Bijlage 2 Ontwikkeling Kerkweg en Tolhek

datum:

Januari 2026

Bijlage

Ontwikkeling Kerkweg en Tolhek

registratienr.:

D/2026/770810

Deze bijlage vormt een nadere toelichting op het raadsvoorstel en biedt een overzichtelijke terugblik op de eerdere besluitvorming en relevante ontwikkelingen rond de locaties Kerkweg en Tolhek. In het raadsvoorstel worden keuzes voor de toekomst van deze locaties aan u voorgelegd. Om deze keuzes goed te kunnen duiden, is het van belang om de lange bestuurlijke en ruimtelijke voorgeschiedenis in samenhang te beschouwen.

Terugblik op eerdere besluitvorming De afgelopen jaren heeft de raad via diverse raadsmemo’s, moties en besluitvormingsdocumenten richting gegeven aan de ontwikkeling van de gebieden Kerkweg, Assumburg, Oud-Haerlem en Tolhek. Tegelijkertijd hebben veranderende ruimtelijke omstandigheden, maatschappelijke opgaven en concrete ontwikkelingen, zoals de (her)positionering van sportvoorzieningen, woningbouwopgaven, het vraagstuk rondom het zwembad en het IKC Leonardus, en tijdelijke en permanente huisvestingsvraagstukken, geleid tot nieuwe inzichten en verschuivende perspectieven. Deze bijlage zet chronologisch en thematisch uiteen hoe de huidige situatie tot stand is gekomen, welke afwegingen in het verleden zijn gemaakt en welke besluiten van invloed zijn geweest op de voorstellen die nu voorliggen. Daarmee biedt de bijlage context en onderbouwing voor het raadsvoorstel en ondersteunt zij de raad bij het maken van een integrale en goed geïnformeerde afweging.

De Kerkweg, van sportboulevard naar gemengd woonmilieu De sportboulevard werd tussen 1960-1970 aan de rand van Heemskerk gevormd, inmiddels wordt deze omsloten door woonwijken door de groei van Commandeurs en Eikenhof ‘de Heerlijkheid Curtis’. De stedelijke ontwikkeling heeft de omgeving veranderd. We zien een afname van het aantal sportbedrijven op deze locatie. Op dit moment zijn hier aanwezig; een zwembad met sporthallen, een manage, een sportcentrum (met banen voor padel, tennis, squash, basic-fit, dansschool, revalidatiecentrum en kleine bedrijfsruimten niet sport gerelateerd) en een wellnessbedrijf. Dit het moment om over de toekomst van de boulevard als sportcluster na te denken, omdat de manege binnenkort uit het gebied zal verhuizen, de voormalig tennisbanen van de Commandeurs echt zullen verdwijnen en het zwembad vernieuwd moet worden. Een gemengd woonmilieu met sportbedrijven en wonen is hier niet ondenkbaar.

Plannen voor de Kerkweg In 2021 werd de motie M2021-22 aangenomen. Waarin wordt verzocht; samen met de raad binnen een jaar na vaststelling van deze motie een integrale ontwikkelvisie/partiële omgevingsvisie te ontwikkelen voor het gebied achter de Kerkweg waarin het gehele gebied gefaseerd, maar integraal kan worden ontwikkeld. Bij de raad wordt opgehaald welke kaders we daaraan willen stellen. Voor kaders van de integrale visie kan gedacht worden aan: 1. De Kerkweg blijft als fietsverbinding behouden waarbij de comfort en de veiligheid van de fietser boven andere verkeersdeelnemers wordt gesteld. 2. De beeldtaal van het gehele gebied is homogeen, zowel in stedenbouw als architectuur. 3. Voor deelgebied overstijgende zaken zoals infrastructuur, groenstructuur, energie, maatregelen t.b.v. klimaat zijn de gestelde kaders in de visie duidelijk. 4. Op basis van het integrale plan is het per deelontwikkeling mogelijk om te faseren en een grondexploitatie op te stellen en om beiden in voortgang en middelen te monitoren. 5. Er wordt expliciet een zoeklocatie studie gedaan voor nieuwbouw van de St. Leonardus in het gebied om zo die ontwikkeling mogelijk te maken en zo de continuïteit te waarborgen. In 2022 en begin 2023 worden raadsmemo’s over de visie Kerkweg en de motie over de visie gecommuniceerd (D/2022/464072 en D/2022/494548).

Met als uitkomst dat de omstandigheden het nu nog niet toelaten om een integrale visie te ontwikkelen voor het gebied aan de Kerkweg. De nog te

nemen besluiten over de invulling van het gebied Assumburg Oud-Haerlem Tolhek hebben directie invloed op een te ontwikkelen visie voor de Kerkweg en kunnen de visie achterhalen. In 2025 wordt de verhuizing van de manage naar de Oosterweg aangekondigd. De omgevingsvergunning voor de flexwoningen aan de Zandhaver is ingetrokken (Z/2025/469251) . En via de raadmemo D/2025/706360 wordt geïnformeerd over de verkenning om de IKC Leonardus een nieuwe permante plek te geven, waardoor tijdelijke huisvesting niet nodig is. In het raadsmemo D/2025/748240 wordt gesproken over een samenhangende aanpak voor ruimtelijke opgaven Kerkweg en Tolhek, om bij te dragen aan het oplossen van de woningnood. Er wordt gesproken over de noodzaak van ontwikkelkaders voor deze gebieden. IKC Leonardus krijgt een nieuwe permanente locatie langs de Kerkweg. En onderzoek dient opgestart te worden naar het verplaatsen van het Zwembad naar Tolhek Oost. In november 2025 wordt de toezegging gedaan om bij de bestuursopdracht locatie J mee te nemen in het onderzoek naar een locatie voor het zwembad. T2025/039. Locatie J ligt in park Assumburg tussen de IJsclub en Communicatieweg. Uit onderzoek is gebleken dat de zichtbaarheid en bereikbaarheid van het IKC Leonardus aanzienlijk afneemt wanneer de basisschool wordt gesitueerd aan de Zandhaver.

Daarnaast spelen ruimtelijke randvoorwaarden zoals de beschikbaarheid van gronden en de mogelijkheden tot herinrichting een belangrijke rol. Met name de geluidsnormen bieden op deze locatie minder ruimte voor een optimale inrichting. Vanuit stedenbouwkundig oogpunt biedt de locatie aan de Kerkweg, op de huidige parkeerplaatsen en een deel van de speelweide van het zwembad (gelegen tussen de tennisbanen en het restaurant), betere kansen voor integratie in de stedelijke ontwikkeling. Deze locatie sluit beter aan bij de bestaande infrastructuur en biedt meer perspectief op een duurzame en toekomstbestendige inrichting.

Tolhek, van voormalige werklocatie naar een nieuw invulling Al vele jaren worden uiteenlopende ideeën geopperd om de Tolheklocatie een nieuwe invulling te geven. De locatie was tot 2014 in gebruik als werklocatie van de gemeentewerf, met daarnaast een afvalbrengstation (ABS) eveneens tot 2014. Afgelopen jaren is deze locatie ingezet als baggerdepot. In het verleden is het gebied achter het ABS gebruikt voor een asielzoekerscentrum (AZC 2002-2007). Tot 1 juli 2025 is de werklocatie gebruikt door IJmond Werkt! Het gebied van voormalig ABS en voormalig AZC wordt momenteel gereed gemaakt voor de bewoners van de 100 modulaire woningen. Het overige terrein van Tolhek wordt gereed gemaakt voor een ontwikkeling, waarbij we streven naar een integrale visie voor het totale gebied en omgeving, waarin wonen, sport en recreatie samenkomen en elkaar versterken.

Plannen voor Tolhek In 2017 zijn er plannen voor de ontwikkeling van de locatie Tolhek tot een kwalitatief hoogwaardige sportlocatie en het opstellen van een projectplan voor de verplaatsing van ODIN '59 naar het Tolhek en de herontwikkeling van de huidige locatie van ODIN '59 tot woningbouwlocatie. Op basis van het rapport 'Tolhek Heemskerk, bouwstenen voor een integrale ontwikkelingsvisie' van Arcadis (ID/2017/135296). In 2019 wordt besloten de uitwerking van de visie om het Tolhek te ontwikkelen tot een hoogwaardige sportlocatie te integreren in de op te stellen Omgevingsvisie. Uit de overleggen met ODIN ‘59 is gebleken dat de vereniging niet is te enthousiasmeren tot het doen van een nader onderzoek in een eventuele verplaatsing naar een nieuw te ontwikkelen sportlocatie op Tolhek. Ook IJsclub Kees Jongert heeft aangegeven zich op de huidige locatie verder te willen ontwikkelen (BIRB/2019/2811). In 2021 wordt de raad geïnformeerd over een intentieovereenkomst met de politie voor een mogelijk politiecentrum op Tolheklocatie (BIRM/2020/0685). Het centrum zou echter de verplaatsing van ODIN '59 volledig uitsluiten. In november 2021 laat de politie middels een brief aan Z/2025/483492 D/2026/770810

de raad weten, teleurgesteld te zijn dat het politiecentrum op Tolheklocatie niet mee is genomen in de ontwikkelperspectieven die op dat moment voorliggen en zien af van voorlopige inspanningen (I/2021/436). Een voorbereidingskrediet voor een ontwikkelperspectief wordt aangevraagd voor gebied Assumburg Oud Haerlem en Tolhek BIRB/2021/3071. Niet veel later wordt de Motie M 2021-04 ingediend en aangenomen;  Om in opvolging van de omgevingsvisie en gezien de noodzaak van nieuwe en betaalbare woningen nu een onafhankelijk en snel onderzoek te doen naar een plan voor de realisatie van de omgevingsvisie Tolhek, Oud Haarlem, Assumburg;  En daarbij het uitgangspunt te hanteren in de visie dat voor dit gebied wordt gestreefd naar een symbiose van woningbouw, sport en recreatie, waarbij woningbouw en, in samenhang daarmee, de adequate (her)huisvesting van de reeds in het gebied aanwezige sportclubs prioriteit hebben voordat voor nieuwe sportclubs en andere organisaties een plek in het plangebied wordt toebedacht of toegezegd;  De betrokken sportclubs actief bij dit onderzoek te betrekken en rekening te houden met hun wensen. In 2023 is de visie AOHT vastgesteld door de raad, waarin Tolhek een nieuwe woningbouwlocatie wordt met 250 woningen en ruimte aan de rand voor een manege. In april 2023 wordt besproken om op Tolhek Oost flexwoningen te realiseren, 50 stuks.

Daarnaast is gevraagd de mogelijk te onderzoek om nog eens 50 flexwoningen te realiseren op Tolhek Oost. In september 2023 wordt een locatiebesluit genomen voor de realisatie van maximaal 100 flexwoningen op Tolhek Oost (D/2023/572777). Tolhek Oost beslaat ongeveer de ruimte van de manege en een deel van de woningbouwlocatie welke in de visie AOHT zijn opgenomen. In 2024 wordt het definitieve plan voor de flexwoningen ingediend. In deze stukken worden 100 modulaire woningen op Tolhek Oost neergezet voor een periode van 30 jaar (D/2024/634349). De motie Geen manege in park Assumburg (M 2023-10) wordt aangenomen. Hierdoor vervalt de locatie AOHT voor een manage die verplaatst zou worden van de Kerkweg. In 2023 wordt bekend dat er een nieuw AZC voor gemeente Uitgeest en Heemskerk moet komen, de gronden tussen Tolhek locatie en Uitgeest worden aangewezen als meest geschikte locatie (raadsinformatiebrief 19 december 2023). Echter voor de bereikbaarheid van deze gronden is een goede toegangsweg door Tolhek locatie noodzakelijk. In 2025 is een raadsmemo uitgegaan Voortgang Tolhek (D/2024/692429), waarin de complexiteit van de locatie en opgave worden aangekaart en waarin wordt gesproken over een quickscan van Tolhek.

De quickscan onderstreept de uitdagende opgave om 250 woningen met een hoge stedelijke dichtheid op een kwalitatieve manier te integreren in het bestaande stedenbouwkundige en landschappelijke weefsel. Tegelijkertijd worden er kansen gezien om innovatieve oplossingen te ontwikkelen die recht doen aan zowel de ruimtelijke kwaliteit als de ambitie van de gemeente om van Tolhek een levendige en sociaal sterke buurt te maken. Door het realiseren van het zwembad en mogelijk sporthal(len) op Tolhek ontstaat een unieke combinatie van wonen en sporten. Dit maakt Tolhek tot een aantrekkelijke plek met rustige gebieden voor wonen en verblijven. Wanneer ook de ontsluiting van het gebied en de entree van Heemskerk worden verbeterd, kan Tolhek zich echt ontwikkelen tot een volwaardig en verbonden onderdeel van Heemskerk.

Z/2025/483492 D/2026/770810

Heemskerk door de jaren heen Hieronder wordt in een korte samenvatting getoond hoe Heemskerk zich door de jaren heen ontwikkeld. In de tekst wordt voornamelijk gefocust op de locaties Kerkweg en Tolhek.

1925 Heemskerk Heemskerk is hier nog een klein dorp dat bestaat uit enkele straten met lintbebouwing. De Molenbuurt bestond voornamelijk uit tuindersgronden. Assumertolhek was toen voornamelijk polderland.

1971 Heemskerk Heemskerk is hier een dorp met meerdere woonbuurten. De oude straten met lintbebouwing zijn nog zichtbaar in het stratenpatroon. De eerste uitbreidingswijken als Oosterzij, Poelenburg, Assumburg en De Maer zijn een feit. Het zwembad heeft een instructiebad gekregen in 1971 en is in 1964 gerealiseerd als buitenzwembad aan de Kerkweg. Het zwembad ligt buiten de bebouwde kom, aan de rand van Heemskerk. Assumertolhek is beter bereikbaar geworden door aanleg van de Baandert.

Z/2025/483492 D/2026/770810

1983 Heemskerk De woonwijk de Die is inmiddels gebouwd. We zien de eerste contouren van het Tolhekterrein en sportpark in Assumburg, zoals we deze nu kennen. De sportboulevard ligt hier nog steeds aan de rand van Heemskerk.

1993 Heemskerk De woonwijk Commandeurs is deels gebouwd. Lege plekken binnen Heemskerk worden opgevuld met meer woningen. De woningen komen dichtbij de sportboulevard.

Z/2025/483492 D/2026/770810

2024 Heemskerk De woonwijk Commandeurs is afgebouwd, de sportboulevard ligt omsloten door woningen. De begraafplaats Eikenhof II is ontstaan in 2011 en ook zijn er plannen om een deel van Eikenhof II te voorzien van woningen. In 2026 wordt het oostelijk deel van Tolhek opgeleverd met 100 modulaire woningen.

Slotbeschouwing en conclusie Terugkijkend op de besluitvorming rond de Kerkweg en Tolhek wordt duidelijk dat beide locaties al lange tijd onderwerp zijn van bestuurlijke aandacht en ruimtelijke ambities. Wat daarbij steeds terugkeert, is de zoektocht naar een zorgvuldige balans tussen wonen, sport, recreatie en bereikbaarheid, binnen een gebied dat onder invloed staat van stedelijke groei en veranderende maatschappelijke behoeften. Voor de Kerkweg is zichtbaar hoe een oorspronkelijke sportboulevard geleidelijk is getransformeerd tot een gebied dat steeds meer onderdeel is geworden van het stedelijk weefsel van Heemskerk. De afname van sportfuncties, de noodzaak tot vernieuwing van het zwembad en de behoefte aan een duurzame en goed ingepaste onderwijsvoorziening zorgen ervoor dat heroverweging van het gebied op zijn plaats is. Hoewel een integrale visie in het verleden nog niet haalbaar bleek, zijn de voorwaarden voor concrete vervolgstappen inmiddels veranderd. Voor Tolhek geldt dat het gebied zich heeft ontwikkeld van een monofunctionele werklocatie naar een veelzijdige gebiedsopgave, waarin woningbouw, sport, recreatie en bereikbaarheid samenkomen. De vaststelling van de visie AOHT, de realisatie van modulaire woningen, het vervallen van de manege en de verkenning van sport- en zwembadvoorzieningen hebben het toekomstbeeld van Tolhek aanzienlijk aangescherpt.

De recente quickscan laat zien dat de opgave complex is, maar tegelijkertijd ook kansen biedt voor een onderscheidende en kwalitatieve gebiedsontwikkeling. Deze terugblik laat zien dat de keuzes die nu in het raadsvoorstel worden voorgelegd niet op zichzelf staan, maar logisch voortkomen uit eerdere besluitvorming, gewijzigde inzichten en actuele ruimtelijke opgaven. Met het raadsvoorstel wordt een volgende stap gezet in het samenbrengen van wonen, sport en voorzieningen op toekomstbestendige locaties, met oog voor ruimtelijke kwaliteit, maatschappelijke meerwaarde en bestuurlijke consistentie.

Z/2025/483492 D/2026/770810