Bijlage 1. Regionale Detailhandelsvisie 2026

Als richtlijn voor lokale uitwerking stellen we voor om maximaal 10% van het totale bedrijfsoppervlakte met een maximum van 50 m² wvo te hanteren. Een klein oppervlakte zorgt ervoor dat een bedrijf slechts een beperkt assortiment kan aanbieden en daarmee niet concurrerend wordt met reguliere winkels. Dankzij

26

Regionale Detailhandelsvisie IJmond

27

het beperkte assortiment ligt de nadruk op verkoop van eigen producten (bijv. onderdelen, accessoires). Perifere clusters zijn bestemd voor volumineuze detailhandel Volumineuze detailhandel willen we graag concentreren op de perifere clusters in de regio, namelijk Marlo Center, Parallelweg, Rijksstraatweg en Broekerwerf. Het gaat om de volgende volumineuze goederen: auto’s, boten en caravans (ABC-goederen), bouwmarkten, tuincentra, meubelwinkels en winkels in keukens en sanitair. Op twee perifere clusters zijn momenteel ook andere vormen van detailhandel aanwezig, zoals supermarkten, drogist en discounters. Het gaat om Marlo Center en Rijksstraatweg. Deze perifere clusters zijn primair gericht op volumineuze detailhandel. Verdere uitbreiding van dagelijkse en recreatieve detailhandel is in principe ongewenst. Uitzondering vormt een lopend initiatief van verplaatsing van een supermarkt naar de Rijksstraatweg, waaraan de gemeente Heemskerk meewerkt. Licht uitbreiding van detailhandel zal hier niet per definitie worden verboden.

Provinciaal beleid bedrijventerreinen, kantoorlocaties en landelijk gebied Voor detailhandel op bedrijventerreinen en kantoorlocaties zijn regels opgenomen in de Omgevingsverordening NH2022. Een omgevingsplan kan alleen nieuwe detailhandel mogelijk maken op bedrijventerrein of kantoorlocaties, indien sprake is van detailhandel in de vorm van: a) een afhaalpunt ten behoeve van internethandel; b) detailhandel die zowel bedrijfseconomisch als ruimtelijk ondergeschikt is aan de toegelaten bedrijfsuitoefening en daarop nauw aansluit; c) brand- of explosiegevaarlijke detailhandel; of d) volumineuze detailhandel indien deze in winkelgebieden uit een oogpunt van hinder, veiligheid of verkeersaantrekkende werking niet inpasbaar is. Als het totaal winkelvloeroppervlak van de nieuwe volumineuze detailhandel meer dan 1.500 m² bedraagt, geldt aanvullend dat: 1) dit aantoonbaar niet leidt tot ruimtelijk relevante leegstand in bestaande winkelgebieden; 2) de regionale adviescommissie detailhandel hierover advies heeft uitgebracht. Ook voor detailhandel in landelijk gebied zijn aanvullende regels opgenomen in de Omgevingsverordening NH2022.

Een omgevingsplan maakt ter plaatse van het werkingsgebied Landelijk gebied geen nieuwe detailhandelsbedrijven mogelijk, tenzij a) deze onderdeel vormt van een nieuw winkelgebied in een grootschalige stads- of dorpsontwikkeling; b) wordt gemotiveerd dat dit niet leidt tot ruimtelijk relevante leegstand van bestaande winkelgebieden; en c) bij nieuwe detailhandel meer dan 500 m² winkelvloeroppervlak de regionale adviescommissie detailhandel hierover advies heeft uitgebracht.

Nieuwe detailhandel bij gebiedsontwikkelingen en grootschalige woningbouw Het versterken van de hoofdstructuur is één van de belangrijkste uitgangspunten uit deze regionale detailhandelsvisie. Nieuwe inwoners in de regio door woningbouw en gebiedsontwikkeling worden bediend door de bestaande winkels in de hoofdstructuur. Alleen wanneer een gebiedsontwikkeling voldoende substantieel is, kan er aanleiding zijn voor een aanvullend dagelijks en wijkgericht winkelgebied. In het algemeen geldt voor een supermarkt een ondergrens van 3.000 nieuwe woningen voor voldoende omzetpotentieel, zonder dat de bestaande hoofdstructuur onevenredig onder druk wordt gezet. Een ruimtelijke toets op de behoefte en effecten op de hoofdstructuur en regionale afstemming is daarbij vereist.

Regionale Detailhandelsvisie IJmond

5.1.2 Specifieke uitwerkingen Supermarkten Supermarkten concentreren zich binnen de hoofdstructuur (zie hoofdstuk 3), in aansluiting op het provinciale beleid. De regio IJmond beschikt al over relatief veel supermarktmeters. Tegelijkertijd zetten diverse bestaande supermarkten in op schaalvergroting en zijn er diverse initiatieven, terwijl de marktruimte voor supermarkten verzadigd is. Om supermarkten optimaal de hoofdstructuur te laten versterken geven we richtlijnen mee voor lokaal supermarktbeleid. We doen dit vanuit de volgende argumenten: • Synergie met andere voorzieningen: concentratie zorgt voor levendige winkelgebieden met voldoende kritische massa. Supermarkten trekken immers veel bezoekers. Dit komt ten goede aan omliggende speciaalzaken en horeca en vergroot de leefbaarheid in centra. Supermarkten zorgen voor veel aanloop en hebben vaak goede parkeervoorzieningen. Dit zorgt voor een win-winsituatie. Zo kan het faciliteren van nieuwe supermarktinitiatieven zorgen voor een kwaliteitsimpuls in een centrum. Voorwaarde is wel dat er goed wordt nagedacht over de integrale en lange termijn consequenties. • Beperking van versnippering: door het beperken van versnippering voorkomen we dat winkelvoorzieningen zich verspreiden over te veel locaties, wat leidt tot leegstand en verzwakking van bestaande centra.

• Dichtbij voor iedereen: (zeer) grote supermarkten of centra met veel supermarkten kunnen andere winkelgebieden verdringen. Door supermarkten te spreiden over woonwijken in de huidige hoofdstructuur, wordt dagelijkse boodschappen doen toegankelijker voor mensen zonder auto, zoals ouderen, jongeren en mensen met een beperking. • Winkeldiversiteit en lokaal ondernemerschap: een overaanbod aan supermarkten leidt tot onderlinge concurrentie. Dit kan impact hebben op lokaal ondernemerschap. Supermarkten breiden hun assortiment steeds verder uit (vers, maaltijden, non-food), waardoor ze direct concurreren met speciaalzaken zoals de bakker, slager, groenteboer en drogist. Juist deze specialisten willen we behouden. Supermarktinitiatieven met een regionale impact stemmen we regionaal af. Het uitgangspunt is dat daar waar er regionale effecten zijn, deze afgestemd worden en in samenhang worden bekeken. Er geldt lokale autonomie voor keuzes die alleen lokaal impact hebben. Daarbij is er ook oog voor de eigen structuur in de IJmond. De situatie in IJmond-Noord en IJmond-Zuid is verschillend. Zo is het overaanbod in Velsen/IJmond-Zuid minder groot dan in IJmond-Noord. Door het kanaal, de langgerektheid en de kernenstructuur is de regionale impact van keuzes op dagelijkse koopstromen niet overal gelijk.

Nieuwe supermarktontwikkelingen (schaalvergroting, verplaatsing of nieuwe supermarkt) mogen de hoofdstructuur niet onder druk zetten. Daarbij gelden de volgende richtlijnen voor lokaal beleid: • Supermarkten buiten de hoofdstructuur mogen op hun huidige plek blijven. Deze solitaire supermarkten worden niet verder versterkt en krijgen geen mogelijkheid om uit te breiden. Idealiter verplaatsen deze vestigingen op termijn naar de hoofdstructuur (binnen of direct grenzend aan het winkelgebied waarbij een samenhangend geheel ontstaat), mits ruimtelijk inpasbaar. • We staan geen nieuwe supermarkten meer toe, tenzij er sprake is van grootschalige gebiedsontwikkeling. Voor toevoeging van een nieuwe supermarkt geldt algemeen een ondergrens van circa 3.000 nieuwe woningen. Bij deze volumes is er voldoende omzetpotentieel voor een supermarkt zonder dat het de bestaande hoofdstructuur onevenredig onder druk zet. • Supermarktinitiatieven dienen getoetst te worden op effecten op de hoofdstructuur. Een ruimtelijke onderbouwing inclusief distributieplanologisch onderzoek (DPO) en beschouwing van de effecten op de hoofdstructuur is noodzakelijk. Daarbij wordt ook getoetst op een balans binnen de hoofdstructuur: de positie van winkelgebieden in de omgeving mag niet onder druk komen te staan. Dit kan betekenen dat een extra supermarkt in een winkelgebied door

28

29

Regionale Detailhandelsvisie IJmond

verplaatsing van elders ongewenst kan zijn omdat de positie van dit specifieke winkelgebied te sterk wordt. De IJmondse gemeenten zijn lokaal aan zet om supermarktbeleid verder uit te werken. Er zijn verschillende manieren waarop gemeenten dit kunnen doen: • Regie op initiatieven: alle huidige supermarktlocaties krijgen een specifieke supermarktbestemming, in plaats van een algemene detailhandelsbestemming. De bestaande supermarkten worden op basis van de huidige omvang ingetekend op bouwvlak. Zo kan de gemeente een supermarktinitiatief afwegen. Ook betekent dit dat op overige locaties met een algemene detailhandelsbestemming nieuwe supermarkten niet direct mogelijk zijn en hiervoor een planologische procedure dient te worden doorlopen. • Regie op schaalvergroting: Om in te spelen op trends (zoals winkelbeleving, gemak, assortiment) zetten diverse formules in op schaalvergroting. Grote supermarkten hebben echter een groot verzorgingsgebied en voeren een breed assortiment. De regionale detailhandelsvisie streeft een goede balans na tussen de winkelgebieden en wil voldoende bestaansrecht houden voor lokale (vers)aanbieders (zoals de bakker, slager en groenteboer) en kleinere supermarkten met een buurtfunctie. Gemeenten kunnen lokaal een maximale omvang voor supermarkten vaststellen om zo een gelijk speelveld te waarborgen.

Gezien de supermarktstructuur in de IJmond geldt een middelgrote supermarkt (met een bovengrens van 1.500 m² wvo) als marktconform en biedt deze voldoende ruimte om in te spelen om te hedendaagse consumententrends. Voor nieuwe initiatieven hanteren wij deze 1.500 m² wvo als richtgetal, met enige marge naar boven, afhankelijk van de ruimtelijk-economische context en de functie van het gebied. Richtlijnen voor supermarktinitiatieven De richtlijnen voor supermarkten uit voorgaande paragraaf staan weergegeven in onderstaand stroomschema. Dit stroomschema kan door de gemeenten gebruikt worden om ruimtelijke initiatieven te beoordelen. Daarnaast is in bijlage 2 een compleet overzicht opgenomen van alle huidige supermarkten (augustus 2025). In deze bijlage staat ook een overzicht van verschillende supermarkttypen en bijbehorende kenmerken.

Figuur 3: Stroomschema met richtlijnen voor supermarktinitiatieven Initiatief

Nieuwvestiging

Gebieds ontwikkeling < 3.000 woningen

Negatief advies

Verplaatsing

Uitbreiding

Gebiedsontwikkeling > 3.000 woningen

Toets op effecten en regionale afweging

Supermarkt ligt buiten de hoofdstructuur

Supermarkt ligt binnen de hoofdstructuur

Nieuwe locatie ligt buiten de hoofdstructuur

Nieuw locatie ligt binnen de hoofdstructuur

Negatief advies

Toets op effecten en regionale afweging

Negatief advies

Toets op effecten en regionale afweging

Regionale Detailhandelsvisie IJmond

Kringloopwinkels Kringloopwinkels vervullen een belangrijke maatschappelijke rol. Ze bieden betaalbare producten voor inwoners en dragen bij aan een circulaire economie. In de regio IJmond ondersteunen we deze functies, maar wel met het oog op versterking van de hoofdstructuur. We sluiten hiervoor aan bij het detailhandelsbeleid van de provincie Noord-Holland. Nieuwe kringloopwinkels horen in principe thuis in bestaande winkelgebieden. Daar dragen ze bij aan levendigheid en bezoekersstromen. Alleen voor kringloopwinkels gericht op volumineuze artikelen kan een uitzondering worden gemaakt. Internetafhaalpunten We sluiten aan bij provinciaal beleid. Afhaallocaties waar goederen worden getoond (zijnde winkels) zijn niet toegestaan op bedrijventerreinen. Afhaalpunten waar geen goederen worden getoond worden bij voorkeur gevestigd in winkelgebieden vanwege de synergievoordelen met bestaande winkels. Ze mogen zich ook vestigen op bedrijventerreinen of kantoorlocaties, mits goederen niet worden geëtaleerd en er geen productadvisering en verkoop plaatsvindt. In dit geval valt de vestiging niet onder de definitie detailhandel. Boerderijwinkels In Noord-Holland zijn diverse regio’s met aanwezigheid van boerderijwinkels. In de regio IJmond is de agrarische sector minder aanwezig en daarmee ook de boerderijwinkels.

Wel vinden we van belang hier kaders voor te stellen mochten er initiatieven spelen. We zien boerderijwinkels als een waardevolle aanvulling: ze stimuleren directe verkoop van producent naar consument, consumenten krijgen meer inzicht in de herkomst en productiewijze van voedsel, dragen bij aan de vitaliteit van het platteland en bieden voor boeren een extra inkomstenbron. We willen wel voorkomen dat boerderijwinkels overmatig gaan concurreren met dagelijkse winkels in de hoofdstructuur, waar we juist inzetten op concentratie en de huren ook hoger liggen. Initiatieven zijn toegestaan, mits producten worden verkocht die op de betreffende boerderij of boerderijen in de regio zijn geproduceerd of direct aan het agrarisch bedrijf zijn gerelateerd.

5.2 Toetsingskader nieuwe initiatieven Toetsing door Adviescommissie Detailhandel Noord-Holland De provincie heeft een Adviescommissie detailhandel. Deze adviescommissie speelt een centrale rol bij het beoordeling van nieuwe detailhandelsinitiatieven. Nieuwe initiatieven voor detailhandel worden door de Adviescommissie Detailhandel bovenregionaal afgestemd en getoetst aan de Omgevingsverordening NH2022 en het provinciaal detailhandelsbeleid. In de Omgevingsverordening MH2022 is opgenomen wanneer advisering door de adviescommissie verplicht is. In onderstaand stroomschema staat weergegeven hoe om te gaan met nieuwe initiatieven en wanneer advisering door de provinciale adviescommissie noodzakelijk is. Voor specifieke vormen van detailhandel (zoals boerderijwinkels en ondergeschikte detailhandel) staan aparte kaders opgenomen in paragraaf 5.1. Ook voor detailhandel in landelijk gebied heeft de provincie aparte regels opgenomen (zie kader paragraaf 5.1).

30

31

Regionale Detailhandelsvisie IJmond

Figuur 4: Stroomschema detailhandelsinitiatieven Nieuw initiatief Binnen hoofdstructuur

< 1.500 m²

Gemeentelijke afweging

> 1.500 m²

Advisering door provinciale adviescommissie

Op bedrijventerreinen

Buiten hoofdstructuur

< 500 m²

> 500 m²

Gemeentelijke afweging

Advisering door provinciale adviescommissie

> 1.500 m²

< 1.500 m²

Gemeentelijke afweging

Advisering door provinciale adviescommisie

De gemeente is verplicht de Adviescommissie Detailhandel bij bovenstaande om advies te vragen, vóór de vaststelling van een omgevingsplan of het nemen van een project besluit. Het advies van de commissie is een advies aan de betreffende gemeente en aan de provincie. Het advies wordt gebaseerd op provinciaal beleid, regionale visies en eventueel gemeentelijk beleid. De adviescommissie beoordeelt onder meer de plaats en het draagvlak van de ontwikkeling vanuit de regionale structuur en marktruimte, de mobiliteitseffecten en de ruimtelijke inpassing. De gemeente is verantwoordelijk voor het verstrekken van de informatie daarover. Regionale afstemming van detailhandelsinitiatieven Regionale afstemming van detailhandelsinitiatieven is een belangrijk uitgangspunt uit deze detailhandelsvisie. Via een vaste overlegstructuur worden initiatieven gedeeld en besproken. Het gaat daarbij om alle supermarktinitiatieven. Ook alle initiatieven die onder toetsing van de provinciale Adviescommissie Detailhandel vallen, dienen eerst in de regio besproken te worden. Zo blijft iedereen op de hoogte van belangrijke ontwikkelingen in de regio. Het bespreken van initiatieven kan volgens een vast afstemmingsformat (zie tabel 4). Met dit format kunnen gemeenten elkaar informeren en bepalen of afstemming noodzakelijk is. Afstemming over initiatieven vindt vervolgens plaats door een advies te geven.

Het initiatief kan als positief of negatief beoordeeld worden. Een neutraal advies is mogelijk wanneer het initiatief geen impact heeft op het functioneren van eigen winkelgebied. Dit advies is niet bindend. Het uitgangspunt is dat we met elkaar in gesprek blijven en de gelegenheid bieden om een zienswijze door te geven.

Tabel 4: Voorbeeld afstemmingsformat initiatieven Thema Locatie (incl. kaart / afbakening plan) Huidige planstatus in bestemmingsplan Huidige situatie (kwantitatief; o.a. omvang, leegstand, beschrijving initiatief)

Toelichting

Regionale Detailhandelsvisie IJmond

Huidige situatie (kwalitatief; o.a. leegstand, onderscheidend vermogen, reikwijdte plan, etc.) Ambitie van plannen Samenhang met lokaal en regionaal beleid Neveneffecten (bijvoorbeeld onderbouwing Ladder, verkeer, etc.)

32

33

Regionale Detailhandelsvisie IJmond

Bijlage 1 Planvoorraad Tabel 5: Planvoorraad detailhandel Gemeente

Naam winkelgebied

Omschrijving Plan

Omvang (in m² bvo)

Branche

Status

Beverwijk

De Bazaar

Ruimte voor (kleine) winkels in fase 1 van de gebiedsontwikkeling

Nog niet bekend

Nog niet bekend

Zacht

Heemskerk

Rijksstraatweg

Verplaatsing supermarkt Aldi van Gerrit van Assendelftstraat in centrum Heemskerk naar Rijksstraatweg

Nog niet bekend

Dagelijks

Hard

Heemskerk

Stationsgebied

Woningbouw inclusief enkele voorzieningen gericht op reizigers

600-800 m²

Nog niet bekend

Zacht

Velsen

Centrum IJmuiden

Uitbreiding supermarkt, inclusief woningen bovenop

Nog niet bekend

Dagelijks

Zacht

34

Regionale Detailhandelsvisie IJmond

Bijlage 2 Supermarkten Tabel 6: Overzicht supermarkten regio IJmond Gemeente

Locatie

Naam

Beverwijk

Centrum Beverwijk

Albert Heijn

Centrum Beverwijk

Promo

315

Centrum Beverwijk

Stokrotka Sklep

195

Centrum Beverwijk

Vomar

1.265

De Bazaar

Amazing Oriental

1.055

Marlo Center

ALDI

Marlo Center

DekaMarkt

4.090

Marlo Center

Lidl

1.170

Plantage Beverwijk

Vomar

1.365

Wijkerbaan

Albert Heijn

1.235

Wijkerbaan

ALDI

680

Wijkerbaan

Budget Food

385

Verspreid

Spar

390

Verspreid

Vomar

1.165

Verspreid

DekaMarkt

1.765

Centrum Heemskerk

Albert Heijn

1.225

Centrum Heemskerk

ALDI

Centrum Heemskerk

DekaMarkt

Centrum Heemskerk

Vomar

910

Citadel

Vomar

1.495

Europaplein

Albert Heijn

1.340

Europaplein

Lidl

1.360

Haydnplein

Jumbo

1.795

Rijksstraatweg

Albert Heijn

2.785

Rijksstraatweg

Vomar

1.170

Centrum IJmuiden

Albert Heijn

1.485

Centrum IJmuiden

DekaMarkt

935

Centrum IJmuiden

Food Plus

130

Centrum IJmuiden

Vomar

1.425

Santpoort Noord

DekaMarkt

1.480

Santpoort Zuid

DekaMarkt

1.685

Velsen Noord

DekaMarkt

945

Velserbroek

DekaMarkt

1.790

Heemskerk

Velsen

Omvang (in m² wvo) 1.130

835

745 2.180

35

Regionale Detailhandelsvisie IJmond

Velserbroek

Vomar

1.310

Kennemerlaan

Vomar

2.035

Zeewijkpassage

Aldi

880

Zeewijkpassage

DekaMarkt

Verspreid

Lidl

805

Verspreid

FoodLovers

220

Verspreid

DekaMarkt

465

1.965

Bron: Locatus, 2025. Afgerond op vijftallen.

Verschillende supermarkttypen en bijbehorende kenmerken In onderstaande tabel staat een overzicht van de verschillende typen supermarkten en bijbehorende kenmerken, assortiment en verzorgingsfunctie. Hierin wordt onderscheidt gemaakt tussen de volgende typen supermarkten: to go formules, kleine supermarkten, middelgrote supermarkten, grote supermarkten en XXL-formules.

Tabel 7: Verschillende supermarkttypen en kenmerken Formaat

Assortiment

Kenmerken

Verzorgingsfunctie

To go formules:

- Zeer beperkt assortiment: broodjes, snacks, dranken, kant- en klare maaltijden en enkele basisproducten - Nauwelijks non-food, enkele huishoudelijke artikelen

- Gericht op snelheid en gemak. - aankoop ‘voor onderweg’ - ruime openingstijden

- Lokaal

Kleine supermarkt: 600–1.000 m²

- Basisassortiment, veel huismerk, beperkte A-merken - Vers: Compacte AGF, bake-off brood, voorverpakte vleeswaren - Non-food: Beperkt, huishoudelijke artikelen en seizoensproducten

- Compacte routing, smalle gangpaden. - Soms pakketpunt

- Lokaal

Middelgrote

- Volledig basisassortiment, meer variatie in merken - Vers: grotere AGF-hoek, ruime bake-off brood, beperkt vers vlees - Non-food: huishoudelijke artikelen, verzorging en seizoensartikelen

- Ruimere indeling

- Lokaal

- Compleet assortiment voor weekboodschappen - Kleine servicebalie

- Vaak in wijken en kleinere kernen

Grote supermarkt: 1.500–2.500 m²

- Breed en diep assortiment, wereldkeuken, meer A-merken - Vers: uitgebreide AGF, vers brood, kaas en vleeswaren, soms vis - Non-food: breed assortiment huishoudelijke artikelen, verzorging, vermaak en seizoensartikelen

- Grotere AGF-afdeling, bakkerij en wijnhoek - Servicebalie, soms PostNL-punt

- Bovenlokaal

XXL formule:

- Food: zeer breed assortiment, inclusief luxe producten, delicatessen, internationale keuken - Vers: volledige versbeleving: slagerij, vis, kaas, bakkerij, warme maaltijden, foodcourt - Non-food: groot assortiment huishoudelijke artikelen, verzorging, vermaak, keukenaccessoires, tuinartikelen, seizoensproducten

- Foodcourt/horeca, ruime gangpaden, thematische zones. - Flagshipstore-ervaring.

- Bovenlokaal tot regionaal

< 400 m²

supermarkt: 1.000–1.500 m²

> 2.500 m²

- Vaak op trafficlocaties, zoals stations

- Vaak in dorpen en buurten

- Gericht op stadswijken en grotere kernen

- Stadsfunctie

Regionale Detailhandelsvisie IJmond

Colofon Datum: 2 december 2025 Projectnummer: 24.319 Opdrachtgever: Gemeenten Beverwijk, Heemskerk en Velsen Opdrachtnemer: Stec Groep Adviseurs: Martijn Exterkate en Mick Peters Stec Groep Onderzoek en advies over wonen, werken en leefomgeving Postbus 217, 6800 AE Arnhem Willemsplein 5, 6811 KA Arnhem www.stec.nl

36