Bijlage 2 Uitvoeringsagenda 2024 program Gezondheid Luchtkwaliteit

Programma Gezondheid en Luchtkwaliteit IJmond 2021-2025 Uitvoering 2024

1 Programma Gezondheid en Luchtkwaliteit IJmond Het Programma Gezondheid en Luchtkwaliteit IJmond 2021-2025 (hierna: PGL) is het vierjaren uitvoeringsprogramma van de gemeenten Beverwijk, Heemskerk en Velsen en is in december 2021 vastgesteld door de gemeenteraden. Het PGL vindt u op de website van ODIJmond. Met het PGL dragen we bij aan de verbetering van de luchtkwaliteit in de regio om zo de gezondheid van inwoners te bevorderen. Hiervoor voeren we concrete maatregelen uit waar gemeenten invloed op hebben op de thema’s: •

Industrie en bedrijvigheid (A)

•

Woon- en Leefomgeving (B)

•

Mobiliteit (C)

•

Scheepvaart (D).

Daarnaast kennen Tata Steel, provincie Noord-Holland (PNH) en de pilot Gebiedsgerichte aanpak vanuit het Schone Luchtakkoord hun eigen programma’s en/of maatregelen. Communicatie over- en transparant vindbare informatie is een belangrijk aandachtspunt. Doel is om communicatie te intensiveren en te professionaliseren en stakeholders inzicht te geven in de maatregelen en resultaten van het PGL. De webpagina’s van ODIJmond over luchtkwaliteit zijn geactualiseerd en verduidelijkt (link naar website). ODIJmond voert de coördinatie op het PGL uit en voert daarnaast een deel van de maatregelen uit. 2024 is het derde uitvoeringsjaar. Bestuurlijke afstemming over het PGL gebeurt in het Platform Milieu & Gezondheid (hierna: het Platform). Zowel op inzet, voortgang op en resultaten van het PGL.

2 Uitvoering 2024 Evaluatie PGL Sinds de start van de uitvoering van het PGL in 2022 is het inzicht en de kennis van de luchtkwaliteit in de IJmond sterk toegenomen. Op 22 september 2023 publiceerde het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) het rapport ‘De bijdrage van Tata Steel Nederland aan de gezondheidsrisico's van omwonenden en de kwaliteit van hun leefomgeving’ Het rapport laat zien dat er, naast Tata Steel, andere factoren in de IJmond zijn die sterk bijdragen aan de luchtverontreiniging (zoals scheepvaart, wegverkeer en houtstook). Besloten is (Platform Milieu & Gezondheid 13 december 2023) het programma te evalueren en zonodig te herijken als blijkt dat ingrijpende bijsturing nodig is.

Uitvoering 2024 huidige programma In de tussentijd werken we wel verder aan de uitvoering van het huidige programma. Wij zetten in op een betere integratie in beleid en uitvoering van de ingezette maatregelen, waarvan de regie bij de gemeenten ligt. Onderstaand is per thema de inzet in 2024 weergegeven. Industrie en Bedrijven:

1. Beperken van emissies aan de lucht via inzet op (overgangsrecht) omgevingswet; waarin luchtkwaliteitswaarden zijn vastgesteld waarop getoetst wordt en waar nodig maatwerkbesluiten op worden genomen. We gaan ons eigen maken hoe de regels en voorschriften voor luchtkwaliteit in de OW gereguleerd zijn/ moeten worden. 2. Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS): Bedrijven zijn verplicht hun lozingen en uitstoot van ZZS naar lucht en water te vermijden. Als dat niet haalbaar is, moeten emissies zoveel mogelijk worden beperkt (minimalisatie-verplichting). Op basis van handreikingen die landelijk door de projectgroep ZZS van ODNL worden opgesteld, wordt een prioritering gemaakt van bedrijven die op de minimalisatieverplichting worden gecontroleerd. 3. Opleiding van toezichthouders (thermograaf 1) en gebruik van FLIR-camera (waarmee niet zichtbare emissies gemeten kunnen worden); branchegerichte inzet bij (bovengrondse) propaantanks. 4. Wettelijk adviseurschap Tata Steel: in 2024 zullen de plannen voor het traject Groen Staal verder worden uitgewerkt waardoor onze inzet als wettelijk adviseur onverminderd groot zal zijn. Hiernaast blijven onderwerpen als de averijhaven en staalslakken aandacht vragen. De intensieve samenwerking met ODNZKG blijft hoog op de agenda om op een adequate manier invulling te blijven geven aan het wettelijk adviseurschap. 5.

Continuering lobby via Rijk richting Europese Commissie voor aanscherping Europese Richtlijn Industriële Emissies (RIE) en borging van de WHO-advieswaarden. 6. Duurzaam aanbesteden, via kennissessies en in company materclass inzetten op een nieuwe inkoopsystematiek voor duurzaam bouwmaterieel (en daarmee CO2-reductie en elektrificatie). Daarnaast onderzoeken we de meerwaarde voor het committeren aan het convenant Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB). Woon- en leefomgeving: 1. Toetsing door OD IJmond van ruimtelijke plannen aan de grenswaarden voor luchtkwaliteit. Focus ligt hierbij op inzet van een in 2023 ontwikkelde “milieukaart”: een visuele weergave (in Q-GIS) van de milieukwaliteit op de thema’s geluid, bodem, omgevingsveiligheid, luchtkwaliteit (PM10, PM25, NO2), geur en bedrijvigheid op basis waarvan een milieukwaliteitsscore is ontwikkeld. Toepassing hiervan helpt om gezondheid beter af te wegen bij beleids- en ruimtelijke ontwikkelingen en hiervoor de kennis en expertise van de GGD te (blijven) betrekken. 2. Participeren in de pilot hoog blootgestelde gebieden en vertaling naar effectieve maatregelen. 3. Continueren van de bewustwordingscampagne over de impact van houtstook door particulieren. 4. Participeren in de 1 november 2023 gestarte pilot voor het meten van roet als indicator voor houtrook.

De pilot is een samenwerking tussen TNO en burgerplatform Hollandse Luchten waarbij TNO een ontwikkelde sensor valideert met inzet van roet en fijnstofmetingen door de Hollandse Luchtengemeenschap. Vanuit het PGL zijn de gemeenten opdrachtgever voor de uitvoering en begeleiding door Hollandse Luchten. Mobiliteit (via IJmond Bereikbaar)

1. Het onderbrengen van ambities ten aanzien van duurzame mobiliteit in het nieuwe (meerjaren) programma Mobiliteit IJmond dat in 2024 wordt vastgesteld; 2. Agenderen van luchtkwaliteit als thema voor de regionale verkeersafwikkeling en continueren en optimaliseren NO2-metingen langs (drukke) verkeerspunten; 3. Via een nadere verkenning naar de milieueffecten (luchtkwaliteit en geluid) van de A22 het inzichtelijk maken van de bijdrage hiervan aan de overschrijding van de WHOadvieswaarden 4. Vervolgonderzoek naar de uitwerking van (alternatieven voor) Zero Emissie Stadslogistiek (ZES); 5. Impuls Werkgeversaanpak (verduurzaming woon-werkverkeer) via het uitvoeren van mobiliteitsscans door IJmond Bereikbaar bij (grote) werkgevers. Deze scan wordt in 2024 uitgebreid om informatie te verzamelen die nodig is voor het toezicht (door OD IJmond; vanaf 2025) op de normering persoonsgebonden Mobiliteit onder de Omgevingswet. Onderdeel van deze scan is ook digitale bereikbaarheid/ thuiswerken en stimulering plaatsing laadpunten voor elektrische fietsen. Daarnaast verkennen we de mogelijkheden om het verminderen, veranderen en verduurzamen van transportkilometers (laad/tank infra) via de aanpak vanuit IJmond Bereikbaar vorm te geven; deze sector is nog geen onderdeel van de aanpak via IJmond Bereikbaar. Scheepvaart: 1.

Voortzetten activiteiten in het kader van toezicht en handhaving op (overmatige) roetuitstoot door schepen in samenwerking met Port of Amsterdam. 2. Voortzetten van de advisering op initiatieven voor waterstofbunkering in Velsen. 3. Stimuleren van uitbreiden walstroomfaciliteiten op weg naar 1 januari 2030; voor DFDS het starten van de voorbereiding van Walstroom (IJmondhaven) waarvoor de subsidie aanvraag is gehonoreerd (vergunningverleningstraject, voorbereidingen walstroompunt). Daarnaast volgt een subsidieaanvraag door Zeehaven IJmuiden voor een walstroompunt voor de cruisevaart aan de Kop van de Haven. Voor de cruisevaart en de offshore-schepen in de IJmondhaven is een businesscase opgesteld; voor de grote onrendabele top wordt gezocht naar subsidiemogelijkheden. De mogelijkheden voor het faciliteren van elektrificatie (via subsidieaanvraag, financieringsvoorstel) van kranen op de kade wordt verkend. Een overzicht van de voortgang van alle maatregelen is in bijgevoegde Exceltabel opgenomen en te zien op de volgende pagina’s.

Contactpersoon: Lyane Peggeman Postbus 325 1940 AH Beverwijk 0251–263 863 info@odijmond.nl | lpeggeman@odijmond.nl www.odijmond.nl 7 februari 2024 | versie 2.0