Raadsmemo kwartaalinformatie voortgang Jeugdhulp ZKIJ

aan:

de raad

datum:

20 januari 2026

onderwerp:

Raadsmemo kwartaalinformatie voortgang Jeugdhulp ZKIJ

van:

het college

openbaar:

ja

registratienr.:

D/2025/763308

aantal bijlage(n): 0

Aanleiding Het jeugdhulpstelsel in de jeugdregio Zuid-Kennemerland en IJmond (ZKIJ) is volop in transitie. In de afgelopen twee jaar bent u in berichtgeving per onderwerp geïnformeerd over de ontwikkelingen en actualiteiten binnen het regionale Jeugdhulpstelsel. Om de informatieverstrekking over het regionale jeugdhulpstelsel beter te stroomlijnen, is het voornemen om de raden in de jeugdregio ieder kwartaal, gelijktijdig en in samenhang, te informeren. Met deze raadsmemo informeren wij u over:  De Wet Beschikbaarheid Jeugdzorg waardoor onder meer de verplichting ontstaat tot het vormen van een Gemeenschappelijke Regeling (GR)  De voortgang van de innovatieprojecten  De verzelfstandiging van het CJG en JGZ vanuit Viva! Zorggroep  Excessieve casuïstiek  Noodmaatregel acute onveiligheid  Zorg in gespecialiseerde kinderdagcentra Toelichting Wet Beschikbaarheid Jeugdzorg: Gemeenschappelijke regeling Op 7 oktober 2025 heeft de Eerste Kamer de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg aangenomen. Deze wet verplicht gemeenten per 1 januari 2027 regionaal samen te werken via een gemeenschappelijke regeling (GR) voor specialistische jeugdhulp. Voor de jeugdregio ZuidKennemerland IJmond (ZKIJ) betekent dit o.a. dat de zeven gemeenten (Beverwijk, Bloemendaal, Haarlem, Heemskerk, Heemstede, Velsen en Zandvoort) gezamenlijk een GR Jeugdregio ZKIJ moeten oprichten.

Het vormen van een GR Jeugdregio is niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook een kans om de samenwerking te professionaliseren en beter te sturen op resultaat. De GRvorming sluit aan bij het Regionaal Programmaplan Jeugdhulp 2025-2027, waarin de gezamenlijke ambitie is vastgelegd om specialistische jeugdhulp duurzaam beschikbaar te houden, de bedrijfsvoering en sturing regionaal te versterken, en partnerschappen met onderwijs, CJG's en maatschappelijke ondersteuning verder regionaal te ontwikkelen. De voorbereidingen voor het vormen van een GR zijn gestart. De wet geeft ook richtlijnen voor een regiovisie jeugdhulp. De bestaande regiovisie jeugdhulp IJmond en Zuid-Kennemerland vraagt hierdoor om actualisering op zodanige wijze dat in ieder geval samenwerking, wachttijdaanpak en verbinding met lokaal beleid in de regiovisie jeugdhulp zijn geborgd. Wat betreft de verbinding met lokaal beleid besteden we aandacht aan de preventieve voorzieningen, zoals ook in het regionaal programmaplan aangegeven. In 2026 informeren wij u nader

pagina:

2 van 4

registratienr.:

D/2025/763308

over de GR-vorming en over de regiovisie jeugdhulp o.a. in kennissessies of expertmeetings. Vervolgens wordt de gemeenteraad komend jaar gevraagd een zienswijze te geven op de voorgenomen GR Jeugdregio ZKIJ en de geactualiseerde regiovisie jeugdhulp en eind 2026 een besluit te nemen tot het vormen van een GR Jeugdregio ZKIJ en het vaststellen van de geactualiseerde regiovisie jeugdhulp. Innovatieprojecten De jeugdhulpregio ZKIJ versterkt de jeugdhulp door te investeren in innovatieve werkwijzen, zoals de gemeenten in ZKIJ in 2024 mogelijk hebben gemaakt. De innovatievoorstellen zijn een opgave binnen het ambtelijk uitvoeringsprogrammaplan Jeugd ZKIJ 2025-2027, wat onlangs ook met u is gedeeld (Regionaal Programmaplan Jeugd). De innovaties hebben als doel om de effectiviteit van jeugdhulp te versterken (o.a. kortere wachttijden, betere integraliteit, hogere doelmatigheid) en de dienstverlening aan jeugdigen en hun gezinnen te verbeteren. Met de jeugdhulpconsortia en partners zoals het CJG en de samenwerkingsverbanden gespecialiseerd onderwijs werken we gezamenlijk aan een verbetering van werkwijzen en resultaten door te leren, te ontwikkelen en bij te sturen op basis van gedeelde ervaringen. 1.

Innovatieproject 1: Versnelling instroom, doorstroom en uitstroom Dit project is een gecombineerde aanpak welke moet leiden tot kortere wachttijden en een snellere en soepeler toegang tot gespecialiseerde jeugdhulp, duurzamer herstel na hulp en behandeling en minder crisissituaties. 2. Innovatieproject 2: Triage op urgentie Het doel van dit project is om jeugdigen met de meest urgente zorgvragen sneller en objectiever te identificeren, zodat meer dan nu voorrang kan worden verleend op basis van kwetsbaarheid in plaats van wachttijd. 3. Innovatieproject 3: Integrale gezinsgerichte aanpak Dit project is gericht op een integrale gezinsgerichte aanpak om uithuisplaatsingen te voorkomen en het realiseren van duurzame verbeteringen voor het gehele gezin. Multidisciplinaire teams worden samengesteld en de samenwerking met partners wordt versterkt. 4. Innovatieproject 4: Samenwerking jeugdhulp en gespecialiseerd onderwijs Dit project beoogt een nauwere samenwerking tussen jeugdhulp en gespecialiseerd onderwijs. Door gespecialiseerde hulp collectief in onderwijsteams te integreren, is het niet meer nodig voor iedere jeugdige een aparte verwijzing te doen maar is passende hulp direct op school beschikbaar. De budgetten die beschikbaar zijn gesteld voor deze innovatievoorstellen, zijn voldoende om de projecten de komende periode voort te zetten.

De voortgang van de innovaties en de effecten voor jeugdigen en gezinnen worden door de jeugdhulpconsortia en gemeenten periodiek gemonitord en geanalyseerd. De 7 gemeenteraden in de regio worden hierover periodiek geïnformeerd. Verzelfstandiging CJG en JGZ De Jeugdgezondheidszorg 0-4 (JGZ) en het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) maken sinds respectievelijk 2011 en 2015 deel uit van ViVa! Zorggroep. Zij bedienen de volgende gemeenten: Beverwijk, Bloemendaal, Haarlem, Heemskerk, Heemstede (alleen JGZ), Velsen, Uitgeest (alleen JGZ) en Zandvoort. De afgelopen jaren heeft de gemeente een subsidie verstrekt aan CJG en JGZ 04 voor het uitvoeren van beide taken.

pagina:

3 van 4

registratienr.:

D/2025/763308

De ViVa! Zorggroep heeft aangegeven zich primair te gaan richten op ouderenzorg en zorg voor chronisch zieken. Het CJG en de JGZ 0-4 passen als jeugdorganisaties niet meer binnen deze organisatie, waardoor gekozen is om deze taken af te stoten. Het is belangrijk dat de inzet van CJG en JGZ 0-4 voor onze inwoners (duurzaam) gecontinueerd kan worden. Daarom maken gemeenten en CJG en JGZ 0-4 het in nauwe samenwerking mogelijk dat CJG en JGZ 0-4 als zelfstandige organisatie haar taken voor gemeenten kan blijven voeren. Bij het vormen van deze nieuwe organisatie wordt geïnvesteerd in het verstevigen van de regionale samenhang met oog voor lokale verschillen. Voor 2026 wordt de taak van CJG en JGZ 0-4 via een lokale subsidie gefinancierd, gelijk aan de huidige werkwijze. Excessieve casuïstiek Excessieve casuïstiek betreft jeugdhulptrajecten die gepaard gaan met uitzonderlijk hoge kosten vanwege de inzet van zeer intensieve en (hoog)specialistische zorg. Deze kosten vallen buiten de reguliere lumpsumfinanciering en komen momenteel volledig voor rekening van de gemeente waar de jeugdige woont. Hierdoor kunnen gemeenten, afhankelijk van individuele en vaak onvoorspelbare casuïstiek, geconfronteerd worden met grote financiële lasten.

De Wet verbetering beschikbaarheid jeugdhulp beoogt dat gemeenten regionaal samenwerken om de beschikbaarheid van specialistische jeugdhulp duurzaam te borgen en financiële risico’s beter beheersbaar te maken. In dat licht constateren de gemeenten in de jeugdregio ZKIJ dat de huidige wijze van bekostiging van excessieve casuïstiek kan leiden tot onevenredige belasting van individuele gemeenten en onvoldoende bijdraagt aan financiële voorspelbaarheid. Vanuit deze wettelijke context werken de gemeenten in de jeugdregio ZKIJ toe naar het instellen van een regionale regeling voor excessieve casuïstiek. Dit wordt gezien als een logische vervolgstap in het versterken van regionale samenwerking en risicodeling, met als doel de continuïteit van zorg voor de meest kwetsbare jeugdigen te borgen. Hiermee organiseren we voor lange termijn meer regie op de kosten en drukkend effect op de begroting. Zodra duidelijk is wat dit betekent voor beleid of financiën, wordt de gemeenteraad hierover geïnformeerd en indien het voorstel niet past binnen de door de raad vastgestelde kaders, gevraagd hierover een besluit te nemen. Maatwerkregeling acute onveiligheid De maatwerkregeling acute onveiligheid werd in juni 2024 ingesteld om jeugdigen in onveilige situaties snel hulp te bieden. Wachttijden bij jeugdhulpaanbieders waren onacceptabel lang.

Dit gold voor jeugdigen die door de kinderrechter onder toezicht werden gesteld en die onder verantwoordelijkheid vallen van de Gecertificeerde Instellingen (GI). De regeling werd per gemeente gefinancierd, buiten het lumpsumbudget, en werd tweemaal verlengd. Deze noodmaatregel is beëindigd per 31 december 2025, omdat de wachttijd voor deze jeugdigen beheersbaar is geworden, waardoor de noodzaak van deze noodmaatregelen is vervallen. Lopende trajecten worden zorgvuldig afgerond. Gemeenten blijven verantwoordelijk voor de kosten van de lopende trajecten tot afronding of overgang naar reguliere afspraken. Na beëindiging houden gemeenten samen met het regionaal contractmanagement een actieve regierol op wachtlijsten voor zorg via de GI zodat knelpunten tijdig gesignaleerd worden en om escalatie te voorkomen. Zorg in gespecialiseerde kinderdagcentra De gespecialiseerde kinderdagcentra bieden dagopvang aan kinderen met een verstandelijke en meervoudige beperking die intensieve begeleiding nodig hebben. De wachtlijst bij gespecialiseerde kinderdagcentra groeit de afgelopen jaren fors o.a. door een tekort aan plekken in de jeugdregio ZKIJ. Jeugdhulpaanbieders en de gemeenten in ZKIJ werken met prioriteit aan het in beeld brengen en

pagina:

4 van 4

registratienr.:

D/2025/763308

analyseren van de oorzaken van de groeiende wachttijden en het structureel verkleinen van de wachtlijst. Als eerste stap zijn gesprekken gevoerd met de aanbieders om op korte termijn extra plekken te creëren voor deze kwetsbare doelgroep. Bijlagen Niet van toepassing.