Raadsmemo Nadere regels urgentie Wonen eerst Heemskerk

aan: de raad datum: 12 mei 2026 onderwerp: Nadere regels urgentie Wonen eerst Heemskerk van: het college openbaar: ja registratienr.: D/2026/783501 aantal bijlage(n): 1

Conform het collegebesluit d.d. 12 mei 2026 treft u hierbij de Nadere regels urgentie Wonen eerst ter kennisname aan. Toelichting: Gemeente Heemskerk heeft zich gecommitteerd aan het uitbannen van dakloosheid in 2030. Het Nationaal Actieplan Dakloosheid richt zich op een transformatie in de manier waarop we kijken naar en omgaan met dakloosheid met de ambitie dakloosheid in Nederland fors en structureel terug te dringen. In onze regio is er een gezamenlijke inspanning van de regio IJmond, Zuid-Kennemerland en Haarlemmermeer om deze landelijke doelstelling te realiseren. Dit is weergegeven in het Regionaal Actieplan Dakloosheid (RAD). Het huidige systeem van grootschalige opvang is duur, niet altijd effectief en biedt mensen onvoldoende perspectief. Dakloze inwoners verblijven vaak jarenlang in opvanglocaties, wat hun gezondheid en toekomst belemmert. Het Regionaal Actieplan Dakloosheid vraagt om het onderzoeken van de mogelijkheden en om ‘omdenken’. Een van die projecten is Wonen Eerst: een aanpak waarbij mensen zo snel mogelijk een woning krijgen, gecombineerd met passende begeleiding. Door deze aanpak krijgen dakloze huishoudens op zo kort mogelijke termijn een woning toegewezen, waarmee verblijf in de opvang voorkomen of sterk beperkt wordt. Dit is bewezen effectiever en mensgerichter. In oktober 2025 heeft het college de intentieverklaring Wonen Eerst ondertekend.

Het RAD bevat een aantal acties waaronder de stapsgewijze uitrol van Wonen eerst via een urgentieregeling. Met artikel 2.3.7 lid 2 van de huisvestingsverordening heeft de raad geborgd dat het college nadere regels kan stellen over het huisvesten van dak- en thuislozen in het kader van het Regionaal Actieplan Dakloosheid. Van de beleidsruimte wordt gebruik gemaakt om Wonen eerst te implementeren. Met deze memo willen wij uw raad informeren over de Nadere regels urgentie Wonen eerst Heemskerk.

pagina:

2 van 3

registratienr.:

D/2026/783501

Wat houdt Wonen Eerst in? Wonen Eerst is bedoeld voor mensen die met begeleiding zelfstandig kunnen wonen. In plaats van langdurige opvang, krijgen dakloze mensen die voldoen aan de inclusiecriteria direct een woning. Vanuit die stabiele basis ontvangen zij begeleiding op maat. Deze aanpak voorkomt verergering van problemen en vergroot de kans op herstel en participatie. Het is niet alleen beter voor de betrokken inwoners, maar ook voor de samenleving: minder kosten, minder escalatie en sneller een perspectief. Door dit snelle ingrijpen escaleert de problematiek minder, waardoor begeleiding sneller afgebouwd kan worden dan bij de reguliere uitstroomregeling. Financiële en maatschappelijke voordelen De huidige opvang kost gemiddeld €70.000 per persoon per jaar, oplopend tot €100.000 in grootschalige voorzieningen. In 2025 was er een regionaal tekort van circa 7,7 miljoen euro op de maatschappelijke opvang. Deze middelen worden geïnvesteerd in duurzame woonoplossingen en begeleiding. Door opvanglocaties af te bouwen en in te zetten op huisvesting en begeleiding, is de schatting dat er op termijn regionaal een besparing kan zijn van €1 tot €3 miljoen per jaar (bron: Q&A Wonen Eerst, rapport AEF). Intentieverklaring Wonen eerst Medio oktober 2025 is door onze gemeente de intentieverklaring Wonen Eerst getekend.

In de intentieverklaring Wonen eerst zijn afspraken opgenomen over aantallen en betrokkenheid van ketenpartners. Dit zijn afspraken tussen gemeenten, corporaties en zorg- en welzijnspartijen over huisvesting en zorg voor cliënten die uitstromen uit een zorginstelling voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang. De Wonen Eerst aanpak wordt stapsgewijs uitgerold naar een structurele, regionale aanpak in 2026 en 2027. In 2025-2026 Haarlem (15 woningen), Haarlemmermeer (10) en Beverwijk en Heemskerk (8). In 2026-2027 Velsen (10) en Bloemendaal, Heemstede en Zandvoort (10) Deze woningen zijn onderdeel van de aantallen die zijn afgesproken in de bestaande uitstroomregelingen (Pact voor Uitstroom: 178 woningen, Opstapregeling: 45 woningen). In Heemskerk is Wonen Eerst vorig jaar gestart met gesprekken met woningcorporatie Woonopmaat en zorgaanbieder PerMens. In de oriëntatiefase is met gemeenten Beverwijk en Velsen besloten om gedurende de looptijd nauwer samen te werken. Wat betekent dit voor Heemskerk? Voor Heemskerk betekent dit dat we van de jaarlijkse 18 Pact woningen, maximaal 4 woningen per jaar beschikbaar willen stellen voor inwoners die volgens de inclusiecriteria in aanmerking komen. De geplande startdatum is op 1 juni 2026.

De gemeente maakt een passende afweging over het percentage mensen dat via een urgentie een passende woning krijgt, zodat dit niet ten koste gaat van de reguliere woningzoekers. Criteria Wonen Eerst De criteria zijn grotendeels gelijk aan de criteria voor de reguliere uitstroomregelingen. Het volgende is onder meer van belang: -

De aanvrager is een inwoner van Heemskerk; De aanvrager heeft recht op maatschappelijke opvang (WMO gerechtigd);

-

pagina:

3 van 3

registratienr.:

D/2026/783501

De aanvrager is in staat om zelfstandig te wonen; De aanvrager accepteert begeleiding; Er is geen sprake van al bestaande langdurige complexe problematiek; De aanvrager is nog niet lang dakloos.

Beoordelingstafel Voor Wonen Eerst vormt de IJmond een aparte regionale beoordelingstafel. De beoordelingstafel bestaande uit een afvaardiging van de betrokken partijen, beoordeelt op basis van de aanvragen of iemand in aanmerking komt voor de aanpak. De beoordelingstafel heeft mandaat. Als een inwoner voldoet aan de criteria is er een besluit. Aan de beoordelingstafel zitten: medewerkers van de Brede Centrale Toegang (BCT), een betrokken zorgpartij, woningcorporaties, een zorgaanbieder en een medewerker van de gemeente. De ervaring bij centrumgemeente Haarlem is dat de BCT en de deelnemers van de beoordelingstafel aangeven dat de criteria helder zijn en zij op basis van onderzoek goed kunnen inschatten of deelname aan Wonen Eerst passend is. Woningen De woningen zijn reguliere sociale huurwoningen, verspreid over de regio. We streven naar een evenwichtige verdeling, rekening houdend met beschikbaarheid. Urgentieafspraken zorgen ervoor dat deze aanpak niet ten koste gaat van reguliere woningzoekenden. Samenvattend Het vraagt om anders kijken, samenwerken en handelen. De kern is: Dakloosheid los je niet op met opvang, maar met wonen: Wonen Eerst. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Heemskerk Bijlage(n) Nadere regels urgentie Wonen eerst (D/2026/783754)