De stand van de jeugdzorg 2025

De Stand van de Jeugdzorg 2024

Nawoord Deze Stand van de Jeugdzorg markeert een belangrijk moment: de afronding van de rol van de JA en de start van een nieuw hoofdstuk onder de verantwoor­ delijkheid van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). Begin 2026 nemen wij de taken van de JA over. Voor ons als NZa de start van werkzaamheden op een relatief nieuw domein, gelukkig wel met behoud van JA-collega’s die hun jaren­ lange ervaring en kennis meebrengen. De inzichten uit deze Stand vormen daarbij een waardevol vertrekpunt. De JA blikt terug op tien jaar decentralisatie en laat scherp zien waar de sector nu staat. Hoewel er dagelijks op veel plekken goede jeugdzorg wordt geleverd, blijft de sector structureel kwetsbaar. In de jeugdzorg lopen de personeels­ tekorten op en staat de beschikbaarheid onder druk. De hardnekkige patronen die de JA signaleert, zien we breder terug in de zorg. De komende jaren zullen we als NZa onze nieuwe rol in het jeugdveld ontwik­ kelen. Een bescheiden rol, anders dan in andere sectoren. De overdracht van taken is slechts één onderdeel van de Hervormingsagenda Jeugd. Uit deze hervormingsagenda blijkt dat er meer nodig is om de transformatie van de jeugdzorg verder te brengen. Wij gaan ons onder andere richten op inzicht in de beschikbaarheid van jeugdzorg. Geen eenvoudige, maar wel noodzakelijke opgave.

Want iedere jeugdige en elk gezin moet kunnen rekenen op jeugdzorg, als dat nodig is. Dat is de kern van onze opdracht. Toegankelijke zorg is voor de NZa van grote maatschappelijke betekenis. Zorg en ondersteuning zijn geen doel op zich, maar moeten bijdragen aan een betekenis­ vol leven en kunnen meedoen in de samenleving. Dat geldt voor iedereen, en zeker voor jongeren. Dat één op de zeven jongeren jeugdzorg ontvangt, mogen we niet normaal vinden. Het advies van de JA om vaker het ongemakkelijke gesprek te voeren raakt iets fundamenteels: wat mogen we als samenleving van de jeugdzorg verwachten? Ook wij zien dat een zorgvraag niet altijd hetzelfde is als een hulpvraag. Problemen die veroorzaakt worden door eenzaamheid, ingrijpende gebeurtenissen in het leven, geldzorgen of problemen met school vragen vaak meer om sociale oplossingen dan om jeugdzorg. Bijvoorbeeld in de buurt, op school, of in het netwerk. Die bredere blik is ook nodig in het beleid. In onze Stand van de Zorg riepen wij onlangs de politiek en het kabinet al op tot koersvast, meerjarig beleid dat de kracht van de samenleving verbindt met structurele zorg- en ondersteunings­ systemen. Die oproep geldt misschien nog wel sterker voor de jeugdzorg.

Jeugdautoriteit

De Stand van de Jeugdzorg 2024

64

Wij zijn ons ervan bewust dat we straks deel uitmaken van een groter geheel. Met onze nieuwe taken willen we zichtbaar verschil maken, landelijk, regionaal én lokaal. Dat kan alleen door samen te werken en gezamenlijk eigenaarschap te nemen. Een houdbaar jeugdzorgstelsel vraagt om nauwe samenwerking met gemeenten, regio’s, aanbieders en belangenorganisaties, en om sterke verbindingen met andere domeinen en (zorg)sectoren. Jeugdzorg is onderdeel van een krachtige samenleving waarin jeugdigen zich kunnen ontwikkelen, meedoen en hun eigen weg vinden, ongeacht achtergrond of (thuis)situatie. We kijken uit naar onze nieuwe rol. De NZa wil een waardige sparringpartner zijn in het jeugdveld. Samen met de collega’s van de JA zorgen we voor een goede voorbereiding op onze nieuwe taken en een zorgvuldige start. Dat doen we niet op afstand, maar in gesprek. Komend jaar zal in het teken staan van kennis­makingen en gesprekken met aanbieders, gemeenten, regio’s en andere partijen in de sector. Graag tot ziens.

Geranne Engwirda voorzitter Raad van Bestuur NZa

Karina Raaijmakers lid Raad van Bestuur NZa Fotografie: Jelmer de Haas

De Stand van de Jeugdzorg 2024

65

Eindnoten 1

Jeugdzorg Nederland (2025) Verkiezingscolumn

18

CBS StatLine

Ahmed Aboutaleb: Tijd voor scherpe keuzes en

19

CBS (2025) Langdurige daling criminaliteit

gezamenlijke verantwoordelijkheid 2

Nederlandse Zorgautoriteit (2025) Stand van de

ten einde? 20 Van Dam Datapartners (2024)

zorg 2025 3

NJI (2023) Andere kijk op groeiend jeugdzorggebruik

4

NJI (2023) Andere kijk op groeiend jeugdzorggebruik

5

Deskundigencommissie Hervormingsagenda

Verkenning Data Wijkteams 21

in de jeugdzorg 22 Divosa en PBLQ (2020) Rekenkamers over het

Jeugd (2025) Groeipijn 6 7

9 10

scoiaal domein

Binnenlands Bestuur (2025) Hoogleraar:

23 Gebaseerd op cijfers van CBS StatLine.

kijk scherper naar kwaliteit jeugdhulpaanbod

24 Jeugdzorg Nederland (2025) Factsheet pleegzorg 2024 “900 kinderen wachten op een plekje”

NJI (z.j.) Hoe versterken we samen de kwaliteit in het jeugdveld?

8

25 Ministerie van VWS (2023) Uitvoeringsplan af- en

Jeugdautoriteit (2025) Effectiviteit van handreikingen

ombouw gesloten jeugdhulp

en standaarden in de jeugdzorg is beperkt

26 Jeugdautoriteit (2024) Monitor JeugdzorgPlus,

Jeugdautoriteit (2025) Lapje voor lapje:

peildatum 30 juni 2024; Jeugdautoriteit (2025)

een ­warme deken voor de jeugdzorg

Monitor JeugdzorgPlus, peildatum 30 juni 2025

Algemeen Dagblad (2023) ‘Ouders, stuur kinderen

27

niet te snel naar de psycholoog’ 11

NRC (2024) Staatssecretaris Jeugdzorg wil meer leven zit nu eenmaal vol tegenslagen’

peildatum 30 juni 2025 ­transformatie gesloten jeugdhulp 29 KPMG (2023) Een verkenning naar de kosten van

Daar komt nog bij dat de cijfers met ingang van

af-en ombouw van gesloten jeugdhulp en op te

2021 waarschijnlijk ook iets hoger zijn door een

bouwen varianten

uitbreiding van de berichtgeverspopulatie van

30 CBS StatLine. Deze cijfers hebben alleen

jeugdhulpaanbieders, die volgens het CBS tot een

­betrekking op jeugdhulp met en zonder verblijf.

stijging van 7 procent van het aantal jeugdigen met

Jeugdbescherming en jeugdreclassering zijn hier niet in opgenomen.

jeugdhulp heeft geleid. 13

Gebaseerd op cijfers van CBS StatLine. Cijfers over de tweede helft van 2024 zijn voorlopige cijfers. Cijfers over de eerste helft van 2024 zijn nader voorlopige cijfers. Cijfers over 2023 zijn vervangen door definitieve cijfers en cijfers over 2021 en 2022 zijn bijgesteld. Deze kunnen daarom enigszins afwijken van de cijfers in de vorige Stand van de Jeugdzorg.

14

NJI (2023) Andere kijk op groeiend jeugdzorggebruik

15

CBS StatLine.

16

Voor 2015 was er geen centrale registratie van het jeugdzorggebruik.

17

Jeugdautoriteit (2025) Monitor JeugdzorgPlus,

28 Ministerie van VWS (z.j.) Specifieke uitkering

weerbaarheid en minder professionele hulp: ‘Het 12

CPB (2020) Wijkteams en praktijkondersteuners

Gebaseerd op cijfers van CBS StatLine.

31

Gebaseerd op cijfers van CBS StatLine. Dit betreft beëindigde trajecten.

32 Van Bostelen (2022) Verschillen in uitstroom jeugdhulp in 4 gemeenten onderzocht 33 KPMG Health (2020) Inzicht in besteding jeugd­ hulpmiddelen 34 Improven (2024) Uitgavenonderzoek jeugdzorg 2023 & 2024 De kosten over 2024 zijn een prognose. 35 Gebaseerd op de Iv3-gegevens. Deze gegevens waren beschikbaar voor 327 gemeenten.

Jeugdautoriteit

De Stand van de Jeugdzorg 2024

36 Jansen (2022) Sturen op transformatie van

66

57

duced demand in health care: A qualitative study

de jeugdhulp 37

Arbitragecommissie inzake het geschil tussen Rijk

58 Vereniging voor Gezondheidsrecht (2023) De

(ministerie van VWS) en gemeenten (VNG) over de

jeugd, de zorg en het recht

structurele financiering van de jeugdzorg (2021)

59 SCP (2025) Tien jaar decentralisaties: andere

Jeugdzorg: een onderwerp van aanhoudende zorg

koers nodig voor zorg en ondersteuning

38 Gemeente.nu (2025) Voorjaarsnota: 3 miljard extra voor gemeenten

60 Zorgvisie (2025) SAM Schoch 61

39 Binnenlands Bestuur (2025) Kabinet trekt 728 miljoen uit voor jeugdzorgtekort gemeenten

62 The PLOS Medicine Editors (2013) The Paradox of Mental Health: Over-Treatment and Under-Recog­ nition

waren beschikbaar voor 324 gemeenten. Raad voor Volksgezondheid en Samenleving

63 WNL (2025) Dringende oproep aan Tweede

(2023) Met de stroom mee

Kamer en staatssecretaris Karremans: stop met

42 Jeugdautoriteit (2024) Jurisprudentie 43 Elzinga (2021) Naar nieuwe vormen van decentraal bestuur

marktwerking in de jeugdzorg 64 Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 65 Wetsvoorstel integere bedrijfsvoering zorg- en

44 Fisher et al. (2009) Health Care Spending, Quality, and Outcomes

jeugdhulpaanbieders 66 Raad van State (2024) Advies wetsvoorstel integere

45 Seyedin et al. (2021) The main factors of supplier-in­ duced demand in health care: A qualitative study 46 Jeugdautoriteit (2025) Arbeidsmarkttekorten

bedrijfsvoering zorg- en jeugdhulpaanbieders 67

in de jeugdzorg

jeugdhulp in 26 gemeenten. Leren van overeen­ komsten en verschillen in beleid en uitvoering jeugdhulp

ontwikkelingen in de jeugdzorgsector

69 De Boer en Bruning (2018) Eerste evaluatie

gegevens per boekjaar (datasets) 49 Als grote aanbieders worden beschouwd aanbieders met een omzet van > € 20 miljoen uit de Jeugdwet,

Jeugdwet vanuit juridisch perspectief 70 Ministerie van VWS (2025) Voortgangsbrief jeugd 71

middelgrote aanbieders met een omzet van € 2 – € 20 miljoen uit de Jeugdwet en kleine aanbieders

Jeurissen en Maarse (2021) The market reform in

zorgvuldig afwegen ­maatregelen jeugd 74

Dutch health care 52 Pellegrino (1999) The Commodification of Medical

75

54 Zuiderveld (2022) Normaliseren in de gemeente Weststellingwerf 55 Jeugdzorg Nederland (2025) Verkiezingscolumn

Binnenlands Bestuur (2025) ‘Afbakening jeugdhulp al mogelijk binnen huidige wet’

76

Binnenlands Bestuur (2025) Jeugdzorg Nederland: beperk beleidsvrijheid gemeenten

53 ZonMw (2018) Eerste evaluatie Jeugdwet: na de transitie nu de transformatie

Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd (2025) Groeipijn

and Health Care: The Moral Consequences of a Paradigm Shift from a Professional to a Market Ethic

Verwey-Jonker Instituut (2022) Het belang van

73 KPMG Health (2022) Kwantificeren

‘Continuïteit Jeugdzorg’ 51

Van der Zwaan (2022) Toegevoegde waarde en effectiviteit van wijkteams

72

met een omzet van < € 2 miljoen uit de Jeugdwet. 50 Jeugdautoriteit (2024) (Geactualiseerd) draaiboek

Jeugdwet

68 Significant (2019) Benchmarkanalyse uitgaven

47 Jeugdautoriteit (2024) Trendanalyse Financiële 48 Ministerie van VWS (2025) Verantwoordings­

Zorgverzekeraars Nederland (2020) De ggz in 2025. Vergezicht op de geestelijke gezondheidszorg

40 Gebaseerd op de Iv3-gegevens. Deze gegevens 41

Seyedin et al. (2021) The main factors of supplier-in­

77

Binnenlands Bestuur (2025) Hoogleraar: kijk scherper naar kwaliteit jeugdhulpaanbod

78 Binnenlands Bestuur (2025) FNV hekelt plan afbakening jeugdhulp: ‘Symptoombestrijding’

Ahmed Aboutaleb: Tijd voor scherpe keuzes en

79 Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028

gezamenlijke verantwoordelijkheid

80 VNG (2024) Richtinggevend kader: toegang, lokale

56 Omroep Brabant (2025) Aantal jeugdzorgaanbieders explosief toegenomen: ‘Helpen we zo gezinnen?’

teams en integrale dienstverlening

De Stand van de Jeugdzorg 2024

81

67

Deskundigencommissie Hervormingsagenda

102 Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming

Jeugd (2025) Groeipijn

103 Ministerie van VWS, Ministerie van JenV en VNG

82 CPB (2020) Wijkteams en praktijkondersteuners in de jeugdzorg 83 Divosa en PBLQ (2020) Rekenkamers over het scoiaal domein; KPMG Health (2020) Inzicht in besteding jeugdhulpmiddelen; Significant (2019)

(2025) Zesde voortgangsrapportage Toekomsts­ cenario kind- en gezinsbescherming 104 Position paper Verwey-Jonker Instituut t.b.v. rondetafelgesprek Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming d.d. 5 februari 2025

Benchmarkanalyse uitgaven jeugdhulp in 26

105 Ministerie van VWS (2024) Voortgangsbrief jeugd

gemeenten. Leren van overeenkomsten en

106 Jeugdzorg Nederland (2025) Jeugdbescher­

verschillen in beleid en uitvoering jeugdhulp

mingsorganisaties trekken zich terug uit het

84 AEF en Improven (2023) Budget en kosten voor

landelijk programma Toekomstscenario; Veilig

jeugdzorg. Onderzoek over 2020, 2021 en 2022

Thuis West-Brabant (2025) Landelijk Netwerk

85 AEF (2023) Behoefteanalyse specialistisch alternatief gesloten jeugdhulp 86 IGJ (2023) Rapport De centrale rol van lokale 87

(2025) Zesde voortgangsrapportage Toekomsts­

NJI (2024) Activiteiten en resultaten van wijkteams

cenario kind- en gezinsbescherming

effectiviteit van wijkteams 89 Verwey-Jonker Instituut (2022) Verkenning (financiële) potentie van stevige lokale teams 90 Verwey-Jonker Instituut (2022) Verkenning (financiële) potentie van stevige lokale teams Movisie (2020) Sociale (wijk)teams: vijf jaar later

92 IGJ (2023) Rapport De centrale rol van lokale teams in de jeugdhulpketen 93 CBS StatLine. Jeugdhulp betreft jeugdigen van 0-23 jaar, jeugdbescherming jeugdigen van 0-18 jaar en jeugdreclassering jeugdigen van 12-23 jaar. 94 CBS StatLine. 95 Aanbiedingsbrieven bij documenten bestuurlijke afspraken over landelijk tarief jeugdbescherming en jeugdreclassering 96 Ministerie van JenV (2025) Voortgangsbrief jeugdbescherming 97

programma Toekomstscenario 107 Ministerie van VWS, Ministerie van JenV en VNG

teams in de jeugdhulpketen 88 Van der Zwaan (2022) Toegevoegde waarde en

91

Veilig Thuis stopt met deelname aan het landelijke

Inspectie JenV (2025) Zorgen over kinderen die wachten op jeugdbescherming en jeugdreclassering

98 Trouw (2025) Waarom gebruikt jeugdbescherming al drie jaar een noodregeling? 99 Het Handelingsperspectief en veldnorm bij onderbezetting gecertificeerde instellingen (GI’s) 100 IGJ (2025) Inspecties: Jeugdbescherming en jeugdreclassering bij William Schrikker Stichting grotendeels onvoldoende; IGJ (2025) Verscherpt toezicht voor Jeugdbescherming Noord in Groningen 101 IGJ (2025) Als zelfs overheidsingrijpen kinderen geen bescherming biedt

108 PPRC (2024) Selectiviteit gemeentelijke zorgin­ koop anno 2024 109 PPRC (2024) Uitvoeringsvarianten 110 Jeugdautoriteit (2025) Taakgericht werken met jeugdhulpconsortia 111 Hoogenraad et al. (2023) Minder aanbieders verlaagt kosten jeugdzorg niet 112 Significant Synergy en PPRC (2024) Onderzoek naar de effecten van open house 113 Verwey-Jonker Instituut en Radboud University (2021) Eigenwijs transformeren 114 Hoogenraad et al. (2023) Minder aanbieders verlaagt kosten jeugdzorg niet 115 Memorie van Toelichting Jeugdwet 116 BMC (2009) Evaluatieonderzoek Wet op de jeugdzorg. Eindrapport 117 Werkgroep Toekomstverkenning Jeugdzorg (2010) Jeugdzorg dichterbij 118 Boogers et al. (2008) Decentralisatie als opgave: Een evaluatie van het decentralisatiebeleid van de Rijksoverheid (1993-2008) 119 Frederiksson en Winblad (2008) Consequences of a decentralized healthcare governance model: Measuring regional authority support for patient choice in Sweden 120 Clarijs (2013) Tirannie in de jeugdzorg: Een onder­ zoek naar de mogelijkheid van beleidsveranderingen 121 Jeugdbeleid (2014) Jeugdzorg stapt steeds in dezelfde valkuil 122 Jeugdbeleid (2014) Sturing op publieke organisaties

Jeugdautoriteit

De Stand van de Jeugdzorg 2024

123 Jeugdbeleid (2014) Verbeter onderwijs, jeugdbeleid en jeugdzorg 124 Jansen (2022) Sturen op transformatie van de jeugdhulp 125 Weijers (2021) Focus Dossier jeugdzorg 126 ZonMW (2018) Eerste evaluatie Jeugdwet 127 Memorie van Toelichting Jeugdwet 128 ZonMw (2018) Eerste evaluatie Jeugdwet 129 Visitatiecommissie financiële beheersbaarheid sociaal domein (2021) Eindrapportage 130 Raad van State (2013) Jeugdwet 131 CPB (2013) Decentralisaties in het sociaal domein 132 Jansen (2022) Sturen op transformatie van de jeugdhulp 133 Blanken et al. (2023) Examining preconditions for integrated care: a comparative social network analysis of the structure and dynamics of strong relations in child service networks 134 Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (2022) Grenzeloos samenwerken? 135 Berenschot (2022) Kostprijzen in de Jeugdwet: de update 136 CBS (2022) Jaarrapport Landelijke Jeugdmonitor 2022 137 SER (2021) Jeugdzorg: van systemen naar mensen - Tien aanbevelingen voor de korte termijn

68

van kinderbescherming bij scheidingsconflicten: waarom en hoe? 144 ZonMw (2018) Eerste evaluatie Jeugdwet 145 Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (2022) De regio als redding? 146 Jeugdbeleid (2014) Verbeter onderwijs, jeugdbeleid en jeugdzorg 147 Binnenlands Bestuur (2025) Wethouders weinig ver­ trouwen in hervorming jeugdzorg 148 Memorie van Toelichting Jeugdwet 149 Voor Jeugd & Gezin (z.j.) Verbeteren van de organisatie en inkoop van specialistische jeugdzorg 150 Jeugdautoriteit (2021) Verdiepingsonderzoek Financiële Positie Jeugdhulpaanbieders 151 Jeugdautoriteit (2022) Onderzoeksrapport Regiovi­ sies Jeugdhulp 152 Jeugdzorg Nederland (2022) Regiovisies: de tijd van vrijblijvendheid is voorbij 153 Besluit verbetering beschikbaarheid jeugdzorg 154 Jeugdautoriteit (2025) Taakgericht werken met jeugdhulpconsortia 155 Gebaseerd op cijfers van CBS StatLine. 156 Met jeugdzorgaanbieders wordt telkens bedoeld jeugdhulpaanbieders en Gecertificeerde Instellin­ gen. Ten behoeve van de leesbaarheid wordt dit niet telkens volledig uitgeschreven.

138 SP (2021) De jeugdhulpverlener aan het woord

157 Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg

139 Binnenlands Bestuur (2025) Wethouders weinig ver­

158 Besluit verbetering beschikbaarheid jeugdzorg

trouwen in hervorming jeugdzorg 140 Implementatieplan Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 141 Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd (2025) Groeipijn 142 Zie voor een beschrijving van deze aanpak Krist­ jansson et al. (2020) Development and Guiding Principles of the Icelandic Model for Preventing Adolescent Substance Use - PubMed 143 Montfoort en Bruning (2023) Minder maatregelen

159 Ministerie van VWS (2025) Nota naar aanleiding van het verslag inzake de Wet Verbetering beschikbaar­ heid jeugdzorg 160 Jeugdautoriteit (2025) Intern toezicht in de jeugdzorg verdient méér aandacht 161 Jeugdautoriteit (2024) (Geactualiseerd) draaiboek ‘Continuïteit Jeugdzorg’ 162 Besluit inwerkingtreding Wet verbetering beschik­ baarheid jeugdzorg 163 Jeugdautoriteit (z.j.) Early Warning System

Dit is een uitgave van: Jeugdautoriteit Postbus 20350 2500 EJ Den Haag www.jeugdautoriteit.nl