Raadsmemo vernieuwd giftenbeleid 2026

Aan: Datum: Onderwerp Van: Openbaar: Registratienummer: Aantal bijlagen:

De raad 10-03-2026 Toelichting wijziging vrijlating giften Het college ja D/2026/783287 0

Samenvatting Het college informeert u met deze raadsmemo over de actualisatie van de beleidsregels voor giften per 1 januari 2026. Met de invoering van de Participatiewet in Balans is de landelijke wetgeving gewijzigd en is de vrijlatingsgrens voor giften wettelijk vastgesteld op € 1.200 per kalenderjaar. Onze beleidsregels zijn hierop aangepast zodat deze volledig aansluiten bij de gewijzigde wetgeving. In deze memo wordt toegelicht waarom de vrijlatingsgrens is aangepast en welke gevolgen dit heeft voor inwoners. 1. Inleiding De Participatiewet bepaalt welke middelen, waaronder giften, meetellen bij de beoordeling van het recht op bijstand. Gemeenten hebben beperkte beleidsruimte om bepaalde giften vrij te laten. Omdat de landelijke wetgeving is gewijzigd, moesten de Heemskerkse beleidsregels worden geactualiseerd. 2. Waarom is de vrijlating van giften aangepast? Met ingang van 2026 is de vrijlatingsgrens voor giften wettelijk vastgesteld op € 1.200 per kalenderjaar. Deze grens geldt voor zowel giften in geld als giften in natura. In de eerdere Heemskerkse beleidsregels werd een hogere grens toegepast. Omdat de landelijke bepalingen dwingend zijn, kan hiervan niet worden afgeweken en is de lokale grens overeenkomstig verlaagd. Het doel van deze landelijke wijziging is het creëren van meer uniformiteit tussen gemeenten en het verminderen van verschillen in uitvoering.

Daarnaast verduidelijkt de wet welke giften meetellen bij de beoordeling van de middelen en welke niet. 3. Gevolgen van de wijziging Voor inwoners betekent de wijziging dat zij tot een bedrag van € 1.200 per jaar aan giften kunnen ontvangen zonder gevolgen voor de bijstandsuitkering. Voor inwoners die eerder op basis van de hogere gemeentelijke vrijlatingsgrens werden beoordeeld, geldt een overgangsregeling van een half jaar om plotselinge nadelige gevolgen te voorkomen. 4. Vrijlating van giften in natura en de inlichtingenplicht – Motie-Schalk (eerste kamer) Senator Schalk (SGP) heeft in het kader van de behandeling van de Participatiewet in Balans op 23 september 2025 een motie ingediend, mede namens een brede groep andere Eerste Kamerleden. Deze motie is op 30 september 2025 aangenomen. In de motie wordt het kabinet verzocht te

onderzoeken op welke wijze giften in natura die noodzakelijk zijn voor het levensonderhoud via een algemene maatregel van bestuur (AMvB) kunnen worden uitgezonderd van de inlichtingenplicht. Dit onderwerp maakt deel uit van de bredere discussie rondom de vereenvoudiging en uitvoerbaarheid van het giftenregime binnen de Participatiewet. De motie is op dit moment nog niet uitgevoerd; de uiterste datum die de Eerste Kamer daarvoor heeft vastgesteld is 1 juli 2026. Zolang het kabinet de benodigde AMvB niet heeft opgesteld en vastgesteld, biedt de Participatiewet in Balans geen ruimte om giften in natura al buiten de inlichtingenplicht te laten. De Heemskerkse beleidsregels sluiten daarom aan bij het huidige landelijke kader, waarin ook giften in natura meetellen binnen de vrijlatingsgrens van € 1.200 per jaar. 4. Conclusie De wijziging van de vrijlatingsgrens is het directe gevolg van landelijke wetgeving waaraan gemeenten gebonden zijn. Het Heemskerkse beleid is daarom aangepast zodat het volledig aansluit bij de Participatiewet in Balans per 2026. De Motie-Schalk kan in de toekomst aanleiding geven tot beleidsaanpassing zodra de uitwerking via AMvB gereed is. Het college informeert de raad wanneer dit het geval is.