Kernboodschap Participatie Coalitie Noord-Holland over lokale opwek in het energiesysteem

Lokale duurzame opwek helpt groei In veel gemeenten in Noord-Holland is het een flinke puzzel: terwijl het stroomnet vol is, willen we én nieuwe woningen; én nieuwe bedrijven; én hebben we een klimaatdoelstelling. Ruimte maken voor het lokaal opwekken van duurzame energie en lokaal gebruik kan een belangrijke bijdrage leveren aan het oplossen van dit probleem. Nieuwe woningen, bedrijven, scholen en zorginstellingen kunnen vaak beter worden aangesloten als er voldoende lokale duurzame energie wordt opgewekt. Dat vraagt maatwerk per gemeenten, soms lokale energieopslag en lokaal eigendom. Een belangrijke taak voor nieuwe coalities om ook de komende vier jaar ruimte te blijven maken voor de opwek van duurzame energie.

Geen stroom: geen woningen, geen werk Het stroomnet zit vol, en dat blijft voorlopig zo. Ons elektriciteitsnet is op veel plekken overbelast. Bedrijven die willen elektrificeren stuiten op wachttijden of afwijzingen. Dat zet de werkgelegenheid en economische kansen onder druk. Nieuwe woningen kunnen om die reden niet gebouwd worden. Maatschappelijke voorzieningen niet aangesloten. Gemeenten die geen ruimte bieden aan lokale zonnepanelen en/of windturbines, bemoeilijken onbedoeld hun eigen economische groei en woningbouw. Belangrijkste reden: omdat het huidige energiesysteem de fysieke grens heeft bereikt.

Wat kan er wel? Meer lokaal opwekken, opslaan en gebruiken! Minder afhankelijkheid van netuitbreiding. Minder afhankelijkheid Lokale duurzame energieopwekking versterkt niet alleen de energietransitie, maar vermindert ook de afhankelijkheid van externe energiebronnen - een strategische noodzaak in een tijd van geopolitieke onzekerheid en prijsschommelingen. Netbeheerders geven aan dat de benodigde netuitbreidingen (zoals nieuwe 380 kV-verbindingen, 150 kV-stations en regionale uitbreidingen) nog jaren op zich zullen laten wachten. Op korte termijn bieden deze uitbreidingen dus geen oplossing voor de groeiende elektriciteitsvraag.

Lokale energieproductie van zon en wind - gecombineerd met lokale opslag en energiehubs - is daarom niet alleen een idealistisch streven, maar levert een belangrijke bijdrage aan ruimtelijke en economische ontwikkeling. Lokale energie geeft meer zekerheid Daarnaast: Noord-Holland is momenteel sterk afhankelijk van internationale energiemarkten. Deze afhankelijkheid maakt ons kwetsbaar voor prijsschommelingen en geopolitieke risico’s. Lokale energieopwekking draagt bij aan het verminderen van deze afhankelijkheid en het vergroten van onze energiezekerheid. Waarbij een mix van lokale, regionale en nationale oplossingen natuurlijk altijd nodig blijft. Bovendien sluit lokale productie aan bij de gemaakte RES-afspraken: genoeg duurzame opwek op land, dicht bij de plekken waar de vraag is. Kernenergie is geen alternatief voor zon en wind, zeker niet op korte termijn Kernenergie wordt soms voorgesteld als alternatief voor zon en wind, maar voor Noord-Holland geeft dit, zeker op de korte termijn, geen verlichting. Een kerncentrale is duur in vergelijking met andere bronnen, kent lange voorbereiding- en bouwtijd en vereist een terrein geschikt voor zware industrie. Bovendien levert kernenergie volgens het Rijk pas mogelijk na 2035 iets op voor de energiemix, terwijl woningbouw en bedrijvigheid nu dreigen vast te lopen.

Daarom is lokale opwek van zon- en windenergie, ook in de toekomst, de belangrijkste bron van duurzame stroom. Lokaal eigendom en participatie helpen Goede en zorgvuldige participatie is een belangrijk onderdeel van een succesvol lokaal duurzaam energiesysteem. Noord-Holland telt inmiddels meer dan honderd actieve energiecoöoperaties. Bergen Energie bijvoorbeeld wekt via zonneweides energie op ter grootte van het jaarlijkse verbruik van ongeveer 500 huishoudens en MKB-bedrijven. Deze coöperaties wekken gezamenlijk duurzame energie op, verlagen kosten voor bewoners en MKB en zorgen dat opbrengsten terugvloeien naar de burgers. Dit helpt om in wijken en dorpen energiearmoede aan te pakken en collectieve betrokkenheid te vergroten. De provincie ondersteunt deze beweging via de Participatiecoalitie Noord-Holland, waarin MNH en Energie Samen Noord-Holland samenwerken.

Wat kunnen gemeenten de komende vier jaar doen? -

-

Benut de zoekgebieden van de RES om schone energie op te wekken, waarbij rekening wordt

gehouden met lokale omstandigheden en belangen. In deze gebieden kunnen projecten worden ontwikkeld die wind, zon, water en natuur combineren, en aansluiten bij de lokale energiebehoefte en sociale/educatieve doelen. Maak nieuwe zoekgebieden voor wind en zon mogelijk voor lokaal gewortelde initiatieven die natuur- en landschapsinclusief gerealiseerd worden. Koppel bedrijven die energie nodig hebben aan lokale windmolens en zonneparken in de nabijheid. Bij het windproject Waterwolf in de Haarlemmermeer gebeurt dit al. Organiseer lokaal wat lokaal kan. Energiehubs, buurtbatterijen, laadpleinen met eigen opwek en energiegemeenschappen kunnen lokale vraag en lokale productie beter op elkaar afstemmen.

-

-

-

Benut andere mogelijkheden om zonnepanelen kleinschalig te combineren met ander gebruik zoals agri-pv (landbouw gecombineerd met zonnepanelen), solar carports of zon op restgrond. Ook zijn veel daken op bedrijventerreinen, scholen, kerken en sporthallen nog onbenut. Vaak kan de businesscase op de korte termijn niet uit. Neem in de begroting van de gemeente budget op om zelf solarcarports of zonnepanelen op grote daken aan te leggen of stel een passende subsidieregeling op, of neem als gemeente zelf de stroom af van een energiecoöperatie (zelflevering). Benut koppelkansen en stimuleer het toevoegen van natuur en biodiversiteit bij energieprojecten. De Participatie Coalitie Noord-Holland kan hierbij helpen door samen met omwonenden, vrijwilligers, bedrijven en gemeente een schouw uit en maatregelen voor te stellen die de biodiversiteit een boost geven. Daarvoor kan gebruik gemaakt worden van de provinciale subsidieregeling natuur en biodiversiteit bij energieprojecten

Onze boodschap Wij, de Participatiecoalitie en onze brede achterban van betrokken leden, staan voor een NoordHolland dat vooruitkijkt. Lokaal ruimte bieden aan zon- en windenergie, in combinatie met opslag en energiehubs, kan een belangrijke bijdrage leveren aan woningbouw, economische ontwikkeling en een betere leefomgeving. Dit vraagt om een zorgvuldige afweging van belangen en een integrale aanpak, waarbij lokale opwek wordt gecombineerd met andere oplossingen. Door samen te werken met inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties, kunnen we de energietransitie versnellen en de afhankelijkheid van externe energiebronnen verminderen. Wie ruimte maakt voor lokale opwek, investeert in gezonde groei, betaalbaarheid en een toekomstbestendige gemeente. Lokale energieproductie biedt kansen om Noord-Holland veerkrachtiger, leefbaarder en economisch sterker te maken. Dit doen we niet alleen, maar samen met alle betrokken partijen, met oog voor de unieke uitdagingen en mogelijkheden van elke gemeente.