Document · PDF

Bijlage 1. Regionaal Koersplan aanpak Huiselijk Geweld en Kindermishandeling 2025–2028

Raadsvergadering 28 mei 2026, gemeente HeemskerkBij agendapunt: Vaststellen lijst van ingekomen documenten7.845 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025-2028

Veilig en Verbonden

Veiligheidsregio Kennemerland

INHOUD Voorwoord

4 | Monitoring

1 | Inleiding

5 | Communicatie

1.1 Cijfers 1.2 Waarom een regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en 1.2 kindermishandeling HGKM 1.3 Hoe is het regionale Koersplan tot stand gekomen? 1.4 Leeswijzer; opbouw van het regionale Koersplan

5 5

6 | Financieel

7 7

7 | Risico's en randvoorwaarden

2 | Regionale ambitie en leidende principes

Bijlagen

2.1 Regionale ambitie 2.2 Leidende principes

8 8

3 | Ontwikkelopgaven 2025 - 2028

1. Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming 2. Projectstructuur regionaal Koersplan 3. Begrippenlijst HGKM 4. Cijfers en statistieken 5. Afkortingenlijst

22 23 25 28 29

3.1 Bewustwording en signalering 3.2 Versterken lokale teams in hun rol 3.3 Versterking van de samenwerking 3.4 Vakmanschap

13 14 15 17

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

VOORWOORD Beste lezers, Huiselijk geweld en kindermishandeling spelen zich vaak achter gesloten deuren af, maar hebben een diepe invloed op het leven van mensen. De gevolgen reiken verder dan het moment zelf en kunnen generaties lang doorwerken. De cijfers liegen er niet om. En achter die cijfers schuilen mensen: ouders, kinderen, partners, ouderen. Mensen die recht hebben op veiligheid, vertrouwen en een toekomst zonder geweld. Als bestuurders, vertegenwoordigers van gemeenten en partners in de Veiligheidsregio Kennemerland voelen wij een gezamenlijke verantwoordelijkheid om de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling te versterken. Wij zetten ons met volle overtuiging in om huishoudens te ondersteunen bij het stoppen en herstellen van huiselijk geweld, en bieden bescherming waar dat nodig is. Want niemand, geen enkele professional, organisatie of gemeente, kan dit probleem in zijn eentje oplossen. Alleen door domeinoverstijgende samenwerking, én in nauwe verbinding met huishoudens en hun netwerk, kunnen we de cirkel van geweld doorbreken en werken aan duurzame veiligheid. Daarom onderschrijven wij dit regionale Koersplan van harte. Het vormt de basis voor een integrale, systeemgerichte aanpak waarin we als netwerk samen werken aan veiligheid in gezinnen en huishoudens.

Het doorbreken van patronen van geweld vraagt om aandacht voor de onderliggende dynamiek tussen alle leden van een huishouden of relationele context. Tegelijkertijd vraagt het een scherp oog voor situaties waarin die dynamiek minder relevant is, zoals bij intieme

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

terreur of ernstige dreiging van femicide, en waarin juist snel handelen en bescherming centraal staan. De bescherming van kinderen maakt daar onlosmakelijk deel van uit en moet zorgvuldig worden meegenomen in elke afweging. We kiezen bewust voor verbinding in plaats van versnippering en voor gezamenlijke verantwoordelijkheid in plaats van het estafettemodel, omdat dit te vaak leidt tot vertraging en herhaling. Daarbij is het essentieel dat we luisteren naar de mensen om wie het gaat, en in samenwerking passende hulp organiseren. Dit Koersplan is geen eindpunt, maar een duidelijke stap voorwaarts. Het biedt richting aan de beweging die nodig is. Dat vraagt inzet, vertrouwen en doorzettingsvermogen van iedereen die betrokken is, zowel op bestuurlijk als uitvoerend niveau. Wij committeren ons aan de uitvoering van dit Koersplan en blijven ons actief inzetten voor een Veiligheidsregio waarin iedereen zich veilig voelt. In elke levensfase en in elk huishouden. Want voor geweld is nergens plaats, nu niet en in de toekomst niet. Bestuurlijk Ambassadeursteam

1 | INLEIDING Huiselijk geweld komt voor in alle lagen van de samenleving. Het is de meest voorkomende vorm van geweld in Nederland en vormt een groot maatschappelijk probleem met een enorme impact, zowel persoonlijk als maatschappelijk, op korte en langere termijn. Mensen die te maken hebben (gehad) met ernstig huiselijk geweld doen bijvoorbeeld vaker beroep op zorg en vallen vaker uit op het werk. Opgroeien in een gezin met agressie en geweld maakt kinderen kwetsbaarder op allerlei terreinen. Het vergroot de kans dat zij later zelf geweld gebruiken tegen hun partner, kinderen en/of ouder(s). Ook is de kans op herhaald slachtofferschap groter. Zo kan een geweldsspiraal ontstaan, die over generaties heen doorgaat. Huiselijk geweld is een koepelterm voor verschillende uitingen van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Het omvat alle vormen van misbruikend, verwaarlozend of gewelddadig relationeel gedrag. Het betreft zowel lichamelijk als psychisch en seksueel geweld in partner-, gezins- en familierelaties. Voorbeelden zijn kindermishandeling, intieme terreur, ouderenmishandeling (inclusief financiële uitbuiting) en eergerelateerd geweld.

Definitie onveiligheid Acute onveiligheid: een persoon is in direct fysiek gevaar, diens veiligheid is de komende dagen niet gegarandeerd en hij of zij heeft direct bescherming nodig. De aanwezigheid van fysiek of seksueel geweld (met of zonder letsel), of de afwezigheid van de meest basale verzorging voor kinderen (of zorgafhankelijke volwassenen). Het kan ook gaan om het onnodig toedienen of onthouden van medicijnen of het onthouden of verlenen van onnodige medische zorg. Onthulling (‘disclosure’): wordt ook gezien als vorm van acute onveiligheid. Hiervan is sprake als kinderen (of zorgafhankelijke volwassenen) uit zichzelf een professional om hulp vragen bij kindermishandeling of huiselijk geweld, of zich hierover uiten zonder expliciet om hulp te vragen. Dit betekent meestal dat het slachtoffer een acute crisis ervaart en vreest voor de veiligheid en/of welzijn van zichzelf of gezinsleden. Structurele onveiligheid: er is sprake van herhaling of het voortduren van een onveilige situatie of geweld. Gaat soms om patronen van herhaald, terugkerend geweld of verwaarlozing. Structurele onveiligheid heeft schadelijke gevolgen door de herhaling van de feiten, de voortdurende dreiging en (emotionele) onveiligheid. In dit regionale Koersplan gebruiken we de termen Huiselijk Geweld en Kindermishandeling (HGKM).

Daarmee bedoelen we onveiligheid in álle typen huishoudens: één- en meerpersoons huishoudens, met én zonder minderjarige kinderen.

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

1 | INLEIDING

1.1 Cijfers In 2022 gaf bijna 9% van de Nederlandse bevolking van 16 jaar en ouder aan in de afgelopen 12 maanden slachtoffer te zijn geweest van een of meerdere vormen van huiselijk geweld1. Dit komt neer op 1,3 miljoen personen. Van deze groep gaf 65% aan dat het geweld structureel was: dagelijks, wekelijks of maandelijks. In hetzelfde onderzoek gaf 13% van de bevolking van 16 jaar en ouder aan in de afgelopen 12 maanden slachtoffer te zijn geweest van seksueel geweld. Dit komt neer op 1,8 miljoen personen. In Nederland wordt elke acht dagen een vrouw vermoord. In 2022 waren dit 48 vrouwen. In 60% is de vermoedelijke dader de (ex-)partner. Bij moord of doodslag op mannen is de dader in 4% van de gevallen de (ex)partner. De geschatte prevalentie van kindermishandeling is in Nederland 3,4%. Dat wil zeggen dat er, op enig moment per jaar, 34 op de 1.000 minderjarigen worden mishandeld, verwaarloosd of misbruikt. Dit komt neer op bijna 119.000 minderjarigen per jaar. 1 op de 20 ouderen krijgt ooit te maken met huiselijk geweld. Voor meer cijfers: zie bijlage 4.

https://www.cbs.nl/nl-nl/publicatie/2023/03/prevalentiemonitor-huiselijk-geweld-en-seksueelgrensoverschrijdend-gedrag

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

1.2 Waarom een regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling (HGKM) Werken aan veiligheid in gezinnen en huishoudens een integraal onderdeel van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Jeugdwet. Op grond daarvan hebben gemeenten een verantwoordelijkheid als opdrachtgever voor de preventieve aanpak, de hulp in het vrijwillig kader voor volwassenen en kinderen, de toegang tot de specialistische hulp, Veilig Thuis, Vrouwenopvang en de Gecertificeerde instellingen. Bij de ondersteuning van huishoudens, met en zonder kinderen, waarin onveiligheid speelt, zijn vaak verschillende lokaal en regionaal werkende organisaties betrokken. Gemeenten en organisaties werken daarom op regionaal niveau samen om de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling (hierna: HGKM) te verbeteren. Landelijke programma’s jagen daarbij de regionale en lokale (beleids)ontwikkelingen aan. Het huidige landelijke programma Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming (hierna: TKS) bouwt voort op het vorige landelijke programma Geweld Hoort Nergens Thuis (zie bijlage 1). In het TKS wordt gesteld dat verbetering nodig is omdat de huidige aanpak nog onvoldoende werkt. Veel professionele hulpverleners/ professionals werken nog in een estafettemodel: elke partij neemt een deel van de hulp op zich en geeft daarna het stokje door.

Dit kan leiden tot verlies van overzicht, dubbel werk en onnodige vertraging in de hulpverlening. Bovendien moeten huishoudens hun verhaal steeds opnieuw vertellen. Problemen worden per domein aangepakt, waardoor samenhang ontbreekt. Ook richt hulp zich vaak op een deel van het huishouden in plaats van het hele systeem. Huishoudens en professionals voelen zich onvoldoende gehoord, begrepen en gesteund.

1 | INLEIDING

In het TKS komen de ketens huiselijk geweld en jeugdbescherming bij elkaar. Het doel is betere hulp voor alle betrokkenen bij onveilige opgroei- en thuissituaties, door een netwerk dat beter, efficiënter en systeemgericht samenwerkt. Belangrijke onderdelen daarbij zijn sterke lokale teams, de beoogde inrichting van Regionale Veiligheidsteams2 en een andere manier van (samen)werken; gezinsgericht en in een netwerk. Het TKS betreft een omvangrijke ontwikkeling met brede impact, waarbij het niet alleen gaat om een organisatie- en structuurverandering, maar ook om een verandering in houding, gedrag en handelen. De ministeries van VWS, J&V en de VNG zijn opdrachtgever van het TKS en alle gemeenten cq. jeugdhulp-/ veiligheidsregio’s hebben de opdracht om invulling te geven aan dit programma. De inzichten en opgaven in het TKS vragen om een doorontwikkeling van de huidige regionale aanpak; in Veiligheidsregio Kennemerland vertaald in dit regionale Koersplan aanpak HGKM 2025 tot en met 2028 (hierna: regionale Koersplan). Net voor de zomer 2025 is duidelijk geworden dat de landelijke besluitvorming over de inrichting van Regionale Veiligheidsteams vertraging heeft opgelopen. De opdrachtgevers houden wel vast aan de ontwikkelrichting. Naar verwachting komt er in het najaar meer duidelijkheid over het besluitvormingstraject.

Op dit moment hebben we ook te maken met bredere veranderingen binnen het jeugddomein. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is de Hervormingsagenda Jeugd (hierna: HAJ). Deze agenda richt zich op een beter werkend jeugdstelsel, met meer focus op passende hulp en eenvoud in samenwerking. De HAJ onderstreept het belang van sterke lokale teams, domeinoverstijgende samenwerking en een systeemgerichte aanpak, allen ook kernprincipes van dit regionale Koersplan.

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

Regionaal Veiligheidsteam (RVT). Hierin zit expertise op het gebied van veiligheid (Veilig Thuis, Gecertificeerde Instellingen, Raad voor de Kinderbescherming), met als doel om het 4 (jeugdbeschermings)stelsel te vereenvoudigen voor inwoners en professionals. 4

1 | INLEIDING

1.3 Hoe is het regionale Koersplan tot stand gekomen? Voor de totstandkoming en uitvoering van het regionale Koersplan is een programmastructuur ingericht waarin de gemeenten van Veiligheidsregio Kennemerland3 en kernpartners uit de domeinen Wmo, jeugd en veiligheid vertegenwoordigd zijn. Dit regionale Koersplan is gezamenlijk opgesteld binnen deze programmastructuur.

1.4 Leeswijzer; opbouw van het regionale Koersplan We kiezen voor de titel Regionaal Koersplan aanpak HGKM. Daarmee benadrukken we de brede doelgroep (0-100 jaar) en het belang van een integrale aanpak. De regionale invulling van het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming neemt een centrale plek in binnen het regionale Koersplan, aangevuld met een aantal regionale speerpunten. Daarbij volgen we de landelijke ontwikkelingen en besluitvorming rondom de inrichting van Regionale Veiligheidsteams op de voet. Het regionale Koersplan is als volgt opgebouwd: De regionale ambitie; Een geactualiseerde regiovisie, bestaande uit een aantal leidende principes. De regionale ontwikkelopgaven voor 2025-2028, voortvloeiend uit de regiovisie. In tweejaarlijkse regionale actieagenda’s (2025-2026 en 2027-2028) werken we uit op welke manier we met de ontwikkelopgaven aan de slag gaan.

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

Het opstellen en uitvoeren van regionale ontwikkelopgaven en een bijbehorende actieagenda is een dynamisch proces. De regionale actieagenda bevat een planning en biedt daarmee inzicht in de regionale focus. Op basis van leerervaringen en (externe) ontwikkelingen kunnen onderdelen in de loop van de tijd worden aangepast of toegevoegd. Na regionale vaststelling van het regionale Koersplan vertaalt elke gemeente de regionale actieagenda waar nodig naar lokale acties en prioriteiten. Het realiseren van de acties uit de actieagenda vraagt inspanning en commitment vanuit bestuur, management en uitvoerende organisaties op de ambities, leidende principes en ontwikkelopgaven van het regionale Koersplan. Bij de uitwerking van de ontwikkelopgaven wordt zo veel mogelijk verbinding gezocht met andere landelijke programma’s en ontwikkelingen die gericht zijn op of raken aan de aanpak van huiselijk geweld. Bij de ontwikkelopgaven verwijzen wij naar relevante programma’s, zoals de HAJ 2023, het Integraal Zorgakkoord (IZA) het Gezond, Actief Leven Akkoord (GALA) en Veiligheid Voorop.4 Daarnaast leggen wij verbinding met bestaande programma's en ontwikkelingen binnen het sociaal domein, zoals Wonen & Zorg, Grip op onbegrip (met name de Aanpak Voorkoming Escalatie), Programmaplan Jeugd5 (ZKIJ), armoedebestrijding en preventieprogramma’s.

Beverwijk, Bloemendaal, Haarlem, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Velsen, Zandvoort In Veiligheid Voorop is opgesteld werken Veilig Thuis, Politie, Openbaar Ministerie, Raad voor de 4 Kinderbescherming en Reclassering samen om huiselijk geweld en kindermishandeling terug te dringen. Doel is 4 het verbeteren van de vroegtijdige samenwerking als er sprake is van samenloop tussen zorg en straf 5 Plan ter verbetering van de jeugdhulp in regio’s IJmond en Zuid Kennemerland. Hierin wordt ook verbinding 4 gemaakt met het TKS en de HAJ 4

2 | REGIONALE AMBITIE EN LEIDENDE PRINCIPES 2.1 Regionale ambitie

2.2 Leidende principes

Onze ambitie is dat iedere inwoner van de Veiligheidsregio Kennemerland, van jong tot oud en ongeacht de gezinssituatie, een veilig thuis heeft. Samen willen we de vicieuze cirkel van huiselijk geweld en kindermishandeling doorbreken en de preventie hiervan versterken. We zijn proactief, dichtbij en toegankelijk, zodat het makkelijker wordt om vroegtijdig hulp te vragen of aan te bieden in het (herstel van het) dagelijks leven. Ook voor mensen die niet uit zichzelf een hulpvraag (kunnen) stellen.

We werken aan de realisatie van deze ambitie aan de hand van onze leidende principes. Een principe is een overtuiging die aan al iemands handelen ten grondslag ligt. We hanteren een principe omdat we ergens waarde aan hechten.6 De gekozen principes in dit regionale Koersplan vormen tezamen de basis van onze regionale visie. Zij zijn leidend bij het verwezenlijken van onze regionale ambitie en geven richting bij het bepalen van onze koers en de uitvoering van de ontwikkelopgaven.

We richten ons niet alleen op het bieden van hulp ná incidenten, maar ook op het voorkomen van geweld door middel van bewustwording, educatie en steun. Gemeenten en betrokken organisaties nemen gezamenlijk verantwoordelijkheid om duurzame veiligheid in gezinnen en huishoudens te waarborgen.

De leidende principes zijn: Inwoner als deskundige Veiligheid is van ons allemaal We werken integraal en systeemgericht We werken in een netwerk van verantwoordelijkheid We leren van en met elkaar

Woordenboek Van Dale

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

2 | REGIONALE AMBITIE EN LEIDENDE PRINCIPES

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

2 | REGIONALE 2 | AMBITIE EN 2 | LEIDENDE 2 | PRINCIPES

Inwoner als deskundige

Veiligheid is van ons allemaal

Het huishouden en de belangrijke mensen (het netwerk) hier omheen staan centraal. De ondersteuning sluit hierbij aan. Mensen hebben het recht om eigen keuzes te maken in hun leven, en waar mogelijk de regie te voeren over de ondersteuning die zij ontvangen. Iedereen is in principe deskundige over zijn eigen behoeften en (on)mogelijkheden en deze deskundigheid wordt serieus genomen. Bij zowel plegers als slachtoffers. Ieder huishouden is autonoom en heeft recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer en privacy. Tegelijk heeft iedereen recht op een veilig thuis en ondersteuning bij en bescherming tegen huiselijk geweld, ook wanneer men niet in staat is om hulp te vragen. Mensen zijn in staat en bereid om, met de juiste ondersteuning, verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen leven en omgeving.

Iedereen, van buurman tot sociaal werker, kan het verschil maken voor huishoudens waarin onveiligheid speelt. Dat begint met het herkennen van signalen en bewust zijn van risicofactoren voor het ontstaan en voortduren van huiselijk geweld en kindermishandeling.7 Gevolgd door het bespreekbaar maken van de zorgen die er zijn met de mensen die het betreft en oordeelsvrij naar hen te kunnen luisteren.

We willen dat inwoners die ondersteund worden bij het stoppen van huiselijk geweld zich gehoord en geholpen voelen. Ook wanneer er beschermings- of dwangmaatregelen nodig zijn. Veiligheid staat hierbij voorop. Samenwerking met ervaringsdeskundigen kan van toegevoegde waarde zijn. Zij begrijpen wat cliënten doormaken, kunnen hoop bieden en concrete handvatten geven voor herstel.

We streven naar een klimaat waarin omstanders het gesprek aangaan wanneer zij huiselijk geweld vermoeden en zich daar zorgen over maken, en waarin huishoudens om hulp durven vragen als het niet goed gaat. In de ondersteuning van huishoudens zijn betrokken partijen proactief en neemt ieder verantwoordelijkheid. Professionals en organisaties in de sectoren gezondheidszorg, onderwijs, kinderopvang, maatschappelijke ondersteuning, jeugdhulp en justitie zijn verplicht de meldcode te gebruiken. Zij volgen de stappen van de meldcode om zo alle vormen van huiselijk geweld en kindermishandeling vroegtijdig te signaleren en bespreekbaar te maken. Doel hiervan is om snel en adequaat hulp te kunnen bieden. Onderdeel van de meldcode is de kindcheck, die van belang is voor hulpverleners die in contact staan met ouders van minderjarige kinderen, zoals wijkteams 18+, professionals in de volwassen GGZ, GGD, verslavingszorg en bijvoorbeeld schuldhulpverlening. Zo komen kinderen in beeld die ernstig risico lopen verwaarloosd of mishandeld te worden.

7 7

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

Bijvoorbeeld psychische problematiek, verslaving, langdurige geldzorgen, woonproblemen, opvoedstress, overbelaste mantelzorg, eerdere geweldsincidenten, complexe echtscheidingen, dierenmishandeling.

2 | REGIONALE 2 | AMBITIE EN 2 | LEIDENDE 2 | PRINCIPES

We werken integraal en systeemgericht

We werken in een netwerk van verantwoordelijkheid

We kijken naar de dynamiek binnen het hele gezin of huishouden, in plaats van alleen te focussen op het individu (bijvoorbeeld het slachtoffer of de pleger). Ook het netwerk wordt zoveel mogelijk betrokken. Huiselijk geweld gaat vaak samen met andere problemen; woningproblemen, financiële stress, psychische klachten, verslaving, complexe echtscheiding, opvoedproblemen of sociaal isolement. Een systeemgerichte, integrale aanpak zorgt ervoor dat al deze factoren in samenhang worden bekeken en aangepakt. In onze Veiligheidsregio werken we volgens de visie Gefaseerd samenwerken voor veiligheid met de TOP-3 aanpak (hierna: GSV/TOP-3 aanpak)

We werken domeinoverstijgend (sociaal-, medisch-, veiligheid- en onderwijsdomein) samen in een netwerk en steunen elkaar. Daarbij sluiten expertises op elkaar aan om te doen wat nodig is. Samenwerken met domeinen als schuldhulp, verslavingszorg, GGZ, aanbieders LVB (licht verstandelijke beperking) en wonen is essentieel, omdat problemen vaak hier een oorsprong hebben. Een effectieve aanpak kan alleen tot stand komen vanuit het besef dat meerdere partijen hun bijdrage en inzet leveren aan veiligheid en herstel in gezinnen en huishoudens. Ieder vanuit de eigen rol en taak en met een gezamenlijke verantwoordelijkheid en bereidheid om met de andere partij(en) mee te denken en hen ondersteuning te bieden. Onze verantwoordelijkheid stopt niet wanneer we een andere partij betrekken, we werken samen en dragen huishoudens niet over. Het lokale team heeft hierin een sleutel positie en bewaakt de regie, samen met het huishouden.

Sterke lokale teams vormen de basis voor deze aanpak. Het Richtinggevend kader lokale teams en integrale dienstverlening (hierna: RK)8 is de leidraad voor de inrichting van de opdracht van het lokale team. Hierin staat waaraan de lokale teams moeten voldoen, ook op het gebied van HGKM. Dit kader biedt de basis voor de rol van lokale teams in het regionale Koersplan. Onder ‘lokale teams' verstaan we de lokale infrastructuur in gemeenten waar kinderen, gezinnen en huishoudens van 0-100+ jaar laagdrempelig en snel terecht kunnen bij vragen en voor advies, hulp en steun. Elke gemeente in onze Veiligheidsregio heeft dit op een eigen manier ingericht. De professionals van de lokale teams bieden of organiseren ondersteuning bij problemen op alle levensdomeinen. Ze zijn het vaste gezicht naar inwoners, versterken waar nodig het netwerk van inwoners, maken gebruik van mogelijkheden in de sociale basis en beschikken over voldoende professionals met expertise op het gebied van HGKM.

Ook al wordt er goed samengewerkt en zijn er afspraken over zicht op veiligheid en casusregie (zie “we werken integraal en systeemgericht”), voor alle situaties geldt: het betekent niet dat er 24/7 “toezicht” is op veiligheid van betrokkenen en uitvoering van afspraken door het huishouden. Mensen blijven eigen beslissingen nemen. Het betekent wel dat professionals, in heel complexe casuïstiek zoals deze, hun uiterste best doen om met het huishouden en met elkaar de juiste professionele afwegingen te maken.

Het Richtinggevend Kader (RK) is een richtingwijzer voor de visie van uit beleid en bestuur en alles wat daaruit volgt qua uitvoering, opdrachten, inkoop en andere randvoorwaarden. Het RK beschrijft 13 kenmerken waar 8 toegang, lokale teams en integrale dienstverlening voor inwoners in kwetsbare en complexe situaties aan 8 moeten voldoen (VNG, 2024). 8

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

2 | REGIONALE 2 | AMBITIE EN 2 | LEIDENDE 2 | PRINCIPES

We leren van en met elkaar Het ondersteunen van huishoudens die te maken hebben met (vermoedens van) onveiligheid, vraagt vakmanschap. Professionals moeten steeds opnieuw afwegingen maken en staan vaak voor moeilijke keuzes. Het is belangrijk om het huishouden goed te leren kennen en te begrijpen wat er speelt, hoe dat komt en wat de impact ervan is. Dat doen professionals samen met het huishouden en anderen die voor hen belangrijk zijn. In de ontwikkeling van vakmanschap heeft het leren van en met elkaar een centrale plek: professionals, managers en bestuurders delen kennis en ervaring om samen tot de beste aanpak te komen voor kinderen, gezinnen en huishoudens. We streven naar een veilige cultuur waarin we continu leren en ontwikkelen. Dit draagt bij aan een effectieve en mensgerichte aanpak, waarbij we ook gezamenlijk kunnen verdragen dat we niet altijd kunnen voorkomen dat er dingen misgaan.

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

3 | ONTWIKKELOPGAVEN 2025-2028 Om de regionale ambitie te verwezenlijken zijn de volgende ontwikkelopgaven geformuleerd, volgend uit onze leidende principes. Daarbij staat het leidend principe Inwoner als deskundige altijd centraal in ons denken en handelen bij de uitwerking van de ontwikkelopgaven. Deze richten zich op het versterken van: Bewustwording en signalering Lokale teams en hun rol in de aanpak van HGKM Samenwerking Vakmanschap

3.1 Bewustwording en signalering Omstanders en professionals zijn zich niet altijd bewust van signalen van en risicofactoren voor huiselijk geweld.9 Daarnaast aarzelen ze vaak het gesprek aan te gaan over hun zorgen en zijn “handelingsverlegen.” Dat kan te maken hebben met niet weten welke acties mogelijk zijn, niet weten hoe het gesprek aan te gaan of omdat er angst is voor de gevolgen, bijvoorbeeld om de relatie te schaden of om het contact te verliezen. Dit vraagt aandacht zowel naar inwoners als professionals vanuit de wetenschap dat “een onveilige thuissituatie doorbreken, begint met je zorgen bespreken”.

9 9

Bijvoorbeeld psychische problematiek, verslaving, langdurige geldzorgen, woonproblemen, opvoedstress, complexe echtscheidingen, overbelaste mantelzorg, eerdere geweldsincidenten, dierenmishandeling.

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

Wat we al doen en voortzetten: Versterken samenwerking scholen en Veilig Thuis; met als doel de handelingsverlegenheid bij scholen te verminderen. Waar we op inzetten (ontwikkelopgaven): Alhoewel de wet meldcode dateert van 2019, merken we in de praktijk dat de toepassing en borging van de meldcode en kindcheck in werkprocessen extra aandacht vraagt; Het versterken van kennis en vaardigheden van aandachtfunctionarissen HGKM uit sociaal-, medisch-, onderwijs- en veiligheidsdomein over het herkennen van risicofactoren en hoe te handelen bij verschillende vormen van HGKM. Regionale prioriteiten zijn intieme terreur, gekoppeld aan de femicide aanpak, complexe echtscheidingen, ouderenmishandeling en bestaanszekerheidsproblematiek als stressfactor bij HGKM; Het versterken van bewustwording en handelingsbereidheid van omstanders. Jaarlijks kiezen we op welke campagnes we regionaal inzetten. Het opstellen van een communicatiekalender.

3 | ONTWIKKELOPGAVEN 2025 - 2028

3.2 Lokale teams en hun rol in de aanpak van HGKM De lokale teams krijgen de komende jaren een bredere rol, bijvoorbeeld vanuit de HAJ en het IZA. Ook krijgen de lokale teams een grotere rol bij begeleiden en bijstaan van gezinnen en huishoudens die te maken hebben met onveiligheid in de thuissituatie. Medewerkers van lokale teams 18-/ 18+ (huishoudens 0-100) zijn in staat om problemen te signaleren, de meldcode en kindcheck toe te passen. Daarnaast zijn zij in staat integraal en systeemgericht te werken aan veiligheid in de thuissituatie van onze inwoners in huishoudens met en zonder (minderjarige) kinderen. Hierbij zijn zij zo lang betrokken als nodig en werken zij samen met andere organisaties. Het TKS en het RK geven invulling aan deze grotere rol en bevatten een uitgebreide omschrijving van de randvoorwaarden. Het realiseren van deze algemene randvoorwaarden vraagt een sociaal domein brede samenhangende doorontwikkeling omdat er meerdere beleidsontwikkelingen zijn waarbij de lokale teams een cruciale rol hebben in de uitvoering.

Wat we al doen en voortzetten: Versterken van de samenwerking tussen CJG’s en lokale teams 18+; Gebruik van zelfscans veiligheid op basis van de Leidraad Werken aan Veiligheid10; Regionale werkwijzen zoals Samenwerken aan Veiligheid (SAV) in IJmond/Zuid-Kennemerland en Preventieve Jeugdbescherming in Haarlemmermeer, waarin het CJG nauw samenwerkt met de GI in het vrijwillig kader. Waar we op inzetten (ontwikkelopgaven): Implementatie van casus- en procesregie bij HGKM; GSV/TOP-3 aanpak (zie ook paragraaf 3.3); Versterken van deskundigheid over HGKM (zie ook paragrafen 3.1 en 3.4); Het versterken van de (vroegtijdige) samenwerking van lokale teams met (justitiële) veiligheidspartners.

In het regionale Koersplan richten wij ons op de volgende ontwikkelpunten die bijdragen aan het versterken van de rol van lokale team: duidelijke casus- en procesregie bij (vermoedens van) huiselijk geweld en kindermishandeling, GSV/TOP-3 aanpak, Versterken van basiskennis over HGKM. Daarnaast richten we ons op het verbeteren van de samenwerking met zorg- en veiligheidspartners, zodat lokale teams makkelijker kunnen schakelen met specialistische expertise. Deze ontwikkelopgave sluit aan bij de leidende principes We leren van en met elkaar en bij de bredere ontwikkelopgave Samenwerking.

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

Nieuwe leidraad 'Werken aan veiligheid' | VNG

3 | ONTWIKKELOPGAVEN 2025 - 2028

3.3 Samenwerking Samen werken aan veiligheid op een systeemgerichte manier, waarbij aandacht is voor alle leden van het huishouden (inclusief pleger), vraagt afstemming tussen organisaties in het sociaal-, medisch- , onderwijs- en veiligheidsdomein. De inzet van alle betrokken partijen moet naadloos aansluiten op de situatie en op elkaar en vraagt vaak een lange adem vanwege de complexiteit van de problematiek. Onze aanpak moet zich ontwikkelen van estafette naar netwerk. Het lokale team voert casusregie en haalt er waar nodig (in een vroeg stadium) veiligheids- en zorgpartners bij, in plaats van over te dragen. Het vraagt ook om duidelijke samenwerkingsafspraken met deze partijen, inclusief afspraken over het delen van informatie, waarbij gemeenten een regisserende rol hebben. Samen met deze partners werken we aan het opstellen van heldere afspraken en gezamenlijk zorgen we ervoor dat medewerkers deze afspraken kennen, ernaar handelen en geborgd worden. De leidende principes in het versterken van onze samenwerking zijn Veiligheid is van ons allemaal en We werken in een netwerk van verantwoordelijkheid. Wij werken volgens de visie GSV/TOP-3 aanpak. Dit versterkt onze samenwerking en helpt ons een gemeenschappelijke taal te ontwikkelen. Daarnaast draagt deze methode bij aan inzicht en structuur voor de betrokken huishoudens.

De fase van directe veiligheid is anders dan het optreden tijdens een eventuele acute crisis, de ‘acute onveiligheid’. Daar moet door onmiddellijk ernstig gevaar heel snel worden gehandeld om het gevaar af te wenden.

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

De visie Gefaseerd samenwerken aan veiligheid bestaat uit een aanpak in drie stappen: 1. 2. 2. 3.

Werken aan directe veiligheid11 met een veiligheidsbeoordeling, veiligheidsvoorwaarden en een veiligheidsplan Risico-gestuurde zorg inzetten om de risicofactoren voor herhaling van geweld en onveiligheid aan te pakken Ondersteuning of behandeling bieden voor herstel

2. Risico gestuurd

3. Herstel gericht

1. Veiligheidsplan

Het veiligheidsplan loopt ook in de twee laatste fases door; er blijft in elke fase focus op veiligheid. En in elke fase is aandacht voor alle leden van het huishouden, zowel bij de veiligheidsanalyse als de analyse van de onderliggende problemen en de te bieden hulp en bescherming. De implementatie van de GSV/TOP-3 aanpak is een omvangrijk proces waar we al mee gestart zijn. De komende jaren zullen in het teken staan van 10 Nieuwe leidraad 'Werken aan veiligheid' | VNG voortzetting hiervan.

3 | ONTWIKKELOPGAVEN 2025 - 2028

Wat we al doen en voortzetten: In Haarlem is ‘Femicide staat nooit op zichzelf’ gestart. De gemeente, Veilig Thuis, Blijf Groep, politie en Reclassering Nederland werken samen aan zes acties uit de plan van aanpak voor het herkennen en beter beschermen van vrouwen tegen geweld . De regiogemeenten zijn gevraagd om aan te sluiten bij de uitvoering van dit plan; De cijfers op het gebied van uithuisplaatsingen en ondertoezichtstellingen laten zien dat meer dan de helft van de jongeren die met een dergelijke maatregel te maken krijgt, uit een gezinssituatie met een complexe scheiding komt. In Zuid-Kennemerland/ IJmond is de pilot “gezinsadvocaat12” gestart, waarbij de gemeenten en het CJG zijn betrokken. Haarlemmermeer wordt meegenomen in de leerervaringen. Daarnaast is Haarlemmermeer aangesloten bij het project Duurzame Aanpak Wachttijden (ondersteund door VNG en Zorg voor de Jeugd). Hierbij wordt binnen de ontwikkellijn Scheiden ingezet op het versterken van de integrale samenwerking tussen onder andere gemeente, zorgaanbieders, Veilig Thuis, JBRA en de advocatuur.

Waar we op inzetten (ontwikkelopgaven): Implementatie van de GSV/TOP-3 aanpak; Integrale en gezinsgerichte aanpak versterken door betere samenwerking met de volwassenen GGZ, OGGZ en verslavingszorg, en organisaties die ondersteuning bieden bij bestaanszekerheidsproblematiek; Chronische onveiligheid in huishoudens zonder minderjarige kinderen terugdringen; Aansluiten bij de landelijke ontwikkelingen van het nog in te richten Regionaal Veiligheidsteam (RVT). (on hold in afwachting van landelijke besluitvorming)

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

De gezinsadvocaat vormt een schakel tussen zorg en recht. Zij voert de regie over de gehele route van zorg en recht in een scheidingsprocedure met aanverwante problematiek.

3 | ONTWIKKELOPGAVEN 2025 - 2028

3.4 Vakmanschap De grootste en misschien wel belangrijkste ontwikkelopgave is een omslag in ons denken. We willen toe naar het consequent denken vanuit de autonomie en het perspectief van het huishouden. Het handelingskader TKS13 vertaalt deze manier van werken in een grondhouding voor professionals die werken binnen het lokale team of het Regionale Veiligheidsteam. Vakmanschap gaat ook over blijven leren van en met elkaar. Daarbij hoort het werken aan vernieuwing en verbetering van de dienstverlening, op basis van ervaring en van wetenschappelijk onderzoek, het onderhouden van vakbekwaamheid, deskundigheidsbevordering en gezamenlijk reflecteren. Bijvoorbeeld door het ontwikkelen en gebruik van digitale leermiddelen, stimuleren van een lerend netwerk/ leerwerkplaats waarin ruimte is voor het ontwikkelen van expertise, intervisie, spreken over de inzet van interventies en welke afwegingen hieraan voorafgaan.

Wordt ontwikkeld door het landelijke programmateam TKS in samenwerking met partners waaronder Associatie Wijkteams.

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

Wat we al doen en voortzetten: Het trainen van aandachtsfunctionarissen HGKM. Waar we op inzetten (ontwikkelopgaven) Bundelen en toegankelijk maken kennis en expertise; Deskundigheidsbevordering aan de hand van gezinsprofielen en het handelingskader TKS; Werken met en inzetten van ervaringsdeskundigheid.

4 | MONITOREN Hoe weten we of we op de goede weg zijn? De ontwikkelopgaven worden vertaald in twee regionale actieagenda’s (2025– 2026 en 2027–2028). Bij het uitwerken van de actiepunten formuleren we de beoogde resultaten zo concreet mogelijk. Jaarlijks volgen we de voortgang van de acties en beoordelen we in hoeverre de beoogde resultaten daadwerkelijk worden behaald. Het monitoren van de bijdrage van acties aan het realiseren van de regionale ambitie is complex. Dit laat zich niet eenvoudig vangen in “harde cijfers” met een directe relatie tussen inspanning en effect. Daarom hanteren we de volgende uitgangspunten voor monitoring: beperkt in omvang en eenvoudig te genereren. We combineren kwantitatieve en kwalitatieve informatie, waarbij cijfers altijd in de juiste context moeten worden geïnterpreteerd. Kwantitatieve indicatoren die we hanteren zijn: Een toename van het aantal adviesvragen bij Veilig Thuis, zowel van inwoners als professionals; Een toename van het aantal meldingen bij Veilig Thuis, zowel van inwoners als professionals; Een verschuiving in het percentage meldingen bij Veilig Thuis van politie naar hulpverlening. Als kwalitatieve indicator hanteren we: De mate waarin professionals het gevoel hebben samen met partners sterk te staan in de integrale, systeemgerichte aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling.

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

Daarnaast verkennen we in hoeverre monitoring vanuit het perspectief van het huishouden haalbaar is.

5 | COMMUNICATIE Communicatie Vanuit de geformuleerde ambitie en de opgestelde ontwikkelopgaven is het nodig om: Kennisdeling en interactie tussen professionals een centrale plek te geven in communicatie; Transparant en duidelijk te zijn over werkwijzen en processen, en waarom we zo werken; In alle communicatie een handelingsperspectief op te nemen: Wat kun je hiermee als professional? Hoe breng je dit als professional verder? En wat kan de inwoner hiermee en waar kan deze inwoner terecht? Daarom stellen we een regionaal strategisch communicatieplan op. Doel is om een eenduidige boodschap uit te dragen, betrokkenen aan te haken en mee te nemen in de stappen die gezet worden. De communicatie-uitingen moeten informeren, en aanzetten tot een gedragsverandering.

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

6 | FINANCIEEL Financieel Door het Rijk zijn via de Decentralisatie-uitkering Vrouwenopvang (DU VO) regionaal middelen beschikbaar gesteld voor de periode 2022 t/m 2025 om te werken richting het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming (TKS), de zogenoemde DU VO POK-middelen (Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag). Het gaat om de volgende bedragen voor de gehele Veiligheidsregio voor de jaren:

Jaar

2022

2023

2024

2025

Middelen

611K

581K

De middelen van 2022 en 2023 (minus 100K voor regionale trainingen voor professionals in de GSV/TOP-3 aanpak) zijn verdeeld over de 8 regiogemeenten volgens de geldende regionale verdeelsleutel voor de individuele gemeentelijke bijdrage Veilig Thuis. Alle regiogemeenten hebben hiermee de gelegenheid gekregen om op basis van hun lokale situatie zelf accenten aanbrengen in de voorbereiding op het TKS.

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

De nog beschikbare regionale DU VO POK-middelen van 2024 en 2025 worden ingezet voor (een deel van) de realisatie van de ontwikkelopgaven uit het regionale Koersplan HGKM 2025-2028. De vorming van een Regionaal Veiligheidsteam maakt op dit moment nog geen onderdeel uit van de ontwikkelopgaven in het regionale Koersplan, in afwachting van landelijke besluitvorming. Voor de periode na 2025 is er momenteel nog geen zicht op aanvullende (incidentele of structurele) rijksmiddelen. Mocht extra financiering uitblijven, dan zetten we de uitvoering van de regionale koers zoveel mogelijk voort binnen de beschikbare middelen. Dit doen we in het belang van met name kwetsbare inwoners die te maken hebben met onveiligheid. Wel houden we er rekening mee dat bepaalde prioriteiten en gemaakte keuzes mogelijk opnieuw moeten worden afgewogen.

7 | RISICO'S EN RANDVOORWAARDEN We zijn ons bewust van onderliggende maatschappelijke problemen die een voedingsbodem kunnen vormen voor spanningen in de thuissituatie, en uiteindelijk aan huiselijk geweld. Denk aan woningnood, lange wachttijden in de jeugdzorg en (volwassen)GGZ, arbeidsmarktproblematiek, schotten tussen de domeinen en de veelheid aan ontwikkelingen waarmee professionals in de uitvoering te maken hebben. Deze factoren bemoeilijken (het ontwikkelen van) een effectieve aanpak van HGKM. Daarnaast zijn er financiële onzekerheden voor gemeenten. We zijn daarbij afhankelijk van landelijke besluitvorming, wat het maken van langetermijnafspraken en investeringen kan belemmeren. Hoewel het oplossen van deze brede maatschappelijke problemen buiten het bereik van dit regionale Koersplan valt, erkennen wij de impact ervan. Waar mogelijk agenderen en adresseren wij deze risico’s.

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

BIJLAGE 1 | TOEKOMSTSCENARIO Het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming (TKS) is een landelijk programma dat zich richt op betere hulp en bescherming aan kinderen, jongeren en volwassenen in onveilige thuissituaties. De opdrachtgevers zijn het Ministerie van VWS, JenV en de VNG, als vervolg op de aanpak Geweld Hoort Nergens Thuis. Het TKS beoogt een fundamentele verandering in de manier waarop hulp wordt georganiseerd en geboden binnen gezinnen en huishoudens met en zonder (minderjarige) kinderen (0-100 jaar), waar sprake is van huiselijk geweld, kindermishandeling of andere bedreigingen van een veilige en gezonde leefsituatie. Het huidige systeem is te complex, versnipperd en onvoldoende effectief. Huishoudens moeten vaak hun verhaal herhalen, wachten op hulp en krijgen te maken met meerdere hulpverleners en losse trajecten. Het TKS introduceert een integrale, samenhangende werkwijze, gebaseerd op vier kernprincipes: gezinsgericht, rechtsbeschermend en transparant, eenvoudig en lerend. Het doel is om eerder, beter en meer passend hulp te bieden, zodat onveilige situaties sneller worden gestopt of voorkomen, en gezinnen zich gehoord en gesteund voelen. Het TKS is daarmee niet alleen een organisatorische verandering, maar vooral een verandering in houding, gedrag en professioneel handelen. Alle gemeenten bereiden zich samen met de partners in het veld voor op het TKS.

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

BIJLAGE 2 | PROJECTSTRUCTUUR REGIONAAL KOERSPLAN PFO Sociaal domein & Jeugd - Opdrachtgevers Bestuurlijk Ambassadeursteam

In het PFO worden de wethouders op de hoogte gehouden van relevante landelijke en regionale ontwikkelingen. Daarnaast worden beslispunten voorgelegd die nodig zijn voor de voortgang van het project, zoals besluiten over de inzet van personeel en middelen.

De bestuurlijk ambassadeurs hebben als hoofdtaak om vanuit gedeeld eigenaarschap sturing te geven aan het opstellen en de uitvoering van het Koersplan HGKM. Ze fungeren als ambassadeurs van de regionale ontwikkeling rond het Toekomstscenario en zorgen voor eenduidige communicatie. Daarnaast spelen zij een rol bij het doorbreken van stagnatie of knelpunten, bijvoorbeeld bij meningsverschillen binnen het programmateam.

Ambtelijke Opdrachtgevers Zij zijn verantwoordelijk voor het creëren van de randvoorwaarden waarbinnen het programma tot uitvoering kan komen, en vormen het eerste aanspreekpunt voor de trekkers van het programmateam.

Werkgroep

Programmateam & Regionale ambtelijke werkgroep

Nader te bepalen aan de hand van de ontwikkelopgaven

Het programmateam ontwikkelt en voert het Koersplan HGKM uit, bereidt besluitvorming voor, en bewaakt de voortgang en samenhang met andere landelijke ontwikkelingen (zoals de Hervormingsagenda Jeugd, IZA/GALA). Het programmateam signaleert knelpunten, stuurt op inhoud en proces, en zorgt voor terugkoppeling naar regio’s en organisaties. Deelnemers kunnen verantwoordelijk zijn voor specifieke onderdelen of acties binnen het programma. De regionale ambtelijke werkgroep heeft daarnaast een faciliterende rol.

Werkgroep Nader te bepalen aan de hand van de ontwikkelopgaven

Meelezers Koersplan In de meelezersgroep zitten diverse professionals die het programmateam kunnen helpen bij het aanbrengen van focus en het signaleren van blinde vlekken. Denk aan ambtelijke collega’s, ervaringsdeskundigen, een jurist, een beleidsadviseur veiligheid, vertegenwoordigers uit de volwassen-GGZ, enzovoort.

Werkgroep Casus- en procesregie

Werkgroep Implementatie GSV/TOP-3

Opdrachtgevende organen Inhoudelijke bijdragers

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

Gestarte werkgroepen Nog te starten werkgroepen

BIJLAGE 2 | PROJECTSTRUCTUUR REGIONAAL KOERSPLAN

PFO Sociaal domein & Jeugd - Opdrachtgevers Dit zijn alle portefeuillehouders op Jeugd en WMO uit Zuid-Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer. Dit zijn de bestuurlijk opdrachtgevers. Ambtelijke Opdrachtgevers Dit is een afvaardiging van het regionaal managementteam, te weten managers van Haarlem/Zandvoort, Velsen en Haarlemmermeer.

Regionale ambtelijke werkgroep Gemeente Beverwijk Gemeente Bloemendaal Gemeente Haarlem/Zandvoort Gemeente Haarlemmermeer Gemeente Heemskerk Gemeente Heemstede Gemeente Velsen

Programmateam Blijf Groep Buurts Centrum voor Jeugd en Gezin Haarlemmermeer Centrum voor Jeugd en Gezin Kennemerland De Jeugd- en gezinsbeschermers MeerWaarde Politie Prezens Raad voor de Kinderbescherming Sociaal wijkteam Velsen Socius Veilig Thuis Kennemerland William Schrikker Stichting Zorg- en Veiligheidshuis Kennemerland Gemeente Haarlem/Zandvoort Gemeente Haarlemmermeer Gemeente Velsen

Bestuurlijk Ambassadeursteam Blijf Groep Buurts Centrum voor Jeugd en Gezin Haarlemmermeer Centrum voor Jeugd en Gezin Kennemerland/Jeugdgezondheidszorg De Jeugd- en gezinsbeschermers MeerWaarde Raad voor de Kinderbescherming Veilig Thuis Kennemerland WelschapSocius Gemeente Velsen Gemeente Haarlem Gemeente Haarlemmermeer

Opdrachtgevende organen Inhoudelijke bijdragers

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

BIJLAGE 3 | BEGRIPPENLIJST HGKM14 Complexe problematiek Bij complexe hulpvragen op meerdere leefgebieden is het ene probleem vaak verknoopt met het andere. Op voorhand is niet altijd duidelijk wat de relatie is tussen oorzaak en gevolg en welk probleem de meeste prioriteit heeft. Bron: Raad Volksgezondheid en Samenleving. Directe veiligheid Veiligheid op de korte termijn (circa 3 maanden) Bron: Leidraad werken aan veiligheid voor lokale teams en gemeenten, voorheen Kwaliteitskader, concept, maart 2023 Herstelplan Een beschrijving van de wijze waarop gewerkt wordt aan herstel van de (ontwikkelings-)schade die direct betrokkenen hebben geleden als gevolg van het huiselijk geweld of de kindermishandeling. Is onderdeel van Gefaseerd samenwerken voor veiligheid. Bron: Handelingsprotocol Veilig Thuis 2019 Huiselijk geweld Lichamelijk, geestelijk of seksueel misbruik of bedreiging daarmee door iemand uit de huiselijke kring (Definitie artikel 1 Wmo 2015). Met ' huiselijke kring' worden (ex-)partners, familieleden en huisvrienden bedoeld. De term 'huiselijk' verwijst niet naar de plaats van het delict (kan zowel binnens- als buitenshuis plaatsvinden) maar naar de relatie tussen pleger en slachtoffer. Bij huiselijk geweld kan het gaan om lichamelijk, psychisch of seksueel geweld. Het kan de vorm aannemen van (ex-)partnergeweld, eer gerelateerd geweld, huwelijksdwang,

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

kindermishandeling, geweld tegen of verwaarlozing van ouderen of geweld tegen ouders. Bron: Handelingsprotocol Veilig Thuis 2019 Huishoudens Onder huishoudens verstaan we de personen die in een gezinsverband leven of hebben geleefd of die een gezamenlijke huishouding voeren of hebben gevoerd Bron: Handelingsprotocol Veilig Thuis 2019. Integraal werken De hulp, ondersteuning en bescherming die wordt geboden door alle betrokken organisaties en professionals vormen één samenhangend geheel. Bron: Programmaplan 2023-2026 Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming (min VWS, min J&V, VNG) Kindermishandeling Vorm van - voor een minderjarige bedreigende of gewelddadige - interactie van fysieke, psychische of seksuele aard, die de ouders of andere personen ten opzichte van wie de minderjarige in relatie van afhankelijkheid of onvrijheid staat, actief of passief opdringen, waardoor ernstige schade wordt berokkend of dreigt te worden berokkend aan de minderjarige in de vorm van fysiek of psychisch letsel. Het gaat hierbij om seksuele mishandeling, fysieke mishandeling, emotionele/ psychische mishandeling, fysieke verwaarlozing, emotionele/ psychische verwaarlozing, en getuige zijn van partnergeweld (Definitie art 1 Jeugdwet) Bron: Handelingsprotocol Veilig Thuis 2019

Ook opgenomen in de Samenwerkingsafspraken Veilig Thuis- lokale teams en basisnotitie casusregie febr 2025

BIJLAGE 3 | BEGRIPPENLIJST

Lokale teams Onder lokale teams wordt verstaan: de lokale infrastructuur in gemeenten waar kinderen, gezinnen en huishoudens laagdrempelig en snel terecht kunnen bij vragen en voor advies, hulp en steun. Bron: Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Ondersteunings- (hulpverlenings)plan Een beschrijving van de wijze waarop gewerkt wordt aan risicofactoren die bijdragen aan het ontstaan en het in stand houden van huiselijk geweld en kindermishandeling. Is onderdeel van Gefaseerd samenwerken voor veiligheid. Bron: Handelingsprotocol Veilig Thuis 2019 Stabiele veiligheid/structurele veiligheid Veiligheid op de langere termijn. Van stabiele veiligheid is sprake, wanneer er zich minimaal zes maanden geen incidenten hebben voorgedaan in het gezin/huishouden en de risicofactoren geen negatief effect meer hebben. Bron: Leidraad werken aan veiligheid voor lokale teams en gemeenten, voorheen Kwaliteitskader, concept, maart 2023 Systeemgericht werken Betrekking op (problematiek van) alle individuen en hun onderlinge relaties in een bepaalde thuissituatie en het netwerk. [Noot: Dit betekent dat bij de hulpverlening de partner, de kinderen en eventuele overige familieleden worden betrokken, met uitzondering van gevallen waarin het niet veilig is om de partner en/of familie te betrekken.] Bron: Programmaplan 2023-2026 Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

(min VWS, min J&V, VNG) Veiligheidsafspraken Afspraken over wat er minimaal moet gebeuren om de onveiligheid op te heffen gelet op de risico’s in het gezin en de gestelde veiligheidsvoorwaarden. De afspraken beschrijven wat er concreet en direct moet gebeuren (wie, wat, waar en wanneer). Het gezin, sociale netwerk en professionals zijn bij voorkeur betrokken bij de opstelling en uitvoering van de afspraken. Bron: Toezicht Sociaal Domein Veiligheidsbeoordeling Besluitvorming door Veilig Thuis over de vervolgstappen die naar aanleiding van de melding worden gezet en over de vraag aan welke professional of instelling de verantwoordelijkheid voor de verdere aanpak van de melding wordt toebedeeld. Bron: Handelingsprotocol Veilig Thuis 2019 Veiligheidsplan Het veiligheidsplan wordt gemaakt samen met het huishouden, sociaal netwerk en betrokken instanties. Daarin staat naast veiligheidsvoorwaarden, –afspraken en –doelen, ook beschreven wie wat uitvoert. Bron: Toezicht Sociaal Domein Veiligheidsvoorwaarden Dit zijn vereisten voor herstel van de directe veiligheid die worden opgesteld door Veilig Thuis. Bij voorkeur samen met het gezin en sociale netwerk en in nauwe samenwerking met de betrokken professionals. Deze veiligheidsvoorwaarden

BIJLAGE 3 | BEGRIPPENLIJST

vormen de basis voor het veiligheidsplan met veiligheidsafspraken. De veiligheidsvoorwaarden beschrijven welke resultaten of veiligheidsdoelen behaald moeten worden om de veiligheid te kunnen waarborgen. Bron: Toezicht Sociaal Domein Zicht op veiligheid Een zo actueel mogelijk beeld van de veiligheid. Hiervoor wordt een signaleringsnetwerk opgezet rondom een huishouden. Met het gezin zelf, het sociale netwerk, met betrokken professionals en instanties zoals bijvoorbeeld scholen, huisarts en jeugdgezondheidszorg die lange tijd contact hebben met het gezin zijn afspraken gemaakt. De betrokkenen weten op welke signalen zij moeten letten en welke informatie zij moeten delen met de casusregisseur bij signalen van onveiligheid. Bron: Toezicht Sociaal Domein

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

BIJLAGE 4 | CIJFERS EN STATISTIEKEN Cijfers Impactmonitor aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2023 9% ondervraagden > 16 jaar: afgelopen 12 maanden slachtoffer van 1 of meerdere vormen van HG (exc. verbale agressie) (bron: zelfrapportage onderzoek CBS/ WODC 2022) 6% ondervraagden > 16 jaar: structureel slachtoffer in afgelopen 12 maanden van 1 van de vormen van HG (exc. verbale agressie) (bron: zelfrapportage onderzoek CBS/ WODC 2022) 10% scholieren in VO t/m 4e klas slachtoffer van kindermishandeling in de afgelopen 12 maanden (exc. verwaarlozing) (bron: schatting o.b.v. zelfrapportage onderzoek Radboud Universiteit 2016) 3% alle minderjarigen t/m 17 jaar slachtoffer van kindermishandeling (emotionele mishandeling beperkt meegenomen) (bron: informantenstudie Universiteit Leiden/ TNO 2017) Verweij Jonker 3e cohortstudie In 21% van de huishoudens is het geweld 1 jaar na melding bij VT gestopt Intergenerationele overdracht: 1 op de 3 kinderen die te maken heeft met KM vervalt als volwassene in herhaling (veelal pleger KM) (2023) 32% van de huishoudens die gemeld zijn bij een VT hebben te maken met armoede (netto < € 1.500/maand) (vgl.: 14% bevolking) (2023) Aantal incidenten partnergeweld 2x hoger in relaties zonder kinderen dan in relaties met kinderen (met name fysiek geweld, letsel, controle en dwang) Overige bronnen Onderzoek Zweden: mannen met een alcohol- of

drugsverslaving 6-7 x vaker betrokken bij partnergeweld dan mannen zonder deze verslavingen (bron: min VWS dossier HG 2020) Ongeveer 10-15% van alle echtscheidingen wordt een conflictueuze scheiding. Een conflictscheiding speelt bij circa 60% van de OTS-en een rol (bron: Jeugdzorg Nederland 2020)

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

BIJLAGE 5 | AFKORTINGENLIJST AZWA

Aanvullend Zorg- en Welzijn akkoord

IZA

Integraal Zorgakkoord

DU VO

Decentralisatie Uitkering Vrouwenopvang

LVB

Licht verstandelijke beperking

GALA

Gezond Actief Leven Akkoord

Richtinggevend kader

Gecertificeerde Instelling

RvdK

Raad voor de Kinderbescherming

GSV

Visie Gefaseerd samenwerken voor veiligheid

RVT

Regionaal Veiligheidsteam

HAJ

Hervormingsagenda jeugd

TKS

Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming

HGKM

Huiselijk geweld en kindermishandeling

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025-2028 is opgesteld in samenwerking met:

Veilig en Verbonden Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2025 -2028

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16753643/1