Raadsmemo Rapportage Ipsos onderzoek ‘Inwonersonderzoek naar de leefomgeving in de regio IJmond’ – meting 2025

aan: datum: onderwerp:

de raad 26 januari 2026 Rapportage Ipsos onderzoek ‘Inwonersonderzoek naar de leefomgeving in de regio IJmond’ – meting 2025 van: het college openbaar: ja registratienr.: D/2026/774282 aantal bijlage(n): 1

In opdracht van de provincie Noord-Holland, mede namens de IJmondgemeenten, voert het onderzoeksbureau Ipsos sinds 2021 jaarlijks een inwonersonderzoek uit. Bijgevoegd vindt u het rapport “Inwonersonderzoek naar de leefomgeving in regio IJmond – meting 2025”. Het onderzoek is uitgevoerd in het najaar van 2025. Met het onderzoek wordt gemonitord hoe inwoners de leefomgeving in de IJmond ervaren. De monitor haalt een breed beeld op bij inwoners uit de IJmond, over hoe zij hun leefomgeving ervaren, hoe zij de rol en aanpak van de overheid zien, hoe ze denken over de informatievoorziening en Tata Steel. Dit is de zesde peiling (sinds de eerste in 2021) en de tweede meting vanuit de nieuwe reeks zoals aangekondigd in het geactualiseerde Programma Tata Steel 2024-2030: Een gezondere en veilige IJmond door een schoner en duurzamer Tata Steel. Het RIVM verrichtte in 2023 een grote studie naar “De Bijdrage van Tata Steel Nederland aan Gezondheidsrisico’s van Omwonenden en de Kwaliteit van hun Leefomgeving”1. Uit deze Proof-ofConcept studie bleek dat naast luchtkwaliteit ook hinder een belangrijk aspect is met impact op gezondheid. Daarom hebben we net als bij het vorige inwonersonderzoek aansluiting gezocht bij de periodieke (vierjaarlijkse) GGD Gezondheidsmonitor.

Zo is de vragenlijst uitgebreid voor geluid, geur en grofstof, door niet alleen naar de frequentie maar ook naar de mate van hinder te vragen. Ook is het onderdeel slaapverstoring toegevoegd. De GGD Gezondheidsmonitor voor de IJmond is eind 2025 gepubliceerd en aan u toegestuurd, deze is gebaseerd op gegevens van 2024. Belangrijkste uitkomsten De uitkomsten van dit onderzoek lijken op de uitkomsten van eerdere onderzoeken. Algemeen beeld In de IJmond beoordelen acht op de tien inwoners hun woongenot positief. Tegelijkertijd zijn er zorgen over de gezondheidseffecten van nabijgelegen industrieën. Ondanks toenemend woonplezier overwegen in 2025 meer mensen te verhuizen vanwege deze zorgen dan in vorige jaren. Er is behoefte aan transparantie en betere communicatie van overheden. Inwoners van de IJmond blijven klachten in beperkte mate melden; er is weinig vertrouwen in de afhandeling van klachten. Inwoners van Heemskerk ervaren minder hinder en hebben meer vertrouwen in hun gemeente, de provincie en Tata Steel dan inwoners van Beverwijk en Velsen. In het gebied direct rondom Tata Steel blijft de hinder het grootst en het vertrouwen laag.

1

https://www.rivm.nl/publicaties/bijdrage-van-tata-steel-nederland-aan-gezondheidsrisicos-van-omwonenden-en-kwaliteit

pagina:

2 van 3

registratienr.:

D/2026/774282

Ten aanzien van de leefomgeving Inwoners in de IJmond beoordelen hun woongenot met een ruime voldoende (7,5). Acht op de tien bewoners zegt dan ook met plezier in de regio te wonen. Het woonplezier is gestegen ten opzichte van vorig jaar. Beoordeling per gemeente Beverwijk Heemskerk Velsen IJmond Landelijk gemiddelde

Score 7,2 7,9 7,5 7,5 7,6

Wel maakt een vijfde zich zorgen of de leefomgeving veilig is voor de gezondheid. Die zorgen gaan met name over de nabijheid van industrie en bedrijven. Inwoners van de IJmond overwegen, ondanks het woongenot, vaker te verhuizen dan de gemiddelde Nederlander. Oorzaak zijn vaak de zorgen over veiligheid van de leefomgeving voor de gezondheid. De overlast van stof, geluid en geur is gelijk gebleven aan 2024. Bijna een tiende van de inwoners in de regio IJmond die geur-, stof- en/of geluidshinder ervaren, heeft last van ernstige slaaphinder. Ten aanzien van de rol van de overheid en informatievoorziening Inwoners van de IJmond hebben behoefte aan transparantie, betere communicatie en striktere handhaving om het vertrouwen in de provincie Noord-Holland én de eigen gemeente te vergroten. Een ruime meerderheid is bekend met de aanpak van de negatieve effecten van Tata Steel, de beoordeling van die aanpak blijft met een krappe voldoende onveranderd. Ten aanzien van Tata Steel De mening van omwonenden over Tata Steel blijft stabiel; een ruime meerderheid ziet het belang van het bedrijf voor de werkgelegenheid in de regio. Een onveranderd aandeel van een op de zes inwoners van de IJmond is werkzaam (geweest) bij Tata Steel en twee derde kent iemand die bij het bedrijf werkt. Klachten worden in beperkte mate gemeld, net als voorgaande jaren.

De meest genoemde reden hiervoor is dat er geen vertrouwen is in de afhandeling van de klacht. Als klachten wél gemeld worden, dan gebeurt dat vaak bij Tata Steel zelf of bij de gemeente. Overigens is de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (ODNZKG) het aanspreekpunt in de IJmond voor klachten over Tata Steel (en andere grote bedrijven in de regio). Via de webapplicatie “Meldpunt overlast Tata Steel”2 kunnen klachten eenvoudig worden gemeld. Verschillen tussen de gemeenten Vergelijkbaar met vorige metingen, zien we dat het woongenot hoger is in de gemeente Heemskerk dan in Velsen en Beverwijk. De hinder van stof, geluid en geur is in Heemskerk ook minder. Ook hebben inwoners van Heemskerk meer vertrouwen in hun gemeente, de provincie en Tata Steel als het gaat om de zorg voor de leefomgeving.

2

https://gisviewer.odnzkg.nl/tatasteel/

pagina:

3 van 3

registratienr.:

D/2026/774282

Hinder is het vaakst en erger in het gebied direct rondom Tata Steel dan in andere gebieden. Dit is onveranderd ten opzichte van vorig jaar. Ook maken inwoners van dit gebied zich meer zorgen over de leefomgeving en hebben ze minder vertrouwen in de overheid. Reactie van de IJmondcolleges Wij nemen met belangstelling kennis van het rapport. Wij vinden het belangrijk te weten wat de mening van onze inwoners is over hun leefomgeving en hinderbeveling. De ervaren hinder door stof, geluid en geur is vergelijkbaar met het vorige inwonersonderzoek over 2024. Ook de resultaten van de GGD Gezondheidsmonitor 2024 zijn daarmee vergelijkbaar. Uit de rapporten komt naar voren dat de ervaren hinder (nog) niet significant is gedaald. Dit geeft eens te meer aan dat het nodig is te blijven werken aan een gezondere leefomgeving in de IJmond en aan het verminderen van de negatieve effecten van Tata Steel op de omgeving. Dat betekent allereerst doorpakken met de verduurzaming en vergroening van Tata Steel: het realiseren van het project Heracless-Groen Staal en het maken van bindende maatwerkafspraken tussen het Rijk, de provincie en Tata Steel, waarin de gezondheid van onze inwoners en een gezondere leefomgeving worden geborgd als voorwaarde voor financiële steun.

Daarnaast zetten we samen met de provincie Noord-Holland, de omgevingsdiensten, de GGD Kennemerland en de Rijksoverheid de uitvoering van het Programma Tata Steel 2024-2030 voort. De resultaten van het Ipsos onderzoek onderbouwen ook de noodzaak om het huidige Programma Gezonde Leefomgeving IJmond 2021-2025 in de komende jaren 2026-2030 voort te zetten. Binnen dat programma werken we aan maatregelen die de luchtkwaliteit verbeteren en geluids- en geurhinder verminderen, en die gericht zijn op andere emissie- en hinderbronnen dan Tata Steel. Een voorstel voor voortzetting van dit programma is inmiddels aan uw raad toegestuurd. Het Ipsos inwonersonderzoek wordt eind 2026 herhaald en daarna begin 2027 gepubliceerd. Wij zullen u dan opnieuw informeren.

Bijlage(n)  Inwonersonderzoek naar de leefomgeving (D/2026/774283)