Bijlage 1. Position paper ‘Zelfbewust Heemskerk'

Position Paper gemeente Heemskerk

Zelfbewust Heemskerk Waarborgen en uitgangspunten van en voor de bestuurlijke toekomst van de gemeente Heemskerk

12 september 2025 Heemskerk

Woord vooraf •

De gemeente Heemskerk staat aan het begin van een belangrijk traject: de verkenning van een mogelijke herindeling met de gemeente Uitgeest. Dit vraagt om een zorgvuldige en open houding. We gaan graag het gesprek aan over wat voor Heemskerk van waarde is en staan open voor het gezamenlijk verkennen van een mogelijke toekomst samen.

•

In dit document brengen we in kaart wat we nu en in de toekomst belangrijk vinden voor onze gemeente: onze uitgangspunten, wensen en kansen. Samen met Uitgeest willen we verkennen wat een herindeling betekent en onderzoeken waar ruimte is voor samenwerking en wederzijdse versterking.

•

Deze uitgangspuntennotitie vormt het vertrekpunt voor het gesprek met Uitgeest en biedt richting aan onze raad en ons college. We willen vanuit verbinding stap voor stap toewerken naar een goed onderbouwd en breed gedragen vervolg van dit proces.

Inhoud •

•

Hoofdstuk 1: waarborgen op inhoudelijke thema's -

Onze identiteit en karakter

-

Bestuur & democratie

-

Dienstverlening & bedrijfsvoering

-

Wonen

-

Sociaal domein

-

Maatschappelijke voorzieningen

-

Natuur & recreatie

-

Energie, klimaat & duurzaamheid

-

Financiën

-

Mobiliteit, economie en bereikbaarheid

Hoofdstuk 2: het proces van herindeling

Hoofdstuk 1

4|

Onze identiteit & karakter • De gemeenten Heemskerk en Uitgeest hebben elk een uniek dorps karakter, met eigen kwaliteiten en historie. Deze eigenheden vullen elkaar op een mooie manier aan en vormen samen een waardevolle basis voor de nieuwe gemeente. Voor Heemskerk speelt het huidige gemeentehuis daarin een belangrijke rol. Het is meer dan alleen een bestuurslocatie: het is een plek waar inwoners elkaar ontmoeten, waar cultuur zichtbaar wordt via tentoonstellingen en waar voorzieningen als het Serviceplein, de bibliotheek en de muziekschool laagdrempelig toegankelijk zijn. Het

gemeentehuis straalt openheid uit en nodigt inwoners uit om binnen te stappen. Het is en blijft het huis van de inwoners. • We zien kansen om samen te investeren in het zichtbaar maken en versterken van de lokale identiteit binnen de nieuwe gemeente. Dit doen we graag in samenwerking met inwoners, vrijwilligers en maatschappelijke organisaties. Ook na een eventuele fusie blijft de identiteit behouden. • Heemskerk hecht waarde aan kernwaarden zoals veiligheid, leefbaarheid, weerbaarheid en veerkracht. Deze vormen samen met de unieke kenmerken van de gemeente, een belangrijke bouwsteen voor een toegankelijke, levendige en aantrekkelijke leefomgeving.

Bestuur & democratie • Heemskerk werkt vanuit de overtuiging dat goed lokaal bestuur alleen mogelijk is in

• We hechten veel waarde aan de nabijheid en vinden het belangrijk om dichtbij onze

nauwe verbinding met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. We

inwoners te staan en proberen dat ook na te leven. Ook in een grotere gemeente is

streven naar een bestuurscultuur die uitnodigt tot samenwerking, transparantie en

het belangrijk dat bestuurders zichtbaar en benaderbaar blijven voor inwoners,

betrokkenheid.

ondernemers en maatschappelijke instellingen. Samen willen we inzetten op het behouden van verbinding en nabijheid.

• Binnen de bestuurscultuur zetten we in op de versterking van de positie van de gemeenteraad, in samenspel met het college en de ambtelijke organisatie. Onze

• De nieuwe gemeente bouwt voort op de goede en evenwichtige bestuurlijke

filosofie is gestoeld op wederzijds vertrouwen, helderheid over rollen en

verhoudingen in de regio Kennemerland, treedt in houding en gedrag op als een

verantwoordelijkheden, en een gedeeld besef van het belang van constructieve

volwaardige en krachtige partner, en is door de bundeling van Heemskerk en

samenwerking. Daarbij vinden we het essentieel dat informatie tussen

Uitgeest robuuster voorbereid op toekomstige veranderingen.

bestuursorganen tijdig, begrijpelijk en toegankelijk beschikbaar is, met voldoende duiding om zorgvuldige besluitvorming te ondersteunen. We spreken de wens uit

• We zetten actief in op samenwerking met omliggende gemeenten, regionale

om – ook in een toekomstige gemeente – deze principes als uitgangspunt te nemen

partners en maatschappelijke organisaties, met het oog op het gezamenlijk

en samen met Uitgeest te verkennen hoe we dit gezamenlijk in kunnen vullen op

aanpakken van opgaven en het benutten van kansen. Daarbij houden we steeds oog

een manier die recht doet aan beide gemeenten.

voor zowel de belangen van onze eigen inwoners als het bredere belang van de regio als geheel.

Dienstverlening & bedrijfsvoering • Inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen hebben – ook na de fusie -

• Een deel van onze dienstverlening organiseren we binnen regionale

recht op blijvend goede dienstverlening vanuit de gemeente tegen een acceptabel

samenwerkingsverbanden, zoals IJmondWerkt!, de Veiligheidsregio Kennemerland,

l t

GGD en HVC. We zien kansen om ook in de toekomst slim samen te blijven werken

u. O

‘g

’

t

w

b t uwb

p lb

ju t

volledig en klantvriendelijk en toegankelijk, voor alle doelgroepen in onze

en tegelijk herkenbaarheid en nabijheid voor inwoners te behouden.

gemeenschap. • Voor inwoners zichtbaar en bereikbaar zijn, vraagt ook iets van onze organisatie. • We hechten veel waarde aan zowel de fysieke als digitale toegankelijkheid van onze

Daarom investeren we in een professionele en toekomstgerichte ambtelijke

producten en diensten. Heemskerk blijft investeren in bereikbare en

organisatie: aantrekkelijk als werkgever, gericht op samenwerking en continu in

gebruiksvriendelijke gemeentelijke dienstverlening, passend bij de behoeften van

ontwikkeling.

inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. • We zien het als een gezamenlijke ambitie om dienstverlening dichtbij te organiseren. In Heemskerk gebeurt dat onder meer wijkgericht en met oog voor de menselijke maat. Het Serviceplein in het sociaal domein is hiervan een goed voorbeeld: één herkenbare toegang voor inwoners met ondersteuningsvragen.

Wonen •

In zowel Heemskerk als Uitgeest is sprake van een grote woningbehoefte.

•

Heemskerk blijft actief zoeken naar strategische locaties voor nieuwe

Heemskerk heeft de afgelopen jaren belangrijke stappen gezet met projecten als

woningbouwprojecten. Daarbij ervaren we voortdurend het spanningsveld tussen

de Eikenhof, Heemspoort, de Velst, de Geelvinck en het Tolhek. Zulke

de wens om te groeien en het behoud van leefbaarheid in een gebied dat al

voorbeelden bieden inspiratie voor hoe we ook in de toekomst – samen – kunnen

intensief gebruikt wordt.

bijdragen aan voldoende, passende woningen voor onze inwoners. • •

•

Ook na een eventuele fusie willen we deze opgave met Uitgeest gezamenlijk

We vinden het belangrijk om samen ruimte te geven aan initiatieven vanuit de

oppakken. We ontwikkelen daarom samen een strategische agenda voor

woningmarkt. Deze kunnen bijdragen aan een gevarieerd en duurzaam

woningbouw en gebiedsontwikkeling, waarin we zorgvuldig afwegen hoe we

woningaanbod in de nieuwe gemeente dat aansluit bij de behoeften van zowel

woningbouw kunnen realiseren op een manier die recht doet aan de

huidige als toekomstige inwoners.

leefomgeving, de infrastructuur en het dorpse karakter van onze gemeente.

Duurzaamheid is een leidend principe in onze woningbouwopgave. In veel projecten ligt de nadruk op energiezuinige woningen en duurzame bouwmethoden. We zien het als een gezamenlijke ambitie om ook op dit vlak bij te dragen aan zowel het wooncomfort van inwoners als de klimaatdoelen van de toekomstige gemeente.

Sociaal domein • Binnen het sociaal domein werken we integraal. Vanuit een brede blik op het gehele

•

Ook in de nieuwe gemeente streven we naar een veilige samenleving waarin

huishouden van onze inwoners en op alle leefgebieden. We pakken problemen

mensen zich betrokken voelen bij elkaar, elkaar helpen en actief meedoen. Door

vroegtijdig aan en organiseren passende ondersteuning als dat nodig is. Om nu en

nauw samen te werken met inwoners en maatschappelijke partners zorgen we

straks goede keuzes te maken investeren we in sturing, monitoring en heldere

samen voor passende, bereikbare en betaalbare ondersteuning. Voor wie het

communicatie.

nodig heeft, is er een tijdelijk vangnet. Dit vangnet is gebaseerd op vertrouwen en het versterken van eigen regie.

• In Heemskerk organiseren we dit onder meer via het Serviceplein: een herkenbare

centrale toegang voor ondersteuning op het gebied van zorg, werk, jeugd en

•

•

In onze gemeente is ook blijvend aandacht voor de opvang en begeleiding van

inkomen. Hier werken we samen met partners zoals Centrum voor Jeugd en Gezin,

nieuwkomers. Heemskerk en Uitgeest werken hierin al nauw samen, onder andere

MantelZ en MET Heemskerk. Het Serviceplein is toegankelijk, herkenbaar en dichtbij

rond het gezamenlijke AZC. Deze samenwerking is een goed voorbeeld van hoe

de inwoners. In de nieuwe gemeente willen we samen bepalen hoe we dit

we gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor opvang, integratie en sociale

dienstverleningsmodel kunnen doorontwikkelen.

cohesie, een opgave die ook in de toekomst onze gezamenlijke inzet vraagt.

We zetten ons in voor gezonde en weerbare inwoners. Daar hoort een gezonde leefstijl bij, mentale veerkracht én een veilige leefomgeving. Ook financiële gezondheid is belangrijk: we willen stress door geldzorgen voorkomen en zorgen voor passende ondersteuning op het juiste moment.

Maatschappelijke voorzieningen • Maatschappelijke voorzieningen – zoals onderwijs, zorg, sport, cultuur, winkels en

•

Ook na een eventuele fusie blijft Heemskerk inzetten op het behouden van

ontmoetingsplekken – zijn van grote waarde voor de leefbaarheid en vitaliteit van

voorzieningen. We proberen in te spelen op de behoeften van inwoners,

onze gemeenten. Ze dragen bij aan gezondheid, participatie en gelijke kansen voor

toegankelijk zijn voor iedereen en kunnen meegroeien met toekomstige

inwoners van jong tot oud.

ontwikkelingen. Dat vraagt om gezamenlijke keuzes, met oog voor lokale verschillen en betrokkenheid van inwoners.

• We hechten belang aan een goede balans tussen kleinschalige, buurtgerichte voorzieningen – zoals buurthuizen, jeugdcentra en ontmoetingsplekken – en

centrale voorzieningen met een bovenlokale functie, zoals een zwembad, sporthal of cultureel centrum. • Samenwerking met maatschappelijke partners, ondernemers, vrijwilligersorganisaties en verenigingen is daarbij onmisbaar. Zij geven kleur aan onze samenleving en brengen mensen samen. In Heemskerk ervaren we hoe belangrijk het is dat deze organisaties ruimte en ondersteuning krijgen om hun bijdrage te blijven leveren. In de nieuwe gemeente willen we deze samenwerking koesteren.

Natuur en recreatie • Heemskerk en Uitgeest beschikken over waardevolle landschappen en

• Recreatie zien we daarnaast breder dan natuurbeleving alleen. In zowel Heemskerk

natuurgebieden die van grote betekenis zijn voor de leefbaarheid, het welzijn van

als Uitgeest zijn er waardevolle voorzieningen voor sport, spel, bewegen, cultuur en

inwoners en de aantrekkelijkheid van onze gemeenten. Het strand van Heemskerk

ontmoeting. Van sportvelden tot wandelroutes, van speelplekken tot recreatieve

maakt deel uit van het Noordhollands Duinreservaat, een uniek natuurgebied met

evenementen: we zetten ons samen met lokale partners in voor een gevarieerd en

uitgestrekte duinen, diepe valleien en paraboolduinen: de grootste van Europa.

laagdrempelig recreatief aanbod voor jong en oud. De landschappelijke en ecologische kwaliteiten van Uitgeest, zoals het Uitgeestermeer en het omliggende

• Aan de rand van de duinen ligt een uitgestrekt bosgebied, ideaal om te wandelen en

polderlandschap, spelen hierin een belangrijke rol. Samen willen we blijven werken

te fietsen. Met diverse routes en knooppunten bieden we inwoners en bezoekers

aan het behoud en de duurzame ontwikkeling van recreatiemogelijkheden in en

mogelijkheden voor een gezonde en toegankelijke natuurbeleving. Het gebied

rond dit unieke gebied.

wordt begraasd door Schotse Hooglanders en schapen. De begrazingsgebieden zijn zorgvuldig omheind zodat mens en natuur in harmonie naast elkaar kunnen bestaan. • De bijzondere ecologische en landschappelijke waarde van het duin- en kustgebied vraagt om zorgvuldig beheer en blijvende aandacht. Ook in de nieuwe gemeente wenst Heemskerk samen met Uitgeest in te zetten op een duurzaam evenwicht tussen natuurbehoud, toegankelijkheid en recreatie zodat ook toekomstige generaties van deze omgeving kunnen blijven genieten.

Energie, klimaat & duurzaamheid • Heemskerk en Uitgeest delen de ambitie om te bouwen aan een duurzame, veilige

• Daarnaast zien we het als gezamenlijke opgave om de energietransitie sociaal

en toekomstbestendige leefomgeving. We willen verantwoordelijkheid nemen voor

rechtvaardig te laten verlopen. In Heemskerk zetten we ons actief in voor het

het klimaat en investeren in oplossingen die bijdragen aan het welzijn van huidige

oplossen van energiearmoede door inwoners met een smalle beurs te ondersteunen

én toekomstige generaties.

bij het verlagen van hun energierekening. We bieden daarnaast informatie over eenvoudige energiebesparende maatregelen. Op langere termijn willen we deze

• Voor beide gemeenten vraagt een gezonde toekomst om blijvende inzet op het g b

uu z

m

.W

t

ut

l p

p g mm ’ g

inzet verder versterken, in samenwerking met ketenpartners.

c t p

onder meer klimaatadaptatie, het watersysteem en verduurzaming. Daarbij

• Onze inzet is gebundeld in het Programma Energietransitie Heemskerk, dat tot doel

verkennen we samen de mogelijkheden voor verdere professionalisering en

heeft om de uitvoering van de energietransitie te versnellen. De ambitie: 55% minder

ondersteunen we initiatieven waar mogelijk, zowel inhoudelijk als financieel.

CO₂-uitstoot in 2030 ten opzichte van 1990. Dit programma vormt een belangrijke basis voor de toekomstige samenwerking op dit thema.

• Heemskerk heeft in de afgelopen jaren ervaring opgedaan met innovatieve oplossingen voor waterbeheer, zoals waterberging onder de rijbaan. Inmiddels ligt er circa vijf hectare waterbergend wegdek in onze gemeente. Deze aanpak draagt bij aan een klimaatbestendige infrastructuur en leverde in 2024 een nominatie op als overheidsorganisatie van het jaar. Deze innovatieve ambitie zetten we graag samen met Uitgeest voort.

Financiën •

Heemskerk vindt het belangrijk dat de nieuwe gemeente een gezonde financiële uitgangspositie heeft. We streven naar een evenwichtige begroting, beheersbare schulden en voldoende reserves, zodat we robuust en toekomstbestendig kunnen blijven opereren. In Heemskerk is de afgelopen jaren gewerkt aan duurzame ombuigingen, zonder dat dit ten koste is gegaan van het voorzieningenniveau, denk bijvoorbeeld aan het behoud van het zwembad.

•

Een belangrijke kans van de fusie is dat we samen een sterkere financiële positie kunnen opbouwen voor de nieuwe gemeente. Dit stelt ons in staat om ook in de toekomst te blijven investeren in een aantrekkelijke leefomgeving, met goed onderhouden openbare ruimte en toegankelijke maatschappelijke voorzieningen. Deze investeringen baseren we op zorgvuldig afgestemde meerjarenplannen voor onderhoud en ontwikkeling.

•

We zien het als een gezamenlijke opgave om slim en doelgericht om te gaan met middelen. Waar mogelijk benutten we externe financieringsbronnen, zoals Europese fondsen, rijksbijdragen, provinciale subsidies en regionale fondsen. Door hierin bestuurlijk én ambtelijk samen op te trekken, vergroten we onze slagkracht voor investeringen in het gebied en de regio.

Mobiliteit, economie & bereikbaarheid • Een goede bereikbaarheid van onze gemeente én de regio is essentieel voor een

• We stimuleren onze ondernemers om duurzaam, sociaal en maatschappelijk

leefbare omgeving, economische vitaliteit en sterke samenwerking. Samen met

verantwoord te ondernemen. De nieuwe gemeente neemt hierin zelf het voortouw

Uitgeest willen we blijvend investeren in goede doorstroming, voldoende

en geeft het goede voorbeeld. Zo bouwen we samen aan een vitale,

parkeervoorzieningen, betrouwbaar openbaar vervoer en duurzame mobiliteit.

toekomstgerichte economie die aansluit bij de ambities van de regio én de kracht van onze lokale gemeenschap.

• We dragen actief bij aan de regionale prioriteitenagenda voor mobiliteit, bijvoorbeeld via de gezamenlijke exploitatie van de tweede IJmondpont met Velsen

en Beverwijk. Ook zetten we ons in voor de versterking van het stationsgebied om de bereikbaarheid binnen én buiten onze gemeenten te verbeteren. • Daarnaast streven we naar een aantrekkelijk en toekomstbestendig vestigingsklimaat. Dat betekent voldoende werkgelegenheid, ruimte voor scholing en innovatie en een gezonde lokale economie. Hiervoor zijn goede randvoorwaarden nodig, zoals de ontsluiting van bedrijventerreinen, energiecapaciteit en ruimte voor slimme oplossingen. Daarbij zoeken we actief de samenwerking, zowel lokaal als via samenwerkingen als ROM InWest.

Hoofdstuk 2

15 |

Het proces van herindeling • Samen met Uitgeest willen we verkennen of en hoe een herindeling kan bijdragen aan een toekomstbestendige gemeente: een gemeente die bestuurlijk stevig staat, maatschappelijke opgaven aankan en blijft zorgen voor goede, toegankelijke voorzieningen dichtbij inwoners. Dit vraagt om een proces dat is gebaseerd op gelijkwaardigheid, vertrouwen en een open dialoog. • De gemeenteraden van Heemskerk en Uitgeest trekken hierin gezamenlijk op. We

stemmen onze besluitvorming op elkaar af en nemen op dezelfde momenten stappen. In het laatste kwartaal 2025 is het streven om samen een gelijkluidend intentiebesluit tot herindeling te nemen. Daarna volgt het gezamenlijke traject richting een herindelingsontwerp en -advies. • We hechten beiden waarde aan een transparant en zorgvuldig proces. Heldere afspraken over de rolverdeling tussen raden, colleges en ambtelijke organisaties zijn essentieel. Ook vinden we het belangrijk dat inwoners goed en tijdig worden geïnformeerd en betrokken blijven bij de vervolgstappen.

Het proces van herindeling • H

m k k p

kt

k u ut

‘l c t

l g’ w

bjw

voortbouwen op de bestaande situatie en versterken waar dat mogelijk is. • De kwaliteiten en identiteit van beide gemeenten blijven herkenbaar. We zoeken daarin nadrukkelijk de verbinding met elkaar. • Indien dit aantoonbare meerwaarde biedt voor beide gemeenten, staat Heemskerk

open voor ambtelijke samenwerking voorafgaand aan een eventuele herindeling. Dit wordt in de komende periode nader onderzocht en besproken.