Raadsmemo Consultatie raad over regioadvies 380kV en VAWOZ

aan: datum: onderwerp:

de raad 28 oktober 2025 Consultatie raad over regioadvies 380kV en VAWOZ van: het college openbaar: ja registratienr.: D/2025/752054 aantal bijlage(n): 1, regioadvies

Conform het collegebesluit d.d. 28 oktober 2025 treft u hierbij het regioadvies 380kV NNHN en VAWOZ ter kennisname aan. Op 13 november vindt hierover een consulatie van uw raad plaats tijdens de commissie RWK. Toelichting: Inleiding In het Klimaatakkoord van Parijs en de nationale Klimaatwet is afgesproken dat de CO2-uitstoot omlaag moet. Hiervoor moet het gebruik van fossiele brandstoffen worden afgebouwd. Een van de manieren om dit te doen is om vaker (hernieuwbare) elektriciteit in te zetten als energiebron. De verwachting is dat de vraag naar elektriciteit in ons deel van de provincie de komende 10 jaar verdubbelt. Deze extra elektriciteit moet worden opgewekt en getransporteerd. Het ministerie van Klimaat en Groene Groei KGG (hierna: KGG) voert in Noord-Holland daarom twee projecten uit: verkenning aanlandingen wind op zee (hierna: VAWOZ) en Netuitbreiding 380 kV Noord-Holland Noord (hierna 380kV NHNN). Beide projecten vragen om ruimte en hebben veel invloed op de omgeving waar ze (moeten) worden gerealiseerd. KGG is het bevoegd gezag en maakt uiteindelijk de locatiekeuzes. KGG heeft de provincie NoordHolland, de waterschappen en de gemeentes die binnen het zoekgebied liggen, gevraagd gezamenlijk tot een regioadvies te komen met de voorkeur van de regio zelf over waar deze projecten het best een plek kunnen krijgen. KGG neemt het regioadvies mee in de afwegingen.

Het regioadvies biedt hiermee een kans om invloed uit te oefenen op de locatiekeuze. Of dit haalbaar en/of wenselijk is, is de vraag. De locatiekeuzes gaan sowieso ergens pijn doen. In de gemeentes waar de ‘keuze op valt’, is instemmen niet vanzelfsprekend. Immers betekent dat een voorschot op een beslissing voor een energievoorziening met grote ruimtelijke en maatschappelijke gevolgen voor de eigen en omliggende gemeentes. Anderzijds moet er een keuze komen en staan in het regioadvies ook randvoorwaarden qua mitigerende maatregelen, inpassing en compensatie en heb je gezamenlijk een sterkere onderhandelingspositie dan als enkele gemeente(s). Proces De provincie voert regie op het proces en treedt als penvoerder op. De provincie is hierbij gehouden aan de kaders en het te krappe tijdspad dat KGG heeft meegegeven. Het regioadvies wordt ter instemming voorgelegd aan alle betrokken colleges, de dagelijks besturen van de betrokken waterschappen en gedeputeerde staten. Eerder was er door KGG geen enkele ruimte in het proces ingebouwd voor het betrekken van de volksvertegenwoordigers van de medeoverheden. Na aandringen van verschillende gemeentes is er nu een korte periode beschikbaar om

pagina:

2 van 6

registratienr.:

volksvertegenwoordigers te consulteren. Van deze periode maken we gebruik om uw raad te consulteren tijdens de commissie RWK op 13 november 2025. Uw input op het regioadvies kan tot 16 november worden meegegeven aan de provincie om nog te worden overwogen en/of mee te worden genomen in het regioadvies. KGG wil het regioadvies uiterlijk 19 december ontvangen. Hierna wordt nader toegelicht wat de beide projecten omvatten en wat er in het regioadvies staat. Het programma VAWOZ 2031-2040 Windenergie op zee speelt een grote rol in de extra opwek van duurzame elektriciteit. Programma VAWOZ onderzoekt hoe de energie van de (toekomstige) windparken op zee met kabels (elektriciteit) en leidingen (waterstof) het best aan land kan worden gebracht en aangesloten kan worden op het 380kV-hoogspanningsnet en het (in ontwikkeling zijnde) landelijke waterstofnetwerk. Binnen het programma wordt in Noord-Holland gezocht naar ruimte voor 4-5 elektrische aanlandingen en 1-2 waterstofaanlandingen. De VAWOZ-kabels die op land nodig zijn voor het transport van de elektriciteit lopen ondergronds. Wel moet in de buurt van de hoogspanningsstations waarop wordt aangeland ruimte komen voor converterstations van ongeveer 5 hectare. Ook wordt de mogelijkheid voor een elektrolyser onderzocht.

380 kV NNHN De uitbreiding van het hoogspanningsnet is nodig om knelpunten (netcongestie) in het elektriciteitsnet op te lossen, nog meer problemen te voorkomen en om de energietransitie te faciliteren. Het project 380 kV NNHN gaat over het realiseren van een nieuwe hoogspanningsverbinding in het deel van Noord-Holland dat ligt boven het Noordzeekanaal. Het gaat om een bovengrondse enkele of dubbele mastenrij die van noord naar zuid loopt vanaf de omgeving Middenmeer tot aan de lijn Oostzaan/Beverwijk. Deze moet in het zuidelijke deel worden aangetakt op de bestaande hoogspanningsverbinding tussen Diemen en Beverwijk. Er zijn vijf mogelijke tracés van noord naar zuid als zoekgebied onderzocht (zie afbeelding 1). Verder wordt ruimte gezocht voor twee hoogspanningsstations van ongeveer 20 hectare: een in het noordelijke deel rond Middenmeer en een in het zuidelijke deel op de lijn Oostzaan/Beverwijk (zie afbeelding 2 voor de locaties in het zuidelijke deel). De beide projecten hangen met elkaar samen. Wanneer er vanuit VAWOZ in het noordelijke deel van Noord-Holland meer dan een aanlanding komt, is er een dubbele mastenrij nodig binnen 380kV NNHN om deze stroom van noord naar zuid te transporteren.

pagina: registratienr.:

Afbeelding 1: zoekgebieden tracés 380kV NNHN.

3 van 6

pagina:

4 van 6

registratienr.:

Afbeelding 2: zoekgebieden zuidelijke (hoogspannings)stationslocaties.

Regioadvies Vanwege de samenhang tussen de projecten gaat het regioadvies over beide projecten. Met het regioadvies geven de regio en de provincie aan het Ministerie aan waar zij het liefst de hoogspanningsverbinding en onderstations aangelegd willen zien. De belangen en voorkeuren van de gemeentes in de deelregio’s ten aanzien van de tracés en locaties lopen uiteen. Daarom is het een uitdaging om tot een gezamenlijk regioadvies te komen. Het Ministerie van KGG is bevoegd gezag voor realisatie van deze projecten. KGG neemt een (unaniem) regioadvies zwaarwegend mee in haar overweging, maar er is geen garantie dat het wordt overgenomen. Het regioadvies heeft geen juridische status. KGG neemt het advies in beschouwing bij de vaststelling van de uiteindelijke projectbesluiten over de ligging van de onderstations, het tracé daartussen en de aanlandingspunten. Alle belanghebbenden waaronder gemeentes hebben uiteindelijk nog de mogelijkheid bij de openbare terinzagelegging een zienswijze in te dienen op het door KGG vastgestelde ontwerp-voorkeursbesluit (verwacht Q2 2026).

pagina:

5 van 6

registratienr.:

Inhoud regioadvies: groene tracé met hoogspanningsstation in de Assendelver-/Wijkermeerpolder Alle mogelijke combinaties voor tracés en locaties voor hoogspanningsstations kennen aan de zuidkant van het zoekgebied zwaarwegende (vergunnings-)technische knelpunten. Uit de integrale effecten analyse (IEA) en milieueffectrapportage (MER)1 analyses blijkt dat de tracés lichtblauw, rood en geel niet vergund kunnen worden, de tracés donkerblauw en groen naar verwachting wel. Dit heeft vooral te maken met (Europese) wetgeving voor natuurbescherming en met de aanwezigheid van Unesco Wereld Erfgoed (droogmakerij De Beemster). Enkel het donkerblauwe en groene tracé zijn naar verwachting vergunbaar. Het donderblauwe tracé kan op geen enkel bestuurlijk draagvlak rekenen. Daarmee is, redenerend vanuit de vergunbaarheid, in het regioadvies een voorkeur voor het ‘groene tracé’ opgenomen (zie afbeelding 1). Voor het zuidelijke hoogspanningsstation blijft dan alleen nog een plek tussen Beverwijk, Heemskerk en Zaanstad mogelijk, in de Assendelver-/Wijkermeerpolder. In afbeelding 2 gaat het dan om de zoekgebieden die zijn aangeduid met ZW1, ZW2, ZW3 en ZW4. Standpunt college Het college vindt deze locatie onwenselijk en wil het open groene landschap tussen de IJmond en Zaanstad groen en open houden.

Hierover zijn eerder afspraken gemaakt in de NOVEX (nationale omgevingsvisie extra) en het ontwikkelperspectief Noordzeekanaalgebied (NZKG). De leefbaarheid in het NZKG staat door de aanwezigheid van (zware) industrie, verkeersstromen en diverse energieinfrastructuur toch al onder druk. Het college heeft een sterke voorkeur voor het ‘rode tracé’ met een tracé langs de A7 en een hoogspanningsstation in de Wijdewormer. Hierover stuurde het college samen met de colleges van Beverwijk en Zaanstad eerder een brief aan de betrokkenen (D/2025/745483). Uw raad werd hierover via een raadsmemo geïnformeerd (D/2025/479728). Ook de gemeentes in de regio Alkmaar geven de voorkeur aan het ‘rode tracé’. In de bestuurlijk overleggen is het college samen opgetrokken met deze gemeentes en er is een gezamenlijk memo aan de provincie verzonden met een tracéalternatief voor het regioadvies (D/2025/753242). Het college vindt het kwalijk dat cultuur (Unesco) en natuur (vogels/natuur netwerk Nederland, natura 2000) in het proces om tot een regioadvies te komen wel beschermd worden, maar de leefbaarheid en de inwoners in het dichtbevolkte en toch al zwaarbelaste NZKG niet. Bovendien is de nog aanwezige natuur en het OER-IJ landschap hier evengoed van een grote waarde, ook al kent dit geen formele beschermingsstatus in de zin van natuur netwerk Nederland, natura 2000 of Unesco-wereld erfgoed.

Doordat de tracés aan de oostkant van de provincie niet vergunbaar zijn, is er een grote kans dat de minister kiest voor een van de westelijke tracés met het hoogspanningsstation in de Assendelver- of Wijkermeerpolder. Ook als wij en sommige andere gemeentes niet instemmen met het regioadvies. In het regioadvies staan ook bepaalde voorwaarden/eisen op het gebied van mitigerende maatregelen en qua gewenste compensatie. Door niet in te stemmen staan we als gemeente of regio mogelijk minder sterk in de onderhandelingen met het rijk hierover. Consultatie van de raad Zoals aangegeven, is KGG het bevoegd gezag voor de uiteindelijke locatiekeuzes. Zij wegen een (unaniem) regioadvies zwaar mee in de afwegingen om tot de locatiekeuze te komen. In het proces om tot een regioadvies te komen, is er de mogelijkheid voor uw raad om input over het regioadvies mee te geven. Het betreft een consulatie van uw raad. Hiervoor is op 13 november a.s. een extra

1

Rond eind oktober 2025 worden de volledige IEA/MER gepubliceerd via de site van RVO: 380 kV Netuitbreiding NoordHolland Noord | RVO.nl.

pagina:

6 van 6

registratienr.:

raadscommissie ingepland. Tijdens deze commissie zal het college de inhoud van het regioadvies kort aan u presenteren. Daarna is er de tijd om het te bespreken en uw input op te halen. Het college zal uw input meegeven aan de provincie als penvoerder voor het regioadvies. Dit kan dan mogelijk nog voor aanpassingen in het regioadvies zorgen. Er is geen garantie dat dit ook daadwerkelijk gebeurt. Daarnaast zal het college uw input meewegen in haar besluit in december om al dan niet in te stemmen met het regioadvies. Tot slot kunnen alle belanghebbenden, waaronder gemeentes, bij de openbare terinzagelegging nog een zienswijze indienen op het door KGG vastgestelde ontwerp-voorkeursbesluit (verwacht Q2 2026). Als het ontwerp-voorkeursbesluit in lijn is met het regioadvies, kan uw input ook mede worden gebruikt voor het indienen van een zienswijze namens de gemeente Heemskerk.