Bijlage 1. Jaarverslag leerplicht 2024-2025

Rapport met cover

start

versie B Voorbeeld ondertitel

Jaarverslag Leerplicht Schooljaar 2024-2025

September 2025

Geregistreerd onder: D/2025/748613

1

Inhoudsopgave

Voorwoord

3

1.

Algemeen

4

1.1 Doel leerplicht

4

2.

Preventieve taak

4

Repressieve en maatschappelijke zorgtaak

5

Terugblik/Ontwikkelingen

6

2.1 Opleiding en duurzame ontwikkeling 2.2 Ontwikkelingen schooljaar 2024-2025 3.

Feiten en cijfers

3.1 Inzet leerplichtambtenaren 3.2 Leerlingaantallen 3.3 Scholen gevestigd in de gemeente Heemskerk 3.4 Vrijstellingen 3.5 Schoolverzuim Toelichting absoluut verzuim

6 6 8

8 8 8 8 8 9

3.6 Spreekuren 3.7 Processen-verbaal

9 9

4.

11

Vooruitblik/Speerpunten

4.1 (Bij)scholing 4.2 Preventief werken 4.3 Overige ontwikkelingen Bijlage 1: V

Bijlage 1: Visueel overzicht

12

12

Bijlage 2: Stappenplan MAS

13

Bijlage 3: Stroomschema verzuimmelding

14

Geregistreerd in zaaknummer: Z/2025/478513

2

11 11 11

Voorwoord Naar leerrecht Een jaarverslag leerplicht dat steeds meer gaat over leerrecht. Net zo dynamisch als het onderwijs is de kijk op leerplicht. Natuurlijk is de leerplicht er als de laatste lijn om streng op te treden als leerlingen ongeoorloofd niet op school zijn. Of dat nu gaat over ‘luxe verzuim’ of andere redenen, soms moet je als gemeente streng zijn. Maar veel liever werken we aan het leerrecht. Zorgen we dat kinderen niet verzuimen. Het uiteindelijke doel is dat zoveel mogelijk leerlingen zo plezierig mogelijk hun schoolcarrière doorlopen. Omdat we weten dat goede passende scholing van onze kinderen leukere en betere mensen maakt. In dit jaarverslag kunt u lezen dat ook de leerplichtambtenaren in Heemskerk de omslag maken van leerplicht naar leerrecht. Preventie, een goed gesprek, aanwezig zijn op scholen het maakt allemaal onderdeel uit van de veranderingen. Werken aan deze verbeteringen doen we elke (school)dag in Heemskerk.

Wethouder Piet Burgering

3

1. Algemeen De Leerplichtwet geldt voor iedereen die in Nederland woonachtig is. Ouders, voogden of verzorgers hebben de verplichting ervoor te zorgen dat kinderen vanaf 5 jaar staan ingeschreven als leerling bij een school en deze ook regelmatig bezoekt. De Leerplichtwet is de leidraad van het leerplichtwerk en het kader van het lokale beleid. Hierin staan de regels beschreven waaraan ouders/verzorgers, leerplichtigen, schooldirecteuren en gemeenten zich dienen te houden. Het jaarverslag leerplicht is bedoeld om informatie te verschaffen over het gevoerde leerplichtbeleid, de effecten, als ook de toekomstige ontwikkelingen. Met dit jaarverslag wordt voldaan aan de wettelijke verplichting de gemeenteraad te informeren over de werkzaamheden welke door de leerplichtambtenaren in het afgelopen schooljaar zijn uitgevoerd. Nieuw dit jaar is de visuele weergave van dit jaarverslag om de kernboodschappen van dit jaarverslag ook voor alle inwoners toegankelijk te maken. 1.1 Doel leerplicht Het doel van de Leerplichtwet is dat jongeren zo goed mogelijk worden toegerust met kennis en vaardigheden. Dit stelt hen in staat een plek op de arbeidsmarkt te verwerven en zo zelfstandig en zo volwaardig mogelijk in de samenleving te participeren. Een diploma helpt hierbij en biedt meer mogelijkheden voor de toekomst.

De Leerplichtwet ziet er op toe dat jongeren gebruik maken van het recht op onderwijs, maar ook op de verplichting om van dit recht gebruik te maken. In de Leerplichtwet wordt een onderscheid gemaakt tussen de Leerplicht en Kwalificatieplicht, die als volgt worden omschreven:

Leerplicht

Kwalificatieplicht

Kinderen mogen vanaf 4 jaar een school bezoeken. Vanaf de eerste dag van de maand na hun 5e verjaardag hebben kinderen de plicht om naar school te gaan. De leerplicht duurt tot het einde van het schooljaar waarin ze 16 jaar worden.

Jongeren tussen de 16 en 18 jaar zijn kwalificatie plichtig. Dit houdt in dat zij hun startkwalificatie moeten behalen. Een startkwalificatie is tenminste een diploma op MBO-2 niveau of een HAVO/VWO diploma.*

Voor jongeren met een getuigschrift of diploma van het praktijkonderwijs of jongeren die het speciaal onderwijs hebben gevolgd met uitstroomprofiel arbeid of dagbesteding geldt geen kwalificatieplicht.

1.2 Taken leerplichtambtenaar De taken van de leerplichtambtenaar zijn enerzijds gericht op het voorkomen van schoolverzuim (de preventieve taak) en anderzijds gericht op het terugdringen van schoolverzuim en voorkomen van uitval (de repressieve en maatschappelijke zorgtaak). Verschil is dat er bij de uitvoering van de repressieve- en maatschappelijke zorgtaak sprake is van een verzuimmelding door school en bij de preventieve taak niet. Hieronder worden de verschillen taken nader toegelicht. Preventieve taak De preventieve taak is gericht op het voorkomen van verzuim. Hierbij valt te denken aan het geven van voorlichting op scholen en het voeren van preventieve (verzuim) gesprekken met jongeren. We hebben het hier steeds vaker over het bevorderen van schoolaanwezigheid in plaats van het voorkomen van schoolverzuim.

4

Repressieve en maatschappelijke zorgtaak Onderliggend aan de uitvoering van de repressieve en maatschappelijke zorgtaak is de Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS), zie bijlage 1. Dit betreft een landelijke aanpak waarin (samenwerkings-)afspraken zijn opgenomen tussen Stichting Halt, Ingrado, het Openbaar Ministerie en de Raad voor de Kinderbescherming. Het doel van de MAS is: • Terug/toeleiding naar een passend onderwijs programma. • Vroegtijdig inzet van (jeugd)hulpverlening. • Ketensamenwerking met zorgpartners en daarmee een effectievere aanpak van schoolverzuim. • Maatwerk. De aanpak is licht waar het kan en zwaarder waar het nodig is. Alle scholen zijn wettelijk verplicht voor het melden van schoolverzuim bij het verzuimloket van Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). De Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op het uitvoeren van de Leerplichtwet door scholen. Het stroomschema van een verzuimmelding is opgenomen in bijlage 2. Vanuit de repressieve taak roept de leerplichtambtenaar in het geval van ongeoorloofd schoolverzuim ouders en/of jongeren vanaf 12 jaar op voor een gesprek, waarschuwen zij of maken een procesverbaal/doorverwijzing op naar bureau Halt. Vanuit de maatschappelijke zorgtaak vervullen de leerplichtambtenaren een ondersteunende, begeleidende of verwijzende rol. De leerplichtambtenaar heeft regelmatig met “zorggezinnen” te maken.

Schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten hebben vaak een onderliggende oorzaak, zoals bijvoorbeeld problemen in de thuissituatie, gezondheidsproblemen, financiële problemen. Rondom “zorggezinnen” wordt regelmatig een MDO (multidisciplinair overleg) georganiseerd, waarbij leerplicht in samenwerking met betrokken partijen de problematiek op meerdere leefgebieden inventariseert. Denk hierbij onder andere aan het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG), GGD en MET Heemskerk. Door een integrale aanpak en het opstellen van een plan van aanpak is het streven deze jongeren zo goed mogelijk te ondersteunen en ‘binnen boord te houden’.

5

2. Terugblik/Ontwikkelingen 2.1 Opleiding en duurzame ontwikkeling Iedere vijf jaar moet de akte van opsporingsbevoegdheid (BOA) van de leerplichtambtenaar worden verlengd. Hiervoor dienen leerplichtambtenaren jaarlijks een module in het kader van permanente heren bijscholing te behalen. De leerplichtambtenaren hebben in het schooljaar 2023-2024 deze jaarlijkse bijscholing behaald. Er worden met enige regelmaat webinars en trainingen gevolgd van Ingrado en Infansius. Dit jaar was Heemskerk aanwezig op het jaarlijkse congres van Infansius waar onder andere workshops werden gevolgd over vernieuwingen binnen de uitvoering leerplicht en de link tussen verslaving en schoolverzuim. Ook zijn de leerplichtambtenaren aanwezig geweest op de netwerkbijeenkomst Van schoolverzuim naar Schoolaanwezigheid. Naast verplichte en optionele opleidingen en cursussen gericht op leerplicht, sluiten de leerplichtambtenaren aan bij lokale of regionale bijeenkomsten. Deze bijeenkomsten hebben vaak tot doel om integraal samenwerken te bevorderen, om kennis te delen, beleid te ontwikkelen en implementeren. Denk hierbij bijvoorbeeld aan: • Netwerkbijeenkomst ‘Jeugd & Veiligheid’ Een bijeenkomst om met netwerkpartners in gesprek te gaan en samenwerkingsafspraken te maken over informatie-uitwisseling onder de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) en de Wet politiegegevens (WPG).

Welke informatie kunnen bijvoorbeeld onderwijs, politie, gemeenten en jeugdhulp met elkaar delen en welke kaders zijn er? 2.2 Ontwikkelingen schooljaar 2024-2025 • De preventieve werkwijze is in het schooljaar 2023-2024 verder vormgegeven. Dit heeft geleid tot de volgende interventies en activiteiten: o Spreekuren SKILLS opgehoogd: Het afgelopen schooljaar is de frequentie van de spreekuren geïntensiveerd. Vorig schooljaar waren de spreekuren 1 keer per 6 weken. Nu is gekozen om iedere 2 weken 1 ochtend in de week op SKILLS te zitten. In deze spreekuren werden niet alleen leerlingen gesproken, maar was er ook de mogelijkheid voor medewerkers van de school om vragen te stellen. Dit heeft geleid tot een verdubbeling in het aantal leerlingen dat is gesproken. o “Kom-op-tijd”-acties bij het Avontuur en De Vlinder: De leerplichtambtenaren hebben bij 2 PO scholen sleutelhangers uitgedeeld. Iedere leerling die op tijd op school was kreeg een sleutelhanger. Leerlingen die op die dag niet op tijd of niet op school waren konden aan het einde van die week alsnog de sleutelhanger verdienen als ze op tijd kwamen. Ouders van de leerlingen die te laat kwamen werden aangesproken door de leerplichtambtenaren. o Luxeverzuimcontroles: Op verzoek van de scholen hebben de leerplichtambtenaren het afgelopen schooljaar een aantal luxeverzuimcontroles gehouden op PO scholen.

Doordat deze controle vooraf werd aangekondigd door de scholen is het aantal meldingen luxeverzuim mogelijk vertekend. Aansluiten bij ouderkamers: De leerplichtambtenaren hebben actief de samenwerking gezocht met bestaande ouderkamers. Er is het afgelopen jaar gewerkt aan een nieuwe folder. Deze is ook beschikbaar op de website van de gemeente. De folder leerplicht was verouderd en om deze reden is er afgelopen jaar een nieuwe folder ontwikkeld en verspreid onder alle PO-scholen. De folder wordt uitgedeeld aan ouders die hun kind aanmelden bij een school of bijvoorbeeld bij een verlofaanvraag. De nieuwe o

•

6

folder verwijst tevens naar de gemeente website waar de folder vertaald kan worden. Deze is ook te downloaden op de website. •

•

•

•

•

•

Op zowel de VO scholen als het MBO is het afgelopen schooljaar gestart met een nieuw registratiesysteem. Het heeft enige tijd geduurd voordat dit systeem juist werkte. Deze ontwikkeling maakte dat het langer duurde dan gebruikelijk voordat in DUO meldingen werden gemaakt over verzuim. Hierdoor liep het verzuim van leerlingen op, waardoor preventieve inzet en een doorverwijzing naar Halt niet meer mogelijk waren. Inmiddels werkt dit niet registratiesysteem naar behoren en wordt er gewerkt middels dit nieuwe systeem. Afgelopen schooljaar zijn er jassen aangeschaft voor de leerplichtambtenaren. Op deze manier zijn de leerplichtambtenaren bij de acties in het onderwijs meer zichtbaar en kunnen ouders gemakkelijker worden aangesproken. In december 2024 is een samenwerkingsovereenkomst uitleen BOA’s ondertekend door de gemeenten Velsen, Beverwijk, Uitgeest en Heemskerk. Dit betekent dat in geval van nood de leerplichtambtenaren in andere gemeenten ingezet mogen worden. Zo is de uitvoering van de leerplicht minder kwetsbaar. In januari 2025 is de vernieuwde ambtsinstructie vastgesteld. Hierin zijn de taken van de leerplichtambtenaren regionaal vastgelegd. Deze ambtsinstructie is ook gedeeld en besproken met het onderwijs, zodat de taken en verantwoordelijkheden voor een ieder duidelijk zijn. In het voorjaar van 2025 is gestart met de evaluatie van het thuiszittersconvenant.

Hierin wordt gekeken naar de huidige aanpak thuiszitters en worden er aanbevelingen gedaan om het thuiszittersconvenant voor de periode tot 2029 regionaal verder vorm te geven. De resultaten worden medio oktober 2025 verwacht. In het voorjaar van 2025 heeft het Openbaar Ministerie laten weten geen leerplichtzaken meer inhoudelijk te behandelen die vallen onder artikel 5 onder b. Dergelijke zaken worden alleen nog procedureel getoetst. Het OM geeft aan deze zaken dermate complex te vinden dat de huidige procedure tot onbevredigende resultaten leidt. Dit betekent in de praktijk dat ouders die een vrijstelling artikel 5 onder b. aanvragen, en deze door een leerplichtambtenaar inhoudelijk wordt afgewezen, dat de rechtbank de ouder automatisch in het gelijk stelt. In de praktijk betekent dit dat de leerplichtambtenaren alleen nog toetsen op de kaders (bijvoorbeeld geen inschrijving bij een eerdere school). Dit is een zeer onwenselijke organisatie waarbij de belangenorganisatie Ingrado in gesprek blijft met het OM om deze situatie zo snel mogelijk op te lossen.

\

7

3. Feiten en cijfers Onderstaand staan de jaarcijfers over het schooljaar 2024 – 2025 vermeld. 3.1 Inzet leerplichtambtenaren In het schooljaar 2024 - 2025 had de gemeente Heemskerk 2 leerplichtambtenaren in vaste dienst, voor in totaal 1,8 fte. 3.2 Leerlingaantallen Op 1 oktober 2024 stonden in de gemeente Heemskerk 5098 leerplichtige jongeren ingeschreven. Van deze leerlingen waren er 969 kwalificatieplichtig. 3.3 Scholen gevestigd in de gemeente Heemskerk Primair Onderwijs (PO): 12 Voortgezet Onderwijs (VO): 3 (Voortgezet) Speciaal Onderwijs (V)SO 3 3.4 Vrijstellingen Door school, ouders/verzorgers, leerlingen en hulpverlening kunnen aanvragen worden ingediend voor vrijstelling van schoolbezoek, vervangende leerplicht of vrijstelling van inschrijving. Na binnenkomst van een beroep op vrijstelling of een verzoek om vrijstelling, is het de taak van de leerplichtambtenaar om een onderzoek te (laten) doen naar de geldigheid van het beroep op vrijstelling en te onderzoeken of het verzoek om vrijstelling gehonoreerd kan worden. In onderstaande tabel zijn de gronden voor deze wettelijke aanvragen en de toewijzingen opgenomen. Gronden wettelijke aanvragen

Toewijzingen

Beroep op artikel 5 onder a (vanwege lichamelijke of psychische gronden)

30*

Beroep op artikel 5 onder b (bezwaar tegen de richting van het onderwijs)

6

Beroep op artikel 5 onder c (schoolbezoek buitenland)

4

Verzoek vervangende leerplicht artikel 3a

1

Verzoek vervangende leerplicht artikel 3b laatste schooljaar

4

Vrijstelling artikel 15 wegens het volgen van ander onderwijs kwalificatieplichtigen

8

Artikel 11 onder g (verlof onder gewichtige omstandigheden)

0

Totaal

53

* Er zijn 14 leerlingen met een (permanente) vrijstelling 5 onder a. Dit schooljaar zijn er 16 vrijstellingen afgegeven waarvan er bij 7 sprake was van een verlenging.

3.5 Schoolverzuim Gedurende het schooljaar 2024 - 2025 zijn er via het verzuimloket van DUO 180 relatief verzuimmeldingen ontvangen voor schoolverzuim. Het gaat hierbij om 119 individuele leerlingen, waarvan er bij 26 leerlingen meerdere meldingen zijn gedaan. Het aantal verzuimmeldingen is onder te verdelen in; • 119 leerlingen met relatief verzuim (ingeschreven op een school en korte of langere tijd afwezig, dit aantal is inclusief luxe verzuim). • 19 leerlingen met een luxe verzuim melding (schoolverzuim in verband met bijvoorbeeld extra verlof). 8

•

8 zaken absoluut verzuim (niet ingeschreven bij een school of onderwijsinstelling).

Toelichting absoluut verzuim Twee keer per jaar worden alle leerplichtige leerlingen gecontroleerd op een schoolbinding. Indien er geen schoolbinding bekend is en dus mogelijk sprake van absoluut verzuim worden ouders/verzorgers aangeschreven met het verzoek aan te geven waar hun kind op school zit. Bij het uitblijven van een reactie wordt er een melding van ‘absoluut verzuim’ aangemaakt. Het aantal absoluut verzuimers in het schooljaar 2023–2024 bedraagt 8: • 2 leerlingen kwamen vanuit het buitenland en konden niet direct geplaatst worden • 1 leerling is gestart bij defensie • 1 leerling is verhuisd naar buiten de regio. • 2 leerling hadden geen vervolgopleiding na afronden MBO1 • 1 leerling heeft de leeftijd van 18 bereikt. • 1 leerling is geplaatst in het primair onderwijs.

Verzuim naar onderwijssoort Geen onderwijs; 0

MBO; 28

PO; 20 S(V)O; 13

VO; 58

Figuur 1: verzuim naar onderwijssoort.

3.6 Spreekuren In de regio worden op de vo-scholen spreekuren gehouden. In de regel wordt het spreekuur gehouden door de leerplichtambtenaar van de gemeente waar de school gevestigd is. Totaal zijn er 169 Heemskerkse leerlingen gesproken op een van deze spreekuren. Dit betreft ook leerlingen die gesproken zijn tijdens spreekuren op vo-scholen die niet in de gemeente Heemskerk gevestigd zijn. Dit is een verdubbeling ten opzichte van het schooljaar 2023-2024. In totaal hebben de leerplichtambtenaren van Heemskerk en Beverwijk 31 spreekuren gehouden op de VO-scholen in Heemskerk. 3.7 Processen-verbaal Gedurende het schooljaar 2024 - 2025 werden geen leerlingen, vanuit de repressieve taak van de leerplichtambtenaren, doorverwezen naar bureau HALT. In totaal zijn er 8 processen-verbaal opgemaakt. Van de 8 processen-verbaal zijn er 5 vanwege relatief verzuim en 3 wegens luxeverzuim opgemaakt. Er zijn geen HALT-verwijzingen gedaan vanwege het niet werken van het registratiesysteem van de scholen (zie hoofdstuk 2.2). 9

Figuur 2: Aantal proces-verbaal en halt-afdoeningen.

10

4. Vooruitblik/Speerpunten 4.1 (Bij)scholing • In het schooljaar 2024 - 2025 zal wederom de jaarlijks terugkerende Actualiteitendag Leerplicht/Doorstroompunt worden bezocht. • In het kader van de Permanente Her- en Bijscholing volgen beide leerplichtambtenaren in het schooljaar 2024 – 2025 een BOA-module. • Het aankomende schooljaar volgen de leerplichtambtenaren een training positieve gespreksvoering. 4.2 Preventief werken In hoofdstuk 2 is het belang van preventief werken op veel onderwerpen al benoemd. We gaan van de focus op schoolverzuim steeds meer naar het belang van schoolaanwezigheid. Dit vergt een andere manier van werken. In het schooljaar 2025-2026 wordt opnieuw de focus gelegd op het preventief werken. De leerplichtambtenaren: • Maken afspraken met SKILLS Vmbo om de spreekuren nog beter in te richten • Geven voorlichting aan mentoren op de VO-scholen om eerder de samenwerking op te zoeken • Ontwikkelen nieuwe acties op het VO en het PO waar het gaat om op tijd komen. De wens is om in het schooljaar 2025-2026 opnieuw in het PO maar ook in het VO acties te organiseren. • Zoeken nog meer de samenwerking op met de Ouderkamers. Het doel is om iedere ouderkamer in ieder geval één keer per jaar te bezoeken.

4.3 Overige ontwikkelingen • Deelname werkgroep Veiligheid in de hal gemeentehuis: Na een drietal incidenten in korte tijd in de hal van het gemeentehuis is er een werkgroep opgericht, “Veiligheid in de hal”. Een leerplichtambtenaar is aangesloten bij deze werkgroep. Deze werkgroep komt vanaf september 2025 maandelijks bij elkaar om de voortgang van de veiligheid te bespreken. • Werkprocessen Leerplicht: De werkprocessen rondom leerplicht worden in het schooljaar 20252026 opnieuw beschreven. Dit wordt gedaan in samenwerking met Beverwijk. • Talentenpool: Een talent uit de Talentenpool onderzoekt hoe het verzuim van PO- en VO-leerlingen effectiever voorkomen kan worden. Hiervoor worden bestaande landelijke en lokale aanpakken in kaart gebracht en wordt bekeken welke daarvan effectief zijn en hoe deze op scholen worden toegepast. Ook worden de ervaringen en behoeften van scholen meegenomen. Op basis van deze analyse volgt een advies met concrete aanbevelingen die aansluiten bij de lokale situatie. Deze aanbevelingen kunnen mogelijk ook regionaal worden ingezet. Tijdens of na afronding van het advies starten enkele pilots waarin nieuwe initiatieven direct in de praktijk worden getest. De resultaten van deze pilots bieden waardevolle inzichten voor verdere uitwerking. De verwachting is dat structurele effecten op termijn zichtbaar worden in de verzuimcijfers.

Zo levert deze opdracht een bijdrage aan het voorkomen van schoolverzuim en het versterken van onderwijskansen voor jongeren. • Voorbereiding komst AZC: hoewel het nieuwe AZC nog niet zijn deuren opent tijdens het schooljaar 2025-2026 worden de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten gehouden, om de leerplichtige kinderen in dit AZC zo snel en zo goed als mogelijk te kunnen ondersteunen.

11

Bijlage 1: Visueel overzicht

Bijlage 1: V

12

Bijlage 2: Stappenplan MAS

13

Bijlage 3: Stroomschema verzuimmelding

14