Bijlage - Verkeerskundig onderzoek De Baandert Communicatieweg (1)

De Baandert & Communicatieweg Onderzoek toekomstbestendige inrichting & ontwerp

Opdrachtgever

Gemeente Heemskerk

Titel rapport

De Baandert & Communicatieweg

Kenmerk

014415.20230828.R1.04

Datum publicatie

20 oktober 2023

Projectteam Goudappel

Bas Alferink, Ties Bongers, Jeroen Kuijpers & Mark van den Bos

Status

Definitief © Copyright Goudappel BV 20-10-23

Inhoudsopgave 1. Aanleiding

1

2. Uitgangspunten

2

3. Verkeersprognoses

3

4. Verkeersafwikkeling

5

4.1

Kruispuntanalyses

5

4.2

VISSIM-analyse

15

4.3

Toekomstbestendige vormgeving kruispunten

23

4.4

Verkeersafwikkeling voetgangers en fietsers

24

5. Ontwerp

26

5.1

Uitgangspunten ontwerp

26

5.2

Toekomstbestendige inrichting

26

6. Conclusies

33

Bijlagen

36

1. Aanleiding De Baandert & de Communicatieweg zijn wegen aan de noordoostkant van Heemskerk. De Baandert is onderdeel van de buitenring die dient als structuurdrager voor Heemskerk. Op de locatie van het voormalig tankstation langs De Baandert worden appartementen ontwikkeld. Ook spelen er ten zuiden van de Tolweg in de gebieden Assumburg en Tolhek ruimtelijke ontwikkelingen. Deze plannen hebben tot gevolg dat het verkeersaanbod op nabijgelegen wegen zal toenemen. Uit eerdere onderzoeken is al naar voren gekomen dat het wegvak De Baandert tussen de kruispunten met de Jan van Kuikweg en de Tolweg in de toekomst zwaarder belast wordt, terwijl in de huidige situatie al met enige regelmaat congestie plaatsvindt (zie bijlage 1: ‘rapportage onderzoek ruimtereservering De Baandert’ (Goudappel, september 2022)). De huidige inrichting van het wegvak en van de kruispunten voldoet in de toekomst niet. Aanpassingen zijn nodig om het verkeer ook in de toekomst goed af te kunnen wikkelen. Daarnaast moet de ontwikkeling op de locatie van het voormalige tankstation ontsloten worden op het wegvak. Ook op de Communicatieweg tussen het kruispunt met de Tolweg en de rotonde ten zuiden wordt het drukker, en ook daar speelt een vraag rondom de ontsluiting van (woningbouw)ontwikkelingen op het wegvak. Mogelijk zijn aanpassingen benodigd om het verkeer ook in de toekomst goed door te

1

kunnen laten stromen.

2

Gerelateerd aan bovenstaande ontwikkelingen heeft de Gemeente Heemskerk Goudappel gevraagd een verkeerskundig onderzoek uit te voeren naar bovengenoemde wegvakken en kruispunten. De vraag die er ligt is drieledig: (1) hoe kunnen we het traject De Baandert – Communicatieweg robuust vormgeven voor de periode tot 2040, voor auto, fiets en voetganger, (2) hoe kunnen we het appartementencomplex Heemspoort ontsluiten op dit traject en (3) hoe kan het projectgebied Tolhek worden ontsloten op het wegennet. Deze rapportage beschrijft de uitkomsten van

Figuur 1.1: Studiegebied in het rood gearceerd met daarin de wegvakken De Baandert en Communicatieweg. De ontwikkelgebieden langs De Baandert (1) en Tolhek (2) zijn groen gearceerd

de gedane werkzaamheden. In hoofdstuk 2 worden de uitgangspunten van de studie op een rij gezet. Vervolgens wordt in HST 3 & 4 de verkeersprognoses en -afwikkeling geanalyseerd waarna in HST 5 het ontwerp aan bod komt.

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

1

2. Uitgangspunten Om tot een robuuste inrichting voor De Baandert en de Communicatieweg voor de periode tot 2040 te komen, met daarbij ontsluitingen van het appartementencomplex Heemspoort naast De Baandert en Assumburg & Tolhek, is het van belang om met de juiste aannames te rekenen. Voordat met de berekeningen is begonnen zijn daarom de uitgangspunten opgesteld. De volgende uitgangspunten zijn voor het verkeersmodel gehanteerd: •

Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van het meest actuele regionale verkeersmodel: RVMK2040;

•

Er is één toekomstvariant doorgerekend waarbij de ruimtelijke ontwikkelingen worden meegenomen; dit is de worst-case variant qua verkeersgeneratie in het gebied;

•

In het RVMK2040 zijn voor gemeenten (Beverwijk, Heemskerk en Velsen) vastgestelde ruimtelijke ontwikkelingen tussen 2021 en 2030 opgenomen

•

Het model bevat geen ruimtelijke ontwikkelingen in Heemskerk (en Beverwijk) tussen 2030 en 2040. Om die reden is de groei van het regionaal verkeersmodel VENOM tussen 2030 en 2040 (autonome groei) overgenomen voor deze gemeenten.

•

De Zevenhoeven wordt uitgevoerd als erftoegangsweg of GOW30, en krijgt dus in het model een snelheid van 30 km/u.

Ruimtelijke ontwikkelingen (zie ook figuur 2.1) die zijn opgenomen in de berekening: •

Tolhek (A): 250 woningen

•

Heemspoort (B): 30 woningen

•

Assumergaarden (C): 38 woningen

•

Tolhek-Oost (D): 100 flexwoningen

Figuur 2.1: Ruimtelijke ontwikkelingen ten zuiden van de Tolweg

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

2

3. Verkeersprognoses De uitgangspunten uit het voorgaande hoofdstuk zijn ingevoerd in het verkeersmodel RVMK en voor het toekomstjaar 2040 doorgerekend. In figuur 3.1 en 3.2 zijn de intensiteiten op de wegvakken rondom De Baandert inzichtelijk gemaakt voor de huidige situatie (figuur 3.1) en de plansituatie in 2040 (figuur 3.2). Op de figuren is te zien dat het wegvak van de Communicatieweg tussen de Tolweg en de Assumer Traverse het drukst is. Hier rijden in 2040 per etmaal ruim 38.000 motorvoertuigen. Op De Baandert, op het wegvak tussen de Tolweg en de Jan van Kuikweg waar ontwikkeling Heemspoort is beoogd, rijden er in 2040 circa 26.000 motorvoertuigen per etmaal. De figuren tonen aan dat (het zuidelijk deel van) De Baandert en de Communicatieweg een belangrijke functie hebben en behouden voor verkeer tussen Heemskerk en de A9.

Figuur 3.1: Huidige situatie (basisjaar 2021), intensiteiten in mvt/

Figuur 3.2: Plansituatie RVMK2040, intensiteiten in mvt/etm

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

3

Op figuur 3.2 is tevens de ontsluiting van de geplande woonwijk Tolhek terug te zien. Dit betreft de 2.400 motorovertuigen per etmaal die bij halverwege de Communicatieweg (ter hoogte van het tankstation) net netwerk op komen. Vervolgens is er ook een verschilplot gemaakt. Hierop zijn de verschillen in intensiteiten te zien tussen de autonome situatie in 2040 (zonder ontwikkelingen zoals benoemd in hoofdstuk 2) en de plansituatie in 2040. De verschillen zijn weergegeven in figuur 3.3. In figuur 3.3 is te zien dat er op nagenoeg elk wegvak en in elke richting kleine toenames zijn ten opzichte van de autonome situatie in 2040. De toenames zijn met maximaal 3% echter beperkt. De grootste toename is halverwege de Communicatieweg (rode balkje in de figuur). Dit betreft de ontsluiting van de woonwijk Tolhek.

Figuur 3.3: Verschilplot tussen plansituatie 2040 en autonome situatie 2040. Positieve getallen betreffen een toename (in rood aangegeven). Negatieve getallen betreffen een afname (in groen aangegeven). Verschillen zijn absoluut in motorvoertuigen per etmaal.

Nu duidelijk is hoeveel verkeer er bij komt, wordt in het volgende hoofdstuk besproken wat het effect op de verkeersafwikkeling is. Er wordt onderzocht of de huidige kruispuntvormgeving in de toekomst robuust genoeg is om het verkeer in 2040 op een goede manier af te wikkelen.

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

4

4. Verkeersafwikkeling 4.1

Kruispuntanalyses

Op basis van de gegevens uit het verkeersmodel is in de volgende stap de

1

verkeersafwikkeling in het studiegebied bestudeerd. Aangezien

5

kruispunten maatgevend zijn voor de

2

verkeersafwikkeling kijken we naar de volgende 4 relevante kruispunten: 1.

De Baandert – Jan van Kuikweg – De Zevenhoeven

2.

3

De Baandert – Tolweg – Communicatieweg

3.

4

Communicatieweg – ontsluiting Tolhek*

4.

Rotonde Communicatieweg*

Daarnaast is ook er ook gekeken naar

Figuur 4.1: Onderzochte kruispunten in het studiegebied

de aansluiting van appartementencomplex Heemspoort op De Baandert. Hiervoor is gekeken naar een toekomstbestendig ontwerp van de aansluiting. Dit ontwerp is meegenomen in de VISSIManalyse om de verkeersafwikkeling te kunnen toetsen. 5.

Aansluiting Heemspoort – De Baandert

Als eerst zijn de kruispunten los van elkaar doorgerekend. Op basis van die berekening zijn optimalisaties voorgesteld en doorgerekend. Vervolgens zijn de verschillende geoptimaliseerde kruispunten in samenhang doorgerekend. De resultaten hiervan staan beschreven in paragraaf 4.2. Bij het beschouwen van mogelijke optimalisaties is het uitgangspunt gehanteerd dat er op kruispunten geen conflictsituaties mogen ontstaan tussen verschillende verkeersdeelnemers. *Het is nog niet bekend hoe Tolhek ontsloten gaat worden. Om advies te kunnen geven over de locatie van deze ontsluiting is het nodig om verschillende opties door te rekenen. In deze studie gaan we uit van twee mogelijke ontsluitingen, één op de huidige ontsluiting van het ontwikkelgebied op de Communicatieweg nabij het tankstation (3), en één als extra tak op de rotonde Communicatieweg (4). Beide kruispunten zijn tweemaal doorgerekend om zo de verkeersafwikkeling zonder én met extra verkeer vanuit Tolhek te bepalen. Een derde mogelijkheid is een ontsluiting op de Tolweg. Deze variant zal zorgen voor lagere intensiteiten op het wegvak Communicatieweg tussen de Tolweg en de Assumer traverse. Een deel van het verkeer zal namelijk gebruik maken van de Tolweg in oostelijke richting,

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

5

waardoor niet langer de volledige hoeveelheid verkeer van Tolhek via de Communicatieweg rijdt. Deze mogelijkheid is niet meegenomen in de analyse omdat de intensiteit op de Communicatieweg lager zal liggen en daardoor mogelijk gunstiger uitvalt in het kader van robuustheid.

4.1.1

Beoordelingsschaal kruispunten

Voor de beoordeling van de verkeersafwikkeling bij een geregeld kruispunt, oftewel een kruispunt met een verkeersregelinstallatie (VRI), wordt voornamelijk gekeken naar de cyclustijd. Dit is de tijd waarin elke richting op het kruispunt voldoende groen heeft gehad om al het verkeer af te wikkelen. In tabel 4.1 is de (gangbare) beoordelingsschaal weergegeven. Boven de 120 seconden is de cyclustijd niet langer aanvaardbaar en neemt de kans op roodlichtnegatie toe (‘basis voor een Nota Verkeerslichten”, Ministerie I&W, 2014). Beoordeling afwikkeling (4-taks)

Cyclustijd (s)

Goed

< 90

Redelijk/ matig

90-120

Slecht

> 120

Tabel 4.1: Beoordeling verkeersafwikkeling 4-taks geregeld kruispunt

Een andere indicator voor het beoordelen van de kwaliteit van de verkeersafwikkeling is de I/C waarde. Deze indicator wordt gebruikt bij een voorrangskruispunt of rotonde. Hierbij wordt gekeken naar de intensiteit (I) versus de capaciteit (C). Hoe lager de I/C verhouding, hoe beter de doorstroming van het verkeer. In tabel 4.2 zijn de grenswaarden opgenomen, die binnen de beoordeling van de I/C verhouding zijn gehanteerd. I/C-waarde < 0,7 0,7 – 0,8

> 0,8

Toelichting Goede verkeersafwikkeling, alleen bij incidenten filevorming. Kans op file <1%. Matige verkeersafwikkeling. Geen dagelijkse file, maar gevoelig voor kleine verstoringen die tot file kunnen leiden. Kans op verstoring en daarmee file < 20%. Slechte verkeersafwikkeling en dagelijks kans op file met regelmatig stilstaand verkeer. Zeer gevoelig voor verstoring zoals bijvoorbeeld regen, onregelmatig verkeersgedrag en ongelukken. Kans op verstoring en daarmee file 20-100%.

Tabel 4.2: I/C waarden voor voorrangskruispunten of rotondes

4.1.2

Beoordeling kruispunten

Hieronder worden de vier onderzochte kruispunten nader bestudeerd. Indien er knelpunten ontstaan in de verkeersafwikkeling worden oplossingen aangedragen. Er wordt gekeken naar de verkeerskundig maatgevende perioden: ochtendspits (07:00-09:00) en de avondspits (16:00-18:00). De huidige vormgeving en de optimalisaties van verschillende kruispunten zijn aangegeven met een cijfer-letter combinatie. Het cijfer heeft betrekking op het kruispunt, waarbij de nummering zoals gebruikt in figuur 4.1 wordt aangehouden. De letters geven verschillende vormgevingen aan (huidig en mogelijke optimalisatie(s)).

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

6

Kruispunt 1: De Baandert – Jan van Kuikweg – De Zevenhoeven Variant 1A: huidige vormgeving (rotonde) Dit kruispunt is gelegen aan de noordzijde van het onderzoeksgebied. In de huidige situatie is dit kruispunt vormgegeven als enkelstrooks rotonde, waarbij fietsers in de voorrang zitten. Variant

Rotonde (OS) Rotonde (AS)

De Baandert (noord)

0,77 (0,68)

0,69 (0,56)

De Zevenhoeven

0,11 (0,27)

0,13 (0,23)

De Baandert (zuid)

0,67 (0,59)

1,01 (0,87)

Jan van Kuikweg

0,57 (0,50)

0,56 (0,52)

Tabel 4.3: Verkeersafwikkeling De Baandert - De Zevenhoeven - Jan van Kuikweg in 2040 met de huidige vormgeving, tussen haakjes de huidige (2021) waarden.

Figuur 4.2. Huidige vormgeving kruispunt De Baandert – Jan van Kuikweg – De Zevenhoeven

Uit de kruispuntberekeningen komt naar voren dat er op De Baandert knelpunten ontstaan met de doorstroming van het verkeer. In de ochtendspits is dit aan de noordzijde van De Baandert het geval. In de avondspits vanaf de zuidzijde van De Baandert. Hierin is duidelijk de forensenstroom te zien; in de ochtend gaat het meeste verkeer richting de A9. In de avond komt het grootste deel van het verkeer Heemskerk in. Het knelpunt in de avondspits zorgt voor een maximale wachtrijlengte van 340 meter op de zuidelijke tak van De Baandert. Het wegvak tussen de rotonde De Baandert – Jan van Kuikweg – De Zevenhoeven en het kruispunt De Baandert – Tolweg – Communicatieweg is slechts 200 meter lang. De wachtrij die voor de rotonde ontstaat blokkeert dus gedurende de avondspits met regelmaat het nabijgelegen kruispunt. Dit heeft grote negatieve effecten op de verkeersafwikkeling van alle modaliteiten op dat kruispunt, en resulteert in een toename van de frequentie van verkeersonveilige situaties. Variant 1B: Turborotonde Om het verkeer in de toekomst op een goede manier te verwerken is gekeken naar een andere kruispuntvorm, namelijk een verkeersregelinstallatie (VRI). Een andere optie is een turborotonde. Deze wordt echter normaliter niet toegepast binnen de bebouwde kom wanneer er sprake is van voetgangers en fietsers op het kruispunt.

De dubbele rijstroken zorgen voor een grotere kans op afdekongevallen, waarmee deze vormgeving hier niet aan te bevelen is vanuit oogpunt van verkeersveiligheid. Variant 1C: Verkeersregelinstallatie met één rechtdoorgaande strook op De Baandert (noord) & Variant 1D: Verkeersregelinstallatie met twee rechtdoorgaande stroken op De Baandert (noord) In eerste instantie is daarom een variant doorgerekend waarbij op De Baandert een verkeersregelinstallatie krijgt waarbij elke richting een eigen opstelvak heeft. De zijrichtingen hebben twee opstelvakken; één voor rechtsaf en een gecombineerde voor rechtdoor en

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

7

linksaf. Voor langzaam verkeer zijn er op elke weg oversteken in twee richtingen voor voetgangers en fietsers opgenomen. Deze vormgeving is weergegeven in figuur 4.3.

Figuur 4.3: VRI De Baandert-Jan van

Figuur 4.4: Geoptimaliseerde VRI De

Kuikweg-De Zevenhoeven (variant 1C)

Baandert-Jan van Kuikweg-De Zevenhoeven (variant 1D)

Uit de doorrekening komt naar voren dat het kruispunt het verkeer redelijk kan afwikkelen. De cyclustijd bedraagt in de ochtendspits 109 seconden, in de avondspits 99 seconden. Met name in de ochtendspits is er hierdoor weinig restcapaciteit richting de toekomst. Daarnaast is er voor de rechtdoorgaande rijstrook van noord naar zuid op De Baandert 160 meter aan opstellengte nodig. De wachtrij kan hierdoor tot de bushalte komen. Aangezien dit geen toekomstvaste oplossing is, is er een tweede VRI-variant doorgerekend. Hierbij heeft verkeer op De Baandert van noord naar zuid twee rijstroken ter beschikking. Omdat de rechtsaffer maar weinig wordt gebruikt wordt deze gecombineerd met rechtdoorgaand verkeer. Deze aanpassing is te zien in figuur 4.4. De resultaten van beide varianten zijn te zien in onderstaande tabel. Het kruispunt kan het verkeersaanbod een stuk beter verwerken, wat resulteert in een cyclustijd tussen de 87 (OS) en 94 seconden (AS). Variant 1D vereist dat er twee afrijdende rijstroken zijn op het zuidelijk deel van De Baandert. Dit heeft gevolgen voor het wegvak, wat verderop in deze rapportage wordt besproken. Variant Variant 1C: één opstelstrook per richting op De Baandert Variant 1D: twee rijstroken rechtdoor, combi met rechtsaffer

Ochtendspits (OS)

Avondspits (AS)

109

99

87

94

Tabel 4.4: Verkeersafwikkeling De Baandert – De Zevenhoeven – Jan van Kuikweg in 2040 met andere kruispuntvormgeving (VRI)

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

8

In het uiteindelijke ontwerp is vanuit netwerkperspectieven gekozen voor éénrichtingsfietsoversteken op De Baandert. Deze wijziging resulteert mogelijk in een afname van de cyclustijden, maar dit effect is slechts marginaal. De cyclustijden in tabel 4.4 geven dus een betrouwbaar beeld van de verkeersafwikkeling op het kruispunt. Kruispunt 2: De Baandert – Tolweg – Communicatieweg Variant 2A: Verkeersregelinstallatie (huidige vormgeving) Dit kruispunt ligt aan de zuidzijde van De Baandert. Het is de hoofdontsluiting voor Heemskerk richting de A9, Uitgeest en Assendelft. De huidige kruispuntvormgeving en bijbehorende opstelstroken is te zien in figuur 4.5 en figuur 4.6. Op de Communicatieweg zijn vier opstelstroken aanwezig, twee linksaf richting de

Figuur 4.5: Huidige vormgeving VRI De Baandert – Tolweg –

Tolweg, één voor rechtdoor

Communicatieweg (variant 2A)

naar De Baandert en één voor rechtsaf naar de Tolweg. Vanaf De Baandert zijn er twee rijstroken richting de Communicatieweg en één rijstrook voor links- als rechtsaf. Tenslotte is er op de Tolweg vanuit beide windrichtingen één opstelstrook per richting. Voor fietsverkeer zijn er oversteken op de Tolweg (west en oosttak) en De Baandert. Deze oversteken zijn alle drie tweerichtingsoversteken. Naast de fietsoversteken liggen voetgangersoversteken. Er is geen oversteek voor langzaam verkeer op de Communicatieweg.

Figuur 4.6 Huidige vormgeving kruispunt De

Figuur 4.7 Vormgeving kruispunt De Baandert-

Baandert-Tolweg-Communicatieweg (variant 2A) Tolweg-Communicatieweg met 2e rechtdoor vanaf Communicatieweg (variant 2B)

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

9

Uit de resultaten van de kruispuntberekeningen komt naar voren dat met de huidige vormgeving het verkeersaanbod niet goed verwerkt kan worden. De avondspits is hierbij de maatgevende periode. De cyclustijd ligt in die periode met 260 seconden ver boven de acceptabele waarden. Dit komt met name door de hoeveelheid verkeer vanaf de Communicatieweg. Bij dermate hoge cyclustijden lopen de wachttijden dusdanig op dat deze ongeloofwaardig worden, met grotere kans op roodlichtnegatie tot gevolg. Naast lange wachtrijen en wachttijden neemt ook de frequentie van verkeersonveilige situaties voor alle modaliteiten toe. Variant

Ochtendspits (OS)

Avondspits (AS)

Huidige vormgeving (2A)

90 (80)

260 (125)

Optimalisatievariant (2B)

82

97

Tabel 4.5 Verkeersafwikkeling De Baandert – Tolweg – Communicatieweg in 2040, tussen haakjes de cyclustijden van de huidige vormgeving in het basisjaar 2021.

Variant 2B: Verkeersregelinstallatie met extra rijstrook Om tot een goede verkeersafwikkeling te komen, is er een optimalisatievariant opgesteld. Hierbij is er een extra rijstrook bijgekomen voor rechtdoorgaand verkeer vanaf de Communicatieweg naar De Baandert (zie figuur 4.7). De Communicatieweg kent daardoor in totaal vijf opstelstroken. Met deze geoptimaliseerde vormgeving daalt de cyclustijd in de avondspits aanzienlijk, naar 97 seconden. Ook de ochtendspits kent een kleine verbetering. Daarmee is er een redelijk tot goede doorstroming op dit kruispunt. Het toevoegen van een extra rijstrook voor rechtdoorgaand verkeer vereist dat er twee afrijdende rijstroken zijn op De Baandert ten noorden van het kruispunt. Kruispunt 3: Communicatieweg – Tolhek – sportverenigingen Variant 3A: Voorrangskruispunt (huidige vormgeving) In de huidige situatie is hier sprake van een voorrangskruispunt. Verkeer op de Communicatieweg heeft voorrang voor het verkeer wat vanuit de sportverenigingen of het tankstation komt. Omdat aan de noordzijde van de Communicatieweg een nieuwe woonwijk is voorzien (Tolhek), is de ontsluiting van deze wijk op dit kruispunt getoetst. Met de toevoeging van het woonprogramma komt uit de kruispuntberekeningen naar voren dat het kruispunt bij het in stand houden van de huidige vormgeving overbelast raakt.

Verkeer vanuit de zijrichtingen heeft niet de kans om de Communicatieweg op te rijden. Ook is er meer rechtdoorgaand verkeer vanaf de Communicatieweg (west)

Figuur 4.8. Huidige vormgeving kruispunt

dan dat de enkele rijstrook rechtdoor aan capaciteit biedt. In

Communicatieweg - Tolhek –

de avondspits liggen de intensiteiten zo veel hoger dan de

sportverenigingen (variant 3A)

capaciteiten dat het kruispunt zwaar overbelast is.

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

10

Wegvak

Voorrangskruispunt (OS)

Communicatieweg (west)

1,05

Aansluiting Tolhek

Zwaar overbelast

Voorrangskruispunt (AS) Zwaar overbelast, geen uitkomsten mogelijk Zwaar overbelast, geen uitkomsten mogelijk Zwaar overbelast, geen uitkomsten mogelijk

Communicatieweg 0,19 (oost) Communicatieweg In model geen verkeer van/naar Zwaar overbelast, geen (zuid) deze tak uitkomsten mogelijk (sportverenigingen) Tabel 4.6. Verkeersafwikkeling kruispunt Communicatieweg – Tolhek – sportverenigingen met de huidige vormgeving in 2040 Variant 3B: Eirotonde Er is daarom gekeken naar andere kruispuntvormen. Allereerst is een vormgeving als eirotonde beschouwd. Voor de doorgaande verkeersstroom op de Communicatieweg werkt dit prima. Het knelpunt doet zich echter, net als bij de huidige situatie, voor bij de zijrichtingen. Door de grote hoeveelheid

Communicatieweg

doorgaand verkeer op de Communicatieweg (in de ochtend vanuit het westen, in de avond vanuit het oosten) loopt de gemiddelde verliestijd vanuit de sportverenigingen op tot 130 seconden (ochtendspits) en voor Tolhek tot 85 seconden

Communicatieweg

(avondspits). Dit komt doordat er voorrang gegeven moet worden aan de grote doorgaande stroom verkeer op de Communicatieweg. Figuur 4.9. Vormgeving eirotonde op kruispunt Communicatieweg-Tolheksportverenigingen (variant 3B)

Variant 3C: Verkeersregelinstallatie Een rotonde vormt geen robuuste oplossing doordat de zijrichtingen te lang moeten wachten voordat de rotonde betreden kan worden. Daarom is gekeken naar de mogelijkheid tot het realiseren van een VRI. Deze krijgt een minimale vormgeving waarbij het aantal opstelstroken voor de zijrichtingen is geminimaliseerd zonder dat de verkeersafwikkeling slecht wordt. Het betreft een vormgeving waarbij de aansluiting vanaf de sportverenigingen één opstelstrook is voor alle richtingen (20 meter opstellengte

Sportverenigingen

benodigd). Vanuit de ontwikkeling Tolhek is er een gecombineerde rechtdoor/linksaf opstelstrook en een aparte rechtsaffer (beide 30 meter lang). Op de communicatieweg west zijn aparte stroken voor linksaf (1 strook, 30 meter opstellengte), rechtdoor (2 stroken, 120 meter opstellengte) en

Figuur 4.10 Nieuwe vormgeving VRI

rechtsaf (1 strook, 30 meter opstellengte). Op de

Communicatieweg - Tolhek – Sportverenigingen

Communicatieweg oost is er een gecombineerde

(variant 3C)

rechtdoor/rechtsafstrook (130 meter opstellengte benodigd),

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

11

een rechtdoorgaande rijstrook (130 meter opstellengte benodigd) en een aparte linksaffer (20 meter opstellengte benodigd). De Communicatieweg west en de Communicatieweg Oost hebben aparte stroken richting de sportverenigingen. Het is niet mogelijk deze te combineren met een rechtdoorgaande rijstrook. Immers kunnen beide rechtdoorgaande richtingen dan niet tegelijkertijd groen krijgen omdat dan conflicten ontstaan tussen rechtdoorgaand en afslaand verkeer. Wanneer de rechtsaffer vanaf de Communicatieweg west wordt gecombineerd met de rechtdoorgaande rijstrook is het niet mogelijk rechtsafslaand verkeer tegelijkertijd groen te geven met verkeer vanuit de sportverenigingen. Om de verkeersafwikkeling te optimaliseren is het dus nodig om aparte rechts/linksafstroken toe te voegen op de Communicatieweg. Met deze vormgeving is de avondspits maatgevend met een cyclustijd van 107 seconden. Deze cyclustijd is aan de hoge kant, maar heeft betrekking op een situatie waarin alle richtingen voldoende groentijd hebben gekregen. Door de lage intensiteiten op de zijrichting aan de kant van de sportverenigingen, zal er niet elke cyclus een auto vanuit of naar die kant aan komen rijden. Wanneer dit het geval is, is het niet nodig om de richtingen vanuit of naar de sportverenigingen groen te geven.

Daarmee kunnen andere richtingen sneller en/of langer groen krijgen, wat de verkeerafwikkeling op het kruispunt bevordert. De gemiddelde cyclustijden op het kruispunt zullen daardoor dus lager uitvallen dan de in tabel 4.7 opgenomen tijden. Omdat de sportverenigingen niet als afzonderlijke zone in het verkeersmodel zitten is er vanuit de modelresultaten geen inzicht in de daadwerkelijke intensiteit op de zuidelijke tak van dit kruispunt. Hoe vaak er geen auto’s zullen zijn bij het verkeerslicht is daarom niet te concretiseren. Er zitten met name sportfuncties ten zuiden van het kruispunt. Deze kennen vooral ene hoge verkeersgeneratie op weekenddagen. Doordeweeks is het rustiger, en liggen de dagelijkse piekdruktes richting het einde van de avondspits en vooral erna. Gedurende de spitsen zal de aansluiting vooral worden gebruikt door verkeer dat gebruik maakt van de carpoolplaats. Variant

Ochtendspits (OS)

Avondspits (AS)

VRI (3C)

94

107

Tabel 4.7: Verkeersafwikkeling Communicatieweg – Tolhek – sportverenigingen in 2040 met vormgeving als VRI

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

12

Kruispunt 4: Communicatieweg – Assumer Traverse Variant 4A: Turborotonde (huidig) Dit kruispunt is vormgegeven als turborotonde. De Communicatieweg heeft aan de westkant van de rotonde een rijstrook voor linksafslaand verkeer richting de A9 en een gecombineerde rijstrook voor links- en rechtsafslaand verkeer. Komend vanaf de A9 heeft verkeer de keuze tussen een gecombineerde rijstrook voor rechts- en linksafslaand verkeer en een bypass richting de Communicatieweg die als doorgaande weg fungeert. Aan de zuidkant van de rotonde heeft verkeer op de Assumer Traverse de keuze tussen een rechtsaffer en een gecombineerde rechts- en linksaffer. Uit de kruispuntberekening komt naar voren dat in de huidige situatie de intensiteit van linksafslaand verkeer vanaf de Communicatieweg zuid naar de

Figuur 4.11 Huidige vormgeving rotonde Communicatieweg - Assumer Traverse

Communicatieweg west in de ochtendspits met een factor 1,23 hoger is dan de capaciteit (zie tabel 4.8). Door de grote hoeveelheid verkeer afkomstig vanuit Heemskerk richting de snelweg is er weinig ruimte voor verkeer uit zuidelijke richting om in te voegen op de rotonde. Dit verkeer vanuit het zuiden is waarschijnlijk deels sluipverkeer. Het is niet wenselijk om dit verkeer te faciliteren, wat bij een aanpassing van de huidige vormgeving wel gebeurt.

Variant 4B: Rotonde met 3e rijstroken (zuid en west) Vanuit robuustheid van het netwerk biedt het

Figuur 4.12 Huidige vormgeving rotonde Communicatieweg-Assumer Traverse (variant 4A)

toevoegen van een derde rijstrook vanuit het westen en vanuit het zuiden oplossing voor de te hoge I/C waarde. De I/C verhouding daalt op de betreffende richting tot 0,59 (zie tabel 4.8). De effecten op de andere richtingen zijn beperkt. Echter, een derde rijstrook is vanuit oogpunt van verkeersveiligheid zeer ongewenst. Verkeer moet twee doorgaande rijstroken op de rotonde oversteken, en er is een verhoogde kans op afdekongevallen. Daarnaast is het de vraag hoe wenselijk het is om verliestijden op de zuidelijke tak te optimaliseren. Dit betreft namelijk ook sluipverkeer wat via de Communicatieweg en Assendelft rijdt. Het is onwenselijk dat dit verkeer gefaciliteerd wordt. Vanuit de gewenste route voor het autoverkeer kan dus ook bewust de keuze worden gemaakt om die turborotonde niet aan te passen.

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

13

Figuur 4.13 Vormgeving rotonde

Figuur 4.14 Vormgeving rotonde Communicatieweg-

Communicatieweg-Assumer Traverse met 3e

Assumer Traverse met 3e rijstrook vanuit zuiden en

rijstrook vanuit zuiden en westen (variant 4B)

westen in VISSM (variant 4B)

Variant 4C: Rotonde met 3e rijstrook en ontsluiting van Tolhek Daarnaast is ook gekeken wat de invloed is van het ontsluiten van de ontwikkeling Tolhek op het bestaande wegennet via de rotonde Communicatieweg – Assumer Traverse. Daarbij is als eerste uitgegaan van de geoptimaliseerde variant, mét 3e rijstroken vanuit zuidelijke en westelijke richtingen. Die variant heeft een hogere capaciteit dan de huidige vormgeving. Wanneer Tolhek wordt ontsloten op de rotonde met deze vormgeving neemt de IC/waarde op de westtak in de ochtendspits toe tot boven de grens van 0,80 waarmee deze als slecht wordt geclassificeerd. In de avondspits is het voor verkeer vanuit Tolhek zeer lastig de rotonde op te rijden. De I/C waarde ligt in dat moment boven de 1. Dit wordt veroorzaakt doordat er veel verkeer vanaf de A9 richting Heemskerk rijdt, waar verkeer vanuit Tolhek voorrang aan moet geven. Het ontsluiten van Tolhek via de rotonde Communicatieweg – Assumer traverse biedt geen toekomstvaste oplossing. Omdat de variant mét 3e rijstrook niet in staat is de toegenomen intensiteiten op de rotonde af te wikkelen, kan worden geconcludeerd dat het ook geen optie is om Tolhek te ontsluiten op de rotonde met de huidige vormgeving. Immers blijkt uit de berekeningen dat die vormgeving zorgt voor hogere I/C verhoudingen dan de variant met 3e rijstrook.

De vormgeving van de rotonde met 3e rijstrook en ontsluiting van Tolhek is weergegeven in figuren 4.15 en 4.16. Aandachtspunt daarbij is dat de kruispuntstromen zijn veranderd ten opzichte van de huidige variant (figuren 4.11 en 4.12) en de variant met 3e rijstrook zonder aansluiting Tolhek (figuren 4.13 en 4.14). In de huidige situatie kan verkeer uit de richting van Heemskerk linksaf naar de Assumer Traverse en rechtsaf naar de Communicatieweg (zuid). Met toevoeging van de aansluiting van Tolhek verandert dit. Linksaf is in dat geval naar Tolhek, rechtdoor naar de Assumer Traverse en rechtsaf blijft de richting Communicatieweg (zuid).

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

14

Figuur 4.15 Vormgeving rotonde Communicatieweg-

Figuur 4.16 Vormgeving rotonde Communicatieweg-

Assumer Traverse met aansluiting Tolhek en 3e strook

Assumer Traverse met aansluiting Tolhek en 3e rijstrook

zuidtrak (variant 4C)

vanuit zuiden en westen in VISSM (variant 4C)

In tabel 4. 8 zijn de I/C verhoudingen op de verschillende takken van de rotonde Communicatieweg-Assumer Traverse weergegeven. Te zien is dat met de huidige vormgeving de I/C verhouding in de ochtendspits in 2040 boven de 1 ligt. Voor een deel is dit het gevolg van sluipverkeer dat van de rotonde gebruik maakt. Als in de toekomst blijkt dat de hoge I/C verhouding niet resulteert in lagere intensiteiten en verkeer vanuit het zuiden echt niet meer de rotonde op komt, dan is het een optie om het kruispunt aan te passen tot VRI. Welke vormgeving dan noodzakelijk is vergt in dat geval nader onderzoek. Het gaat daarbij om een volledige reconstructie van de vormgeving. Het toevoegen van verkeerslichten op de vormgeving als rotonde resulteert niet in een hogere capaciteit. I/C verhoudingen

Huidige vormgeving

Tak

Richting

Communicatieweg W

Met 3e

Met 3e strook

strook

zuidtak én Tolhek

zuidtak

OS

AS

OS

AS

OS

Rechtdoor/rechtsaf

0,79

0,48

0,79

0,48

0,81 0,50

Communicatieweg Z

Rechtsaf

0,16

0,27

0,15

0,26

0,15 0,27

Communicatieweg Z

Linksaf

1,23

0,79

0,59

0,39

0,61 0,41

0,40

0,78

0,40

0,62

0,41 0,63

Communicatieweg O

Rechtsaf (richting Heemskerk)

AS

Communicatieweg O

Rechtaf/linksaf

0,27

0,08

0,40

0,62

0,41 0,66

Aansluiting Tolhek (N)

Alle richtingen

-

-

-

-

0,26 1,15

Tabel 4.8: I/C verhoudingen rotonde Communicatieweg-Assumer Traverse

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

15

4.2

VISSIM-analyse

In het vorige hoofdstuk zijn voor diverse kruispunten optimalisaties aangedragen. Deze optimalisaties zijn bepaald op kruispuntniveau, waarbij de relaties tussen kruispunten buiten beschouwing zijn gelaten. Doordat diverse kruispunten in het studiegebied vlakbij elkaar liggen, heeft de verkeersafwikkeling van het ene kruispunt mogelijk effect op andere kruispunten. De voorgestelde optimalisaties voor een toekomstbestendige inrichting van het studiegebied is daarom getoetst middels gebruik van het microsimulatieprogramma VISSIM. VISSIM is een simulatiemodel op voertuigniveau en kan daarmee de dynamiek in het verkeersproces op een realistische wijze simuleren. Het model houdt rekening met de interacties tussen verschillende voertuigen, zowel gemotoriseerd als langzaam verkeer. Een voordeel van VISSIM is dat de verschillende kruispunten in het netwerk in samenhang met elkaar kunnen worden bezien. Met de simulatie wordt de doorstroming in het studiegebied in beeld gebracht, waarmee getoetst wordt of het opgestelde ontwerp de toekomstige verkeersstromen op een goede manier kan afwikkelen.

4.2.1

Uitgangspunten VISSIM-analyse

De simulaties zijn uitgevoerd voor de ochtend- en avondspitsperiode in 2040. Het verkeersaanbod is afkomstig uit de herkomst-bestemmingsmatrices uit het verkeersmodel. Voor de fiets- en voetgangersaantallen zijn aannames gemaakt op basis van beschikbare telcijfers of modelcijfers. Per spitsperiode zijn vervolgens 10 simulatieruns gedraaid om betrouwbare gemiddelde uitkomsten en inzicht in de bandbreedte rondom de uitkomsten te verkrijgen. Er zijn twee VISSIM-analyse uitgevoerd. Uit de eerste analyse zijn knelpunten naar voren gekomen. Hiervoor zijn optimalisaties aangedragen, waarna deze geoptimaliseerde variant is gesimuleerd. In de eerste analyse zijn er aanpassingen aan de kruispuntvormgevingen ten opzichte van de huidige situatie. Het kruispunt De Baandert – Jan van Kuikweg is een VRI met een vormgeving zoals weergegeven in figuur 4.3 (variant 1C). Het kruispunt van De Baandert met de Tolweg betreft de huidige vormgeving met een optimalisatie in de vorm van een extra rechtdoorgaande rijstrook op de Communicatieweg (variant 2B, figuur 4.7). Daarmee zijn er vanuit zuidelijke richting twee rijstroken naar De Baandert, waardoor er daar ook twee afrijdende rijstroken beschikbaar zijn. Wat verder naar het zuiden is er een nieuwe VRI toegevoegd om de ontsluiting van Tolhek op de Communicatieweg mogelijk te maken (variant 3C).

Deze variant heeft de voorkeur boven ontsluiting via een vierde tak op de rotonde Communicatieweg – Assumer Traverse. In figuur 4.10 is de vormgeving van dit kruispunt weergegeven. Ten slotte eindigt het VISSIM-netwerk bij de rotonde Communicatieweg – Assumer Traverse. Daar zijn op de westelijke en zuidelijke tak 3e rijstroken toegevoegd (variant 4B, figuur 4.13).

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

16

4.2.2

Resultaten VISSIM-analyse

In de eerste VISSIM-analyse is een inrichting gehanteerd waarbij er op het kruispunt De Baandert-Jan van Kuikweg-De Zevenhoeven één rechtdoorgaande rijstrook is voor verkeer vanuit noordelijke richting. Met deze vormgeving blijkt het kruispunt niet in staat het verkeer vanuit noordelijke richting goed af te wikkelen. Uit de VISSIM-analyse blijkt dat de verliestijd voor dit verkeer in de ochtendspits gemiddeld 2 minuten bedraagt, met uitschieters tot 6 minuten. In figuur 4.17 is de gemiddelde wachtrij die ontstaat weergegeven.

Figuur 4.17 Wachtrij voor het kruispunt De Baandert-Jan van Kuikweg-De Zevenhoeven in de ochtendspits (2040) bij een enkele rechtdoorgaande strook vanuit noordelijke richting

Daarnaast heeft de rotonde Communicatieweg-Assumer Traverse in de eerste VISSIManalyse een 3e rijstrook vanuit het zuiden en vanuit het westen. Wegens eerder genoemde redenen op gebied van verkeersveiligheid en het bevorderen van sluipverkeer is in de geoptimaliseerde VISSIM-analyse uitgegaan van de huidige turborotonde.

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

17

4.2.3

Uitgangspunten VISSIM-analyse geoptimaliseerde variant

Naar aanleiding van de eerste VISSIM-analyse zijn enkele wijzigingen doorgevoerd en is een geoptimaliseerde variant geanalyseerd.

Figuur 4.18 Toekomst bestendig ontwerp De Baandert-Communicatieweg De geoptimaliseerde inrichting die is getoetst is weergegeven in figuur 4.18. Het kruispunt De Baandert – Jan van Kuikweg is een VRI met een vormgeving zoals weergegeven in figuur 4.4 (variant 1D). Doordat de noordelijke tak van het kruispunt twee rechtdoorgaande rijstroken heeft, zijn er aan de zuidkant van het kruispunt op De Baandert ook twee afrijdende rijstroken aanwezig. Het kruispunt van De Baandert met de Tolweg betreft de huidige vormgeving met een optimalisatie in de vorm van een extra rechtdoorgaande rijstrook op de Communicatieweg (variant 2B, figuur 4.7). Daarmee zijn er vanuit zuidelijke richting twee rijstroken naar De Baandert, waardoor er daar ook twee afrijdende rijstroken beschikbaar zijn. Wat verder naar het zuiden is er een nieuwe VRI toegevoegd om de ontsluiting van Tolhek op de Communicatieweg mogelijk te maken (variant 3C). Deze variant heeft de voorkeur boven ontsluiting via een vierde tak op de rotonde Communicatieweg – Assumer Traverse. In figuur 4.10 is de vormgeving van dit kruispunt weergegeven. Ten slotte eindigt het VISSIM-netwerk bij de rotonde Communicatieweg – Assumer Traverse.

Zoals toegelicht in vorig hoofdstuk vindt daar geen optimalisaties plaats omdat de voorgestelde driestrooksrotonde een negatief effect heeft op de verkeersveiligheid en sluipverkeer faciliteert (variant 4A).

4.2.4

Resultaten VISSIM-analyse geoptimaliseerde variant

Naar aanleiding van de eerste VISSIM-analyse zijn optimalisaties aangedragen voor de kruispunten waar knelpunten ontstaan. Dit betreft het aanpassen van de rechtsafstrook op De Baandert (noord) naar een gecombineerde rechtdoor/rechtsafstrook bij het kruispunt De Baandert-Jan van Kuikweg-De Zevenhoeven. Middels de VISSIM-analyse zijn wachtrijplots van het geoptimaliseerde toekomstbestendige netwerk in 2040 opgesteld. In deze plots is weergegeven wat de gemiddelde (rood) en 95e percentiel (paars) wachtrijlengtes zijn. In figuur 4.19 zijn de wachtrijen voor de ochtendspits weergegeven en figuur 4.20 bevat de wachtrijen in de avondspits. Hierna worden enkele bijzonderheden verder uit- en toegelicht.

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

18

Figuur 4.19 Wachtrijplot ochtendspits 2040 met toekomstbestendige inrichting

Figuur 4.20 Wachtrijplot avondspits 2040 met toekomstbestendige inrichting

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

19

Kruispunten De Baandert – Jan van Kuikweg – De Zevenhoeven (variant 1D, verkeerregelinstallatie met 2e rechtdoorstrook op de noordtak van De Baandert) en De Baandert – Tolweg – Communicatieweg (variant 2B, verkeersregelinstallatie met extra rijstrook vanuit het zuiden) Met een geoptimaliseerde vormgeving als VRI kan het kruispunt De Baandert – Jan van Kuikweg het verkeer in de ochtendspits goed afwikkelen. De wachtrijen zijn op alle takken van beperkte lengte. Ook het kruispunt De Baandert – Tolhek kan het verkeer in de ochtendspits goed afwikkelen. De wachtrij op de Tolweg ten westen van het kruispunt loopt incidenteel flink op, maar dit veroorzaakt geen problemen bij andere kruispunten.

Figuur 4.21 Wachtrijen in de ochtendspits (links) en avondspits (rechts) voor kruispunten De Baandert – Jan van Kuikweg en De Baandert – Tolweg (2040)

In de avondspits is het drukker op beide kruispunten. De wachtrij op De Baandert ten zuiden van het kruispunt met de Jan van Kuikweg loopt incidenteel zelfs op tot op het kruispunt met de Tolweg. In figuur 4.22 zijn de reistijden voor dit kruispunt weergegeven. De rode lijn betreft de gemiddelde reistijd van de 10 simulaties, de paarse lijnen geven de 95e% percentielwaarde aan van de 10 simulaties) Te zien is deze ondanks de lange wachtrij niet onacceptabel hoog oplopen gedurende de simulatie van de 2-uurs avondspits (waarbij de simulatie is opgedeeld in secondes, simulatieseconde heeft betrekking op de hoeveelheid gepasseerde secondes vanaf start van simulatie (16:00) tot het einde van de simulatie (wanneer al het verkeer het netwerk heeft verlaten nadat er vanaf 18:00 geen nieuw verkeer meer bijkomt). Ondanks de incidentele lange wachtrij is de oplossing dus voldoende robuust getuige het feit dat kleine oplevingen in de reistijd weer snel afgevlakt worden. Er zal dus slechts zelden sprake zijn van een blokkade van het kruispunt met de Tolweg. Ook op het kruispunt De Baandert – Tolweg ontstaan in de avondspits geen knelpunten.

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

20

Figuur 4.22 Reistijdgrafiek kruispunt De Baandert - Jan van Kuikweg- De Zevenhoeven in geval van een VRI met twee rechtdoorgaande rijstroken vanuit noordelijke richting (variant 1D) (2040, avondspits)

Kruispunt Communicatieweg – Tolhek – sportverenigingen (variant 3C, verkeersregelinstallatie) Voor het kruispunt Communicatieweg – Tolhek – sportverenigingen ontstaan de wachtrijen met name op de dominante richtingen per spitsperiode. In de ochtendspits is dat op de Communicatieweg vanuit het noordwesten (Heemskerk). In de avondspits ontstaat de langste wachtrij op de Communicatieweg vanuit het zuidoosten (A9). Op de tegengestelde richtingen (in de ochtendspits vanuit het oosten naar Heemskerk en in de avondspits vanuit Heemskerk naar de A9) zijn de wachtrijen beperkt. In beide gevallen vindt er geen terugslag plaats tot andere kruispunten. Op de zijrichtingen zijn de wachtrijen in beide spitsen slechts van beperkte lengte. Kruispunt Communicatieweg – Assumer traverse (variant 4A, huidige vormgeving rotonde) In de ochtendspits ontstaan er lange wachtrijen voor de rotonde Communicatieweg – Assumer Traverse. Met name de wachtrij op de zuidelijke tak van het kruispunt is daar lang. Op de westtak van de rotonde is de gemiddelde wachtrijlengte acceptabel, echter loopt deze in sommige gevallen op tot op het kruispunt met de Sportvelden en Tolhek. Dit gebeurt slechts zeer incidenteel getuige dat de wachtrijen op dat kruispunt allen beperkt zijn. Er vinden dus geen ‘explosies’ van de wachtrijlengtes plaats als gevolg van de incidentele blokkades.

In de avondspits komt de dominante stroom verkeer vanaf de A9 en zijn de wachtrijen voor de rotonde een stuk korter.

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

21

Figuur 4.23 Wachtrijen in de ochtendspits (links) en avondspits (rechts) voor rotonde Communicatieweg – Assumer Traverse en kruispunt Communicatieweg – Tolhek – sportverenigingen (2040)

LARGAS De Baandert Ten noorden en ten zuiden van de aansluiting van Heemspoort op De Baandert bevinden zich op korte afstand twee grote kruispunten. Uit de VISSIM-analyse blijkt dat de gemiddelde wachtrijen een groot deel van de beperkte ruimte bezet houden in de spitsperiodes. Dit maakt het geen ideale locatie om een nieuwe ontwikkeling toe te voegen. Er spelen echter ook andere belangen, dus is gekeken hoe de aansluiting zo goed mogelijk vormgegeven kan worden. Om de ontwikkeling Heemspoort aan te laten sluiten op De Baandert wordt een LARGAS gerealiseerd. Een LARGAS (‘Langzaam rijden gaat sneller”) is een kruispuntvorm waarbij de weg zodanig wordt ingericht dat linksafslaand verkeer uit de hoofdrichting zich in de ruimte tussen rijbanen kan opstellen totdat een hiaat in de stroom tegemoet komend verkeer optreedt. Linksafslaand verkeer vanaf de zijrichting kan in 2 fases invoegen op de hoofdrichting. Deze oplossing zorgt ervoor dat Heemspoort vanuit alle richtingen bereikbaar is, maar dat de aansluiting niet zorgt voor langere reistijden op het wegvak De Baandert. Een bijkomend voordeel is dat een LARGAS keerbewegingen mogelijk maakt. Met het aanpassen van het kruispunt De Baandert -Jan van Kuikweg- De Zevenhoeven verdwijnt de huidige mogelijkheid om op de rotonde een keerbeweging te maken.

De LARGAS biedt een alternatief om zo mogelijke verkeersonveilige keerbewegingen op het kruispunt te voorkomen. Bij toepassing van de LARGAS is het voor verkeer vanuit de ontwikkellocatie lastig om in noordelijke richting te rijden doordat zowel in de ochtend- als in de avondspits de gemiddelde wachtrijlengte voor het kruispunt De Baandert – Jan van Kuikweg de LARGAS blokkeert. Ook voor verkeer dat vanuit zuidelijke richting naar de ontwikkellocatie wil rijden is de verliestijd hoog. Eerst wordt er aangesloten in de wachtrij die er staat voor het kruispunt De Baandert – Jan van Kuikweg en vervolgens moet er gewacht worden voor verkeer dat vanuit noordelijke richting naar het zuiden rijdt, alvorens de 2 rijstroken op De Baandert overgestoken kunnen worden. In de spitsen kan het daarmee lastig zijn de

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

22

ontwikkellocatie te bereiken. Wel is het altijd mogelijk vanaf de ontwikkellocatie rechtsaf te slaan. De wachtrij voor het kruispunt De Baandert – Tolweg loopt niet op tot de ontsluiting, waarmee deze niet geblokkeerd wordt. Daarmee is het ook altijd mogelijk om zonder verliestijd vanuit noordelijke richting op De Baandert rechtsaf te slaan naar de ontwikkellocatie. Voor verkeer van/naar de ontwikkellocatie kan het daarmee aantrekkelijker zijn om een alternatieve route te kiezen om zo de (wachtrijen bij de) LARGAS te vermijden. Een alternatief voor de LARGAS is de ontsluiting volledig via rechts in – rechts uit te laten verlopen. Dit voorkomt dat verkeer twee rijstroken moet oversteken en er ontstaat meer ontwikkelruimte voor Heemspoort. Wel heeft het tot gevolg dat er conflictsituaties op kruispunt Jan van Kuikweg ontstaan. Auto's maken daar een draai van 180 graden om vanuit het zuiden richting Heemspoort te rijden. Dit brengt een kans op kop-staartbotsingen met zich mee omdat verkeersdeelnemers dit niet verwachten. Daarnaast is er een conflict met rechtsafslaand verkeer vanaf de Jan van Kuikweg, aangezien deze richtingen tegelijkertijd groen krijgen. Deze knelpunten kunnen voorkomen worden met een afslagverbod.

Dan moet verkeer echter doorrijden tot de rotonde met de Maerelaan om te kunnen keren, wat resulteert in extra verkeer op het kruispunt De Baandert-Jan van Kuikweg - Zevenhoeven.

Figuur 4.24 Wachtrijen in de ochtendspits (links) en avondspits (rechts) voor de LARGAS bij de ontsluiting van het appartementencomplex naast De Baandert (2040)

4.3

Toekomstbestendige vormgeving kruispunten

De kruispuntberekeningen en VISSIM-analyse laten zien dat met optimalisaties een toekomstbestendig ontwerp mogelijk is voor kruispunten op het wegvak vanaf het kruispunt De Baandert – Jan van Kuikweg tot en met de rotonde Communicatieweg - Assumer Traverse. Deze optimalisaties zorgen er niet voor dat de huidige congestie verdwijnt, maar zorgen er wel voor dat tot 2040 de verliestijden en wachtrijen niet als slecht gedefinieerd worden volgens de in paragraaf 4.1.1. besproken gangbare beoordelingskaders. Dit ondanks een toename van het aantal verkeersbewegingen door autonome groei en de realisatie van diverse ontwikkelingen. In het volgende hoofdstuk worden de kruispuntoptimalisaties aan elkaar verbonden middels een toekomstbestendig ontwerp, om daarmee inzicht te geven in de ruimtelijke consequenties van de opgenomen optimalisaties.

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

23

4.4

Verkeersafwikkeling voetgangers en fietsers

De voorgestelde toekomstbestendige vormgevingen van de kruispunten op het traject De Baandert (vanaf kruispunt met J. van Kuikweg-De

1

Zevenhoeven) – Communicatieweg (tot rotonde met de Assumer Traverse) zorgen voor een robuust

5

ontwerp voor het autoverkeer. De aanpassingen

2

hebben echter ook invloed op fietsers en voetgangers. Per kruispunt wordt beknopt toegelicht wat de effecten voor voetgangers en

3

fietsers zijn.

4

Figuur 4.25 Kruispunten op het onderzochte traject 4.4.1

VRI De Baandert – J. van Kuikweg - De Zevenhoeven

De vormgeving van dit kruispunt verandert van rotonde naar VRI. Op de rotonde zitten voetgangers en fietsers in de huidige situatie in de voorrang. Bij de voorgestelde toekomstbestendige vormgeving is dit niet langer het geval. Voor fietsers en voetgangers heeft de aangepaste vormgeving daarmee tot gevolg dat het langer duurt het kruispunt te passeren. Door de aanwezigheid van tweerichtingsfietspaden aan weerszijden van De Baandert tussen het kruispunt met de Jan van Kuikweg – De Zevenhoeven en het kruispunt met de Tolweg-Communicatieweg en de tweerichtingsfietsoversteken over de Jan van Kuikweg en De Zevenhoeven wordt het aantal benodigde oversteken voor veel richtingen geminimaliseerd. De fietsoversteken over De Baandert zijn wel in één richting.

4.4.2

VRI De Baandert – Tolweg- Communicatieweg

Op dit kruispunt verandert de situatie voor fietsers en voetgangers niet. De huidige oversteken blijven behouden. Met de voorgestelde toekomstbestendige vormgeving neemt de cyclustijd in de avondspits af ten opzichte van de huidige cyclustijd. In de ochtendspits is er sprake van een beperkte toename. De verbeteringen voor de verkeerafwikkeling hebben daarmee ook positieve invloed op het langzaam verkeer op het kruispunt.

4.4.3

VRI Communicatieweg – Tolhek – sportverenigingen

In de huidige situatie is dit kruispunt vormgegeven als voorrangskruispunt. Ten zuiden van de Communicatieweg ligt een tweerichtingsfietspad, waarbij fietsers in de voorrang zitten bij de oversteek van de weg naar de sportverenigingen. Op het kruispunt zijn geen oversteekvoorzieningen aanwezig voor fietsers en voetgangers.

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

24

Bij de nieuwe vormgeving heeft fietsverkeer niet langer voorrang op verkeer vanuit de sportverenigingen. Er moet gewacht worden op groen licht voordat de oversteek gemaakt kan worden. Bij die oversteek geldt dat er enkel gewacht moet worden wanneer de reschtsaffer op de Communicatieweg west, de linksaffer op de Communicatieweg oost of de linksaffer/rechtdoorstrook van de ontsluiting van Tolhek groen hebben. De andere richtingen, waaronder de dominante rechtdoorgaande rijstroken op de Communicatieweg, hebben geen conflicten met het fietsverkeer. Dit is een reden om op de Communicatieweg aparte rechtsaffer/linksaffers toe te voegen, zodat er geen conflicten ontstaan tussen verkeersdeelnemers en groentijd voor fietsers gemaximaliseerd wordt. Daarnaast vindt er een verbetering van de oversteekbaarheid van de Communicatieweg plaats doordat er aan de westzijde van het kruispunt een voetgangers -en fietsersoversteek wordt gerealiseerd over de Communicatieweg. Het wordt daarmee een stuk veiliger voor voetgangers en fietsers om de Communicatieweg over te steken. In de huidige situatie is het aantal oversteekbewegingen zeer beperkt.

Met het oog op de ontwikkeling van Tolhek ten noorden van de Communicatieweg en de ligging van de sportverenigingen ten zuiden van de weg is dit een oversteek die in de toekomst vaker gebruikt gaat worden, onder andere door kwetsbare verkeersdeelnemers (kinderen die naar een sportvereniging lopen/fietsen). 4.4.4

Rotonde Communicatieweg- Assumer Traverse

Op de rotonde Communicatieweg-Assumer Traverse zijn geen voetgangers en fietersvoorzieningen aanwezig. Het tweerichtingsfietspad aan de zuidzijde van de Communicatieweg buigt al voor de rotonde af naar het zuiden, en kruist de rijbanen daar niet. Deze rotonde wijzigt niet in het advies. Voor fietsers en voetgangers vinden hier dan ook geen veranderingen plaats.

4.4.5

Ontsluiting Heemspoort

In de huidige situatie loopt het fietspad aan de zuidzijde van De Baandert niet direct langs de weg, maar heeft deze een ronding om de locatie van het voormalige tankstation heen. Bij het ontwerp is deze ligging van het fietspad gehandhaafd. Fietsverkeer ondervindt daarmee geen hinder van in- en uitrijdend verkeer van Heemspoort. Dit maakt het voor in- en uitrijdend verkeer van Heemspoort gemakkelijker om in- of uit te voegen, omdat naast het oversteken van 2 rijstroken niet ook nog gelet moet worden op mogelijke kruisende fietsers.

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

25

5. Ontwerp Uit vorig hoofdstuk blijkt dat de voorgestelde optimalisaties zorgen voor een toekomstbestendige inrichting van het studiegebied. Aan de hand van de benodigde hoeveelheid opstelstroken en de lengte daarvan is één gedetailleerde toekomstbestendig inrichting opgesteld voor het wegvak tussen het kruispunt van De Baandert met de Jan van Kuikweg en het kruispunt van de Communicatieweg met de Assumer Traverse.

5.1

Uitgangspunten ontwerp

Uitgangspunten voor de toekomstbestendige inrichting zijn de bevindingen uit de kruispuntberekeningen met betrekking tot de kruispuntvormgeving, de hoeveelheid opstelstroken en de lengte daarvan. Daarnaast zijn er enkele randvoorwaarden meegegeven aan het ontwerp: •

Bij het ontwerp van De Baandert dient rekening gehouden te worden met grenzen van particuliere gronden;

•

Ontsluiting van Heemspoort, de ontwikkeling naast De Baandert, vindt plaats op De Baandert;

•

Aan weerzijden van De Baandert ligt een voetpad;

•

Aan weerzijden van De Baandert ligt een tweerichtingsfietspad;

•

Geen conflictsituaties tussen verkeersdeelnemers.

•

Waar fietsstromen kruisen heeft het hanteren van de normale voorrangsregels de voorkeur. Mocht blijken dat er tussen bepaalde richtingen conflicten ontstaan dan vergt het nader maatwerk om te bekijken welke richting voorrang zou moeten krijgen voor.

5.2

Toekomstbestendige inrichting

Figuur 5.1 bevat het ontwerp van een toekomstbestendige inrichting voor De Baandert en de Communicatieweg. In het ontwerp is de benodigde/beschikbare infrastructuur voor motorvoertuigen, fietsers en voetgangers meegenomen. In het ontwerp zijn alleen de kruispunten en wegvakken waar iets verandert ten opzichte van de huidige situatie ingetekend. Hierna wordt ingezoomd op verschillende onderdelen van dit ontwerp. Het volledige ontwerp is ook in de bijlage te vinden.

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

26

Figuur 5.1 Ontwerp toekomstbestendige inrichting De Baandert en Communicatieweg

Kruispunt De Baandert – Jan van Kuikweg - De Zevenhoeven Bij het kruispunt De Baandert- Jan van Kuikweg – De Zevenhoeven neemt het ruimtebeslag sterk toe door uitbreiding van het aantal rijstroken op alle wegen rondom het kruispunt. Met name op De Baandert neemt het ruimtebeslag toe. Op De Baandert verdubbelt het totaal aantal rijstroken van 2 naar 4, en op Communicatieweg zijn er zelfs 5 rijstroken benodigd. Aan de noordkant gaat dit ten koste van de brede groenstroken tussen de weg en het fietspad. Door aan die zijde de bomenrij op te heffen kan de groenstructuur aan de andere kant van de weg behouden blijven. Daarmee is de ruimtelijke impact op het groen tussen De Baandert en het water beperkt. Op de zijtakken, de Jan van Kuikweg en De Zevenhoeven, gaat de aangepaste vormgeving ten koste van enkele bomen die verwijderd moeten worden om ruimte te creëren voor de benodigde opstelstroken.

Figuur 5.2 Huidige (links) en voorgestelde toekomstige (rechts) vormgeving kruispunt De Baandert - J. van Kuikweg – De Zevenhoeven

Aandachtspunt bij het ontwerp is dat duidelijke bebording nodig is voor fietsers. Zo moeten fietsers afkomstig van de J. van Kuikweg die in noordwestelijke richting willen fietsen eerst De Baandert oversteken en vervolgens De Zevenhoeven, alvorens ze richting de boogde

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

27

bestemming kunnen fietsen. Duidelijke bebording moet voorkomen dat er fietsers op de oversteken over De Baandert tegen de richting in oversteken. De oversteekvoorzieningen voor voetgangers veranderen van zebrapaden naar door verkeerslichten geregelde oversteekplaatsen. Deze zijn op alle 4 takken van het kruispunt aanwezig. Ochtendspits Avondspits (OS) (AS)

Variant

Rotonde (OS) Rotonde (AS)

ariant

De Baandert (noord)

0,77 (0,68)

0,69 (0,56)

De Zevenhoeven

0,11 (0,27)

0,13 (0,23)

Variant 1D: twee rijstroken rechtdoor, 87 combi met rechtsaffer

De Baandert (zuid)

0,67 (0,59)

1,01 (0,87)

Jan van Kuikweg

0,57 (0,50)

0,56 (0,52)

94

Tabel 5.1 Verkeersafwikkeling in 2040 met de

Tabel 5.2 Verkeersafwikkeling in 2040 met de

huidige vormgeving kruispunt De Baandert – J. van

voorgestelde toekomstige vormgeving kruispunt De

Kuikweg – De Zevenhoeven

Baandert – J. van Kuikweg – De Zevenhoeven als VRI

LARGAS aansluiting Heemspoort De aansluiting van Heemspoort is vormgegeven als LARGAS. Om vanuit zuidelijke richting Heemspoort te bereiken en vanuit Heemspoort in noordelijke richting te rijden, moeten twee rijstroken overgestoken worden. Vanuit verkeersveiligheid is dit geen ideale situatie door de kans op afdekongevallen en de hoge mate van keuzemomenten op relatief korte afstand (tussen het kruispunt De Baandert-Tolweg-Communicatieweg en De Baandert-De Zevenhoeven-Jan van Kuikweg zit slechts 175 meter). Doordat er aan de noord- en zuidzijde van de LARGAS verkeersregelinstallaties komen, ontstaan er hiaten waarin de rijstroken overgestoken kunnen worden. Gecombineerd met de betrekkelijk lage intensiteiten (enkel de 30 woningen van appartementencomplex Heemspoort zijn te bereiken via de LARGAS), zorgt dat er voor dat er geen verkeerslichten nodig zijn om de oversteek te regelen. Om dit mogelijk te maken is er wel opstelruimte in de middenberm noodzakelijk (zie ook het ontwerp in figuur 5.3). In dat geval is het mogelijk in 2 fases de oversteek te maken. Het is niet nodig en ook niet wenselijk om een koppeling te maken met de verkeerslichten ten noorden of zuiden van de LARGAS aangezien dit gevolgen heeft voor de verkeersafwikkeling op de betreffende kruispunten.

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

28

Figuur 5.3 Huidig ontwerp (links) aansluiting van de locatie van het geplande appartementencomplex Heemspoort en de toekomstige situatie als LARGAS (rechts)

Kruispunt De Baandert – Tolweg – Communicatieweg Het kruispunt De Baandert – Tolweg – Communicatieweg behoudt grotendeels dezelfde vormgeving. Enkel op de zuidelijke tak wordt een rechtdoorgaande rijstrook toegevoegd. Als gevolg daarvan is ook een extra afrijdende rijstrook op de noordelijke tak nodig. Aan beide kanten wordt hiervoor ruimte gecreëerd door de fietsstroken op te schuiven. Dit gaat ten koste van groen. Op de Tolweg (west) is er een opstelstrook van minimaal 130 meter benodigd om te voorkomen dat rechtsafslaand verkeer de opstelstroken voor linksaf en rechtdoor blokkeert. De rechtdoorgaande rijstrook ook geschikt maken voor rechtsafslaand verkeer is regeltechnisch niet handig omdat de rechtsafstroom veel groter is dan de rechtdoorstroom. Het combineren van de richtingen betekent dat de rechtsafstroom niet tegelijkertijd groen kan krijgen met de linksaffer vanaf De Baandert en met alle stromen vanaf de Communicatieweg, waardoor de verkeersafwikkeling op het kruispunt verslechtert. Op de Communicatieweg is voor de rechtsaffer een opstelstrook van minimaal 50 meter benodigd om te voorkomen dat rechtsafslaand verkeer de opstelstroken voor andere richtingen blokkeert.

Figuur 5.4 Huidig ontwerp (links) De Baandert-Tolweg-Communicatieweg en voorgesteld ontwerp (rechts)

De Baandert & Communicatieweg - 20 oktober 2023

29

Variant

Ochtendspits (OS)

Avondspits (AS)

Huidige vormgeving (2A)

90 (80)

260 (125)

Optimalisatievariant (2B)

82

97

Tabel 5.3 Cyclustijden in 2040 met de huidige vormgeving en de voorgestelde toekomstige vormgeving van het kruispunt De Baandert – Communicatieweg – Tolweg met een extra rechtdoorgaande rijstrook vanuit het zuiden Kruispunt Communicatieweg – Tolhek – Sportverenigingen Waar dit kruispunt in de huidige situatie een ongeregeld voorrangskruispunt is, is een geregelde vormgeving nodig om de toenemende intensiteiten als gevolg van de ontwikkeling van Tolhek af te kunnen wikkelen. De grootste verandering betreffende het ruimtebeslag zit hem in uitbreiding van het benodigde aantal rijstroken op de Communicatieweg. Op de westelijke tak wordt dit uitgebreid tot vier rijstroken, en op de oostelijke tak tot drie rijstroken. De benodigde ruimte wordt gecreëerd door het fietspad in zuidelijke richting te verplaatsen. Dit fietspad is ingetekend op de huidige locatie van een sloot, die verlegd zal moeten worden om de aangepaste vormgeving te realiseren. Deze uitbuiging is behoorlijk groot, maar noodzakelijk. Het is niet mogelijk de rechtsaffer vanaf de Communicatieweg west en de linksaffer vanaf de Communicatieweg Oost te combineren met een rechtdoorgaande rijstrook. Immers kunnen beide richtingen dan niet tegelijkertijd groen krijgen omdat dan conflicten ontstaan tussen rechtdoorgaand en afslaand verkeer.