurlijke verhoudingen, financiële bijdragen en risico’s bijvoorbeeld bij het terughalen van taken. Daarmee is afgelopen jaren een complexe structuur ontstaan.

Ook op tactisch- en operationeel niveau is er aanleiding om duidelijke afspraken te maken over onder andere continuïteit en flexibiliteit en kaders te bepalen waardoor de opdrachtgevers- opdrachtnemerspositie goed kan worden ingevuld. Met het 9e wijzigingsvoorstel van de GR ODIJmond worden de volgende zaken geborgd voor de deelnemers: − Herstellen van de stemverhoudingen op de huidige situatie. Door aansluiting te zoeken bij de omvang van het totale takenpakket dat een deelnemer bij ODIJmond belegt, ontstaat een fairvertrekpunt, namelijk inspraak op basis van inbreng. − De deelnemers participeren via mandaat op basis van hetzelfde uitgangspunt in de GR. Dit zorgt voor een gelijk speelveld tussen de deelnemers en een duidelijke positie en taak voor ODIJmond. − Door voor alle deelnemers eenduidige, uniforme uitgangspunten te formuleren voor onderwerpen als continuïteit, flexibiliteit en uniformiteit versus maatwerk ontstaat stabiliteit en evenredige risico’s binnen de GR. Het collectief wordt daardoor sterker en krijgt meer samenhang. − Uittreding en desintegratie worden specifiek geregeld. Uitgangspunt is ‘wie breekt, betaalt’ op basis van redelijkheid en billijkheid. Hiermee ontstaat duidelijkheid voor de deelnemers, maar beschermen we ook de collectieve en individuele posities. − De herijkte financieringsstructuur en bijbehorende spelregels zijn ingebed in de GR.

− De 8e wijziging van de GR was al in lijn gebracht met de gewijzigde Wet Gemeenschappelijke Regeling, het huidige wijzigingsvoorstel is hier ook op getoetst. − Er ontstaat een basis en vertrekpunt om de complexe structuur van DVO’s en contracten om te zetten naar een uniforme DVO-structuur. Dit leidt tot overzicht, inzicht en een stuurbare situatie voor opdrachtgevers en opdrachtnemer. − Ook ontstaat er rolscherpte tussen opdrachtgevers en opdrachtnemer, wat zal bijdragen aan het professionaliseren van de samenwerking tussen deelnemers en ODIJmond. In bijlage 1, Voorstel 9e wijziging GR ODIJmond, is beschreven hoe het ontwerp van de nieuwe GR eruit komt te zien en waarover de raad zienwijze kan indienen. In bijlage 2 is een was-wordt tabel opgenomen, die inzicht geeft in de voorgestelde wijzigingen. D/2025/764637

3

Situatie voor Heemskerk Van delegatie naar mandaat Op dit moment heeft gemeente Heemskerk taken gedelegeerd aan ODIJmond. In de gewijzigde GR is met het oog op uniformiteit gekozen om met mandaat te werken in plaats van delegaat, aangezien het gros van de deelnemers al met mandaat werkt en dit gebruikelijk is bij Omgevingsdiensten. Dit heeft tot gevolg dat er een accounthouder voor de ODIJmond worden aangesteld. Hier wordt formatieruimte voor georganiseerd. Stemverhouding Door de herijking van de financiële structuur, waarvoor nog een aanvraag volgt via de begroting, gaat de financiële bijdrage van gemeente Heemskerk omhoog. De stemverhoudingen zijn echter ook geactualiseerd op basis van de financiële inbreng. Hierdoor stijgt de stemverhouding van Heemskerk naar verwachting van 8% naar 9%. De stemverhoudingen worden jaarlijks herzien op basis van de financiële inbreng van het komende jaar. Samenstelling Dagelijks Bestuur (DB) De huidige structuur functioneert goed, echter de verdeling van de DB-zetels is historisch bepaald. Dit wordt vanuit het oogpunt van gelijkwaardigheid herzien. Momenteel hebben Beverwijk, Heemskerk, Velsen en Haarlem een vaste zetel. Optioneel kan een vijfde zetel worden toebedeeld. In de gewijzigde GR wordt het DB gekozen uit het AB met minimaal vijf leden (incl.

voorzitter), daarnaast is er minimaal 1 lid per regio en is er aandacht voor de balans tussen grote en kleine gemeenten. De kans bestaat dat Heemskerk in de toekomst geen lid van het DB is. Invloed kaders op keuzeruimte Zienswijze proces raden en staten De GR ODIJmond is een GR met gemeenten en de provincie als deelnemers. Hoofdstuk IV van de Wet gemeenschappelijke regelingen is dan van toepassing. Het vaststellen van de 9e wijziging van de gemeenschappelijke regeling is een bevoegdheid van de colleges van de deelnemers. Voordat de colleges besluiten over de definitieve wijziging, moeten zij de raden en staten om hun zienswijzen vragen over de voorgestelde wijzigingen. Dit is een verplichting uit de Wet gemeenschappelijke regelingen (artikel 1, tweede en derde lid). Op deze zienswijzen geven de colleges een reactie. Vervolgens geven de raden en staten toestemming en nemen de colleges een besluit. De raden en staten kunnen hun toestemming alleen weigeren wegens strijd met het recht of het algemeen belang. Ook dit is een verplichting en vastgelegd in de Wet gemeenschappelijke regelingen (artikel 1, vierde lid). Door het college overwogen alternatieven Geen.

Regionale samenwerking en couleur locale Middels een structuur van accounthoudersoverleggen met vertegenwoordiging van alle deelnemers en werk- en klankbordgroepen is er vanuit proces, inhoud en juridische expertise gezamenlijk met alle deelnemers gewerkt aan het wijzigingsvoorstel. Risico’s Geen.

D/2025/764637

4

Financiën Het voorstel heeft financiële consequenties van circa € 382.143 per jaar vanaf 2027. De financiële consequenties worden meegenomen bij het opstellen van de Perspectiefnota 2027-2030. Het proces rondom de herijking van de GR ODIJmond staat niet op zichzelf, gelijktijdig wordt ook de financieringsstructuur herijkt. Gelijktijdig aan dit voorstel wordt u de Kadernota 2027 ODIJmond aangeboden, waarin de uitgangspunten en spelregels van de nieuwe financieringsstructuur zijn vastgelegd. In deze kadernota zijn ook de financiële effecten opgenomen, die via de Perspectiefnota 2027-2030 worden aangevraagd, met als doel de financiële basis op orde te brengen en de balans tussen de opdracht en de beschikbare middelen te herstellen. In de kadernota worden de uitgangspunten geschetst op basis waarvan structureel wordt voorzien in de noodzakelijke middelen om de opgaven toekomstbestendig te kunnen blijven uitvoeren. Hiermee stijgt het omzetvolume van de dienst met circa 20%, oftewel 2,6 miljoen euro. Hiervan is ongeveer 1,7 miljoen euro bestemd voor de dekking van reeds bestaande vaste kosten, waarmee het meerjarig begrotingstekort wordt ondervangen. De resterende 0,9 miljoen euro is gericht op het versterken van de uitvoeringsorganisatie.

Diverse bedrijfsvoeringselementen, zoals hardware, ICT-licenties, werkplekken en overhead, worden hiermee op het minimaal noodzakelijke niveau gebracht. Daarnaast wordt de organisatie met 7,27 FTE versterkt. Situatie voor Heemskerk:

Als gevolg van de herijking van de financieringsstructuur bij de begroting van 2027 stijgt het totale omzetvolume van de dienst met circa 20%. Hiermee neemt ook de bijdrage van de gemeente Heemskerk per 2027 toe. Bij deze herijking is de ontstane scheefgroei in de verdeling van middelen rechtgetrokken en is de FTE-toerekening geactualiseerd. Voor de gemeente Heemskerk leidt dit tot een toename van 1,63 FTE. Als gevolg hiervan stijgt de structurele bijdrage van de gemeente Heemskerk met circa € 382.143 per 2027, exclusief eventuele indexaties. Dit financieel effect wordt meegenomen bij het opstellen van de Perspectiefnota 2027-2030. Participatie N.v.t. Communicatie De zienswijze (inclusief het raadsbesluit) wordt kenbaar gemaakt aan het DB van de ODIJmond. Het dagelijks bestuur zal de zienswijze meenemen in de verdere uitwerking van de wijziging van de GR. Uitvoering De zienswijze wordt na vaststelling verzonden aan het DB van de ODIJmond. D/2025/764637

5

Bijlage(n) 1. Wijzigingsvoorstel GR ODIJmond (D/2026/770377). 2. Was-wordt tabel (D/2026/770378). 3. Brief zienswijze 9e wijziging GR ODIJmond gemeente (D/2025/767208). 4. Kadernota 2027 (D/2026/770379). 5. Bijlage bij de kadernota (D/2026/770381). Achterliggende documenten - Commissievoorstel toekomstbestendige ODIJ (D/2025/739248). Heemskerk, 20 januari 2026 Burgemeester en wethouders van Heemskerk, de secretaris, de burgemeester,

D/2025/764637

6

De raad van de gemeente Heemskerk besluit; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 20 januari 2026; gezien het advies van de commissie BFE d.d. 10 februari 2026; gelet op het bepaalde in de Wet gemeenschappelijke regelingen en de Gemeentewet;

besluit: 1. De raad besluit een positieve zienswijze af te geven op de voorgestelde 9e wijziging gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst IJmond, met bijgevoegde brief (kenmerk: D/2025/767208). 2. De financiële effecten meenemen bij het opstellen van de Perspectiefnota 2027-2030. Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Heemskerk in zijn openbare vergadering van 5 maart 2026

de raad voornoemd, G.A. van Egmond de griffier,

D/2025/764637

A.H.J.J. Luijten de voorzitter,

7