Bijlage 5. Modelformat GR

Modelformat informatie Gemeenschappelijke regelingen Aanleiding Gemeenten, provincies en waterschappen hebben steeds meer en complexere taken. Een belangrijk deel hiervan brengen ze onder in gemeenschappelijke regelingen. Volksvertegenwoordigers kunnen hun kaderstellende en controlerende rollen niet uitoefenen zoals ze dat gewend zijn. In toenemende mate leidt dit tot ongenoegen en zorgen: Hebben ze wel voldoende grip op de taakuitvoering en de kosten van de gemeenschappelijke regeling? Dit is belangrijk want via de begroting moeten de gemeenteraad, provinciale staten of het algemeen bestuur van het waterschap hier verplicht geld voor beschikbaar stellen .

Uit eerder onderzoek, onder andere uitgevoerd door Berenschot, is de suggestie ontstaan dat een modelformat de informatiepositie van raadsleden zou kunnen verbeteren. De format functioneert als een oplegger op stukken van de gemeenschappelijke regeling. Hierdoor is de informatie eenvoudig te vinden en wordt deze eenduidig gepresenteerd voor alle gemeenschappelijke regelingen.

Het toenemende ongenoegen hierover versterkt vragen over de legitimiteit van gemeenschappelijke regelingen. In het regeer akkoord is afgesproken om deze legitimiteit te versterken. Een van de wegen hiernaartoe is door de positie van gemeenteraadsleden, statenleden en waterschapsbestuursleden te verbeteren. Om hun positie te verbeteren hebben zij goede (sturings)informatie nodig. Deze is nu nog niet altijd kwalitatief op orde en voldoende toegankelijk voor raadsleden.

Modelformat 1

De afstemming met andere volksvertegenwoordigingen wordt eenvoudiger als de partijen in de regio de format gebruiken. En voor de gemeenschappelijke regeling is het relatief eenvoudig om de deelnemers te bedienen met uniforme informatie. In een interactief proces met o.a. gemeenteraadsleden en griffiers is een landelijk modelformat opgesteld.

Gebruik format De format dat hieronder is beschreven is te gebruiken bij verschil lende gelegenheden. Een deel van de format is gevuld met algemene informatie die bij elke gelegenheid nuttig is, zoals wie zijn de deelnemers en hoe is de zeggenschap verdeeld, andere delen van de format zijn nuttig op bepaalde momenten, zoals bij de bespreking van de begroting van de gemeenschappelijke regeling. We hebben gekozen voor de vorm van een clickable. Daarmee is het eenvoudig om door te klikken naar informatie die men op dat moment nodig heeft en is toch het hele pakket aanwezig. De raad bepaalt welke informatie hij nodig heeft. Hij kan daartoe de format desgewenst aanpassen. Deze format is een hulpmiddel, geen dwangbuis. Het college moet formeel die informatie leveren. In de praktijk zullen de ambtelijke organisatie en de gemeenschappelijke regeling moeten zorgen voor het vullen van de format en ziet de griffier erop toe dat dit voldoende gebeurt. De thema’s in de format kunnen worden ingevuld op basis van informatie die de gemeenschappelijke regeling ook regulier zou verstrekken. Het extra werk is dus het invullen. Als alle raden met dezelfde format werken is dit ook voor de gemeen schappelijke regeling efficiënt.

2

Modelformat informatie gemeenschappelijke regelingen 1

Algemene informatie

2

2

Bestuurlijk belang

3

3

Vraag en rol gemeenteraad

3

4

Deelnemende gemeenten en/ of andere overheden

3

5

Nieuw beleid en keuzes

4

6

Te nemen besluiten

4

7

Financiën te bespreken bij de begroting van de GR

4

8

Te behandelen bij de jaarrekening van de GR

5

9

Preadvisering

5

10 Overige informatie

6

11 Uitgangspunten voor het op te stellen stuk

6

1 Algemene informatie Naam verbonden partij/gemeenschappelijke regeling Rechtsvorm Vestigingsplaats Betreft Portefeuillehouder

Veiligheidsregio Kennemerland (VRK) Gemeenschappelijke regeling Zijlweg 200, Haarlem Concept Jaarverslag 2025 en Ontwerp Programmabegroting 2027-2030 ……….

Contactpersoon verbonden partij/gemeenschappelijke regeling <zodat gemeenteraadsleden voor technische vragen contact op kunnen nemen> Betrokken ambtenaar eigen gemeente <zodat gemeen teraadsleden voor technische vragen die van meer algemene aard zijn contact op kunnen nemen>

J. Beentjes & S. Duyn

Vertegenwoordiging gemeente in de gemeenschappe lijke regeling

De burgemeester heeft zitting in het Algemeen Bestuur (AB) en de bestuurscommissie Openbare Veiligheid. Wethouders zijn vertegenwoordigd in het Dagelijks Bestuur (DB) en de bestuurscommissies Publieke Gezondheid en/of Maatschappelijke Zorg en Veiligheid.

Welke producten of diensten neemt de gemeente af van de gemeenschappelijke regeling

Brandweerzorg, GGD (Publieke Gezondheid, Infectieziektebestrijding), Jeugdgezondheidszorg (JGZ), Ambulancezorg, GHOR, Crisisbeheersing, Meldkamer, Zorg & Veiligheidshuis, en Veilig Thuis.

3

2 Bestuurlijk belang Geef antwoord op tenminste de volgende vragen: De wijze waarop de gemeente een belang heeft in de verbonden partij/gemeenschappelijke regeling en het openbaar belang dat ermee gediend wordt: Waarom heeft de gemeente besloten tot een belang in de verbonden partij/gemeenschappelijke regeling en het openbaar belang dat ermee gediend wordt:

De VRK voert wettelijk verplichte taken uit voor de gemeenten op het gebied van fysieke veiligheid en publieke gezondheid. Dit waarborgt een veilige leefomgeving en adequate rampenbestrijding.

Kennemerland is een relatief kleine regio met 9 gemeenten. Veel van de uitvoeringstaken hebben lokaal onvoldoende schaal voor een eigen regeling. De bundeling binnen de VRK resulteert in een robuuste organisatie en biedt de gelegenheid voor 'kruisbestuiving' tussen de veiligheids- en gezondheidstaken.

Het garanderen van een toereikend niveau van brandweerzorg, effectieve en Welke politiekbestuurlijke doelen uit de efficiënte uitvoering van jeugd- en publieke gezondheidszorg, een programma begroting worden gerealiseerd operationele crisisorganisatie, en het aanpakken van maatschappelijke door de verbonden partij/ gemeenschappelijkeproblematiek via Veilig Thuis. regeling: nvt Welke politiekbestuurlijke doelen uit kaderstellende, beleidsbesluiten en moties worden gerealiseerd via de verbonden partij/gemeenschappelijke regeling:

3 Vraag en rol gemeenteraad Kennis te nemen van de Ontwerp Programmabegroting 2027-2030 en het Beschrijf de specifieke vraag aan de Concept Jaarverslag 2025, en hierop een zienswijze in te dienen. gemeenteraad, op basis van het onderliggende stuk. Bijvoorbeeld: vaststellen, informeren. Kaderstellend (ten aanzien van de begroting en de strategische prioriteiten) Beschrijf de rol van de gemeenteraad ten en controlerend (ten aanzien van het jaarverslag). opzichte van het onderliggende stuk. Bijvoorbeeld: kennisnemen, kaderstellen, controleren.

4 Deelnemende gemeenten en/ of andere overheden Naam gemeente en/of andere overheid

Verdeelsleutel (in %) per gemeente

Aantal zetels

Haarlem

29,65%

1

Haarlemmermeer

29,21%

1

Velsen

12,33%

1

Beverwijk

7,54%

1

Heemskerk

6,92%

1

Heemstede

4,83%

1 4

Bloemendaal

4,14%

1

Zandvoort

3,04%

1

Uitgeest

2,36%

1

5

5 Nieuw beleid en keuzes Omschrijving van het onderwerp

Welke bestuurlijke keuzes zijn er mogelijk. Aan welke knoppen kunnen de Gemeenten draaien

Op welke manier worden de Kosten (structureel of keuzes aan de raad voorgelegd incidenteel)

6 Te nemen besluiten Het eerstvolgende te nemen besluit van de verbonden partij/gemeenschappelijke regeling dat over het onderwerp genomen moet worden. Welke relatie is er met de begroting, bestuursrapportage of rekening. Volgende besluiten, verwachte kwartaal:

Soort stuk

Wie is bevoegd

Onderwerp/ besluit

7 Financiën te bespreken bij de begroting van de GR Gemeentelijke bijdrage lopende begrotingsjaar, (eventueel bijgesteld)

Nieuw (komende jaar)

2028

2029

2030

€5.160.000

€5.397.000

€5.405.000

€5.410.000

€5.410.000

Autonome ontwikkelingen %

Lopende begroting 2027

2028

2029

2030

€5.160.000

€5.397.000

€5.405.000

€5.410.000

€5.410.000

2022

2023

2024

2025

2026

Prijsindex Indexatie loonkosten Rente lang geld op te nemen Rente kort geld op te nemen Financiële positie GR (Vrije) reserve van de GR Afgesproken norm

6

8 Te behandelen bij de jaarrekening van de GR Waar week de productie/ beleidsrealisatie meer dan 5% af van de begroting

Welke oorzaak lag hieraan ten grondslag

Positief resultaat Covid-19

Efficiëntere werkwijze

Op welke manier is hierop gereageerd lopende het jaar

Resultaat is incidenteel.

Positief resultaat personeelslastenLagere loonstijging Waar week de financiële realisatie meer dan 5% af van de begroting

Welke oorzaak lag hieraan ten grondslag

Doorwerking, keuzes voor komend jaar en bijzonder heden

Resultaat is incidenteel. Op welke manier is hierop gereageerd lopende het jaar

Doorwerking, keuzes voor komend jaar en bijzonder heden

9 Preadvisering Opmerkingen vanuit beleidsafdeling gemeente <Op te stellen vanuit beleidsafdeling> Geen

Eventuele kanttekeningen of bedenkingen vanuit het college Geen

7

Concept zienswijze gemeente

Wij constateren dat de VRK met het Ontwerpjaarverslag 2025 en de Ontwerp Programmabegroting 2027–2030 een inhoudelijk samenhangend en financieel zorgvuldig beeld presenteert van haar taken, prestaties en financiële positie. Het positieve resultaat over 2025 wordt helder geduid als incidenteel en er wordt transparant aangegeven dat dit geen structurele financiële ruimte creëert voor de toekomst. Tegelijkertijd schetsen beide documenten een realistisch, maar vooral ook zorgelijk beeld van de financiële druk waaronder de VRK en de deelnemende gemeenten de komende jaren komen te staan. De voorgestelde koers steunt daarnaast veel op het verhogen van de lasten voor de deelnemende gemeenten, dit baart ons zorgen. Transparantie kosten De gemeente spreekt haar waardering uit voor de gewijzigde opzet van de programmabegroting vanaf 2027, waarin de inwonerbijdrage niet langer centraal wordt verantwoord onder het programma Financiële middelen, maar per programma wordt toegerekend. Deze wijziging vergroot het inzicht van gemeenteraden aanzienlijk in:  de kosten per taakveld;  de samenhang tussen inhoudelijke ambities en bijbehorende middelen,  en de financiële impact van beleidskeuzes per programma.

Heemskerk beschouwt dit als een duidelijke stap vooruit in de democratische controle en transparantie, hetgeen aansluit bij de wens van raden om beter te kunnen sturen op inhoud en middelen binnen gemeenschappelijke regelingen. Tegelijkertijd moet dit inzicht worden gekoppeld aan gerichte sturing. Heemskerk verwacht dan ook dat eventuele voorstellen voor structurele lastenverhogingen gepaard gaan met heldere, bestuurlijke keuzescenario's, waarbij ook het afschalen van (niet-strikte) wettelijke taken expliciet als alternatief wordt geboden. Inwonersbijdrage Wij maken ons zorgen over de ontwikkeling van de gemeentelijke bijdragen in de komende jaren. Uit de Ontwerpprogrammabegroting blijkt dat deze structureel onder druk staat en dat het huidige takenpakket in toenemende mate moeilijk uitvoerbaar is binnen de bestaande financiële kaders. Tegelijkertijd staat de gemeentelijke begroting van Heemskerk, net als die van andere gemeenten, onder druk als gevolg van mogelijke Rijksbezuinigingen en stijgende kosten. In dit licht acht Heemskerk verdere verhogingen van de inwonerbijdrage zorgelijk en onwenselijk. De VRK stelt in haar stukken dat verder bezuinigen niet als een optie wordt gezien, Heemskerk verwerpt deze aanname.

De gemeente benadrukt dat eventuele voorstellen tot structurele verhoging van bijdragen zorgvuldig, tijdig en expliciet bestuurlijk moeten worden afgewogen, waarbij alternatieven en prioritering van taken eerst helder in beeld worden gebracht. Transparantie overschot Wij spreken onze waardering uit voor de transparante wijze waarop het positieve financiële resultaat over 2025 wordt gepresenteerd en geduid. In het jaarverslag wordt duidelijk aangegeven dat het resultaat grotendeels voortkomt uit incidentele meevallers, zoals de COVID-19-afrekening en lagere loonkosten. Heemskerk ondersteunt de gekozen lijn waarbij het resultaat conform de financiële verordening wordt verwerkt en geen structurele claim wordt gelegd op incidentele middelen. Deze benadering draagt bij aan een realistisch financieel beeld en voorkomt dat incidentele voordelen leiden tot structurele verplichtingen. Ten slotte delen wij de in de stukken geschetste zorgen over de onzekerheid rond 8

Rijksbijdragen, waaronder de BDUR, SPUK-middelen en andere specifieke uitkeringen. Mogelijke Rijksbezuinigingen hebben niet alleen directe gevolgen voor de VRK, maar werken ook door in de gemeentelijke begrotingen. Wij geven de VRK met klem in overweging om niet af te wachten tot deze kortingen een feit zijn en deze vervolgens als "onvermijdelijk" door te belasten aan de gemeenten. De VRK dient hier tijdig op te anticiperen door alternatieve, kostendekkende scenario's voor te bereiden. Wij verzoeken de VRK om gemeenten vroegtijdig te betrekken bij afwegingen die voortvloeien uit Rijksbeleid, zodat gemeenten niet achteraf worden geconfronteerd met onvermijdelijke keuzes of financiële claims

9

10 Overige informatie (Wettelijk) kader 1. Taken op basis van wetgeving (Niet beïnvloedbaar)

      

Wvr: Brandweerzorg en rampenbestrijding. Wpg: Infectieziektebestrijding en JGZ 0-4 jaar. Waz / WAZV: Ambulancezorg. Jeugdwet: JGZ 4-18 jaar. Wmo 2015: Veilig Thuis en maatschappelijke zorg (OGGZ). Wvggz: Aanpak personen met verward gedrag. Omgevingswet: Advies veiligheid en gezondheid leefomgeving.

2. Taken op grond van aanvullende afspraken (Wel beïnvloedbaar)

    

Regionale Gezondheidsnota: Eigen regionale focus in gezondheidsbeleid. Akkoorden (GALA, IZA, AZWA): Regionale afspraken over preventie en welzijn. Actieplan Dakloosheid: Lokaal beleid voor opvang en begeleiding. Zorg- en Veiligheidshuis: Samenwerking in complexe zorg/veiligheidscasussen. Extra inzet Veilig Thuis: Capaciteit boven het wettelijk minimum (zoals de ZSM-aanpak).

1.

11 Uitgangspunten voor het op te stellen stuk 1.

2.

3.

Keuzescenario’s en taakprioritering gaan vóór lastenverzwaring

Strikte scheiding tussen incidentele en structurele middelen

Proactief anticiperen op Rijksbeleid in plaats van reactief doorbelasten

1 0

Hiemstra G De Vries, in opdracht van het ministerie van BZK