Raadsmemo Aanpak stedelijke vernieuwing IJmond

aan: de raad datum: 17 maart 2026 onderwerp: Aanpak stedelijke vernieuwing IJmond van: het college openbaar: ja registratienr.: D/2026/775482 aantal bijlage(n): 1

Conform het collegebesluit d.d. 17 maart 2026 treft u hierbij de Aanpak stedelijke vernieuwing IJmond ter kennisname aan. Het college informeert u hierbij over de vaststelling van de Aanpak stedelijke vernieuwing IJmond Sterk IJmond, dat doen we samen. Met deze aanpak zetten de drie IJmondgemeenten gezamenlijk een belangrijke stap om structurele leefbaarheidsproblemen in een aantal kwetsbare buurten effectiever en langduriger aan te pakken. Het college heeft deze aanpak vastgesteld als richtinggevend basis voor verdere uitwerking. Het bevat geen besluiten over concrete projecten, investeringen of gemeentelijke bijdragen. Daar betrekken we uw raad nadrukkelijk bij. Aanleiding en urgentie Uit de Leefbaarometer van het ministerie van BZK en een verdiepende regionale analyse blijkt dat 35 buurten in de IJmond al jarenlang een steeds grotere onvoldoende scoren op leefbaarheid. In deze buurten woont ongeveer een derde van de inwoners van de regio. De problematiek stapelt zich op in de vorm van beperkte ontwikkelkansen, criminaliteit en overlast, gezondheidsachterstanden, een verouderde woningvoorraad en een sterk versteende openbare ruimte. De ernst en duur van deze situatie is vergelijkbaar met wijken die onder het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid vallen, met als extra complicerende factor de nabijheid van zware industrie.

Zonder een samenhangende en langjarige aanpak is structurele verbetering niet realistisch. Tegelijkertijd is dit het moment om te handelen. Op rijks- en provinciaal niveau is er nadrukkelijk aandacht voor stedelijke leefbaarheid, gezondheid en woonkwaliteit in de IJmond, onder meer via NOVEX NZKG en de Gebiedsinvesteringen Netten op Zee. Samenwerking tussen de drie IJmondgemeenten is randvoorwaardelijk. Geen van de afzonderlijke gemeenten beschikt over voldoende capaciteit of financiële middelen om de problematiek zelfstandig voldoende effectief het hoofd te bieden. Bovendien houdt de problematiek zich niet aan de gemeentegrenzen. Door samen te werken ontstaat niet alleen structurele aandacht en afgestemde inzet binnen de regio zelf, maar wordt ook een krachtige basis gelegd voor landelijke agendering van de stedelijke vernieuwing van de IJmond. Met als doel het verkrijgen van bijstand en middelen die nodig zijn om de uitdagingen daadwerkelijk aan te pakken. Wat is vastgesteld Het college heeft de Aanpak stedelijke vernieuwing IJmond vastgesteld als vertrekpunt voor de intensivering van de samenwerking tussen gemeenten Beverwijk, Heemskerk en Velsen op het gebied van stedelijke vernieuwing.

Onder de noemer Sterk IJmond, dat doen we samen, behelst die samenwerking een integrale aanpak langs vijf samenhangende opgaven die betrekking hebben op wonen, gezondheid, veiligheid, ontwikkelperspectief en de kwaliteit van de openbare ruimte. De

pagina:

2 van 2

registratienr.:

D/2026/775482

aanpak is bedoeld om bestaande inzet beter te verbinden, hiaten in de aanpak te adresseren en toekomstige keuzes beter te onderbouwen. Dat gebeurt door gezamenlijke uitvoering, financiering en bovenal brede samenwerking op IJmondniveau. Die samenwerking vindt plaats met bewoners en een grote diversiteit aan partners, zoals woningbouwcorporaties, onderwijsinstellingen en werkgevers. Organisatie en financiële context Om deze aanpak goed te organiseren, wordt een programma stedelijke vernieuwing IJmond uitgewerkt inclusief de bijbehorende governance. Scope en vormgeving van het programma zijn nog ter nadere invulling. Basisgedachte bij de nu vastgestelde aanpak is dat onder het programma coördinatie van de vijf stedelijke vernieuwingsopgaven plaatsvindt, monitoring van de voortgang, kennisdeling en subsidiewerving wordt georganiseerd en een uitvoerings- en investeringsagenda wordt voorbereid. Uitgangspunt is dat de gemeentelijke autonomie intact blijft: besluiten over projecten, ruimtelijke plannen en inzet van middelen worden door de afzonderlijke colleges en raden genomen. In hoeverre de elementen van deze basisgedachte uitvoerbaar zijn en voldoende meerwaarde bieden blijkt tijdens de nadere uitwerking. Een belangrijke eerste stap van de uitwerking zal het bepalen van de leidende principes voor de verdere samenwerking zijn.

Voor de voorbereidende fase is vanuit de Gebiedsinvesteringen Netten op Zee een eerste tranche van drie miljoen euro beschikbaar gesteld en in de tweede tranche nog eens vijftien miljoen euro. Hiervan is tot op heden circa 0.5 miljoen euro benut voor analyse, een subsidiescan, datamonitoring en planvorming. Naar verwachting is een vergelijkbaar bedrag nodig om tot verdere uitwerking van het programma en bijbehorende governance. Verreweg het grootste deel wordt ingezet voor concrete projecten die direct bijdragen aan de stedelijke vernieuwing van de IJmond. De inhoud van dit raadsmemo bevat geen voorstel voor nieuwe gemeentelijke financiële verplichtingen. Besteding van eventuele bijdragen of investeringen worden te zijner tijd afzonderlijk aan uw raad voorgelegd. Rol van de raad en vervolg Uw raad blijft nadrukkelijk in positie. Besluiten die buiten de vastgestelde kaders vallen zoals begrotingswijzigingen, financiële bijdragen, ruimtelijke plannen en grote investeringen worden aan de raad voorgelegd. Daarnaast wordt de raad periodiek geïnformeerd over de voortgang en resultaten van het programma. In 2026 worden scope en governance van het programma verder uitgewerkt. Medio juni worden de raden in de IJmondraad geïnformeerd over de stand van zaken. Resultaat van de uitwerking wordt naar verwachting in het vierde kwartaal van 2026 voorgelegd aan de raden van betrokken gemeenten.

Bijlage(n)  Aanpak Stedelijke Vernieuwing IJmond (D/2026/784414)