Raadsvoorstel voor ontwerp Gemeenschappelijke regeling Jeugdregio Zuid-Kennemerland en IJmond

Raadsvergadering: Portefeuillehouder(s): Commissie d.d.: Aantal bijlage(n):

25 juni 2026 P.B. Burgering MMW 16 juni 2026 8

Onderwerp: Voorstel voor ontwerp Gemeenschappelijke regeling Jeugdregio Zuid-Kennemerland en IJmond Voorgesteld besluit 1. in te stemmen met het ontwerp van de ‘Gemeenschappelijke regeling Jeugdregio ZuidKennemerland en IJmond’ en dit als zienswijze naar voren te brengen. Geheimhouding Het raadsvoorstel is openbaar. Planning Fase &

Jan

Feb

Mrt

Apr

Mei

Jun

Jul

Aug

Sep

Okt

Nov

Dec

besluitvorming College

12-5-26

Commissievoorstel (indien van toepassing) Commissie MMW

16-6-26

Raad

25-6-26

Uitvoering

1-1-27

Inleiding De zeven gemeenten in Zuid-Kennemerland en IJmond (ZKIJ) werken al meerdere jaren samen aan de organisatie van specialistische jeugdzorg. Met de vaststelling van het ontwerp van de ‘Gemeenschappelijke regeling Jeugdregio Zuid-Kennemerland IJmond’ (GR Jeugdregio ZKIJ) zetten de colleges een volgende stap in het juridisch en bestuurlijk verankeren van deze samenwerking in een gemeenschappelijke regeling (GR), zoals wordt vereist in de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg (WvbJ), waarmee de Jeugdwet wordt gewijzigd. De GR maakt het mogelijk om specialistische jeugdzorg regionaal te organiseren, versnippering te verminderen en gezamenlijk te sturen op beschikbaarheid, kwaliteit en continuïteit van specialistische jeugdzorg voor jeugdigen en gezinnen. Het college stelt het ontwerp van de GR vast en zendt deze aan de raad voor het naar voren brengen van een zienswijze bij het college. Na verwerking van de zienswijzen van alle zeven raden volgt in het najaar de definitieve regeling, waarna de raden verzocht wordt toestemming te verlenen aan het college om de GR te treffen. De ontwerpregeling regelt de inrichting van het openbaar lichaam ‘Jeugdregio ZKIJ’: governance (algemeen bestuur (AB)/dagelijks bestuur (DB)), taakafbakening, delegatie van bevoegdheden, financieel kader en democratische verantwoording. D/2026/796152

*Z0DEAFE41F4* Z0DEAFE41F4

1

Toelichting op het voorstel (onderbouwing) Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg (WvbJ) De WvbJ beoogt de huidige versnippering terug te brengen en specialistische jeugdhulp duurzaam beschikbaar te maken. In de WvbJ staan twee instrumenten die met elkaar samenhangen om dit vorm te geven. Dit betreft het vormen van een GR Jeugdregio en het opstellen van een regiovisie op jeugdhulp. De gemeenten uit ZKIJ werken sinds 2015 samen op het gebied van gespecialiseerde jeugdhulp: inkoop, contractmanagement en zorgadministratie. Met de oprichting van een GR wordt de bestaande regionale samenwerking bestendigd met een juridische en bestuurlijke verankering. De GR-vorming sluit aan bij de huidige regiovisie Jeugdhulp ZKIJ en het regionaal uitvoeringsprogrammaplan Jeugdhulp 2025-2027, waarin de gezamenlijke ambitie is vastgelegd om specialistische jeugdhulp duurzaam beschikbaar te houden, de bedrijfsvoering en sturing regionaal te versterken en partnerschappen regionaal te ontwikkelen. Daarnaast geeft de WvbJ richtlijnen voor een actualisatie van de regiovisie jeugdhulp. De bestaande regiovisie Jeugdhulp ZKIJ moet op een zodanige wijze worden geactualiseerd dat in ieder geval samenwerking, wachttijdaanpak en de verbinding met lokaal beleid in de regiovisie jeugdhulp zijn geborgd. De besluitvorming over de actualisatie van de regiovisie vindt separaat plaats.

Kader GR De oprichting van de GR Jeugdregio ZKIJ maakt het mogelijk om specialistische jeugdzorg regionaal te organiseren met meer stabiliteit in contractering, betere sturing op kwaliteit en beschikbaarheid van zorg en een efficiëntere uitvoering van regionale taken. Daarnaast helpt regionale samenwerking om versnippering te voorkomen, kennis en expertise te bundelen en gezamenlijk te leren en te verbeteren. Tegelijkertijd blijft er ruimte voor gemeenten om lokaal accenten te leggen in het jeugdbeleid en de inrichting van preventie en voorliggende voorzieningen. De GR Jeugdregio ZKIJ zorgt voor regionale invulling van de taken op het gebied van specialistische jeugdhulp die zijn opgenomen in de WvbJ. Het gaat daarbij om de regionale organisatie van specialistische jeugdhulp, waaronder jeugdhulp met verblijf, pleegzorg, jeugdbescherming en jeugdreclassering, gesloten jeugdhulp, crisisjeugdhulp, forensische jeugdhulp, specialistische jeugdGGZ, jeugdhulp voor kinderen met een beperking, het regionaal expertiseteam en de regionale monitoring en verantwoording. Andere taken zoals lokale toegang, preventie of basisondersteuning maken geen onderdeel uit van de bevoegdheden die worden overgedragen aan de GR Jeugdregio ZKIJ.

Gemeenten houden daarmee ruimte om lokaal accenten te leggen in het jeugdbeleid en de inrichting van voorliggende voorzieningen, aansluitend bij lokale vraagstukken en context. Rechtsvorm GR De Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) kent verschillende samenwerkingsvormen. De colleges van de zeven gemeenten in de Jeugdregio ZKIJ hebben de voorkeur uitgesproken (D/2026/795594) voor de vorming van een openbaar lichaam, omdat deze vorm aansluit bij de aard en complexiteit van de wettelijk verplichte regionale taken op het gebied van specialistische jeugdhulp. De uitvoering van deze taken vraagt om een samenhangende regionale organisatie die in staat is om, binnen door de gemeenten vastgestelde kaders, zorg te dragen voor een consistente en professionele uitvoering van onder meer regionale inkoop, contractmanagement, zorgadministratie, monitoring en regionale expertisefuncties. D/2026/796152

2

Ontwerpregeling GR Jeugdregio ZKIJ De ontwerpregeling is het resultaat van een intensief samenwerkings- en voorbereidingstraject met de zeven gemeenten, juridische toetsing en ambtelijke en bestuurlijke afstemming. Het openbaar lichaam wordt verantwoordelijk voor de regionale inkoop en het contractmanagement van specialistische jeugdhulp, zorgadministratie, monitoring en de organisatie van regionale expertteams. De regeling is gebaseerd op delegatie: colleges dragen bevoegdheden voor deze taken over aan het algemeen bestuur van het openbaar lichaam, dat deze uitoefent binnen door de colleges en raden gestelde kaders. De gemeenten werken al meerdere jaren samen op het gebied van specialistische jeugdzorg. Sinds 2015 vindt de contractering van regionale jeugdhulp gezamenlijk plaats en sinds 2022 werken gemeenten vanuit een gezamenlijke programmastructuur aan de doorontwikkeling van de regionale samenwerking. De nieuwe GR formaliseert deze samenwerking en zorgt voor een duidelijke juridische en bestuurlijke verankering. Met de vaststelling van de ontwerpregeling zet het college de volgende stap richting een operationele GR per 1 januari 2027. Na vaststelling door alle zeven colleges start de termijn van zienswijze voor de raden, waarbij zij binnen een termijn van acht weken bij de colleges hun zienswijzen ten aanzien van het ontwerp van de regeling naar voren kunnen brengen.

Na verwerking van de zienswijzen volgt de definitieve regeling in het najaar. Dit traject kent de volgende mijlpalen: − februari 2026: principebesluit in alle colleges (afgerond); − 12 mei 2026: vaststelling ontwerpregeling door colleges, start zienswijzeprocedure raden (8 weken); − 27 mei en 24 juni 2026: regionale raadsinformatiebijeenkomsten; − 16 juni 2026: bespreking zienswijze in commissie MMW; − 25 juni 2026: einde zienswijze termijn; − 25 juni 2026; vaststelling zienswijze door gemeenteraad; − vanaf oktober 2026: definitieve regeling door colleges, na toestemming raden; − 1 december 2026: bespreking definitief ontwerp GR in commissie MMW; − 10 december 2026: vaststelling definitief ontwerp GR door gemeenteraad; − 1 januari 2027: GR operationeel. De ontwerpregeling bevat de volgende hoofdelementen: • Het college kiest voor een GR met een openbaar lichaam. Het openbaar lichaam heeft rechtspersoonlijkheid en is gevestigd in Haarlem. In het openbaar lichaam is sprake van een geleed bestuur. Dat wil zeggen dat er een algemeen bestuur (AB) is van zeven leden (per gemeente een collegelid) en een dagelijks bestuur (DB) bestaande uit de voorzitter en maximaal twee andere AB-leden. De stemverhouding binnen het AB is deels gelijk (40%) en deels gewogen naar inwoneraantal (60%), waarbij besluiten worden genomen op basis van een dubbele meerderheidsnorm.

Dit betekent dat zowel een meerderheid van de deelnemende gemeenten als een meerderheid van het stemgewicht is vereist (artikel 8, tweede lid van de GR Jeugdregio ZKIJ). • Bevoegdheden voor de wettelijk verplichte taken (inkoop, contractmanagement, zorgadministratie, beleid specialistische jeugdhulp, monitoring, regionale expertteams) worden aan het openbaar lichaam overgedragen door middel van delegatie. Overdracht van bevoegdheden heeft tot gevolg dat het openbaar lichaam deze onder eigen verantwoordelijkheid uitoefent. De colleges kunnen deze bevoegdheden niet meer zelf uitoefenen. De colleges kunnen ter zake van de gedelegeerde D/2026/796152

3

• •

•

•

bevoegdheden uitsluitend beleidsregels geven. Verordenende bevoegdheden met betrekking tot de Jeugdwet blijven bij de raden. Wat betreft de financiering van het openbaar lichaam zelf worden gemeentelijke bijdragen voldaan op basis van inwoneraantal. De informatievoorziening en verantwoording verlopen via de jaarlijkse rapportage aan raden en ten minste tweemaal per jaar een voortgangsrapportage. Voorafgaand aan het opstellen van de begroting worden de algemene financiële en beleidsmatige kaders via de perspectiefnota aan de raden gestuurd. De raden worden op grond van de Wgr in de gelegenheid gesteld hun zienswijze ten aanzien van de ontwerp begroting naar voren te brengen. Ook zijn zienswijzemogelijkheden in de GR Jeugdregio ZKIJ opgenomen ten aanzien van andere voorgenomen besluiten van ingrijpende aard. Van alle wettelijk opgenomen inlichtingenrechten kan door raadsleden gebruik worden gemaakt. Na twee jaar vindt een eerste evaluatie plaats en daarna steeds per vier jaar. Het op grond van artikel 16 jo. artikel 18 van de Wgr bestaande recht van het college om het door hem aangewezen AB-lid ter verantwoording te roepen en bij gebrek aan vertrouwen ontslag te verlenen, is opgenomen in artikel 23 van de regeling. De raden kunnen hun ABvertegenwoordiger indirect ter verantwoording roepen via de wethouder (artikel 49 Gemeentewet).

Daarnaast blijft het wettelijk recht van de raden gezamenlijk om instelling van een gemeenschappelijke adviescommissie te verzoeken (artikel 24a Wgr) van toepassing. Operationele afspraken tussen de GR en de afzonderlijke gemeenten worden vastgelegd in dienstverleningsovereenkomsten op grond van artikel 4, zesde lid van de regeling. De volledige tekst van de ontwerpregeling is opgenomen als bijlage. De keuze om deze GR aan te gaan is getoetst aan de Nota Verbonden Partijen van de gemeente Heemskerk (2015). Omdat het gaat om een wettelijk verplichte GR, is de beslisboom voor de wenselijkheid van samenwerking niet volledig van toepassing. De toetsing richt zich daarom op de gekozen rechtsvorm en de inrichting van de governance. De keuze voor een openbaar lichaam past bij de aard van de taken en sluit aan bij de uitgangspunten voor governance, rolscheiding en democratische controle zoals opgenomen in hoofdstuk 4 en 5 van de nota. De ontwerpregeling voorziet in expliciete afspraken over ambtelijke samenwerking tussen de GR en de deelnemende gemeenten, zodat bestuurlijke besluiten rusten op gedeelde ambtelijke voorbereiding. Hiermee wordt voorkomen dat afstand ontstaat tussen de GR-organisatie en de gemeentelijke organisaties.

Governance In het principebesluit dat het college in februari 2026 heeft genomen is vastgelegd dat de structurele rol, verantwoordelijkheid en financiële bijdrage van Heemskerk aantoonbaar en evenwichtig worden geborgd in de governance-structuur. De ontwerpregeling geeft hier op de volgende wijze invulling aan. In het AB heeft Heemskerk op basis van de stemformule (40% gelijk, 60% gewogen) een stemgewicht van circa 11,8%. Voor besluiten over de begroting, de verdeelsleutel en wijziging van de regeling geldt een verzwaarde meerderheid van twee derde. De voorzitter wordt voorgedragen door Haarlem. Het DB bestaat uit maximaal drie AB-leden; conform artikel 14, derde lid van de Wgr mogen DB-leden gezamenlijk nooit de meerderheid van het AB uitmaken. Invloed kaders op keuzeruimte Wet en regelgeving De WvbJ verplicht gemeenten om per 1 januari 2027 specialistische jeugdhulp regionaal te organiseren via een GR. Op 17 februari 2026 heeft het college het principebesluit genomen om een GR te treffen in de vorm van een openbaar lichaam (D/2026/795594). Alle zeven colleges in de jeugdregio ZKIJ hebben dit principebesluit genomen. Op basis hiervan is een ontwerp van de GR Jeugdregio ZKIJ opgesteld. Het college stelt de raad in de gelegenheid een zienswijze over de ontwerpregeling naar voren te brengen bij het college. D/2026/796152

4

De ontwerpregeling geeft uitvoering aan deze wettelijke verplichting. Naast de wettelijke noodzaak is regionale samenwerking ook inhoudelijk nodig: de complexiteit van specialistische jeugdzorg, de schaarste aan aanbieders en de schaal waarop contractering, kwaliteitsontwikkeling en monitoring plaatsvinden maken dat individuele gemeenten deze opgave niet meer zelfstandig kunnen organiseren. Regionale samenwerking draagt bij aan stabiliteit in het stelsel, continuïteit voor jeugdigen en gezinnen en betere sturing op beschikbaarheid en kwaliteit. Eerdere besluitvorming − Principebesluit GR Jeugdregio ZKIJ (D/2026/795594), collegebesluit vastgesteld 17 februari 2026. Door het college overwogen alternatieven − Wanneer de zeven gemeenten geen overeenstemming bereiken over het treffen van een GR voor de jeugdhulp, kan niet worden voldaan aan de verplichting uit de Wvbj om per 1 januari 2027 een operationele Jeugdregio te hebben. In dat geval kan de minister de colleges aanspreken om alsnog een GR te treffen. Dit kan ook betekenen dat wordt gekozen voor een andere vorm van GR. − De Wgr kent verschillende samenwerkingsvormen, namelijk het openbaar lichaam, het gemeenschappelijk orgaan, de bedrijfsvoeringsorganisatie en de centrumgemeenteconstructie.

Een openbaar lichaam sluit het beste aan bij de aard en complexiteit van de wettelijk verplichte regionale taken op het gebied van specialistische jeugdhulp. De uitvoering van deze taken vraagt om een samenhangende regionale organisatie die in staat is om, binnen door de gemeenten vastgestelde kaders, zorg te dragen voor een consistente en professionele uitvoering van onder meer regionale inkoop, contractmanagement, zorgadministratie, monitoring en regionale expertisefuncties. Regionale samenwerking en couleur locale Alle zeven gemeenteraden binnen de Jeugdregio ZKIJ (Beverwijk, Bloemendaal, Haarlem, Heemskerk, Heemstede, Velsen en Zandvoort) worden gelijktijdig verzocht hun zienswijze op de ontwerp-GR te geven. Risico’s − De nieuwe colleges na de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2026 dienen het traject voort te zetten. Dit wordt ondervangen door het reeds genomen principebesluit en door overdrachtsnotities aan de nieuwe colleges. − Onzekerheid over kosten kan de besluitvorming vertragen. De regionale werkgroep Financiën werkt de benodigde middelen en verdeelsleutels uit zodat deze tijdig beschikbaar zijn. − Krappe doorlooptijd: de zienswijzetermijn moet voor het zomerreces eindigen (7 juli). Dit vereist tijdige vaststelling van het ontwerp van de regeling door alle zeven colleges uiterlijk 12 mei.

Bij vertraging verschuift de gehele planning en is 1 januari 2027 niet haalbaar. − Het wetsvoorstel aanpassing reikwijdte jeugdhulpplicht (Kamerstukken II, 36 747) introduceert een onderscheid tussen basisjeugdhulp en specialistische jeugdhulp en wijzigt de afbakening van wat onder de Jeugdwet valt. De aanname van dit wetsvoorstel kan gevolgen hebben voor het takenpakket van de GR Jeugdregio ZKIJ, met name voor de vraag welke vormen van jeugdhulp regionaal worden gecontracteerd en welke lokaal worden georganiseerd. Als het wetsvoorstel tot een wezenlijk andere taakverdeling leidt, dan kan de regeling via de wijzigingsprocedure van artikel 27 en de Wgr worden aangepast. De parlementaire behandeling is op het moment van schrijven nog niet afgerond, waardoor de precieze impact nog niet vaststaat. − Wanneer de zeven gemeenten geen overeenstemming bereiken over het treffen van een GR voor de jeugdhulp, kan niet worden voldaan aan de verplichting uit de WvbJ om per 1 januari 2027 een D/2026/796152

5

−

operationele Jeugdregio te hebben. In dat geval kan de minister een aanwijzing geven aan de colleges om alsnog een GR te treffen. Alle zeven colleges hebben in februari 2026 een principebesluit genomen, waarmee het draagvlak voor de GR-vorming als zodanig is bevestigd. Wanneer de zeven gemeenten het niet eens worden over de inhoud van de ontwerpregeling, ontstaat vertraging in het vaststellingstraject. De zienswijzeprocedure biedt raden de mogelijkheid om punten van bezwaar kenbaar te maken, waarna het college deze betrekt bij de vaststelling van de definitieve regeling, al dan niet door aanpassing van het ontwerp. Substantiële meningsverschillen over bijvoorbeeld de stemverhouding, de reikwijdte van de delegatie of de financiële verdeelsleutel kunnen ertoe leiden dat de planning van 1 januari 2027 niet wordt gehaald. Dit risico wordt beperkt doordat de hoofdkeuze (openbaar lichaam) in het principebesluit reeds bestuurlijk is vastgelegd en de ontwerpregeling het resultaat is van gezamenlijke ambtelijke en bestuurlijke voorbereiding.

Financiën De voorbereidingskosten in 2026 worden gedekt binnen het bestaande regionale programma Jeugd. De financiële consequenties van de GR worden in 2026 verder uitgewerkt, zodat gemeenten tijdig inzicht hebben in de structurele kosten voor personeel, bedrijfsvoering en huisvesting vanaf 2027. De verdeelsleutel is gebaseerd op inwoneraantal. Het DB stelt binnen drie maanden na inwerkingtreding van de regeling de eerste begroting op (artikel 31, vierde lid). Het AB stelt deze vervolgens vast. Voor begrotingsjaar 2028 doorloopt het AB in 2027 de reguliere planning- en controlcyclus, waarbij de raden de ontwerpbegroting 2028 ten minste twaalf weken voor vaststelling ontvangen voor zienswijze. Participatie Gemeenteraad Het college legt de ontwerpregeling voor aan de raad door het naar voren brengen van een zienswijze en zendt deze aan de raad op grond van artikel 1, derde lid van de Wgr. Op 27 mei en 24 juni 2026 vinden regionale raadsinformatiebijeenkomsten plaats voor raadsleden van alle zeven gemeenten. De zienswijzetermijn bedraagt acht weken. Na verwerking van de zienswijzen van alle zeven raden en de terugkoppeling over de verwerking van de naar voren gebrachte zienswijzen wordt de definitieve GR in het najaar aan de raad voorgelegd ter verkrijging van de wettelijke toestemming (artikel 1, vierde lid van de Wgr).

Het college treft de definitieve regeling na verkregen toestemming van de raad. Participatieraad De Participatieraden in de regio ZKIJ worden betrokken. In mei 2026 wordt een regionale participatieradenbijeenkomst ZKIJ georganiseerd. Communicatie Tijdens het voorbereidingstraject in 2026 worden jeugdhulpaanbieders, het Centrum voor Jeugd en Gezin, sociale teams en andere ketenpartners geïnformeerd over het verloop van het traject en de stappen richting de oprichting van de GR Jeugdregio ZKIJ. De communicatie is gericht op transparantie over het proces, de wettelijke context en de momenten waarop veranderingen relevant worden voor partners of inwoners. Intern worden betrokken medewerkers geïnformeerd via de bestaande regionale overlegstructuren en het programmateam Jeugd. Waar nodig worden aanvullende bijeenkomsten georganiseerd om inhoudelijke of organisatorische gevolgen nader toe te lichten. Uitvoering De WvbJ verplicht tot regionale samenwerking per 1 januari 2027. De Wgr regelt de procedure: D/2026/796152

6

colleges besluiten tot het treffen van de GR na toestemming van de raden. Het ontwerp van de regeling wordt na vaststelling door de colleges in op 12 mei 2026 aan de raden voorgelegd voor zienswijzen, waarna in oktober 2026 definitieve besluitvorming volgt. De regeling treedt in werking op 1 januari 2027. De werking van de GR wordt binnen twee jaar na inwerkingtreding voor de eerste keer geëvalueerd (startevaluatie) en vervolgens elke vier jaar, zodat gemeenten gezamenlijk kunnen bezien of de inrichting en werkwijze aansluiten bij de beoogde doelen. De vervolg planning is als volgt: − 12 mei 2026: vaststelling ontwerpregeling door colleges (7x), start zienswijzetermijn. − 27 mei en 24 juni 2026: regionale raadsinformatiebijeenkomsten. − 7 juli 2026: einde zienswijzetermijn. − Augustus 2026: definitieve regeling en begroting 2027 in de colleges. − Vanaf oktober 2026: toestemming raden (7x). − Aansluitend: colleges stellen definitieve regeling, DVO’s en begroting 2027 vast (7x). − December 2026: colleges treffen regeling, AB constitueert zich. − 1 januari 2027: GR operationeel. Na twee jaar vindt een eerste evaluatie plaats en daarna steeds per vier jaar. Bijlage(n) − Ontwerp van de ‘Gemeenschappelijke regeling Jeugdregio Zuid-Kennemerland en IJmond’ (D/2026/795613).

− Conceptzienswijze over ontwerp ‘Gemeenschappelijke regeling Jeugdregio Zuid-Kennemerland en IJmond’ (D/2026/796397). − Stemverhoudingen (D/2026/799576). −

Artikelgewijze toelichting (D/2026/795622).

−

Delegatie en Mandaat (D/2026/799579).

−

Wettelijke verplichtingen (D/2026/799586)

Achterliggende documenten − Principebesluit GR Jeugdregio ZKIJ (D/2026/795594). − Nota verbonden partijen Heemskerk 2015 (D/2026/796148).

Heemskerk, 12 mei 2026 Burgemeester en wethouders van Heemskerk, de secretaris, de burgemeester,

D/2026/796152

7

De raad van de gemeente Heemskerk besluit; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 12 mei 2026; gezien het advies van de commissie MMW d.d. 16 juni 2026; gelet op het bepaalde in artikel 1 van de Wet gemeenschappelijke regelingen en artikelen 2.18 en 2.19 van de Jeugdwet, zoals gewijzigd door de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg:

besluit: in te stemmen met het ontwerp van de ‘Gemeenschappelijke regeling Jeugdregio Zuid-Kennemerland en IJmond’ en dit als zienswijze naar voren te brengen.

Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Heemskerk in zijn openbare vergadering van 25 juni 2026

de raad voornoemd, M.J. Oostveen plaatsvervangend griffier,

D/2026/796152

A.H.J.J. Luijten de voorzitter,

8