Bijlage Adviesrapport Inwonersparticipatie 2025
Tekst van het document
Adviesrapport Inwonersparticipatie Participatie organiseren in Heemskerk April 2025
Teun de Groot Jelani Kooiman Tibby van der Westen Carin van Zalinge
Inhoudsopgave 1
Inleiding
3
2
Huidige Situatie
4
2.1
Sociaal Domein
4
2.2
Participatieraad Heemskerk
4
2.3
Enquête beleidsmedewerkers Sociaal Domein
4
2.4
Fysiek Domein
6
2.5
Verordeningen & Nota Participatie 2022-2026
6
3
Andere gemeentes
8
3.1
Aalsmeer
8
3.2
Velsen
8
3.3
Uithoorn
9
3.4
Huizen
9
3.5
Castricum
10
3.6
Schagen
10
4
Communicatie en participatie
12
5
Participatiemiddelen
13
5.1
Adviesraad
13
5.2
Organisatiebrede structuur
13
5.3
Online Platform
14
5.4
Participatieregisseur
15
5.5
Jongerenraad
16
5.6
Burgerberaad
16
6
Advies
18
6.1
Scenario 1 - Easy Going
18
6.2
Scenario 2 - Strategische Optimalisatie
18
6.3
Scenario 3 - Radicale transformatie
19
7
Bijlage
21
INWONERSPARTICIPATIE
1
Inleiding
Participatie, een belangrijk en relevant onderwerp. Het is van belang om te horen wat inwoners en ondernemers denken van beleidsontwikkelingen en projecten van onze gemeente. Door gebruik te maken van de kennis en ervaring van de inwoners geeft dit waardevolle inzichten die helpen bij besluitvormingen. Door de Omgevingswet is het belang van participatie voor het fysieke domein groter geworden. Maar ook in het sociale domein is participatie belangrijk. Inwoners passend ondersteunen gaat het beste als je weet wat er bij de inwoners speelt. Dat is de informatie die nodig is om passend beleid te maken en uit te voeren. In de gemeente Heemskerk is er een verouderde verordening voor participatie voor het sociaal domein, en daarin is er geen duidelijke structurele aanpak binnen verschillende domeinen. En in de recente participatietrajecten is er een gebrek aan diverse en vooral jonge deelname van de inwoners. Daarom wordt in dit adviesrapport onderzocht hoe participatie het best kan worden vormgegeven in Heemskerk. In dit rapport belichten we de huidige situatie, en kijken we buiten onze gemeentegrens wat de aanpak van inwonersparticipatie is. Deze informatie gebruiken we in het advies over het participatiebeleid van gemeente Heemskerk.
3
INWONERSPARTICIPATIE
2
Huidige Situatie
2.1 Sociaal Domein Binnen het sociaal domein is er momenteel geen vast beleid dat wordt toegepast voor participatie. Afhankelijk van het onderwerp wordt er gekeken naar wat voor vorm er toegepast kan worden om zoveel mogelijk inwoners te bereiken. Ook zien we dat voor de grotere beleidstukken, zoals het beleidsplan Sociaal Domein, de inwonersparticipatie met externe begeleiding participatietrajecten zijn opgezet. Momenteel zijn online vormen van participatie die worden benut enquêtes via de afdeling communicatie en stellingen via sociale media. Een andere goede online manier om meerdere en jonge mensen te bereiken is bijvoorbeeld het platform Thuis in Heemskerk. Het is alleen te weinig bekend onder de inwoners.
2.2 Participatieraad Heemskerk Ook hebben we de Participatieraad Heemskerk (PaRH), deze is gevormd uit oude leden van de WMO-raad en betrokken inwoners. Vanaf het begin hebben zij de opdracht om participatie rond beleidsonderwerpen op te zetten. De resultaten blijken onvoldoende divers, er is te veel ambtelijke support nodig van zowel beleidsmedewerkers als het communicatieteam. Tijdens de vergaderingen zijn ze voornamelijk bezig met het monitoren van eerdere onderwerpen. Het is van belang dat de PaRH bestaat uit personen die echt betrokken zijn met Heemskerk en met een grote kenniskring. Dankzij de vele contacten die de leden hebben, weten ze ook wat er speelt bij de inwoners. Om de stem van de burger te laten horen maken ze gebruik van diverse middelen, focusgroepen, enquêtes, kringgesprekken, op de markt staan en stellingen via sociale media. Echter bereiken ze niet genoeg diverse inwoners (jong, stille midden etc.) en geven ze aan dat ze projecten en input vanuit de gemeente missen. De Participatieraad Sociaal Domein in Heemskerk heeft te maken met communicatieproblemen en een gebrek aan ondersteuning door bezuinigingen. De wisseling van contactpersonen en het ontbreken van een vast contactpersoon hebben de communicatie bemoeilijkt. Daarnaast kon de gemeente niet altijd beleidsmedewerkers beschikbaar stellen, wat leidde tot frustratie en onbeantwoorde vragen.
Hoewel er tijdelijke oplossingen zijn gevonden, voldoen deze niet aan de lange termijn wensen van de PaRH. De participatieraad voelt zich niet altijd gehoord door de gemeente, vooral bij thema’s zoals fysieke toegankelijkheid.
2.3 Enquête beleidsmedewerkers Sociaal Domein Om een beeld te krijgen van de huidige situatie volgens de beleidsmedewerkers van het sociaal domein is er een korte enquête uitgestuurd, hierop hebben we 8 reacties ontvangen. Dat is ongeveer 30% van de afdeling, en ongeveer 50% van alle beleidsmedewerkers.
4
INWONERSPARTICIPATIE
1Doormiddel van de Likert-schaal zijn er verschillende stellingen gedeeld waarin de respondenten hun
overeenstemming aangeven op een meer puntenschaal. -8
-6
-4
-2
0
2
4
6
8 Ik weet precies WANNEER bewonersparticipatie nodig is voor mijn beleid. Ik weet precies HOE bewonersparticipatie nodig is voor mijn beleid. Ik vind dat we genoeg participatie toepassen in ons beleid. Ik heb de middelen om de juiste doelgroepen te bereiken voor participatie. Ik heb een duidelijk beeld van de taken en verantwoordelijkheden van de Participatieraad.
Ik weet hoe ik de Participatieraad kan benaderen. Ik vind dat de Participatieraad de belangen van bewoners effectief vertegenwoordigt.
Mee oneens
Helemaal mee oneens
Neutraal
Mee eens
Helemaal mee eens
Er is duidelijke kwantificatie op de stelling over de manier van toepassen van inwonersparticipatie, dit is niet duidelijk voor de beleidsmedewerkers. Verder leeft de mening dat er niet de juiste middelen zijn om de juiste doelgroepen te benaderen. Het grootste deel van respondenten is van mening dat de PaRH niet effectief de belangen van bewoners vertegenwoordigt, maar ook is het niet duidelijk wat de taken zijn van de PaRH. In de vragen die volgende kwam er verduidelijking. Over het algemeen is er wel een goed beeld van de taken van de PaRH, enkel het feit dat de ze ook verantwoordelijk zijn voor de uitvoering wordt niet benoemd. Zo wordt er omschreven dat de PaRH de gemeente adviseert over hoe participatie het beste kan worden geregeld. En toetst nieuwe beleidskaders, vooral in het sociaal domein. Ze denken mee over het proces en de methoden om inwoners te laten meedenken en stellen hun netwerk hiervoor beschikbaar. Verder geven ze gevraagd en ongevraagd advies aan de raad en het college over onderwerpen binnen het sociaal domein. Er zijn verschillende voorbeelden van succesvolle inwonersparticipatietrajecten die vanuit de enquête wordt gedeeld. Vooral de participatie bij het beleidsplan Sociaal Domein, waarbij de gemeente zelf de participatie organiseerde met hulp van externe inhuur.
De PaRH was verantwoordelijk voor de participatie van inwoners, maar dit trok slechts acht oudere deelnemers, wat geen goede afspiegeling van de gemeente was. Ditzelfde was te zien in de resultaten van het participatietraject voor Toekomstvisie Buurtwerk en de beleidsnotitie Vrijwilligers- en Mantelzorgbeleid 2020. Voor de toekomst van inwonersparticipatie in onze gemeente zijn er verschillende verwachtingen en hoopvolle ideeën. Veel respondenten hopen op een verschuiving naar digitale mogelijkheden, zoals het gebruik van sociale media en platforms om inwoners actief te betrekken bij beleidsvoorbereiding. Er wordt ook gedacht aan het werken met wisselende groepen inwoners en het inzetten van inwonerspanels om gerichte vragen te stellen aan specifieke doelgroepen. Een laagdrempelige en inclusieve aanpak is gewenst, waarbij participatie een betere afspiegeling van de samenleving vormt met focus op jeugd en gezinnen. Het belang voor het opstellen van een uniforme werkwijze rond 1 Procentueel overzicht van de resultaten uit Likert-schaal te vinden in de bijlage
5
INWONERSPARTICIPATIE
participatie organisatiebreed wordt genoemd, zodat het niet alleen afhangt van individuele medewerkers. Tot slot is er een wens om meer aan de voorkant samen te werken met bewoners en doelgroepen, zowel fysiek als digitaal, om een inclusiever participatieproces te realiseren. Sommige respondenten zijn benieuwd of de PaRH een goede afspiegeling van hun doelgroep vertegenwoordigt, en hopen dat dit in de toekomst verbeterd kan worden.
2.4 Fysiek Domein In het fysiek domein is geen participatieraad, wel moet er veel worden geparticipeerd, voornamelijk vanuit de omgevingswet. Vanuit de Omgevingswet geldt dat overheden verplicht zijn om aan participatie te doen. Bij het opstellen van een omgevingsvisie, omgevingsplan, omgevingsprogramma, projectbesluit, omgevingsverordening en waterschaps-verordening. Is de gemeente bezig met een nieuw omgevingsplan? Dan moet de gemeente dit eerst bekend maken. In die bekendmaking staat hoe de participatie voor die wijziging van het omgevingsplan eruitziet. En hoe inwoners daarover kunnen meepraten. Participatie kan op verschillende treden van de participatieladder. Dit gaat van alleen informeren tot daadwerkelijk (zelf) organiseren door de inwoners. In het fysiek domein wordt er vooral gebruik gemaakt van de applicatie Maptionnaire. Maar ook hier wordt geworsteld met de vragen: - Wanneer is er voldoende participatie? - Wat is de juiste afspiegeling? - Hoe bereik je jongeren en jongvolwassenen? Uit onze gesprekken met collega’s van het fysieke domein is er een duidelijke wens voor standaardisering en een aanspreekpunt voor advies en hulp met de opvolging en terugkoppeling.
2.5 Verordeningen & Nota Participatie 2022-2026 De huidige Verordening burgerparticipatie 2017 omschrijft de definities van de soorten participatie en inspraak voor bewoners. Destijds is er een Nota Bewonersparticipatie geschreven welke verschillende vormen verder omschrijft en wordt de methodiek ‘Factor C’ beschreven, welke de opbouw en aanpak van participatietrajecten omschrijft. In 2021 is er een aangepaste nota geschreven die ook de nieuwe regelgeving van de Omgevingswet meenam. Deze nota is op 20 maart 2023 door de gemeenteraad aangenomen. In de Nota Participatie 2022-2026 wordt de participatie binnen de gemeente Heemskerk onder de loep genomen. Hier wordt de wens genoemd voor een organisatie-brede aanpak. Er is een voorstel voor een leidraad op basis van de participatieladder en de toevoeging van de participatie-paragraaf in college- en raadsvoorstellen. Trede
Rol bewoner/ organisatie
Rol gemeente
Zelf
Organiseert en voert zelf projecten uit
Faciliteert en ondersteunt
(Mee)
Is medeverantwoordelijk voor
Laat (mede) beslissingen over
beslissen
beslissingen
aan bewoner/ organisatie
Co-
Werkt intensief met de gemeente
Ziet inwoner als partner en laat
produceren
mee aan plannen of beleid
adviezen zwaar meewegen in
organiseren
besluitvorming Adviseren
6
Geeft ideeën en oplossingen
Geeft beleidskaders aan en neemt
INWONERSPARTICIPATIE
adviezen in overweging bij besluitvorming Raadplegen Informeren
Geeft mening of kennis rondom plan
Wil mening horen en houdt hier
of beleidsvoorstel
rekening mee in besluitvorming
Neemt kennis van plannen en
Informeert over de inhoud van
projecten of beleidsvoorstel Tabel 1 Participatieladder
plannen en projecten of beleid
Verder bevat de nota ook een leidraad voor de participatie welke als handreiking dient voor burgers, bedrijven maar ook voor de ambtenaren. Dit is een duidelijke handreiking met een fijne samenvatting over bewonersparticipatie. De nota participatie 2022-2026 heeft een duidelijk visie, enkel lijkt dat de implementatie niet compleet is gewaarborgd. Zoals ook blijk uit de enquête is niet iedereen binnen de organisatie op de hoogte van de methodiek, en verwijzingen leiden niet naar de relevante informatie. Zoals bij de leidraad participatie wordt er naar een checklist doorverwezen op de gemeentewebsite welke niet te vinden is. Verder wordt er aangegeven dat er advies gegeven kan worden, maar is het niet duidelijk waar dit gevraagd kan worden of door wie dit wordt gegeven.
7
INWONERSPARTICIPATIE
3
Andere gemeentes
Het participatiebeleid van verschillende gemeentes, van vergelijkbare grootte, in de omgeving van Heemskerk zijn onderzocht. Een aantal van deze gemeentes boden nieuwe inzichten gaven een echte ‘best-practises’, deze lichten we verder toe.
3.1 Aalsmeer De gemeente Aalsmeer is qua inwonersaantal vergelijkbaar met die van Heemskerk. Maar er bestaat een gemeentelijke samenwerking tussen Aalsmeer en Amstelveen. Dus de ambtelijke organisatie is opgebouwd op basis van een groot inwonersaantal. Gemeente Aalsmeer heeft een adviesraad voor het sociaal domein, deze geeft gevraagd en ongevraagd advies. Maar deze is niet verantwoordelijk voor het opzetten en uitvoeren van de participatie bij inwoners. Verder zijn er ook andere raden die worden betrokken worden bij werkzaamheden van de gemeente, zoals een groenraad, wijkoverleg en dorpsraad. Binnen het ambtelijk team van Gemeente Aalsmeer en Amstelveen zijn er 3 personen werkzaam voor participatie. Het is een subteam van de afdeling communicatie met aan het hoofd de senior participatie adviseur, en twee medewerkers waarvan de een verantwoordelijk is voor de verbinding tussen de adviesraden en het sociaal domein, en de andere medewerker die deze verbinding legt voor het fysieke domein. De senior participatie adviseur is inmiddels 5 jaar werkzaam voor de gemeentes en is verantwoordelijk voor de opzet, advies en uitvoering van inwonersparticipaties. Zij heeft de participatie-visie voor beide gemeentes op- en uitgezet binnen de gemeente. Ze geeft aan dat niet enkel met de inwoners, maar ook met de ondernemers en provincie wordt geparticipeerd.
Op basis van het doel en het vraagstuk helpt zij met het bepalen van een plan aan de hand van de participatiewaaier en verschillende methodes voor de participatie. Een aantal voorbeelden van deze methodes zijn een koffiekar, wandelingen, klaag/jubelmuur, videozuil en het platform Swipocratie. Verder is de terugkoppeling van belang en het GoVocal platform dat ze gebruiken is hierbij essentieel. Op dit platform vind je alle verschillende onderwerpen waarover geparticipeerd wordt of waar in het verleden participatie is geweest met de uitkomsten van het traject.
3.2 Velsen Samen met de gemeente Velsen en Beverwijk was in 2018 het plan van de participatieraad opgezet. In 2025 gaat de gemeente Velsen afstappen van dit plan. De originele wens was om meer burgers, eerder te betrekken. In Velsen bestond de participatieraad niet uit personen van de vorige WMOadviesraad. Er is geselecteerd op mensen die niet per sé connectie hadden met het sociaal domein, maar frisse, creatieve ideeën hadden over participatie. Helaas werd met de tijd de raad steeds kleiner en verloren ze inhoud omdat er tussen de leden geen overeenstemming was van de wensen en plannen. Hierdoor is er momenteel geen actieve participatieraad in Velsen, en voldoen ze niet aan de wettelijke verplichting. Vanuit de Jeugdwet en Participatiewet moet er een mogelijkheid zijn voor inspraak van cliënten, en in de Wmo-wet staat omschreven dat er een adviesraad moet zijn welke de mogelijkheid heeft van inspraak op beleidsontwikkeling en uitvoering. Het huidige vraagstuk van de beleidsadviseur is om met een goed alternatief te komen voor de vorige participatieraad.
8
INWONERSPARTICIPATIE
Ondertussen is er wel een organisatiebreed beleid voor participatie geïntroduceerd, genaamd Samenspel Velsen. Voor dit beleid is er een regisseur, die leidinggeeft aan de wijkverbinders. Verder zijn er in elk domein medewerkers aangewezen als ambassadeur welke het gebruik van de methode, en afspraken van de participatie intern stimuleren. Het beleid is gebaseerd op de methodiek van ‘Relevant Gesprek’, een training over deze methode is gegeven aan alle ambtenaren, wethouders en raadsleden. Verder beschikt de gemeente Velsen over een online burgerpanel, voor breed uitvragen van bepaalde onderwerpen. Om jongeren beter te bereiken is er een wens voor een jongerenraad en zijn ze met Gemeente Beverwijk betrokken bij het jongerenparticipatie programma van Speaking Minds dat praktisch opgeleide jongeren laat meepraten over lokaal beleid.
3.3 Uithoorn Binnen de gemeente Uithoorn is een adviesraad in plaats van een participatieraad. Hun adviesraad bestaat uit 9 leden die hierbuiten actief zijn in een werkgroep van hun specialisatie om een advies uit te brengen of informatie te vergaren. De leden werken of hebben gewerkt bij diverse, maatschappelijk betrokken organisaties. Zij geven gevraagd en ongevraagd advies aan het college. Ze hebben geen bevoegdheid in zaken die individuele klachten, bezwaarschriften of andere zaken met betrekking tot individuele personen betrekken. Ze houden zich met name bezig met onderwerpen binnen het sociaal domein en soms op een onderwerp die beide domeinen overlapt. De onderwerpen komen vooral uit wat er momenteel speelt binnen de gemeente of via een adviesaanvraag van buitenaf, een lid of een beleidsadviseur/wethouder. Met de aanvragen van een individueel persoon gaan ze onderzoeken of er meerdere personen betrokken zijn met datzelfde vraagstuk. Ze zouden graag meer in gesprek gaan met inwoners, alleen laat de capaciteit dit niet toe. Ze hebben geen ambtelijk secretaris maar willen deze wel graag. Deze persoon zou de verslaglegging voor zijn/haar rekening kunnen nemen. Andere functies die de secretaris op zich kan nemen zijn niet benoemd.
3.4 Huizen Het bijzondere aan deze adviesraad is dat het is gevormd uit vier gemeenten; namelijk Huizen, Blaricum, Eemnes en Laren. Alle gemeentes hebben hun eigen college en bestuur, alleen de BELgemeenten (Blaricum, Eemnes en Laren) hebben een gezamenlijke werkorganisatie. Ze werken met een grotere adviesraad, wat voordelig is voor de ruime diversiteit aan expertises. Ze gaven aan dat voor de losse gemeentes voldoende leden krijgen lastig wordt, omdat er daar te weinig animo voor is. Omdat over het algemeen het beleid bij alle gemeenten hetzelfde is, is het efficiënt om samen te werken en is een advies vaak al voldoende. In sommige uitzonderingen wordt er een advies gegeven aan de gemeentes apart. Vanuit de gemeente Huizen is er een ambtelijk secretaris voor de adviesraad, deze werkt als ZZP’er en is daardoor onafhankelijk. De rol van de secretaris is met name notuleren, agenda bijhouden, contacten onderhouden en regelen van praktische zaken. De onderwerpen komen uit beleidstukken voor het college en de gemeenteraad. Het adviseren, gevraagd en ongevraagd, wordt gedaan als het beleid af is, dit is volgens hen het meest onafhankelijk. Van tevoren houdt de betrokken ambtenaar hun goed op de hoogte. Er zijn ook gevallen dat er vragen vanuit burgers komen, maar dat moet wel een veelvoorkomend onderwerp zijn.
Voor input vanuit de gemeente nodigen ze ook ambtenaren, wethouders en organisaties uit.
9
INWONERSPARTICIPATIE
Samen met (vrijwilligers-)organisaties proberen ze moeilijkere doelgroepen te bereiken. Sinds een tijdje werken ze ook met werkgroepen bestaande uit Participatiewet, Wmo en Jeugd. De adviesraad is hieronder verdeeld en komen daardoor inhoudelijk beter in de onderwerpen. Zo heeft bijvoorbeeld werkgroep Jeugd contact met een aantal scholen en de Jeugdraad.
3.5 Castricum Gemeente Castricum had een adviesraad maar de leden waren ontevreden en stopten ermee. De hoofdreden hiervoor was dat de adviezen die de adviesraad gaf niet werden teruggezien. Om deze reden zijn ze in Castricum gestart met een andere vorm. Er zijn overleggroepen voor verschillende thema’s. Zo is er bijvoorbeeld een overleggroep ‘Strand’ waarin 25 mensen zitten. Dit zijn allemaal belanghebbenden bij het strand. Deze overleggroepen hebben een onafhankelijke voorzitter en overleggen 2-4 keer per jaar. In de BUCH-gemeentes, waar Castricum onderdeel van is, zijn zogenoemde gebiedsregisseurs om inwoners, ondernemers en de gemeente te verbinden. De gebiedersregisseurs in de BUCHgemeenten spelen een belangrijke rol bij het bevorderen van participatie. Ze coördineren en begeleiden participatietrajecten. Ze geven advies over complexe participatievraagstukken en ondersteunen bij de uitvoering van participatiebeleid. Ook zorgen ze voor goede communicatie en samenwerking tussen de gemeente en de inwoners, evenals het creëren van draagvlak voor gemeentelijke plannen en projecten. Voor participatievraagstukken hebben ze een participatieloket waar collega’s langskomen voor advies over participatie of het opstellen van beleid. Hier wordt bekeken wie je wanneer het beste kan benaderen.
Vanuit het participatieloket is er altijd iemand in de projectgroep aanwezig, maar ze zijn geen eigenaar van het participatietraject bij initiatiefnemers, dit is wel zo bij participatie vanuit de gemeente zelf. De gemeente Castricum maakt geregeld gebruik van enquêtes. Soms hebben deze een groot bereik, maar het stille midden en jongeren blijft lastig.
3.6 Schagen Gemeente Schagen is bezig met een plan van aanpak om participatie te verbeteren. Eén punt uit dit plan is om een overzicht te maken welke tools gebruikt kunnen worden voor de participatie. Het advies wordt om een minimale norm op te stellen voor participatie. Het is altijd maatwerk, maar je wilt wel dat de raad ergens aan kan toetsen of het goed is gebeurd. In Schagen valt participatie onder het communicatieteam. Iedere adviseur adviseert ook over participatie, daarnaast hebben zij een communicatieadviseur die de nadruk heeft op participatie. Dit is voor een deel zo geregeld door het verslag van Berenschot waarin het belang wordt benadrukt om participatie, of een participatieregisseur, in het team communicatie onder te brengen. In een plan van aanpak om participatie te verbeteren is meegenomen dat het team communicatie hierin training krijgt. Beleidsmedewerkers of projectleiders moeten communicatie en participatieadvies vragen in de toekomst. Verder is het afhankelijk van de grootte van het project of er een heel plan voor moet worden gemaakt. Door een motie van de gemeenteraad heeft gemeente Schagen een burgerberaad uitgevoerd. Dit hebben ze gedaan in begeleiding van de G1000, een onafhankelijke organisatie voor en door burgers
10
INWONERSPARTICIPATIE
gericht op participatie en burgerberaden. Het was een intensief maar waardevol traject waar veel inwoners zich voor hebben aangemeld. Naar een andere behoefte van de gemeenteraad heeft gemeente Schagen een jongerenraad opgezet, met behulp van de organisatie Young Inspiration. De jongerenraad geeft gevraagd en ongevraagd advies. Het is nog erg in de beginfase dus er is nog niet duidelijk wat de resultaten zijn. Naast de jongerenraad heeft de gemeente Schagen meerdere raden, zoals de Kunst en Cultuur Adviesraad, Gehandicaptenplatform, Adviesraad Sociaal Domein en de Sportadviesraad. Achter alle raden zit ambtelijke ondersteuning. De ene raad is actiever en loopt beter dan de ander. Ook maakt Schagen gebruik van een online participatieplatform samen.schagen.nl, gerund door GoVocal. Het bereik hierop was erg goed, maar door onder andere door reorganisatie is het wat verloren geraakt. Het wordt weer opgepakt. Hun idee is om zoveel mogelijk middelen in te zetten voor de participatie om zoveel mogelijk mensen te bereiken. Verder wordt er ook gebruik gemaakt van sociale media voor korte polletjes.
11
INWONERSPARTICIPATIE
4
Communicatie en participatie
Op basis van een exploratief onderzoek van Berenschot uit 2024 naar de wisselwerking tussen communicatie en participatie binnen gemeenten, zijn een aantal adviezen uitgelicht. In het onderzoek wordt de vraag beantwoord hoe de organisatie kan worden ingericht dat communicatie en participatie een logisch en elkaar versterkend geheel vormen. De bevindingen tonen aan dat de samenwerking tussen participatie en communicatie vaak niet optimaal is georganiseerd, wat zorgwekkend is omdat het de kwaliteit van participatie beïnvloedt. Communicatie speelt een cruciale rol in hoe mensen het participatieproces en de resultaten ervaren. De kwaliteit van participatie hangt af van tevredenheid over het proces en resultaat, het concrete resultaat, en de steun voor participatie en democratie. Het is essentieel om inzicht te hebben in de publieke waarden die participatie creëert om participatiemoeheid of schijnparticipatie te voorkomen. Participatie is noodzakelijk om maatschappelijke ambities te realiseren, vooral in de directe leefomgeving van mensen. Drie belangrijke problemen die samen het grootste obstakel vormen voor effectieve samenwerking en mogelijke oplossingsrichtingen: Gescheiden organisatie en aansturing • De scheiding tussen communicatie en participatie binnen organisaties creëert een kloof, waardoor extra inspanningen nodig zijn voor samenwerking.
Dit geldt ook voor leidinggevenden, aangezien beide disciplines vaak door verschillende afdelingshoofden worden geleid. Slechts één van de negen gemeenten uit het rapport van Berenschot heeft een integrale visie die communicatie en participatie combineert. Om de lokale democratie te versterken, moeten beide disciplines gezamenlijk en structureel meer aandacht krijgen. Gemeenten zouden moeten streven naar een geïntegreerde visie en gezamenlijke aansturing, met duidelijke ambities en verantwoordelijkheden. Participatie en communicatie kunnen zowel in één afdeling als in aparte strategische afdelingen worden ondergebracht, afhankelijk van de gekozen structuur. Aanhoudende onduidelijkheid binnen participatie • Participatie is vaak ad-hoc en projectmatig georganiseerd, zonder structurele middelen of duidelijk vastgelegde verantwoordelijkheden. Dit leidt tot inefficiëntie, onduidelijkheid over verantwoordelijkheden en inconsistente participatieprocessen. Om de effectiviteit van participatie te verbeteren, is het belangrijk om verantwoordelijkheden helder te verdelen, structurele financiering en voldoende capaciteit te waarborgen, en een cultuur te bevorderen waarin participatie een vaste rol speelt binnen de organisatie.
Gebrek aan structurele samenwerking • De samenwerking tussen communicatie en participatie is vaak afhankelijk van persoonlijke initiatieven, wat leidt tot variatie in de kwaliteit van samenwerking tussen projecten. Gemeenten moeten de kritieke afhankelijkheden tussen participatie en communicatie inzichtelijk maken en investeren in extra aansturing, training, financiële middelen en gestandaardiseerde werkwijzen om samenwerking te stimuleren. Sociale informele mechanismen, zoals een buddy-systeem en kennisdelingssessies, kunnen ook bijdragen aan betere samenwerking.
12
INWONERSPARTICIPATIE
5
Participatiemiddelen
In het onderzoek zijn verschillende middelen voor participatie naar voren gekomen. Een aantal worden hier verder belicht.
5.1 Adviesraad Het is een optie om de PaRH om te vormen naar een adviesraad. In een adviesraad worden gevraagd en ongevraagde adviezen gegeven door leden die beschikken over de kennis en deskundigheid van diverse onderwerpen binnen het sociale domein. Dit maakt het profiel van de adviesraad iets anders dan die van de PaRH. Op basis van de behoeften en grootte van de organisatie wordt er bepaalt hoeveel leden er nodig zijn. Over de onderwerpen en doelen worden bij een participatieraad inwoners betrokken om te participeren. Een adviesraad vergadert met elkaar over de onderwerpen dankzij hun expertise. Hiermee bereik je een specifiekere doelgroep. In een adviesraad wil je leden trekken die hun ervaringen en kennis delen en geen input nodig hebben van inwoners.
5.2 Organisatiebrede structuur De huidige afspraken omtrent inwonersparticipatie, daterend uit 2017 en 2018, zijn aan herziening toe om beter aan te sluiten bij de veranderende behoeften en verwachtingen van onze inwoners. Het is verstandig om voor alle domeinen binnen de gemeente een participatiestructuur aan te nemen. Op deze manier kunnen we niet alleen het bewustzijn en de efficiëntie van de medewerkers vergroten, maar ook een breder draagvlak creëren en de betrokkenheid van een diverse groep bewoners versterken. Tijdens het onderzoek vonden wij een goed voorbeeld in de participatievisie en het participatiebeleid van Gemeente Aalsmeer. Hierin staat duidelijk omschreven dat participatie een centrale rol speelt in beleidsontwikkeling en projectuitvoering. Er wordt gebruik gemaakt van de methode participatiewaaier en daarnaast verschillende manieren van participatie. In Aalsmeer wordt participatie gezien als een essentieel onderdeel van de besluitvorming, waarbij inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden actief betrokken worden bij het vormgeven van hun leefomgeving. De participatievisie van Aalsmeer benadrukt het belang van duidelijke afspraken, transparantie en maatwerk in het participatieproces. Het doel van de visie niet enkel het verzamelen van meningen, maar het creëren van een cultuur waarin inwoners zich gehoord en gewaardeerd voelen.
Het organisatiebreed herzien van de participatiestructuur in Heemskerk is te adviseren om de volgende redenen: Veranderde wetgeving sinds de laatste verordening. • De huidige verordening dateert uit 2017. Sindsdien is er met de Omgevingswet een duidelijkere verplichting voor inwonersparticipatie voor het Fysieke Domein. Verder zal vanwege de aanstaande Wet versterking participatie op decentraal niveau, ook onderdelen als het uitdagingsrecht moeten worden opgenomen in een verordening. Efficiëntie en Draagvlak. • Door een duidelijke methodiek en afspraken voor iedereen binnen de Gemeente Heemskerk voor het vroegtijdig en effectief betrekken van bewoner, kunnen beleidsprocessen soepeler verlopen en wordt er meer draagvlak gecreëerd voor beslissingen. Dit betekent dat er een vaste manier is voor alle domeinen om participatie te organiseren. Veranderende Demografie. 13
INWONERSPARTICIPATIE
•
De huidige participatievormen trekken vaak een beperkte en niet-representatieve groep bewoners aan. Een herziening kan helpen om een breder en meer divers scala aan stemmen te betrekken. Innovatie en Maatwerk. • Het integreren van innovatieve participatievormen, zoals digitale platforms en het Right to Challenge (een groep (georganiseerde) bewoners die taken van gemeenten kan overnemen als zij denken dat het anders, beter, slimmer en/of goedkoper kan), kan leiden tot meer maatwerk en betere afstemming op de behoeften van de gemeenschap. Bij het aanpassen van het huidige beleid omtrent inwonersparticipatie, kan de Gemeente Heemskerk een participatiestructuur ontwikkelen die flexibel, inclusief en effectief is. Dit zal niet alleen leiden tot betere beleidsbeslissingen, maar ook tot een sterkere gemeenschap waarin iedereen zich verantwoordelijk voelt voor het welzijn van de leefomgeving. 5.3 Online Platform Online participatie is tegenwoordig een onmisbaar middel om burgers te betrekken bij beleidsontwikkeling en besluitvorming. De waarde van digitale tools liggen in het bereiken van een breder en meer divers publiek, vooral jongeren en andere moeilijk te bereiken groepen. Hoewel we al gebruik maken van enquêtes en applicaties zoals Maptionaire, zijn er nog veel meer mogelijkheden om de participatie te verbeteren.
Platformen zoals Govocal en een inwonerspanel bieden extra kansen om de betrokkenheid te vergroten. Daarnaast kunnen platformen die wij al gebruiken zoals Thuis in Heemskerk (via het platform Mijn Buurtje) nog effectiever worden ingezet. Door deze onlinemethoden optimaal te benutten, kunnen inwoners op een laagdrempelige en efficiënte manier hun stem laten horen. Deze methoden bieden niet alleen gemak en toegankelijkheid, maar zorgen ook voor een grotere betrokkenheid en representativiteit in het participatieproces. Thuis in Heemskerk De gemeente Heemskerk maakt al gebruik van het platform Thuis in Heemskerk, een initiatief van Mijn Buurtje, om inwoners te informeren en onderlinge communicatie te stimuleren. Dit platform biedt echter veel meer mogelijkheden dan momenteel worden benut. Een goed voorbeeld hiervan is de gemeente Oude IJsselstreek, waar het Mijn Buurtje-platform wordt ingezet met een Praat Mee-pagina. Hier plaatst de gemeenteprojecten en nodigt inwoners uit om hun mening te geven over beleidsvoorstellen. Dit soort interactieve participatie ontbreekt op Thuis in Heemskerk, terwijl de technische mogelijkheden al beschikbaar zijn. GoVocal Een ander platform dat de gemeente Heemskerk kan inzetten voor participatie is GoVocal. Dit platform biedt interactieve mogelijkheden om inwoners te betrekken bij gemeentelijke besluitvorming.
Een goed voorbeeld hiervan is Samen Schagen (samen.schagen.nl), een platform dat door GoVocal is ontwikkeld en waarop de gemeente Schagen inwoners actief uitnodigt om mee te denken over projecten en beleid. Hier kunnen inwoners eenvoudig reageren op plannen, hun mening geven via enquêtes en stemmen op ideeën die zij belangrijk vinden. Het is daarnaast belangrijk dat inwoners niet alleen worden betrokken bij lopende projecten, maar ook inzicht krijgen in de resultaten. Op het platform van GoVocal voor de gemeente Schagen worden updates en terugkoppeling over afgeronde projecten geplaatst, en kunnen inwoners zien hoe hun inbreng daadwerkelijk invloed heeft gehad. Dit versterkt het vertrouwen in de gemeente en motiveert inwoners om in de toekomst actief deel te nemen aan participatietrajecten. Inwonerspanel Een minder interactieve, maar meer gestructureerde manier van online participatie is een inwonerspanel. Een inwonerspanel bestaat uit een brede vertegenwoordiging van inwoners die 14
INWONERSPARTICIPATIE
regelmatig wordt geraadpleegd over gemeentelijke onderwerpen via enquêtes en groepsdiscussies. Dit zorgt voor gerichte en representatieve inzichten, omdat de gemeente door een vaste groep inwoners te bevragen betrouwbare en goed onderbouwde feedback ontvangt. Hierdoor kan de gemeente beter inspelen op de wensen en behoeften van de inwoners en beleidsbeslissingen onderbouwen met relevante data. De gemeente kan een inwonerspanel opzetten via een onderzoeksbureau zoals I&O Research of Research2Evolve. Maptionnaire Maptionnaire wordt al gebruikt door onze organisatie. Het is een online participatieplatform dat zich vooral richt op het fysieke domein. Dit platform wordt gebruikt voor vraagstukken over bijvoorbeeld ruimtelijke ordening, mobiliteit en stadsontwikkeling. Via interactieve kaarten kunnen inwoners locaties aanduiden waar zij kansen of knelpunten zien en direct feedback geven op gemeentelijke plannen. Dit maakt Maptionnaire vooral geschikt voor projecten rondom infrastructuur, groenvoorziening en woningbouw. Voor bredere beleidsvraagstukken of sociale thema’s zijn platformen zoals GoVocal of Mijn Buurtje beter inzetbaar, terwijl Maptionnaire een waardevolle aanvulling kan zijn op participatie binnen de fysieke leefomgeving. Het advies is om Maptionnaire te blijven gebruiken en dit als standaard tool beschikbaar te stellen bij participatie in het fysieke domein.
Daarnaast zijn er andere digitale tools die participatie kunnen versterken, waarvan we een aantal al gebruiken zoals eenvoudige online enquêtes om snel input van inwoners te verzamelen. Ook kan de gemeente sociale media gebruiken als vast kanaal voor participatie, bijvoorbeeld door regelmatig stellingen, peilingen of oproepen tot inspraak te delen op platforms zoals Facebook en Instagram. Door deze tools te combineren, kan de gemeente een breed en toegankelijk participatiemodel creëren dat inwoners op verschillende manieren betrekt. Het is belangrijk om dit te standaardiseren en organisatiebreed bekend te maken. Zo is bij het beging van een participatietraject duidelijk welk participatiemiddel het beste verwachten resultaat gaat opleveren.
5.4 Participatieregisseur De waarde van een participatieregisseur ligt in het geven van advies over, en het uitvoeren van, participatie. Meerdere vergelijkbare gemeentes hebben al een bepaalde vorm van een participatieregisseur of team, wat de voordelen van deze rol onderstreept. Onder andere in de Perspectiefnota 2024-2027 kwam naar voren dat er behoefte is aan een participatieregisseur of programmamanager participatie. Destijds is er besloten om deze functie niet op te zetten, maar zou er worden gekeken of deze taak door een talent van de talentenpool kan worden opgepakt. Door het aannemen van een participatieregisseur kan uitvoering worden gegeven aan het huidige adviesrapport en kunnen de eerdergenoemde onderwerpen worden aangepakt. Dit omvat een organisatiebrede structuur, online participatiemiddelen en ambtelijke ondersteuning voor de participatieraad. Daarnaast biedt een participatieregisseur een vast aanspreekpunt voor vragen over participatie, wat de efficiëntie en duidelijkheid binnen de gemeente verhoogt. In een rapport van Berenschot wordt het belang benadrukt dat participatie onder team communicatie wordt belegd. Ook voor communicatie naar inwoners gaat alles eerst langs team communicatie, waarbij rekening wordt gehouden met een vaste structuur en opzet. Hierdoor is de communicatie met de inwoners duidelijk en overzichtelijk.
Momenteel is dit niet het geval bij participatie; projectleiders voeren het zelf uit en er is geen vast aanspreekpunt voor advies. Een participatieregisseur kan helpen met zowel advies als uitvoering van participatie, evenals het effectief bereiken van de inwoners. Een participatieregisseur verkleint de afstand tussen beleidsmakers en inwoners, wat leidt tot een betere samenwerking en begrip.
15
INWONERSPARTICIPATIE
Uit gesprekken met andere gemeentes blijkt dat veel gemeentes al een vorm van een participatieregisseur hebben. Gemeente Schagen heeft participatie bij team communicatie belegd, waarbij medewerkers van team communicatietraining hebben gekregen over participatie en er ambtelijke ondersteuning is voor meerdere adviesraden. Gemeente Castricum heeft gebiedsregisseurs die helpen met participatie en een participatieloket voor zowel initiatieven van inwoners als voor de gemeente zelf. Gemeente Huizen biedt ambtelijke ondersteuning voor de adviesraad, terwijl de adviesraad in gemeente Uithoorn heeft aangegeven graag ambtelijke ondersteuning te willen, voornamelijk voor de verslaglegging van vergaderingen. Gemeente Aalsmeer heeft drie personen werkzaam voor participatie, wat een subteam van communicatie vormt. Kortom, het aannemen van een participatieregisseur zou een goede stap zijn om participatie effectief te organiseren en te verbeteren. Het zorgt voor een duidelijke structuur, een vast aanspreekpunt en een betere communicatie met de inwoners, wat uiteindelijk leidt tot een meer betrokken en tevreden gemeenschap.
5.5 Jongerenraad Eén van de knelpunten in de huidige vorm van participatie is dat jongeren weinig tot niet worden bereikt. Zoals eerder beschreven kan een online participatieplatform hier een oplossing voor zijn. Hiernaast is een jongerenraad hier ook een middel voor. Een jongerenraad biedt verschillende voordelen voor een gemeente. Jongeren krijgen de kans om hun stem te laten horen en invloed uit te oefenen op lokaal beleid, wat hun betrokkenheid vergroot. Daarnaast zorgt een jongerenraad ervoor dat de belangen en behoeften van jongeren beter vertegenwoordigd worden in gemeentelijke besluitvorming. Jongeren kunnen frisse en innovatieve ideeën aandragen die bijdragen aan het verbeteren van de gemeente. Bovendien helpt deelname aan een jongerenraad jongeren om belangrijke vaardigheden te ontwikkelen, zoals communicatie, samenwerking en leiderschap. Tot slot leren jongeren hoe lokaal beleid werkt en hoe ze actief kunnen bijdragen aan hun gemeenschap, wat hun burgerschap versterkt. Gemeente Velsen en Beverwijk zijn beide betrokken bij een jongerenparticipatieprogramma van Speaking Minds. Hier worden praktisch opgeleide jongeren gestimuleerd mee te praten over lokaal beleid. Gemeente Schagen heeft een jongerenraad opgezet met behulp van de organisatie Young Inspiration. De jongerenraad geeft gevraagd en ongevraagd advies.
Dit is echter nog in de beginfase dus er is nog geen beeld over de opbrengsten van de raad. Van december 2017 t/m september 2023 heeft Heemskerk een jongerenraad gehad. De jongerenraad Heemskerk is in september 2023 gestopt. Er was sprake van een te kleine instroom en te weinig beschikbare tijd bij de nog aangesloten leden. Het oprichten en onderhouden van een jongerenraad vraagt veel tijd. Het is van belang dat de jongeren begeleiding en ondersteuning krijgen vanuit de gemeente. Om deze reden is het voor nu niet aan te raden om een jongerenraad op te zetten. Mocht er uitvoering worden gegeven aan het opzetten van de jongerenraad is het aan te bevelen om langs buurthuizen en scholen te gaan. Hier komen jongeren samen en is het makkelijker contact te leggen. Ook kan er wellicht worden aangehaakt bij een leerlingenraad op scholen.
5.6 Burgerberaad Een burgerberaad is een proces waarbij burgers een gemeente helpen om besluiten te nemen. Dit gebeurt doorgaans door een gelote groep waarbij de deelnemer die zich hebben aangemeld willekeurig worden geselecteerd om een representatieve afspiegeling van de samenleving te vormen.
16
INWONERSPARTICIPATIE
De deelnemers gaan in gesprek over vooraf vastgestelde onderwerpen om hierover tot aanbevelingen te komen. Gemeente Schagen heeft onder begeleiding van de G1000 een burgerberaad uitgevoerd. Zij beschrijven het als een intensief maar waardevol traject waar veel inwoners zich voor hebben aangemeld. Een burgerberaad is erg waardevol, maar tegelijkertijd ook erg tijdsintensief. Er zijn meerdere bijeenkomsten nodig om tot goed beargumenteerde adviezen te kunnen komen. Tijdens bijeenkomsten maken de leden van het burgerberaad kennis met elkaar en het vraagstuk. Tussen de bijeenkomsten zit vaak een aantal weken. Hierdoor kan de uitvoering van een burgerberaad een doorlooptijd hebben van meerdere maanden. Ook brengt een burgerberaad hoge kosten met zich mee. Het burgerberaad moet worden samengesteld. Als dit zover is ontvangen de deelnemers vaak een vrijwilligersvergoeding en reiskostenvergoeding. Ook moet de locatie, catering en wellicht kinderopvang worden geregeld. Eerder is de mogelijkheid voor een burgerberaad voor ontwikkelingen op het Europaplein onderzocht maar gezien de hoge kosten en tijdsinvestering is dit niet doorgezet.
17
INWONERSPARTICIPATIE
Advies
6
Door te investeren in tijd en middelen kunnen we de participatie aanzienlijk verbeteren. We presenteren drie scenario's voor het verbeteren van de participatie binnen de gemeente Heemskerk. Het eerste scenario, Easy Going, richt zich op de direct uitvoerbare stappen met minimale middelen, zoals het verbeteren van vacatureteksten voor de participatieraad en het optimaliseren van bestaande online platforms. Het tweede scenario, Strategische Optimalisatie, biedt haalbare verbeteringen met redelijke inspanning, zoals het aanstellen van een participatieregisseur en investeren in een online participatieplatform. Het derde scenario, Radicale Transformatie, omvat ingrijpende verbeteringen met aanzienlijke kosten en grote voordelen, gericht op fundamentele veranderingen. Deze scenario's bieden verschillende opties om de participatie te verbeteren, afhankelijk van de beschikbare middelen en gewenste impact.
6.1
Scenario 1 - Easy Going • • • •
Re-branding Participatieraad Heemskerk Vernieuwd profiel en passende vacature Sturen op gebruik bestaand online platform Thuisinheemskerk.nl Opdracht talentenpool: introduceren organisatiebrede participatie methodiek
De Participatieraad Heemskerk (PaRH) is gestart in 2018 en sommige leden eindigen hun tweede zittingstermijn in 2026, waardoor nieuwe leden nodig zijn. De huidige leden moeten nieuwe, jongere leden werven met een up-to-date profiel om een breder publiek te bereiken en de kans vergroten om innovatieve, online middelen te gebruiken. De vacature uit 2018 bevatte veel tekst en was minder aantrekkelijk voor jongeren. Het profiel is een betrokken, netwerkende inwoner van Heemskerk, die belanghebbenden tijdig hoort. Daarnaast moeten wij duidelijk maken dat we inwoners zoeken die online actief zijn en in contact zijn met lokale organisaties zoals zorggroepen. In samenwerking met Team Communicatie hebben we een opzet van een vernieuwde vacature gemaakt2. Deze vacature is gemoderniseerd naar de huidige vacaturestijl en bevat zowel oude als nieuwe punten waar we op letten tijdens het werven van nieuwe leden. De website van PaRH, hun online visitekaartje, moet worden bijgewerkt om aan het nieuwe gewenste profiel voor het werven van leden te voldoen. Hiernaast adviseren wij het gebruik van een online bestaand participatieplatform zoals Thuisinheemskerk.nl (Mijn Buurtje). We gebruiken dit platform al voor verbinding tussen inwoners, maar nog niet voor participatie. Het optimaliseren van het gebruik van het platform kan dus zonder veel investeringen.
Een andere manier om de participatie te verbeteren is het opzetten van een opdracht voor een talent van de talentenpool. Deze talenten zijn al in dienst en in te zetten voor verschillende opdrachten. Om de participatie structuur te geven zonder te investeren in een groot organisatiebreed project, adviseren wij om een methode als de participatiewaaier te introduceren. Dit biedt collega’s structuur en richting bij het organiseren van participatie.
6.2
Scenario 2 - Strategische Optimalisatie •
Aanstellen adviserend participatieregisseur
2 Zie concept vacature in bijlage
18
INWONERSPARTICIPATIE
• • •
Updaten huidige participatie visie Herzien samenwerkingvorm met PaRH Investeren in een gespecialiseerd online participatie platform
Met enige investering in tijd en geld adviseren we om een participatieregisseur/manager aan te nemen en in een online participatieplatform te investeren. De participatieregisseur zal de huidige participatievisie herzien en daarmee het beleid en de verordening aanpassen om te voldoen aan de Wet versterking participatie op decentraal niveau. Op basis van de nieuwe participatievisie kan de keuze worden gemaakt de samenwerking PaRH op een andere manier in te richten. Bijvoorbeeld door hen een meer adviserende rol te geven. Verder kan de participatieadviseur adviseren bij het opzetten en uitvoeren van participatie. Ook is hiermee de vraag om ambtelijke ondersteuning voor de PaRH opgelost. Naar het rapport van Berenschot en uit verhalen van andere gemeentes is het advies om participatie onder te brengen in het team Communicatie. Verder is het aan te raden om te onderzoeken welk online participatieplatform aan alle wensen van de Gemeente Heemskerk voldoet. Er zijn veel verschillende aanbieders, van eenvoudige polls en enquêtes tot uitgebreide project pagina’s met terugkoppeling gegeneerd met hulp van AI. Naast dat een goed participatieplatform voor beter overzicht kan zorgen is het online uitzetten een ideale manier om een breder en meer divers publiek te bereiden. Ook is het hiermee mogelijk om jongeren beter te bereiken.
6.3
Scenario 3 - Radicale transformatie • • • • •
Aanstellen strategische participatieregisseur Introduceren van een organisatiebrede structuur voor inwonersparticipatie Participatieraad Heemskerk opheffen en nieuwe vorm introduceren Opzetten van een burgerberaad Herstart van de Jongerenraad Heemskerk
Eén van deze veranderingen is het opzetten van een organisatiebrede structuur. Het zal tijd en energie kosten om deze structuur te vormen. Een organisatiebrede structuur kan richting geven wanneer een collega of team binnen de gemeente participatie wil toepassen. Verder adviseren wij om de Participatie Heemskerk (PaRH) zoals in de huidige vorm te ontbinden. Om aan wettelijke verplichting te voldoen kan er een vernieuwde vorm voor in de plaats komen. Denk hierbij aan een adviesraad of minder formele structuren als een klankbordgroep en thema werkgroepen. Om het contact met de inwoners van Heemskerk te vergroten, is er aantoonbaar succes bij andere gemeenten geweest met een burgerberaad. Zoals de gemeente Maastricht, hier zijn voor hun burgerberaad 9087 inwoners met diverse achtergronden benaderd via een persoonlijke brief. Hierin werden ze uitgenodigd en geïnformeerd om onderdeel te worden van het burgerberaad. Met een respons van 11,5% kwamen er 1044 mensen op af. Uiteindelijk zijn hier 100 mensen uit gekozen die voor een bepaalde periode met elkaar praten over een vraagstuk.
19
INWONERSPARTICIPATIE
Het oprichten van een jongerenraad in de gemeente Heemskerk is een waardevolle stap om het bereik van de inwonersparticipatie te verbeteren. Hiermee kunnen we de afstand verkleinen tot deze moeilijk te bereiken doelgroep. Daarnaast bied een jongerenraad jongeren de kans om op een leerzame manier kennis te maken met de gemeentewereld. Dit geeft hen niet alleen nieuwe inzichten, maar helpt de gemeente begrijpen hoe jongeren denken en wat hen bezighoudt. Het is belangrijk om jongeren actief te betrekken bij gemeentelijke zaken, zodat ze zich gehoord en gewaardeerd voelen. Om een nieuwe jongerenraad te realiseren, kunnen we langsgaan bij diverse scholen, verenigingen en buurthuizen om jongeren te informeren en enthousiasmeren over deze kans. Dit zorgt ervoor dat we een breed scala aan jongeren bereiken en hen stimuleren om mee te denken en mee te doen aan gemeentelijke besluitvorming.
20
INWONERSPARTICIPATIE
7
Bijlage
Procentueel overzicht van de resultaten uit Likert-schaal Ik weet precies WANNEER inwonersparticipat ie nodig is voor mijn beleid.
Ik weet precies HOE inwonersparticipat ie nodig is voor mijn beleid.
Ik vind dat we genoeg participatie toepassen in ons beleid.
Helemaal mee oneens Mee oneens
0%
13%
0%
Ik heb de middelen om de juiste doelgroepen te bereiken voor participatie. 38%
25%
63%
63%
25%
Neutraal
25%
25%
13%
13%
Mee eens
25%
0%
25%
25%
Helemaal mee eens
25%
0%
0%
0%
Ik heb een duidelijk beeld van de taken en verantwoordelijkheden van de Participatieraad.
Ik weet hoe ik de Participatieraad kan benaderen.
Ik vind dat de Participatieraad de belangen van bewoners effectief vertegenwoordigt.
Helemaal mee oneens
0%
0%
25%
Mee oneens
50%
13%
50%
Neutraal
25%
0%
25%
Mee eens
13%
13%
0%
Helemaal mee eens
13%
75%
0%
21
INWONERSPARTICIPATIE
Concept vacaturetekst Participatieraad Heemskerk
22