Raadsmemo uitkomsten pilot Vaktherapie

aan: de raad datum: 19 mei 2026 onderwerp: Raadsmemo uitkomsten pilot Vaktherapie van: het college openbaar: ja registratienr.: D/2026/798524 aantal bijlage(n): 1

Aanleiding In april 2025 is de nieuwe regionale verordening jeugdhulp in werking getreden. In deze verordening is vastgelegd dat een jeugdhulpaanbieder alleen kan worden ingezet wanneer binnen de organisatie een professional werkzaam is die is geregistreerd bij het SKJ of het BIG-register. Dit is vastgelegd omdat het van belang is dat ingezette jeugdhulp voldoet aan vastgestelde kwaliteitseisen en dat hulp uitsluitend wordt geboden door, of onder verantwoordelijkheid van, een geregistreerde professional met passende deskundigheid. Een vaktherapeut die werkzaam is als (vrijgevestigde) vaktherapeut kan zich niet registreren in het Kwaliteitsregister Jeugd en ook niet in het BIG-register (Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg, zoals arts, verpleegkundige, psychotherapeut of gz-psycholoog). Als gevolg hiervan is vaktherapie als zelfstandig aanbod komen te vervallen binnen het jeugdhulpaanbod. Vaktherapie kan voortaan alleen worden ingezet onder verantwoordelijkheid van een regiebehandelaar die eindverantwoordelijk is voor de geleverde zorg. Een rechtstreekse verwijzing naar een vaktherapeut is niet langer mogelijk. Deze wijziging is als zodanig verwerkt in de verordening jeugdhulp.

Vaktherapeuten hebben tegen dit besluit bezwaar gemaakt en hebben bij de behandeling van de verordening in de commissies van alle raden in de jeugdregio Zuid-Kennemerland en IJmond (ZKIJ) gebruikgemaakt van hun inspreekrecht. Het inspreken door vaktherapeuten heeft niet geleid tot aanpassingen van de verordening jeugdhulp in Heemskerk. Wel is aan de raden in de regio toegezegd dat zij worden geïnformeerd over de uitkomsten van een pilot in Haarlem, waarin wordt onderzocht of een rechtstreekse verwijzing naar vaktherapie toegevoegde waarde heeft. Deze raadsmemo heeft tot doel de raden te informeren over de resultaten van deze pilot. Toelichting Vaktherapie is een non-verbale behandelvorm die uitgaat van doen en ervaren. Vaktherapie is de overkoepelende naam voor verschillende vaktherapeutische disciplines, waaronder beeldende therapie, danstherapie, dramatherapie, muziektherapie, psychomotorische therapie, psychomotorische kindertherapie en speltherapie. Pilot vaktherapie Haarlem De pilot vond plaats van juli 2023 tot en met juni 2025. Het doel was te onderzoeken of het mogelijk maken van vaktherapie als zelfstandige vorm van jeugdhulp via een rechtstreekse verwijzing toegevoegde waarde heeft. Daarbij is gekeken of op deze manier een doelgroep wordt bereikt die anders niet of onvoldoende wordt geholpen.

Uit de pilot blijkt dat vaktherapie is ingezet bij een brede doelgroep met uiteenlopende hulpvragen. Na het afgeven van een indicatie kon de zorg in de meeste gevallen snel van start gaan, mede doordat

pagina:

2 van 2

registratienr.:

D/2026/798524

sprake was van geen of slechts beperkte wachtlijsten. Ouders waarderen met name de eenvoud van het traject, de snelle start van de behandeling en de directe communicatie met de vaktherapeut, zowel voorafgaand aan als tijdens de behandeling. Vaktherapeuten ervaren de pilot met een rechtstreekse aanmelding via het CJG als een belangrijke stap richting erkenning en acceptatie van vaktherapie binnen de jeugdhulp. Zij geven aan dat de pilot de toegang tot vaktherapie heeft vereenvoudigd en de samenwerking met het CJG, andere zorgprofessionals en ouders heeft versterkt. Zorgprofessionals herkennen vaktherapie als een unieke therapievorm vanwege de nadruk op non-verbale communicatie en het creatieve karakter. GGZ-(regie)behandelaren erkennen de meerwaarde van vaktherapie, die vaak in combinatie met andere therapievormen wordt ingezet, maar plaatsen tegelijkertijd kanttekeningen bij de onafhankelijkheid en verantwoordelijkheid van de vaktherapeuten in het proces van intake en verwijzing. Hoewel de pilot laat zien dat gebruik wordt gemaakt van het rechtstreekse aanbod van vaktherapie, kan niet worden vastgesteld in hoeverre deze doelgroep minder wordt bereikt wanneer vaktherapie niet rechtstreeks beschikbaar is. Conclusie Binnen de Jeugdwet wordt vaktherapie niet aangemerkt als een zelfstandige vorm van jeugdhulp.

Vaktherapie kan wel worden ingezet onder verantwoordelijkheid van een regiebehandelaar. Deze werkwijze waarborgt dat vaktherapie wordt toegepast wanneer dit passend en verantwoord is. Op deze manier wordt aangesloten bij de behoeften van jeugdigen en ouders, zonder dat rechtstreekse contractering noodzakelijk is. Ook wordt in lijn met de Hervormingsagenda Jeugd momenteel gewerkt aan wetgeving die de reikwijdte van jeugdhulp verder begrenst. Daarnaast vormt de beweging naar meer geclusterd en collectief aanbod een belangrijk aandachtspunt binnen de Hervormingsagenda Jeugd. Het aanbieden van collectieve vormen van jeugdhulp binnen de sociale basis draagt bij aan de beoogde normalisering. Het college is tevreden over de uitkomsten van de pilot en concludeert dat een aanvullende verwijsroute niet nodig is. Bijlagen  Eindrapport pilot Vaktherapie (D/2026/798529).