Commissievoorstel Meerjarenonderhoudsplannen spelen, civiele kunstwerken, openbare verlichting en wegen

aan: datum: onderwerp:

Commissie RWK 15 februari 2024 Meerjarenonderhoudsplannen spelen, civiele kunstwerken, openbare verlichting en wegen van: het college openbaar: ja registratienr.: D/2024/607364 aantal bijlage(n): 4

Commissievoorstel

Geachte leden van de Commissie RWK, Bijgaand ontvangt u de concept Meerjarenonderhoudsplannen (MJOP’s) spelen, wegen, civiele kunstwerken en openbare verlichting. In deze concept MJOP’s legt het college keuzes voor om de kaders voor het beheer en onderhoudsniveau van deze kapitaalgoederen later door uw raad vast te kunnen stellen. Het Duurzaam MJOP gebouwen is hier niet in meegenomen omdat deze plannen gaan over de openbare ruimte. Dit DMJOP zal later aan u worden voorgelegd. Daarnaast wordt de raad gevraagd aan te geven vanuit de voorgestelde kaders welke benodigde budgetten en kredieten, voor de uitvoering van het groot onderhoud gedurende de looptijd van de MJOP’s, zijn op te voeren in de Perspectiefnota. Wat zijn onze bevindingen per MJOP? Kunstwerken Het MJOP Civiele kunstwerken 2024-2033 is voor het eerst opgesteld om tot een langdurige, veilige en technische instandhouding van de civiele kunstwerken te komen. Hierin is een planning en een begroting opgenomen voor groot onderhoud. Uit de resultaten blijkt dat de kunstwerken over het algemeen in een redelijke tot matige staat zijn. Als er gekeken wordt naar de staat per type, dan zijn de houten bruggen, betonnen bruggen en vlonders in een redelijke staat. De duikers verkeren in een redelijke tot matige staat en bepaalde stalen bruggen verkeren in een matige tot slechte staat.

Als beoogde onderhoudsniveau is “redelijk” en vormt de basis voor het uitvoeren van de inspectie en is als volgt gedefinieerd: Met het onderhoudsniveau “redelijk” verliest een onderdeel, constructie of installatie zijn functie niet. Bouwdelen vertonen plaatselijk gebreken aan afwerklagen, materialen, onderdelen en constructies. Het functioneren van het kunstwerk wordt soms verstoord, de veiligheid niet. Bij dit scenario vervallen enkele onderhoudswerkzaamheden met betrekking tot de toonbaarheid. Hierdoor komen gebreken, in de vorm van verwering, graffiti enz., plaatselijk tot regelmatig voor. Spelen Het MJOP Spelen 2024-2028 is opgesteld om meer inzicht te krijgen in het benodigd beheer, de vervangingsopgave van de komende jaren en de mogelijkheid om ambities te verwezenlijken zoals: inclusiviteit, klimaatbestendigheid, sporten en bewegen voor ouderen. Uit de analyse blijkt dat veel speelplekken in een slechte en/of matige staat verkeren. Op veel plekken is achterstallig onderhoud en 43% van de toestellen is ouder dan 15 jaar. Er is een urgente vervangingsopgave. De ambitie uit het beleid om speelplekken divers in te richten en met voldoende speelkwaliteit is vertaald in het MJOP. Daarbij wordt ingezet op minder maar grotere en meer gevarieerde speelplekken. Op grote aantrekkelijke buurtspeelplekken ontmoeten kinderen en buurtbewoners elkaar.

De essentie van buitenspelen is samen bewegen, ontmoeten, sporten en spelen.

pagina:

2 van 8

registratienr.:

D/2024/607364

Wegen Het MJOP Wegen 2024-2028 is opgesteld om het gewenste onderhoudsniveau vast te stellen. Ook worden wettelijke kaders en milieuaspecten beschreven. Uitgangspunt is om tot een zo doelmatig mogelijk wegbeheer te komen tegen zo laag mogelijke kosten. Hierbij rekening houdend met de minste kans op kapitaalvernietiging en achterstallig onderhoud. Het MJOP is opgesteld op basis van arealen, het huidige kwaliteitsniveau en het gewenste kwaliteitsniveau. Het MJOP heeft als uitgangspunt CROW publicatie 147 dat stuurt op kwaliteitsniveau B (basis), er is geen onderscheid per gebied. De planning en begroting is opgesteld voor klein- en groot onderhoud. Deze planning en begroting wordt iedere twee jaar bijgesteld naar aanleiding van de meest recente weginspecties. Er is in dit MJOP meer invulling gegeven aan de maatschappelijke gewenste trend van minder stenen en meer groen. Onnodig verhard oppervlak wordt bij groot onderhoud niet vervangen maar wordt omgezet in groenareaal. Er is voor gekozen om onnodige verhardingen te verwijderen op het moment dat deze toe zijn aan groot onderhoud. Op dit moment zijn de beschikbare budgetten voldoende. Feitelijk wordt het netto duurder, omdat er voor het eerst een apart MJOP Kunstwerken is opgesteld. Dat het netto duurder wordt heeft hoofdzakelijk te maken met de inflatie van de afgelopen jaren.

Openbare verlichting Het MJOP Openbare Verlichting 2024-2032 beschrijft wat er nodig is om tot een onderhoudsplan te komen met betrekking tot vervanging van de openbare verlichting voor de komende jaren. Gericht op het onderhouden van de huidige staat en het verduurzamen van de openbare verlichting (overgang naar LED). Bij de openbare verlichting is de gangbare kwaliteitsnorm B (basis) vanuit het CROW. Er is geen onderscheid per gebied. Functioneel moet de verlichting voldoen aan verkeersveiligheid en sociale veiligheid. Welke keuzes zijn er te maken om richting te geven aan het meerjaren onderhoud in onze gemeente? - Keuze in het wel of niet voortzetten van het kwaliteitsniveau wegen. Het MJOP is opgesteld met als uitgangspunt de CROW publicatie 147, deze stuurt op kwaliteitsniveau B (basis). Er kan gekozen worden voor een ander kwaliteitsniveau dan niveau B. Ook kan er gekozen worden voor een verschillend kwaliteitsniveau per gebied. -

Keuze in een lagere kwaliteitsniveau wegen, het lagere kwaliteitsniveau is C. Op de korte termijn (circa 3 jaar) liggen de kosten ca. 20% lager dan voor kwaliteitsniveau B. Dit omdat de kwaliteit van de verharding nu nog boven kwaliteitsniveau C liggen en maatregelen dus niet direct noodzakelijk zijn. Na deze 3 jaar komen de kosten op het huidige niveau van kwaliteit B om het kwaliteitsniveau C te kunnen behouden.

-

Keuze voor wegen om bij grootschalige vervangingsonderhoud geen invulling te geven aan de maatschappelijke opgave op klimaatadaptatie, duurzaamheid en veiligheid. Bij grootschalig vervangingsonderhoud wordt binnen de huidige exploitatie, het meerjareninvesteringsplan (MJIP) de integrale samenwerking aangegaan met andere disciplines als riolering, groen, verlichting en spelen om de openbare ruimte waterrobuust, groen en duurzamer in te richten.

-

Voor het MJOP spelen is er een keuze te maken voor het realiseren en behouden van het Basisnetwerk of het Basisnetwerk plus impulsen voor verbetering. De financiële gevolgen van de keuzes zijn toegelicht en zichtbaar gemaakt in financiële overzichten die te vinden zijn onder aan dit voorstel.

pagina:

3 van 8

registratienr.:

D/2024/607364

Welke keuzes zijn eerder gemaakt? - In het huidige MJOP wegen is destijds gekozen voor kwaliteitsniveau B (basis). Op 5 oktober 2021 heeft de raad bij een presentatie aangegeven om het nieuwe MJOP op te stellen met als uitgangspunt kwaliteitsniveau B en bij het onderhoud rekening te houden met de klimaat adaptieve plannen, meer groen, minder stenen. -

In het speelruimtebeleidsplan is destijds gekozen voor het investeren in centrale buurtspeelplekken die divers en aantrekkelijk ingericht zijn. Daarbij kunnen een aantal kleine speelplekken omgevormd worden. Hierbij wordt de norm aan speelplekken per buurt gehandhaafd. Verder wordt er meer ingezet op groene natuur speelplekken.

-

De gemeente heeft zich in het beleidsplan openbare verlichting 2017-2020 tot doel gesteld: het verder verminderen van het energieverbruik door het toepassen van energiezuinige armaturen bij natuurlijke vervanging. Het onderzoeken van de wijze van monitoring van het energieverbruik. De aanleg van een eigen laagspanningsnet bij herstructureringsprojecten en groot onderhoud.

Welke richting wil het college op gaan? - Conform het MJOP Wegen kwaliteitsniveau B hanteren en klimaat adaptieve maatregelen nemen bij de uitvoering van het Meerjareninvesteringsplan (MJIP). - Conform het MJOP Openbare verlichting kwaliteitsniveau B hanteren en overgaan naar LED. - Conform het MJOP Spelen uitvoeringsplan basisnetwerk plus impuls om verbeteringen te realiseren. - Conform het MJOP Civiele Kunstwerken kwaliteitsniveau basis hanteren. Verdere procedure? - Eventuele aanpassingen voortkomend uit de raadscommissie RWK verwerken tot definitieve MJOP’s. - Benodigde budgetten en kredieten opvoeren in de Perspectiefnota 2025-2028 voor uitvoering van het onderhoud gedurende de looptijd van de MJOP’s - Definitieve MJOP’s laten vaststellen door het college. - De MJOP’s ter kennisgeving voorleggen aan de raad.

Wij horen graag uw mening over de voorgestelde aanpak en de keuze van het college hierin.

Bijlagen: concept MJOP Spelen Z/2023/430765/D2024/607424 concept MJOP Wegen 2024-2028 Z/2024/431473/D2024/607578 concept MJOP Civiele kunstwerken 2024-2033 Z/2024/431474/D2024/607571 concept MJOP Openbare Verlichting 2024-2032 Z/2024/431477/D2024/607508

pagina:

4 van 8

registratienr.:

D/2024/607364

Financiële overzichten Onderstaande tabellen bevatten de financiële vertaling van de actuele onderhoudsplannen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in budgetten voor onderhoud (klein/groot) en kredieten ten behoeve van vervanging. De actuele onderhoudsplannen bevatten een herberekening van de benodigde financiële middelen. Deze zijn in de tabellen opgenomen. In de huidige meerjarenbegroting is uiteraard al rekening gehouden met budgetten voor onderhoud en in het MJOP met vervangingskredieten. Deze reeds geraamde en beschikbaar gestelde middelen zijn in mindering gebracht op de benodigde middelen. Dit resulteert in een saldo voor aanvullende benodigde middelen. Met betrekking tot de kredieten zijn de kapitaallasten van de nieuw benodigde kredieten berekend. Op deze lasten zijn de reeds geraamde kapitaallasten in mindering gebracht. Dit alles leidt tot inzicht in de totale aanvullende benodigde budgetten en de aan de bijgestelde kredieten verbonden kapitaallasten. Voor het onderhoudsplan Wegen is een andere methode gehanteerd. In de meerjarenbegroting is in de exploitatie een budget voor groot onderhoud wegen geraamd. De werkelijke kosten voor groot onderhoud komen ten laste van dit budget. Hiertegenover staat een onttrekking aan de bestemmingsreserve Groot onderhoud wegen. Per saldo (onder de streep) dus budgettair neutraal.

Om dit gedurende de komende jaren te kunnen blijven doen, is het noodzakelijk om jaarlijks een bedrag van € 1.091.000,- in de reserve te storten. Hierdoor is het saldo van deze reserve voor de jaren 2024 tot en met 2027 toereikend. Openbare Verlichting Openbare verlichting Investeringen / kredieten 2024

2025

2026

Exploitatie / budget 2027

2024

2025

2026

2027

Vervanging lichtmasten Benodigde kredieten (gemiddeld per jaar)

88.000

88.000

88.000

88.000

3.520

7.007

10.461

Onderdeel van herstructureringsprojecten

-88.000

-88.000

-88.000

-88.000

-3.520

-7.007

-10.461

0

0

0

0

0

0

0

Benodigd aanvullende kredieten

0

Vervanging armaturen Benodigde kredieten (gemiddeld per jaar)

199.000

199.000

199.000

199.000

12.935

25.721

38.357

Reeds beschikbaar vanuit MJIP

-167.000

-131.000

-125.000

-129.000

-10.855

-19.245

-27.147

32.000

68.000

74.000

70.000

2.080

6.476

11.210

Benodigd aanvullende kredieten

0

Budget klein onderhoud Benodigd budget klein onderhoud

78.500

79.500

80.500

77.500

Reeds beschikbaar budget

-74.720

-68.220

-68.220

-68.220

Benodigd aanvullend budget

3.780

11.280

12.280

9.280

Gemiddeld per jaar

11.835

11.835

11.835

11.835

Budget groot onderhoud Benodigd budget groot onderhoud

66.500

49.000

56.000

63.500

Reeds beschikbaar budget

-36.729

-36.729

-36.729

-36.729

Benodigd aanvullend budget

29.771

12.271

19.271

26.771

Gemiddeld per jaar

16.977

16.977

16.977

16.977

subtotaal

32.000

68.000

74.000

70.000

Dekking vanuit BR Groot onderhoud o.v. Totaal

32.000

68.000

74.000

70.000

28.812

30.892

35.288

40.022

-16.977

-16.977

-16.977

-16.977

11.835

13.915

18.311

23.045

pagina:

5 van 8

registratienr.:

D/2024/607364

2023

2024

2025

2026

2027

693.847

743.941

790.963

611.311

431.659

Geraamde stortingen 2024 tot en met 2027

1.091.000

1.091.000

1.091.000

1.091.000

Geraamde onttrekkingen voor groot onderhoud

-1.043.978 -1.270.652 -1.270.652 -1.270.652

Wegen Wegen kwaliteitsniveau B Bestemmingsreserve Groot onderhoud wegen Saldo per 1-1 Geraamde storting 2023

1.122.101

Werkelijke kosten groot onderhoud (per 28-12-2023)

-1.072.007

Saldo BR Groot onderhoud wegen per 31-12

743.941

790.963

611.311

431.659

252.007

2023

2024

2025

2026

2027

693.847

743.941

781.559

632.838

494.117

Geraamde stortingen 2024 tot en met 2027

872.800

872.800

872.800

1.091.000

Geraamde onttrekkingen voor groot onderhoud

835.182

1.016.521

1.016.521

1.016.521

781.559

632.838

494.117

568.596

Wegen kwaliteitsniveau C Bestemmingsreserve Groot onderhoud wegen Saldo per 1-1 Geraamde storting 2023

1.122.101

Werkelijke kosten groot onderhoud (per 28-12-2023)

-1.072.007

Saldo BR Groot onderhoud wegen per 31-12

743.941

Toelichting bovenstaande tabel Bij de keuze van kwaliteitsniveau C worden de maatregelen verder in de tijd geschoven, totdat deze dusdanig ernstig zijn dat ze opgepakt moeten worden om niet te vervallen in achterstallig onderhoud. De kosten op langere termijn (na circa 8 tot 10 jaar) zijn aanzienlijk hoger omdat de schades ernstiger zijn dan wanneer deze tijdig zijn aangepakt. Het vooruit schuiven van de maatregelen brengt het risico tot kapitaalvernietiging met zich mee. De kosten om op een later moment weer terug te gaan naar kwaliteitsniveau B zijn hoger dan wanneer we het wegenareaal op het hogere kwaliteitsniveau blijven onderhouden.

Wegen vervanging binnen het MJIP Jaar

Investering

Investering gemiddeld

2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037

864.550 3.134.545 67.589 2.869.148 2.284.149 1.099.619 849.320 93.170 1.857.482 712.476

1.383.205 1.383.205 1.383.205 1.383.205 1.383.205 1.383.205 1.383.205 1.383.205 1.383.205 1.383.205

13.832.048

13.832.048

2028

0

Kapitaallasten 2033 2034

2029

2030

2031

2032

55.328

54.809 55.328

54.291 54.809 55.328

53.772 54.291 54.809 55.328

53.253 53.772 54.291 54.809 55.328

55.328

110.138

164.428

218.201

271.454

2035

2036

2037

2038

2039

2040

52.735 53.253 53.772 54.291 54.809 55.328

52.216 52.735 53.253 53.772 54.291 54.809 55.328

51.697 52.216 52.735 53.253 53.772 54.291 54.809 55.328

51.179 51.697 52.216 52.735 53.253 53.772 54.291 54.809 55.328

50.660 51.179 51.697 52.216 52.735 53.253 53.772 54.291 54.809 55.328

50.141 50.660 51.179 51.697 52.216 52.735 53.253 53.772 54.291 54.809

49.622 50.141 50.660 51.179 51.697 52.216 52.735 53.253 53.772 54.291

324.189

376.405

428.102

479.281

529.940

524.753

519.566

Toelichting bovenstaande tabel Tot 2028 zijn de kapitaallasten wegen reeds meerjarig binnen het MJIP opgenomen in de exploitatie. Als er geen integrale afstemming voor de grootschalige vervanging van wegen plaats vindt binnen het MJIP dan vervalt de grootschalige vervanging weer in groot onderhoud. De doelstellingen op klimaatadaptie en duurzame inrichting van de openbare ruimte worden niet gerealiseerd, de investeringen worden niet gekapitaliseerd en als budget groot onderhoud opgenomen in de exploitatie.

pagina:

6 van 8

registratienr.:

D/2024/607364

Kunstwerken Civiele kunstwerken Investeringen / kredieten 2024

2025

2026

Exploitatie / budget 2027

2024

2025

2026

2027

217.230

217.230

217.230

217.230

0

0

0

0

217.230

217.230

217.230

217.230

Budget onderhoud en vervanging Benodigd structureel budget Reeds geraamd in Begroting 2024-2027 Totaal

Spelen De theoretische vervangingsopgave van de totale vervangingsopgave van 130 speelplekken bedraagt een richtbedrag van circa 5,3 miljoen. De gebruikelijke afschrijftermijn van een speeltoestel is 15 jaar. De theoretische vervangingsopgave is daarmee ca. € 354.200,-/jaar. In het uitvoeringsplan zijn de eerste vier jaar 2025 tot 2028 extra speelplekken die vervangen dienen te worden vanwege de slechte staat. Daardoor komt de jaarlijkse investering in de eerste vier jaar hoger uit gemiddeld € 400.000,-/jaar. Het voorstel is om die extra investering in vervanging de eerste vier jaar los te laten. Daarmee vast te houden aan de theoretische vervanging en de vervanging gelijk uit te spreiden over de jaren. De consequentie hiervan is dat toestellen die niet meer veilig zijn verdwijnen en pas vervangen worden als de gehele plek aan de beurt is. Dat er zo gezegd gaten gaan vallen. De beheerder kan altijd beslissen één op één toestellen te vervangen die onveilig zijn als de gehele plek nog niet aan de beurt is. Nadeel hiervan is beperkte participatie met de buurt en geen verbetering mogelijk van de inrichting speelplek. In het uitvoeringsplan zijn er twee opties qua budget en kwaliteit. Het advies is om de volgende twee keuzes voor te leggen aan raadscommissie RWK. Keuze Basisnetwerk Bij deze keuze wordt het basisnetwerk van 99 locaties behouden en 31 locaties omgevormd.

Onderhoudsbudget speelvoorzieningen Op basis van het MJOP Spelen 2024-2028 bedraagt het structureel benodigde onderhoudsbudget voor speelvoorzieningen (afgerond) € 135.000,-. In de Begroting 2024-2027 is hiervoor reeds structureel budget opgenomen. Het aanvullend benodigd onderhoudsbudget is in onderstaand overzicht opgenomen. Kredieten ter vervanging van speelvoorzieningen Voor vervanging van speelvoorzieningen zonder impuls is jaarlijks € 300.000,- aan krediet benodigd. In het Meerjareninvesteringsplan (MJIP) is structureel krediet van € 50.000,- beschikbaar gesteld. Derhalve is aanvullend krediet van jaarlijks € 250.000,- benodigd. Krediet ter vervanging van speelplekken (prioriteit hoog) In 2024 is een krediet van € 329.000,- benodigd voor het vervangen van speelplekken met hoge prioriteit. In de basis variant wijken we daar van af en verlagen we het krediet naar € 170.000,-. Daarmee schuiven we een aantal speelplekken met hoge prioriteit naar 2025 door. Het risico is dat er speeltoestellen tijdelijk verwijderd worden vanwege veiligheid terwijl de plek pas later heringericht wordt. In het MJIP is in de jaarschijf 2024 reeds een krediet van € 100.000,- beschikbaar. In 2024 is derhalve een extra krediet benodigd van per saldo € 70.000,-.

pagina:

7 van 8

registratienr.:

D/2024/607364

Alle bovenstaande financiële effecten, voor zowel de kredieten als de exploitatie, zijn opgenomen in onderstaand overzicht.

Keuze Basisnetwerk + impulsen Bij deze keuze worden de ambities die volgen uit beleid zoals klimaatadaptatie, inclusiviteit, sporten, bewegen, diverse speelplekken en vergroenen gerealiseerd. Onderhoudsbudget speelvoorzieningen Op basis van het MJOP Spelen 2024-2028 bedraagt het structureel benodigde onderhoudsbudget voor speelvoorzieningen (afgerond) € 135.000. In de Begroting 2024-2027 is hiervoor reeds structureel budget opgenomen. Het aanvullend benodigd onderhoudsbudget is in onderstaand overzicht opgenomen. Kredieten ter vervanging van speelvoorzieningen Voor vervanging van speelvoorzieningen met impuls is jaarlijks € 350.000,- aan krediet benodigd. In het Meerjareninvesteringsplan (MJIP) is structureel krediet van € 50.000,- beschikbaar gesteld. Derhalve is aanvullend krediet van jaarlijks € 300.000,- benodigd. Krediet ter vervanging van speelplekken (prioriteit hoog) In 2024 is een krediet van € 329.000,- benodigd voor het vervangen van speelplekken met hoge prioriteit. In het MJIP is in de jaarschijf 2024 reeds een krediet van € 100.000,- beschikbaar. In 2024 is derhalve een extra krediet benodigd van per saldo € 229.000,-.

pagina:

8 van 8

registratienr.:

D/2024/607364

Alle bovenstaande financiële effecten, voor zowel de kredieten als de exploitatie, zijn opgenomen in onderstaand overzicht.