Memo overdracht werkgroep jeugdzorg aan de raad

Overdracht vanuit de werkgroep jeugdzorg Datum: 30 april 2026 Aan: raadsleden, commissieleden MMW (raad 2026-2030) Van: werkgroep jeugdzorg (raad 2022-2026)

Beste raads- en commissieleden, Dit document is een korte weergave van de conclusies en nieuwe vragen die we in de Werkgroep Jeugdzorg van de “oude” raad hebben geformuleerd na een verdiepende studie in het reilen en zeilen van de Jeugdzorg. Sinds de decentralisatie in 2015, is de verantwoordelijkheid voor de jeugdzorg neergelegd bij gemeenten. De belangrijkste motivering was dat het beter, efficiënter en goedkoper zou zijn om deze zorg dicht bij de beoogde jongeren te organiseren. De verwachte financiële voordelen werden echter nooit gehaald. De kosten in de jeugdzorg blijven jaar op jaar stijgen. In onze raad groeide het besef (en de zorg) dat we geen grip kregen op die toenemende kosten. Tegelijk was het volstrekt onduidelijk waar we zouden moeten beginnen om invloed uit te kunnen oefenen. De manier waarop de zorg georganiseerd is (regionaal) maakt het lastig om als raad van één gemeente aan het stuur te komen. Hoe de zorg nu is georganiseerd en welke veranderingen er aan zitten te komen, beschrijven we summier hieronder. Dit document is niet bedoeld om een volledige beschrijving te geven van alles wat relevant is; dat zouden we als werkgroep waarschijnlijk ook niet kunnen, want er blijven nog veel vragen open. Wel is dit document bedoeld om te voorkomen dat ons werk geheel over wordt gedaan.

Het verdient wat ons betreft aanbeveling om het werk van de werkgroep een vervolg te geven. Een voor de hand liggend instrument is het aanstellen van een raadsrapporteur voor de jeugdzorg (zie onder). Maar ook een bredere betrokkenheid vanuit de raad en de commissie MMW (of de opvolger van MMW) is aan te bevelen en dat er leden van de oude werkgroep betrokken blijven voor de continuïteit.

Wat is het probleem? De jeugdzorg is een “open einde regeling”. De gemeente is verplicht de zorg te vergoeden, als iemand daar recht op heeft. Ook als de vooraf bedoelde budgetten overschreden worden. Dat maakt planning en budgettering erg lastig, want je weet niet wat er op je afkomt. En de vraag

naar jeugdzorg neemt jaarlijks toe. Inmiddels zitten we op het schrikbarende cijfer van 1 op de 7 jongeren die een vorm van jeugdzorg krijgt (het percentage verschilt afhankelijk van waar je op inzoomt, maar percentages van rond de 10% komen er altijd wel uit). Wat kunnen we wel? Er zijn wel keuzes te maken in wat we wel en wat we niet tot jeugdzorg rekenen. Er is een wettelijk minimum kader, maar daarboven zijn er keuzes te maken. Eenvoudig voorbeeld: dyslexie. De gemeente is verplicht deze zorg te vergoeden voor kinderen in de basisschoolleeftijd die een indicatie hebben van ernstige dyslexie. In onze regio (Zuid Kennemerland en IJmond) wordt de indicatie streng aangehouden, maar kunnen inmiddels gestarte behandelingen wel doorlopen als de leeftijd van 13 jaar wordt bereikt. Dat hoeft dus niet. Complexiteit: regionaal werken (nu) Het is maar goed dat we de jeugdzorg al jaren samen met buurgemeenten hebben georganiseerd; we zouden het zeker niet alleen hebben gekund. Wij werken samen in met regio’s: IJmond (Beverwijk, Heemskerk, Velsen) en Zuid Kennemerland (Bloemendaal, Haarlem, Heemstede, Zandvoort). Regionaal werken is dus nodig, maar maakt de controle door ons (raad, commissie) lastiger. Wij worden door onze wethouder vertegenwoordigd in het overleg van 7 wethouders, maar terugkoppeling over wat er op ons afkomt gebeurt vaak pas als er extra geld nodig is.

De raad zit niet aan tafel. Kan het anders? Dat niet alle raden aan tafel zitten is logisch – dat zou gewoon niet werken met zeven gemeenten. Wat wel beter zou moeten, is hoe we de informatievoorziening naar de raad organiseren. Vanaf 1 januari 2027 kunnen (moeten) we dat anders inrichten. Gemeenschappelijke Regeling (GR): regionaal werken vanaf 1-12027 Vanaf 1 januari zijn we verplicht de jeugdzorg te organiseren in een GR. Dat lijkt een formaliteit, maar heeft toch wel gevolgen. Hoewel voor GRen ook geldt dat de raad op afstand staat (onze wethouders vertegenwoordigen ons in het bestuur) zijn verslagen van het Algemeen Bestuur openbaar.

De huidige Programmadirecteur Jeugdhulp vertegenwoordigt de zeven gemeenten in hun gezamenlijke inkoop van jeugdzorg bij zorgaanbieders. De PJ geeft ook sturing aan het proces om te komen tot een GR. Wat is dit jaar (2026) belangrijk? Bij de vorming van de GR hebben we een kans om de informatievoorziening naar de raad goed te organiseren. Wanneer krijgen we informatie (frequentie)? Welke informatie willen we? Hoe willen we die krijgen? Laten we scherp zijn bij de vorming van de GR.

Is dat alles? Nee zeker niet. In deze notitie hebben we het niet gehad over de zorgaanbieders zelf. Die zijn opgedeeld in twee categorieën: complexe jeugdzorg (perceel 1) en enkelvoudige jeugdzorg (perceel 2). De complexe jeugdzorg is georganiseerd in vier consortia. Meer weten? In deze notitie hebben we maar een aantal aspecten aangestipt. De presentatie die de oude raad op 8 januari 2026 kreeg geeft veel meer inzicht. Het is nuttig die geheel terug te kijken. Alle relevante documenten zijn beschikbaar bij die vergadering. Vergadering Raadsinformatiebijeenkomst: Grip op de Jeugdzorg 08-01-2026 Gemeente Heemskerk