Raadsmemo Wijziging tarieven HVC in verband met hogere CO2 heffing en vrachtwagenheffing

aan: datum: onderwerp:

de raad 9 juni 2026 Wijziging tarieven HVC in verband met hogere CO2 heffing en vrachtwagenheffing van: het college openbaar: ja registratienr.: D/2026/800336 aantal bijlage(n): 1

Op 13 mei 2026 ontving de gemeente een brief van HVC over een wijziging van de tarieven voor afvalverwerking in 2026. HVC verhoogt de tarieven door een hogere CO₂-heffing en de invoering van de vrachtwagenheffing per 1 juli 2026. Samenvatting HVC verhoogt in 2026 tussentijds de tarieven voor afvalverwerking. De kosten vallen hoger uit dan eerder verwacht. Dit komt vooral door een hogere CO₂-heffing op afvalverbranding en de nieuwe vrachtwagenheffing. De CO₂-heffing blijkt moeilijk te voorspellen. De overheid stelt de uitstootcijfers pas achteraf vast. Ook wijzigde de Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) de periode waarop de vrijstelling is gebaseerd. Daarnaast verhoogt het Rijk de belasting op afvalverbranding. HVC verwacht dat de kosten voor gemeenten en inwoners de komende jaren verder stijgen als er geen extra maatregelen komen. Aanleiding In oktober 2025 stelde HVC de verwerkingstarieven voor 2026 vast. In deze tarieven is rekening gehouden met een CO₂-opslag van € 2,90 per ton restafval, uitgaande van een verwachte landelijke CO2-heffing van € 5,79 per ton. HVC heeft bewust slechts 50% van de verwachte heffing van € 5,79 doorbelast vanwege onzekerheid rondom landelijke besluitvorming.

Bij het vaststellen van de verwerkingstarieven bestond namelijk nog de verwachting dat de Tweede Kamer het belastingplan tijdens de behandeling zou wijzigen als gevolg van de lobby vanuit de afvalbranche om te komen tot verlaging van de heffing en dat de alternatieven voor de plastictaks mogelijk zouden worden overgenomen. Die verwachtingen zijn niet uitgekomen. Probleemstelling Waarom valt de CO₂-heffing hoger uit? De twee hoofdredenen hiervoor zijn: Hogere emissiefactor Wat is de emissiefactor? De emissiefactor bepaalt hoeveel fossiele CO₂ vrijkomt bij verbranding van één ton restafval. Deze factor wordt jaarlijks vastgesteld door Rijkswaterstaat op basis van beperkte landelijke afvalmonsters en een klein aantal sorteerproeven. De factor steeg onverwacht van 0,322 ton fossiele CO₂ per ton afval in 2024 naar 0,350 ton fossiele CO₂ per ton afval in 2025. Dit betekent circa 8,7% meer fossiele uitstoot en dus een aanzienlijk hogere belasting. De factor wordt pas in januari van het volgende jaar vastgesteld, dus achteraf bepaald.

pagina:

2 van 5

registratienr.:

D/2026/800336

Hierdoor konden gemeenten en HVC hier bij de tariefvaststelling voor 2026 geen rekening mee houden. HVC noemt dit systeem onvoldoende voorspelbaar, gevoelig voor uitschieters en daardoor problematisch voor begrotingsprocessen. Wijziging referentieperiode door NEa De hoogte van de vrijstelling binnen de CO₂-heffing hangt af van historische uitstootcijfers. De NEa veranderde de referentieperiode van 2014–2018 naar 2019–2023. In deze nieuwere periode stootte HVC minder fossiele CO₂ uit. Daardoor daalt ook de vrijstelling. Een groter deel van de uitstoot wordt nu belast, waardoor de totale heffing stijgt. HVC onderzoekt juridische stappen. De organisatie vindt dat de overheid deze wijziging te laat heeft bekendgemaakt. Financiële gevolgen - Jaar 2025 Voor 2025 bestaat nog een kans op een extra CO₂-heffing van ongeveer € 1,6 tot € 1,7 miljoen. HVC neemt dit risico voor eigen rekening. - Jaar 2026 HVC verwacht een CO₂-heffing van € 5,40 tot € 12,40 per ton restafval. Gemeenten betalen nu € 2,90 per ton. Daardoor is de huidige opslag naar verwachting € 2,50 tot € 9,50 per ton te laag. Besluit over doorbelasting Na overleg met gemeenten op 15 april 2026 besloot HVC om de voorschotregeling aan te passen. Van mei tot en met december 2026 stijgt de CO₂-opslag van € 2,90 naar € 8,50 per ton exclusief btw. In het eerste kwartaal van 2027 volgt een eindafrekening.

Daarna verrekent HVC te veel of te weinig betaalde bedragen. Doorbelasting per afvalstroom HVC belast de CO₂-heffing niet voor alle afvalstromen gelijk door.  Fijn huishoudelijk restafval (FHA): 100%  Grof huishoudelijk afval (GHA) integraal: 50%  Grof huishoudelijk afval regionaal afvaldepot (GHA-RAD) 90%  Groente-, fruit- en tuinafval en etensresten (GFT/e): 9% Het tarief voor GHA is uitgesplitst naar GHA-Integraal en GHA-RAD. GHA-Integraal betreft het grof restafval wat aan huis wordt ingezameld. Via sortering kan een deel hiervan gerecycled worden. GHARAD betreft het voor verbranding in aanmerking komende residu dat wordt ingezameld op het afvalbrengstation. Hiervan kan via na sortering nog slechts een klein deel gerecycled worden.

pagina:

3 van 5

registratienr.:

D/2026/800336

Vrachtwagenheffing vanaf 1 juli 2026 Het Rijk voert per 1 juli 2026 een kilometerheffing voor vrachtwagens in. Hierdoor stijgen ook de transportkosten van afval. HVC verhoogt daarom de tarieven:  FHA/GHA: € 0,95 per ton  GFT/e: € 0,80 per ton HVC verwerkt deze kosten vanaf juli 2026 in de voorschotnota’s. Daarnaast onderzoekt HVC manieren om transport slimmer te organiseren en kilometers te beperken. Bij de vrachtwagenheffing geldt een tarief per kilometer, waarbij schonere en lichtere voertuigen minder betalen. De heffing geldt op vrijwel alle snelwegen en op een deel van de provinciale en gemeentelijke wegen. De kosten per afvalstroom verschillen, omdat het transport per stroom anders is ingericht. Factoren zoals ophaalfrequentie, gewicht en compactheid van het afval, gereden routes, het aantal stops en de beladingsgraad bepalen de uiteindelijke kosten per ton.

Meerjarige ontwikkeling: sterke kostenstijging verwacht HVC verwacht dat de kosten voor afvalverwerking de komende jaren verder stijgen. Vooral de CO₂heffing en afvalstoffenbelasting nemen toe. Het Rijk gebruikt deze belastingen onder meer als alternatief voor de vervallen plastictaks en om afvalverbranding te ontmoedigen. De verwachte CO₂-heffing die HVC per ton restafval aan de aandeelhouders doorbelast loopt op van € 5,79 in 2026 naar € 78,20 in 2030. Gevolgen voor gemeenten en inwoners HVC verwacht structureel hogere afvalkosten. Ook neemt de druk op de afvalstoffenheffing toe en kunnen verschillen tussen voorschotten en eindafrekeningen groter worden.

pagina:

4 van 5

registratienr.:

D/2026/800336

Voor Heemskerk met 39.352 inwoners zal dit naar verwachting tussen € 20.000 en € 75.000 extra kosten. Dat betekent naar schatting € 1,- tot € 4,- extra per huishouden in 2026. In 2030 loopt dit op naar € 620.915,53. Dat is € 35,- per huishouden, bij een CO₂-heffing van € 78,20 per ton. De extra kosten voor 2026 kunnen worden betaald uit de bestaande voorziening voor de afvalstoffenheffing. Voor de jaren daarna wordt de afvalstoffenheffing verhoogd. Volgens het Belastingplan 2026 wordt het bedrag van de ‘plastictaks’ de komende jaren ten laste gebracht van de afvalverbrandingsinstallaties. Of die lijn gehandhaafd blijft is onzeker, maar het is verstandig om hier rekening mee te houden. Dat betekent dat de tarieven voor de afvalstoffenbelasting en voor de CO2-heffing de komende jaren extra zullen toenemen: in 2028 zullen beide heffingen tezamen al net zo hoog zijn als het netto restafvaltarief en beide heffingen lopen de jaren daarna snel op. In de tweede bestuursrapportage van 2026 wordt teruggekomen op het financiële effect voor 2026. Voor de daaropvolgende jaren zal dit worden meegenomen in de begroting 2027-2030. Richting voor de toekomst Volgens HVC kunnen gemeenten kosten alleen beperken door minder restafval te produceren en afval beter te scheiden.

HVC noemt maatregelen zoals betere afvalscheiding, verdere nascheiding, minder verbrandbaar restafval en investeringen in technieken voor CO₂-opvang. Aanbevelingen aan gemeenten HVC adviseert gemeenten om rekening te houden met hogere afvalkosten en maatregelen voor afvalreductie te versnellen. Ook adviseert HVC inwoners actief te stimuleren om afval beter te scheiden. Juridische en bestuurlijke acties HVC HVC overlegt met verschillende partijen, waaronder de overheid, de Nederlandse Emissieautoriteit, Rijkswaterstaat en brancheorganisaties. HVC wil een beter voorspelbaar systeem en een eerdere vaststelling van de emissiefactor. Ook laat HVC de wijziging van de referentieperiode juridisch toetsen.

Vanaf 2035 zal het verbranden van een ton restafval uit ongeveer 3 gelijke delen bestaan, namelijk: -

Tarief HVC CO2 toeslag afvalstoffenbelasting.

pagina:

5 van 5

registratienr.:

D/2026/800336

Tarieven 2027 HVC verwacht in de zomer van 2026 een nieuwe tarievenbrief te sturen. Naast de normale indexering kunnen aanvullende wijzigingen volgen door landelijke ontwikkelingen. Bestuurlijke aandachtspunten voor het college Het college en de raad moeten rekening houden met hogere kosten voor afvalverwerking met ingang van 2026. Ook kunnen de ontwikkelingen gevolgen hebben voor de afvalstoffenheffing. Daarnaast vraagt dit onderwerp om keuzes over afvalreductie, betere afvalscheiding en de voorbereiding op blijvend hogere CO₂-kosten. De gemeente blijft landelijke ontwikkelingen volgen en kijkt naar de rol als aandeelhouder van HVC. Er volgt binnen 4 weken een raadsmemo waarin de stand van zaken wordt benoemd rondom het grondstoffenplan en het afvalbeheer. In het laatste kwartaal van 2026 zal er een evaluatie op het huidige grondstoffenplan worden aangeboden aan de raad. Bijlage: Brief HVC wijziging tarieven 2026 in verband met hogere CO2-heffing en vrachtwagenheffing (D/2026/800335)