Raadsmemo financiële effecten Decembercirculaire 2025

aan: de raad datum: 27 januari 2026 onderwerp: Financiële effecten Decembercirculaire 2025 van: het college openbaar: ja registratienr.: D/2026/770479 aantal bijlage(n): 1, Decembercirculaire 2025 (D/2026/770470)

Conform het collegebesluit d.d. 27 januari 2026 treft u hierbij ter kennisname aan: een toelichting op de Decembercirculaire 2025. Toelichting: Algemeen Het college wil met dit raadsmemo uw raad informeren over het effect van de decembercirculaire 2025 op de gemeentefondsuitkeringen voor 2025 en het meerjaren-perspectief. De effecten voor 2025 worden verwerkt in de jaarrekening 2025. De informatie over de meerjarige effecten wordt verwerkt in de 1e Bestuursrapportage 2026. Er zijn geen effecten voor de jaren 2027-2029 en derhalve voor de Perspectiefnota 2027-2030. Het Rijk informeert de gemeenten jaarlijks op drie tijdstippen over de ontwikkelingen van de gemeentefondsuitkering: - in mei op basis van de Voorjaarsnota, - in september op basis van de Miljoenennota en - in december, ter afronding van het lopende jaar, op basis van de Najaarsnota. Daarnaast bevatten de circulaires actuele informatie over wijzigingen die op een later tijdstip in de rijksbegroting worden verwerkt. De decembercirculaire heeft doorgaans een beperkte strekking. Het gaat primair om onderwerpen die door het rijk vóór het einde van het jaar geregeld dienen te zijn, met het oog op de jaarafsluiting door de gemeenten. Het gaat hierbij doorgaans – ook dit jaar – om incidentele middelen.

Het alloceren van middelen is nu niet aan de orde, omdat het jaar inmiddels is verstrekken en de begroting 2025 niet meer kan worden gewijzigd. Mochten er nog middelen beschikbaar moeten blijven voor 2026 dan zal dat via de bestemming van een eventueel rekeningresultaat bij de jaarrekening 2025 moeten worden geregeld. Accresraming Het gemeentefonds krimpt of groeit mee met de rijksuitgaven. Deze beweging heet accres. Zoals gebruikelijk bevat de decembercirculaire geen nieuwe accresramingen. Voor de jaarafsluiting 2025 is het accres 2025 zoals gemeld in de meicirculaire 2025 de definitieve stand. Uitkomst Decembercirculaire 2025, uitkeringsjaar 2025 De decembercirculaire 2025 laat – voor het jaar 2025 - ten opzichte van de septembercirculaire 2025 een stijging zien van de Algemene Uitkering. Voor 2026 is het effect ook positief, maar wel lager. Vanaf 2027 is het effect nihil.

pagina:

2 van 7

registratienr.:

D/2026/770479

Vergelijkingalgemeneuitkeringseptembercirculaire2025/ decembercirculaire2025 Financieel beeld2025-2029(Bedragenx€1.000) 2025 2026 2027 Uitkeringo.b.v. septembercirculaire2025 90.278 90.811 89.262 Uitkeringo.b.v. decembercirculaire2025 90.420 90.880 89.262 Mutatiealgemeneuitkering 142 69 -

2028 87.082 87.082 -

2029 86.446 86.446 -

Opbouw financieel effect van de Decembercirculaire 2025, uitkeringsjaar 2025 en verder Het totale effect van de decembercirculaire is opgebouwd uit verschillende onderdelen zoals de accres ontwikkeling, hoeveelheidsverschillen, en veranderingen bij integratie uitkeringen. Deze onderdelen zijn gebundeld in een thema. En de tabel hieronder geeft een overzicht van de wijzigingen uitgesplitst naar die thema’s. Het gaat om het effect van de decembercirculaire 2025 ten opzichte van de septembercirculaire 2025. Opbouw effect van de Decembercirculaire 2025, uitkeringsjaar 2025 en verder Nr.

Thema 1 Uitkeringsfactor, algemeen 2 Taakmutaties 3 Integratie- en decentralisatieuitkeringen (IU/DU) 4 Aanpassingen maatstaven

2025 61 81 142

2026

2027 61 8 69

2028 -

2029 -

-

In de tabel staan vier thema’s; dit is een samenvatting van 13 onderdelen. In de bijlage treft u een specificatie met een gedetailleerde, meer technische toelichting per onderdeel. Oude jaren Naast bovenstaande effecten voor het jaar 2025 wordt met betrekking tot het jaar 2023 de uitkeringsfactor incidenteel met twee punten verhoogd. Deze bijstelling wordt veroorzaakt door het verwerken van de definitieve volumina voor de WOZ-waarden waardoor de OZB-maatstaven wijzigen. Totaal effect Heemskerk: € 128.200 extra algemene uitkering. Dit bedrag wordt in 2025 verantwoord. Het totale voordelige effect in 2025 bedraagt € 270.200. Verwerking financiële effecten De financiële effecten uit de decembercirculaire 2025 worden voor de jaarschijf 2025 verwerkt in de jaarrekening 2025. Ook de extra algemene uitkering 2023 wordt verantwoord in het dienstjaar 2025. Het college kan daarbij het voorstel doen de incidentele ontvangen middelen die niet konden worden gebruikt in 2025 – via het bestemmen van een eventueel rekeningresultaat – alsnog beschikbaar te stellen in 2026. Het effect van de jaarschijf 2026 is onderdeel bij de 1e Bestuursrapportage 2026. Meerjarige effecten zijn onderdeel van de Perspectiefnota 2027-2030.

pagina:

3 van 7

registratienr.:

D/2026/770479

BIJLAGE: Toelichting op de Decembercirculaire 2025, uitkeringsjaar 2025 en verder (Bedragenx€1.000) Uitkeringsfactor,ontwikkelinguitkeringsbasis 1 Uitkeringsfactor 2026 Subtotaal: Taakmutaties 2 Wet versterkingregievolkshuisvesting 3 Kinderopvangpleegouders 4 Hervormingsagendajeugd 5 Weeffout jeugdzorg 6a BRP Logisch ontwerp 6b BRP experiment 6c Bijdragegebruik BRP 2025 7 Handelsregister KvK 8 LandelijkeVreemdelingen Voorziening Subtotaal: IU/DU/SU 9 Meerkosten Oekraïnesociaal domein 10 AanvullendeondersteuningLokaleenergiehulp 11 Implementatieplateau 2 12 Wet betaalbarehuur Capaciteit decentraleoverheden klimaat en 13 energiebeleid (CDOKE) Subtotaal: Mutatiesalgemeneuitkering

2025

2026

0

2027

2028

2029

61 61

0

0

0

8 8 69

0 0

0 0

0 0

83 23 4 -20 3 2 -11 -5 -19 61 48 19 13 1

81 142

1. Uitkeringsfactor 2025 - 2026 De verwerking van de taakmutaties en de actualisatie van de volumina van een aantal maatstaven leidt niet tot een wijziging van de uitkeringsfactor ten opzichte van de septembercirculaire 2025. Deze blijft 1,486. De uitkeringsfactor voor 2026 stijgt ten opzichte van de septembercirculaire 2025 met 1 punt van 1,490 naar 1,491. Het vrijvallen van een gedeelte van de verdeelreserve in 2026 (€ 20 miljoen op een totaal van € 40 miljoen) heeft een opwaarts effect op de uitkeringsfactor van circa 1 punt. De verdeelreserve zijn middelen die worden gereserveerd om fluctuaties, onder andere als gevolg van volumemutaties, op te vangen totdat de definitieve uitkering van enig uitkeringsjaar is vastgesteld. Gemeente Heemskerk ontvangt hierdoor in 2026 circa € 60.000,- extra algemene uitkering. 2. Wet versterking regie volkshuisvesting Met de inwerkingtreding van het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting ontstaan extra werkzaamheden voor de medeoverheden. In een artikel 2 onderzoek is vastgesteld dat deze werkzaamheden financiële gevolgen hebben voor gemeenten (en provincies) in de vorm van incidentele en structurele uitvoeringslasten. Ter compensatie van de in het artikel 2 onderzoek geïdentificeerde incidentele uitvoeringslasten is € 48,8 miljoen aan de algemene uitkering toegevoegd.

De middelen worden verdeeld via het cluster Infrastructuur, ruimte en milieu. Het college is voornemens om te onderzoeken in hoeverre de incidentele extra ontvangen middelen nodig zijn om uitvoering te geven aan de ontstane extra werkzaamheden. Bij de jaarrekening 2025 komen we hierop terug. Gemeente Heemskerk ontvangt € 82.800,- extra algemene uitkering.

pagina:

4 van 7

registratienr.:

D/2026/770479

3. Kinderopvang pleegouders Bij Voorjaarsnota 2025 is door de Rijksoverheid extra geld beschikbaar gesteld als bijdrage voor de kosten die pleegouders maken voor kinderopvang en buitenschoolse opvang van hun pleegkinderen. Deze bijdrage geldt voor alle pleegouders die gebruik maken van (vormen van formele) kinderopvang en buitenschoolse opvang (bso), ook in het vrijwillig kader. Pleegouders betalen nu een eigen bijdrage in de kosten van kinderopvang en buitenschoolse opvang; dit zijn kosten die overblijven na het ontvangen van de eventuele kinderopvangtoeslag. Besloten is om alsnog voor 2025 deze middelen eenmalig € 10,7 miljoen toe te voegen aan de algemene uitkering van het gemeentefonds. De middelen worden verdeeld via het cluster Individuele voorzieningen Jeugd op basis van de maatstaf jongeren. Gemeenten en pleegzorgaanbieders spreken met elkaar af hoe pleegouders aanspraak kunnen maken op deze bijdrage. Voor de jaren 2026 en 2027 is ook € 10,7 miljoen per jaar beschikbaar voor dit doel. Dit geld staat op dit moment gereserveerd op de begroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Met de Nederlandse Vereniging voor Pleeggezinnen, Jeugdzorg Nederland en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) werkt het ministerie van VWS aan een wijze waarop deze middelen aan pleegouders worden uitgekeerd.

Gemeente Heemskerk ontvangt € 22.800,- extra algemene uitkering. 4. Hervormingsagenda jeugd Op de begroting van het ministerie van VWS zijn in 2025 middelen gereserveerd voor de uitvoering Hervormingsagenda Jeugd. Deze middelen zijn niet volledig tot besteding gekomen. Het ministerie van VWS boekt de resterende middelen van het beschikbaar gemaakte budget voor de Hervormingsagenda Jeugd voor 2025 naar de algemene uitkering van het gemeentefonds. In totaal wordt € 2,2 miljoen overgeheveld naar het gemeentefonds. Dit bedrag bestaat voor € 1,4 miljoen uit de algemene uitvoeringsmiddelen en € 800.000 uit de investeringsmiddelen. De middelen worden verdeeld via het cluster Individuele voorzieningen Jeugd. Gemeente Heemskerk ontvangt € 4.000,- extra algemene uitkering. 5. Weeffout jeugdzorg Bij de decentralisatie van de jeugdzorg is de verantwoordelijkheid voor de jeugdzorg overgegaan van de provincies naar de gemeenten. In het bestuursakkoord 2011-20152 is vastgelegd dat er € 90 miljoen van het provinciefonds werd overgeheveld naar het gemeentefonds. De uitname was gebaseerd op het aantal jongeren op dat moment. Bij de berekening van de bedragen is geen rekening gehouden met het feit dat de steden Amsterdam, Rotterdam en Den Haag zelf al verantwoordelijk waren voor de jeugdzorg.

Hierdoor is er destijds € 10 miljoen structureel teveel overgeheveld van het provinciefonds naar het gemeentefonds. In de septembercirculaire 2025 is in paragraaf 4.5 aangekondigd dat deze ‘weeffout’ bij de eerstvolgende budgettaire gelegenheid meerjarig zal worden hersteld en dat in ieder geval bij Najaarsnota de boeking voor het jaar 2025 wordt verwerkt. In deze circulaire wordt voor 2025 daartoe € 10 miljoen overgeheveld naar het provinciefonds. Uiterlijk bij Voorjaarsnota 2026 zal de boeking voor de jaren 2026 en verder worden gedaan. De middelen worden onttrokken aan het cluster Individuele voorzieningen Jeugd. Gemeente Heemskerk ontvangt € 19.800,- minder algemene uitkering.

pagina:

5 van 7

registratienr.:

D/2026/770479

6. Basisregistratie Personen (BRP) Met betrekking tot de Basisregistratie Personen (BRP) vindt een drietal mutaties plaats. Deze mutaties worden hieronder toegelicht. BRP Logisch Ontwerp Alle gemeenten ontvangen een bijdrage van in totaal € 1,3 miljoen in verband met extra kosten die zij in 2025 maken die samenhangen met diverse aanpassingen in de decentrale systemen van de BRP. De middelen worden verdeeld via het cluster Bestuur en ondersteuning op basis van de maatstaf inwoners. Gemeente Heemskerk ontvangt € 2.900,- extra algemene uitkering. BRP experiment In het najaar van 2023 is het besluit experimenten bijhouding BRP in werking getreden. Dit experiment heeft als doel ingeschrevenen in de BRP op het woonadres te informeren over de inschrijvingen op het betreffende adres. Dit experiment geeft uitvoering aan het door de Tweede Kamer aangenomen amendement Rajkowski c.s. en een toezegging van de toenmalige staatssecretaris van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) dat een experiment over het doen van meldingen aan ingeschrevenen op een woonadres over inschrijvingen op of adreswijzigingen naar het betreffende adres zal worden gehouden. Het experiment moet uitwijzen of de verplichting leidt tot een lastenverzwaring voor colleges in termen van uitvoering en kosten.

De gemeenten ontvangen jaarlijks gedurende de looptijd van het experiment (2023-2026) een vergoeding voor de verplichte medewerking aan de evaluatie van circa € 2.400 per jaar per gemeente. Voor 2025 wordt in totaal een bijdrage van € 850.000 aan het gemeentefonds toegevoegd. De middelen worden verdeeld via het cluster Bestuur en ondersteuning op basis van de maatstaf vast bedrag. Gemeente Heemskerk ontvangt € 2.500,- extra algemene uitkering. Bijdrage gebruik BRP 2025 Met betrekking tot de BRP wordt vanwege extra gebruik door gemeenten in 2025 een aanvullende bijdrage doorbelast van € 5,1 miljoen. De middelen worden onttrokken aan het cluster Bestuur en ondersteuning op basis van de maatstaf inwoners. Gemeente Heemskerk ontvangt € 11.100,- minder algemene uitkering. 7. Handelsregister Kamer van Koophandel De Kamer van Koophandel (KvK) beheert in opdracht van het ministerie van Economische Zaken (EZ) het Handelsregister. Dit register is de basisregistratie waarin alle bedrijven en rechtspersonen ingeschreven staan. Daarnaast staan alle andere organisaties die deelnemen aan het economisch verkeer in dit register. Naast private organisaties kunnen ook gemeenten, provincies, ministeries, waterschappen en overige organisaties met een publieke taak gebruik maken van het Handelsregister.

Sinds 1 januari 2014 is er sprake van inputfinanciering voor het overheidsgebruik van het Handelsregister waarbij gemeenten bijdragen in de kosten. Deze mutatie heeft betrekking op een aanvullende bijdrage in de kosten voor 2025. De verhoging is een gevolg van sterk gestegen kosten en wegvallende inkomsten. Het gaat om een totaalbedrag van € 2,3 miljoen. De middelen worden onttrokken aan het cluster Bestuur en ondersteuning. Gemeente Heemskerk ontvangt € 4.900,- minder algemene uitkering. 8. Landelijke Vreemdelingen Voorziening Het pilot-programma voor de Landelijke Vreemdelingen Voorziening (LVV) had oorspronkelijk een looptijd van 2019 tot en met 2021. In overleg met gemeenten en de VNG is besloten de pilot te verlengen tot en met 31 december 2024. Het kabinet heeft besloten de Rijksbijdrage aan de LVV, waarvan een gedeelte ten laste kwam van de algemene uitkering van het gemeentefonds, stop te

pagina:

6 van 7

registratienr.:

D/2026/770479

zetten vanaf 2025. In deze brief3 is tevens opgemerkt dat gemeenten de mogelijkheid hebben om onderdak voor niet rechtmatig in Nederland verblijvende vreemdelingen zelfstandig te financieren. Naar aanleiding van deze brief heeft de VNG, met instemming van haar leden, de fondsbeheerders verzocht om voor het jaar 2025 nog eenmaal het bedrag van € 9,4 miljoen hiervoor uit de algemene uitkering van het gemeentefonds te onttrekken en middels een decentralisatie-uitkering aan de desbetreffende gemeenten te verstrekken. Zoals aangekondigd in paragraaf 4.6 van de septembercirculaire 2025 wordt dit verzoek in deze circulaire verwerkt. De middelen worden onttrokken aan het cluster Sociale basisvoorzieningen. Gemeente Heemskerk ontvangt € 18.700,- minder algemene uitkering. 9. Meerkosten Oekraïne sociaal domein (DU) De verantwoordelijkheid voor de zorg en ondersteuning vanuit de Wmo, de Jeugdwet en de Wet publieke gezondheid voor de uitvoering van het basistakenpakket Jeugdgezondheidszorg, het Rijksvaccinatieprogramma en het prenataal huisbezoek ligt voor Oekraïense ontheemden bij gemeenten (zie ook paragraaf 3.2.2 van de decembercirculaire 2024).

De compensatie is vastgesteld op basis van onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) naar daadwerkelijke opgevangen Oekraïense ontheemden per gemeente in het jaar 2025 en op basis van extern onderzoek naar de gemiddelde gemeentelijke zorgkosten per ontheemde. Op basis daarvan is een bedrag van € 33 miljoen beschikbaar waarbij de verdeelsleutel per gemeente is vastgesteld op basis van bovengenoemde onderzoeken. Gemeente Heemskerk ontvangt € 47.900,- extra algemene uitkering. 10. Aanvullende ondersteuning Lokale energiehulp (DU) Het beoogde doel van deze decentralisatie-uitkering is om gemeenten de mogelijkheid te bieden om de lokale hulp voor huishoudens met een hoge energierekening en laag inkomen te intensiveren. Met de middelen uit de bestaande SPUK Energiearmoede hebben veel gemeenten al een lokale aanpak op energiearmoede opgezet. Uit de halfjaarlijkse monitor van de Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek (TNO) over de uitvoering van de energietransitie blijkt dat gemeenten de doelgroep niet altijd goed kunnen vinden of bereiken.

Om gemeenten hierbij te helpen, hebben het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), de Stichting Tijdelijk Noodfonds Energie (TNE) en de VNG samengewerkt aan een portaal dat op een zorgvuldige en veilige wijze contactgegevens van aanvragers bij het TNE, die hiervoor toestemming hebben gegeven, beschikbaar stelt aan gemeenten. Gemeenten kunnen de extra middelen aanwenden voor hun bestaande lokale aanpak van energiearmoede. In combinatie met de ontvangen data maakt dit het mogelijk huishoudens gericht te benaderen, passende ondersteuning te bieden en daarbij gebruik te maken van het bestaande lokale hulpaanbod. Gemeenten ontvangen in 2025 een bijdrage van € 9,8 miljoen. De middelen worden verdeeld op basis van het percentage energiearmoede per gemeente (zoals ook aangehouden bij de SPUK Energiearmoede). De verwachting is dat in het voorjaar van 2026 aanvullende middelen voor 2026 beschikbaar worden gesteld. De gemeente Heemskerk ontvangt € 18.500,- extra algemene uitkering.

pagina:

7 van 7

registratienr.:

D/2026/770479

11. Implementatie Plateau 2 (DU) Gegevens over inburgeraars die vallen onder de Wet inburgering 2021 worden op dit moment veelal handmatig (via portalen en bestanden) uitgewisseld. Dit is niet alleen foutgevoelig, maar ook zeer arbeidsintensief. Om die reden worden op dit moment voorbereidingen getroffen om de geautomatiseerde uitwisseling van gegevens binnen de inburgeringsketen (“plateau 2”) mogelijk te maken. De implementatie hiervan zal stapsgewijs vanaf 2026 gaan plaatsvinden. De bijdrage die gemeenten ontvangen, kan worden gebruikt voor eventuele investeringen die voor deze overstap nodig zijn. Het gaat om een totaalbedrag van € 4,6 miljoen en deze middelen worden evenredig over alle gemeenten verdeeld. De gemeente Heemskerk ontvangt € 13.304,- extra algemene uitkering. 12. Wet betaalbare huur (DU) De Wet maximering huurprijsverhogingen liberaliseerde huurovereenkomsten, stelt een maximum aan de jaarlijkse huurverhogingen voor geliberaliseerde huurovereenkomsten. Gemeenten hebben sinds 1 juli 2024 handhavende bevoegdheden ten aanzien van verhuurders die zich niet aan deze maximering houden. In 2024 zijn er middelen overgeboekt voor de implementatie van de wet en de daaruit volgende toezicht- en handhavingskosten in 2024. Voor de uitvoering van de wet in 2025 is een bedrag van € 1 miljoen beschikbaar.

De verdeling van dit budget vindt plaats op basis van de verdeelsleutel van de Wet betaalbare huur. De Wet maximering huurprijsverhoging geliberaliseerde huurovereenkomsten loopt tot 1 mei 2029. Naar verwachting worden in het voorjaar van 2026 aanvullende middelen voor de periode 2026-2029 beschikbaar gesteld. Gemeente Heemskerk ontvangt € 1.400,- extra algemene uitkering. 13. Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) Voor 2026 is in totaal ruim € 666 miljoen beschikbaar gesteld aan gemeenten om uitvoering te kunnen geven aan hun taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid. Van dit budget was € 30,5 miljoen toen nog niet verdeeld. Op voorstel van de VNG, in samenwerking met de RVO, wordt € 26,5 miljoen toegekend voor plannen die gemeenten hebben op gebied van het aardgasvrij maken van wijken, het aanleggen van windparken of zonneweiden of een zero-emissie (ZE)-zone. In aanvulling op het bovenstaande resteert nog € 4 miljoen. In de brief van 16 juli 2025 heeft de minister van KGG de toezegging aan gemeenten gedaan dat ze voor de basisfinanciering uit de CDOKE minimaal kunnen rekenen op het bedrag dat zij in 2025 via de basisfinanciering hebben ontvangen.

Het bedrag dat in 2025 via de basisfinanciering is uitgekeerd was gebaseerd op een verdeelsleutel die is opgesteld door Andersson Elffers Felix (AEF), welke is gebaseerd op de verschillende taken die gemeenten hebben en bijbehorende indicatoren zoals inwoners van een gemeente. Dezelfde verdeelsleutel is ook voor 2026 toegepast. Omdat het macrobedrag minder hard is gestegen dan was aangenomen in het onderzoek (o.a. door kortingen en bezuinigingen) heeft dit als effect dat 249 gemeenten in 2026 gezamenlijk € 3,6 miljoen minder middelen zouden ontvangen dan in 2025. Gezien de toezegging van de minister van KGG is daarom een bedrag van € 3,6 miljoen toegevoegd aan de basisfinanciering van de getroffen gemeenten. Door deze correctie ontvangen zij minimaal het bedrag dat zij in 2025 hebben ontvangen. Na het corrigeren van de verdeelsleutel is € 400.000 (€ 4 miljoen - € 3,6 miljoen) over. Dit bedrag wordt conform de verdeelsleutel 2026 over alle gemeenten verdeeld. Gemeente Heemskerk ontvangt in 2026 € 8.128,- extra algemene uitkering.