Bijlage 1. 1e Bestuursrapportage 2026
Tekst van het document
Bestuursrapportage 2026 / 1
Inhoudsopgave Inhoudsopgave..................................................................................................................................... 2 1. Inleiding............................................................................................................................................. 3 2. Financiële samenvatting.................................................................................................................. 4 3. Financiële toelichtingen................................................................................................................... 7 Programma 1 Bestuurlijk domein................................................................................................. 7 Programma 2 Sociaal domein....................................................................................................... 8 Programma 3 Fysiek domein....................................................................................................... 10 Programma 4 Overhead............................................................................................................... 12 Algemene dekkingsmiddelen, vpb en onvoorzien....................................................................12 4.
Kredieten......................................................................................................................................... 13 5. Ontwikkelingen............................................................................................................................... 14 Bijlage 1: Monitor Ombuigingen........................................................................................................ 16
1ste BESTUURSRAPPORTAGE 2026
1. Inleiding Voor u ligt de eerste bestuursrapportage (hierna genoemd berap) 2026. De berap is een onderdeel van de P&C-cyclus van de gemeente Heemskerk. De berap geeft op basis van de uitputting over de eerste 3 maanden weer welke financiële en/of beleidsmatige afwijkingen ten opzichte van de Begroting 2026 worden verwacht. Dit betreffen zowel overschotten als tekorten. Ook zijn de structurele effecten uit de jaarrekening 2025 meegenomen. Na vaststelling van de berap door de raad worden de benoemde financiële mutaties doorgevoerd in de administratie en daarmee wijzigen we de Begroting 2026. In het vierde kwartaal 2026 wordt uw raad de tweede bestuursrapportage 2026 voorgelegd. Zoals gezegd worden alle financiële mutaties verwerkt in de Begroting 2026. Sommige mutaties hebben echter ook effect op de jaren 2027 en verder. Deze worden betrokken bij de Perspectiefnota 2027-2030 en/of de Begroting 2027-2030.
3
1ste BESTUURSRAPPORTAGE 2026
2. Financiële samenvatting In de Financiële Verordening 2022 van de gemeente Heemskerk heeft uw raad vastgelegd dat alleen financiële wijzigingen vanaf € 25.000,- en/of groter dan 10% van de budgetomvang of bestuurlijk van belang worden opgenomen. Kleinere mutaties worden daarom niet opgenomen in deze berap, maar zullen in de Jaarstukken 2026 worden verantwoord. 2.1 Exploitatie Het begrotingssaldo voor en na de vaststelling van de 1e bestuursrapportage is als volgt. Saldo Begroting 2026 (bedrag x € 1.000,-)
2026
Saldo begroting 2026-2029 (boekwerk)
907
Effect Septembercirculaire 2025 (raadsbesluit 4-11-2025) Structurele effecten IHP 2025-2040 (raadsbesluit 28-5-2025) Effect Decembercirculaire 2025 (memo D/2025/770479 27-1-2026)
197 -111 69
Totaal begroting 2026-2029 na amendementen
1.063
Effect 1e Bestuursrapportage 2026
-1.751
Totaal na de 1e bestuursrapportage
-688
De Begroting 2026 (inclusief amendement) heeft uw raad vastgesteld op 4 november 2025 De voorstellen in deze berap hebben een negatief effect van € 1,751 miljoen op dit saldo. Het verwachte eindresultaat van de Begroting 2026 komt daarmee uit op € 688.000,- negatief. De belangrijkste afwijkingen in deze berap zijn: - budgetten jeugdzorg - actualisatie kapitaallasten De afwijkingen op programmaniveau zijn als volgt. Programma
Bedrag (x € 1.000,-)
V/N
Totaal Programma 1. Bestuurlijk domein Totaal Programma 2. Sociaal domein Totaal Programma 3. Fysiek domein Totaal Programma 4. Overhead
-230 -1.505 -214 -132
N N N N
Totaal algemene dekkingsmiddelen, vennootschapsbelasting en onvoorzien
290
V
Totaal 1e berap 2026 voor bestemming
-1.792
N
BR Risico's Grondexpl.; Verhuiskst De Commandeurs Totaal 1e berap 2026 na bestemming
41
V
-1.751
N
In onderstaande tabel worden alle financiële wijzigingen genummerd weergegeven. Voor een gedetailleerde toelichting op deze afwijkingen wordt verwezen naar het hoofdstuk ‘toelichting per wijziging’. Bedrag str. V/N Programma Nr 1e Berap Afwijkingen (x € . / 1.000,-)
4
1ste BESTUURSRAPPORTAGE 2026 inc.
1. Bestuurlijk domein
Totaal 1. Bestuurlijk domein 2. Sociaal domein
Totaal 2. Sociaal domein 3. Fysiek domein
1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11
Regionale jeugdgelden Indexatie JGZ & CJG Suicide Preventie (GGD) Volwasseneducatie BUIG Wet inburgering
12 13 14 15 16
Voorbereidingskosten De Knip WOZ-bijdrage schoolgebouwen Belastingcode Liander Netbeheer en transportkosten openbare verlichting Afval- en grondstoffeninzameling Overzetten inzet 'Zee van tijd' naar vast personeel communicatie Herstellen dak bezoekerscentrum Assumburg Verhuiskosten Rijvereniging De Commandeurs Hardware GEO
-1.469 -16 -20 0 0 0
Nieuw contract verhuur gemeentehuis: 5 jaar geen 21 indexatie 22 Schoonmaakkosten gemeentehuis Overzetten inzet 'Zee van tijd' naar vast personeel 17 communicatie
str. str. str. inc. inc. inc.
Totaal algemene dekkingsmiddelen, vennootschapsbel. en onvoorzien Totaal 1e berap 2026 voor bestemming 19 BR Risico's Grondexpl.; Verhuiskst De Commandeurs
N N BN BN BN BN
N
-60 -33 60 -100 0
inc. str. inc. str. inc.
N N V N BN
35 -50 -41 -26
str. inc. inc. inc.
BN N BN N
N
-42 -55
str. str.
N N
-35
str.
BN
-132
24 Advieskosten aanbestedingen niet-Rijk 25 Vrijval kapitaallasten, afschrijvingslasten
N N N N BN
N
-214
Alg. dekk. middelen, 8 Suicide Preventie (GGD) vennootschapsbel. 23 Inhuur belastingen en onvoorzien
Totaal 1e berap
str. str. inc. str. str.
-1.505
Totaal 4. Overhead
Mutaties reserves & voorzieningen
-35 -40 -100 -55 0
-230
17 18 19 20
Totaal 3. Fysiek domein 4. Overhead
Lease iPads t.b.v raads- en commissieleden Vergoeding raads- en commissieleden Implementatie en verandertraject BRP Inkomsten leges reisdocumenten Afdracht rijksleges reisdocumenten
N
20
str.
BN
-160 -110 540
inc. inc. inc.
N N V
290
V
-1.792
N
41 -1.751
inc.
BN N
5
1ste BESTUURSRAPPORTAGE 2026 2026 na bestemming In onderstaande tabel worden alle structurele financiële wijzigingen weergegeven die in de (concept) Perspectiefnota 2027-2030 zijn opgenomen. Nr. 1e Berap Afwijkingen 2030
bedragen PN 2027-
2027
2028
2029
2030
vindplaats PN 2027-2030
1 Lease iPads t.b.v raads- en commissieleden
-35
-35
-35
-35
item 2
2 Vergoeding raads- en commissieleden
-40
-40
-40
-40
item 3
4 Inkomsten leges reisdocumenten
-15
-55
-185
-185
item 4
5 Afdracht rijksleges reisdocumenten
0
0
0
0
item BN item 1
-90
-130
-260
-260
6 Regionale jeugdgelden
Totaal 1. Bestuurlijk domein
-1.722
-1.722
-1.722
-1.722
item 5
7 Indexatie JGZ & CJG
-16
-16
-16
-16
item loon/prijsbijstellingen item BN item 3
8 Suicide Preventie (GGD)
-20
-20
-20
-20
Totaal 2. Sociaal domein
-1.758
-1.758
-1.758
-1.758
12 Voorbereidingskosten De Knip
-80
-80
13 WOZ-bijdrage schoolgebouwen
-33
-33
-33
-33
15 Netbeheer en transportkosten openbare verlichting
-100
-100
-100
-100
item 12
17 Overzetten inzet 'Zee van tijd' naar vast personeel communictie
48
49
49
49
item BN item 5
Totaal 3. Fysiek domein
item 8 item 11
-165
-164
-84
-84
21 Nieuw contract verhuur gemeentehuis: 5 jaar geen indexatie
-42
-42
-42
-42
22 Schoonmaakkosten gemeentehuis
-55
-55
-55
-55
item 15
17 Overzetten inzet 'Zee van tijd' naar vast personeel communictie
-48
-49
-49
-49
item BN item 5
-145
-146
-146
-146
20
20
20
20
20
20
20
20
-2.138
-2.178
-2.228
-2.228
Totaal 4. Overhead 8 Suicide Preventie (GGD)
Totaal algemene dekkingsmiddelen, vennootschapsbelasting en onvoorzien Totaal structureel 1e berap verwerkt in PN 2027-2030
item loon/prijsbijstellingen
item BN item 3
2.2 Algemene reserve Verloop algemene reserve (bedragen x €1.000) Stand per 01-01-2026 (concept JR 2025)
19.666
Onttrekkingen Begroting 2026
-1.400
Onttrekking 1e bestuursrapportage 2026
0
Verwachte stand per 31-12-2026 (na 1e berap 2026)
18.266
Nog te bestemmen resultaat bij Jaarrekening 2025 (voorstel)
5.064
Onttrekkingen 2026 i.v.m. jaarrekening 2025 (voorstel)
-1.024
Verwachte stand per 31-12-2026 (na effect c.-JR 2025)
22.306
In het bovenstaande overzicht is te zien dat de Algemene reserve naar verwachting in 2026 per saldo met € 1,4 miljoen afneemt in verband met de geplande onttrekkingen bij de Begroting 2026. In deze 1e bestuursrapportage 2026 zijn geen mutaties opgenomen. Met de voorgestelde mutaties in verband met de concept-Jaarrekening 2025 komt de verwachte eindstand 2026 van de algemene reserve uit op € 22,3 miljoen.
6
1ste BESTUURSRAPPORTAGE 2026
3. Financiële toelichtingen In dit hoofdstuk wordt een toelichting op alle wijzigingen die hiervoor zijn genoemd. Bij de financiële afwijkingen wordt een aantal afkortingen gebruikt, dit zijn: - V: staat voor een voordeel voor de exploitatie; - N: staat voor nadeel voor de exploitatie; - BN: staat voor budgettair neutraal voor de exploitatie. Toelichting per wijziging
Programma 1 Bestuurlijk domein 1. Lease iPads t.b.v raads- en commissieleden € 35.000 (N) Na de gemeenteraadsverkiezingen zullen alle raads- en commissieleden voorzien worden van een nieuwe iPad. Hiervoor zal voor 4 jaar een leasecontract afgesloten worden. De totale kosten inclusief de benodigde licenties worden ingeschat op € 65.000 per jaar. Het nu beschikbaar budget van € 30.000 moet per 2026 structureel aangevuld worden met € 35.000. Het structurele effect wordt opgenomen in de Perspectiefnota 2027-2030. 2. Vergoeding raads- en commissieleden € 40.000 (N) In de 1e bestuursrapportage 2025 is budget voor de vergoeding van de raadsleden incidenteel bijgesteld met € 40.000. Uitgaande van de realisatie van vorig jaar is per 2026 een structurele bijstelling van € 40.000 noodzakelijk om de maandelijkse vergoeding van raadsleden te kunnen dekken. Het structurele effect wordt opgenomen in de Perspectiefnota 2027-2030. 3. Nieuw Burgerzakensysteem (BRP-applicatie) € 100.000 (N) In 2025 is er een aanbesteding geweest voor een nieuwe BRP-applicatie. Deze aanbesteding is gewonnen door een andere leverancier dan die van ons huidige systeem, hetgeen tot extra kosten heeft geleid. De uitkomst, en dus de extra kosten, van deze aanbesteding waren ten tijde van het tot stand komen van de meerjarenbegroting 2026-2029 nog niet bekend en zijn dus niet eerder meegenomen.
Het projectmatig migreren van de huidige burgerzaken applicatie naar de nieuwe applicatie is een omvangrijk project dat tijd en geld kost. De extra kosten ramen wij op € 100.000,-. In het najaar zullen er, vanaf de live-gang van de nieuwe applicatie, bovendien tijdelijk twee applicaties van twee leveranciers naast elkaar werkzaam zijn. Dit is helaas onvermijdelijk. De kosten hiervan zijn naar het zich laat aanzien beperkt maar nu nog niet exact bekend. Indien nodig komen wij hier in de tweede Bestuursrapportage van dit jaar op terug. 4. Inkomsten leges reisdocumenten € 55.000 (N) Door aanpassing van de geldigheidsduur van reisdocumenten in 2014 is er vanaf 2024 gedurende 5 jaar sprake van een aanzienlijk verhoogd aantal aanvragen van deze documenten (paspoortenpiek). Meer aanvragen betekent ook meer legesinkomsten. De leges voor reisdocumenten bestaat uit een gemeentelijk deel, en uit een Rijksdeel. Bij de begroting voor 2026 is voor de inkomsten uit leges voor het gemeentedeel geen rekening gehouden met een afloop van de paspoortenpiek. Het structurele effect wordt opgenomen in de Perspectiefnota 2027-2030.
7
1ste BESTUURSRAPPORTAGE 2026 5. Afdracht rijksleges reisdocumenten (BN) Door aanpassing van de geldigheidsduur van reisdocumenten in 2014 is er vanaf 2024 gedurende 5 jaar sprake van een aanzienlijk verhoogd aantal aanvragen van deze documenten (paspoortenpiek). Meer aanvragen betekent ook meer legesinkomsten. De leges voor reisdocumenten bestaat uit een gemeentelijk deel, en uit een Rijksdeel. Gemeenten innen dat Rijksdeel en dragen dat vervolgens af aan het Rijk. Bij de begroting van 2026 is een verhoging van inkomsten uit leges voor het gemeentedeel verwerkt, maar het Rijksdeel is abusievelijk niet verwerkt. Dat wordt nu gecorrigeerd en is budgetneutraal (hogere inkomsten, maar dus ook hogere afdracht aan het Rijk). Het structurele effect wordt opgenomen in de Perspectiefnota 2027-2030.
Programma 2 Sociaal domein 6. Regionale jeugdgelden € 1.469.000 (N) De voorgestelde jeugdbijstelling voor 2026 betreft een incidentele wijziging. De structurele effecten van deze bijstelling zijn eerder gemeld aan de raad via raadsmemo D/2026/781428 en zijn verwerkt in de Perspectiefnota 2027 2030. Met deze aanpassing in de 1e Bestuursrapportage 2026 wordt de dekking voor het begrotingsjaar 2026 geregeld. Volumegroei bij consortia: € 220.000 S Sinds de invoering van de consortia voor specialistische jeugdhulp is gewerkt met een nullijn voor volumegroei. Met volumegroei wordt niet alleen een stijging van het aantal jeugdigen bedoeld, maar ook de gezamenlijke ontwikkeling van omvang, duur en zwaarte van de ingezette trajecten. Voor 2026 wordt voorgesteld deze nullijn tijdelijk los te laten en een beperkte groei van 2,4 procent toe te staan, omdat het stelsel kampt met structurele druk door zwaardere zorgvragen, oplopende wachtlijsten en beperkte capaciteit. Deze groei blijft onder de landelijke raming van 4,7 procent hierdoor wordt de prikkel om doelmatig te werken en te investeren in innovatie en preventie behouden. De extra ruimte is nodig om verdere wachttijdstijging en duurdere niet gecontracteerde zorg te voorkomen en om consortia in staat te stellen de zwaardere casuïstiek op te vangen die ontstaat door het aflopen van noodmaatregelen bij gecertificeerde instellingen.
Dit bedrag kan niet binnen het huidige financieel kader voor perceel 1 worden vrijgemaakt. Daarom wordt een hogere bijdrage van de gemeenten gevraagd. Het fonds kent een ingroeipad van twee jaar. Fonds excessieve casuïstiek: € 253.000 S Excessieve casuïstiek gaat om jeugdhulptrajecten met uitzonderlijk hoge kosten door zeer intensieve en specialistische zorg. Deze kosten vallen nu nog buiten de lumpsumfinanciering van de consortia en worden volledig door de woonplaatsgemeente betaald, om te voorkomen dat deze hoge lasten het reguliere aanbod verdringen en tot extra wachtlijsten leiden. In het kader van de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdhulp wordt gewerkt aan een regionale regeling die deze kosten gezamenlijk opvangt. Dit zorgt voor meer structurele grip op de uitgaven, grotere voorspelbaarheid en bescherming van individuele gemeenten, zoals Heemskerk, tegen onvoorziene lasten die kunnen oplopen tot wel een miljoen euro per casus. Daarom wordt in 2026 binnen het lumpsumkader van perceel 1 een geoormerkt regionaal fonds ingericht, met een jaarlijkse omvang van vijf miljoen euro, gebaseerd op historische uitgaven. Bijdrage regionale inkoopfunctie: € 71.000 S Door de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdhulp moet de jeugdregio in 2026 belangrijke stappen zetten richting de oprichting van een Gemeenschappelijke Regeling.
Deze oprichtingsopgave vraagt daardoor een aanzienlijk deel van de begroting. Een investering is noodzakelijk om in 2027 als nieuwe
8
1ste BESTUURSRAPPORTAGE 2026 organisatie van start te kunnen gaan. Het betreft onder meer de kosten voor een kwartiermaker, het centraliseren van de backoffice, juridische ondersteuning en de uitvoering van het inrichtingsplan. Berichtenverkeer: € 925.000 S In het berichtenverkeer worden betalingen verwerkt voor jeugdhulp die buiten de consortia om wordt geleverd, zoals enkelvoudige hulp in perceel 2, LWI, maatwerkcontracten en zeer specialistische hulp die niet regionaal wordt ingekocht. Omdat deze trajecten kostbaar zijn, kan één extra jeugdige direct grote financiële gevolgen hebben. Veel maatwerkcontracten stammen nog uit de periode vóór de invoering van de nieuwe consortiumcontracten; een kleiner deel komt voort uit regelingen zoals excessieve casuïstiek en acute onveiligheid. Regionaal is afgesproken dat vanaf 1 januari 2026 geen nieuwe maatwerkcontracten meer worden afgesloten en dat alle benodigde jeugdhulp via de consortia wordt geleverd. Bestaande maatwerkcontracten lopen echter deels door in 2026, waardoor aanvullend budget nodig blijft. Er wordt onderzocht hoe dit maatwerk kan worden opgenomen binnen de lumpsumfinanciering, met prioriteit voor overdracht in 2026 om financiering beter beheersbaar te maken. De kosten voor maatwerk worden in 2026 vergelijkbaar verwacht met 2025, wat leidt tot een negatieve bijstelling van € 925.000,-.
In de loop van 2026 worden de effecten van de nieuwe financieringsafspraken gemonitord; in het derde kwartaal wordt meer duidelijkheid verwacht, waarna de raad wordt geïnformeerd. 7. Indexatie JGZ/CJG € 16.335 (N) Door de verzelfstandiging van het CJG en de JGZ Kennemerland zijn regionaal afspraken gemaakt tussen de deelnemende gemeenten en de organisaties over de financiering. Afgesproken is om op alle subsidiebudgetten de OVA-indexatie toe te passen, zodat deze organisaties aansluiten bij de regionale jeugdhulpafspraken. Deze bijstelling was nog niet meegenomen bij het opstellen van de Begroting 2026. 8. Suïcidepreventie € 20.133 (BN) Met ingang van 2026 wordt suïcidepreventie onderdeel van de Wet publieke gezondheid (Wpg). Gemeenten zijn daarmee verantwoordelijk voor het opnemen van suïcidepreventie in het lokale (gezondheids)beleid, binnen de door het Rijk via het gemeentefonds beschikbare gestelde middelen. Via het raadsbesluit met betrekking tot de financiële effecten Septembercirculaire 2025 (D/2025/750166) zijn de rijksmiddelen gealloceerd. Suïcidepreventie is hiermee integraal onderdeel van het Beleidsplan Sociaal Domein Samen sterk voor Heemskerk. De bijdrage aan de Veiligheidsregio Kennemerland wordt met dit bedrag verhoogd. 9.
Volwasseneducatie (BN) Vanuit de Wet Educatie en Beroepsonderwijs wordt gewerkt aan het verbeteren van de basisvaardigheden van volwassenen (taal, digitale vaardigheden, rekenen). In 2026 is voor de bekostiging van activiteiten € 65.000,- nodig. Deze kosten worden gedekt uit de door de centrumgemeente Haarlem verstrekte subsidie. Het gaat hierbij om een budget neutrale wijziging. 10. BUIG (BN) Er is landelijk sprake van een stijging van de rijksbijdrage voor het BUIG budget. De verwachting is dat aantal mensen dat instroomt in de uitkering lichtelijk verder stijgen, met name onder mensen met flexibele arbeidscontracten en jongeren zonder stabiele arbeidsmarktpositie. Tegelijkertijd wordt de uitstroom naar werk lastiger, wat leidt tot een hogere gemiddelde verblijfsduur in de uitkering. Voor 2026 wordt verwacht dat de verhouding tussen de door gemeente begrote uitgaven voor het BUIGbudget en het daadwerkelijk te ontvangen BUIG-budget licht onder druk blijft staan. De gemeentelijke begroting is gebaseerd op de beschikking van de rijksbijdrage in 2025. Op basis van de beschikking van 2026 wordt de begroting hierop aangepast. 9
1ste BESTUURSRAPPORTAGE 2026 11. Wet inburgering (BN) Op basis van de verwachte aantallen statushouders die Heemskerk in 2026 moet huisvesten, én de groep statushouders die hun inburgeringstraject nog niet heeft afgerond of zich nog in een lopend traject bevindt, is voor de bekostiging van de inburgeringsvoorzieningen in totaal € 891.000,- nodig. Dit bedrag heeft daarmee betrekking op zowel nieuwe instroom als op bestaande cohorten uit eerdere jaren. De kosten worden volledig gedekt uit de door het Rijk verstrekte specifieke uitkering Wet inburgering.
Programma 3 Fysiek domein 12. Voorbereidingskosten De Knip € 60.000 (N) Op 5 maart 2026 heeft de raad besloten een krediet van 1,25 miljoen euro beschikbaar te stellen voor het verwijderen van De Knip op de Rijksstraatweg-Alkmaarseweg Noord (D/2026/771404). Ter voorbereiding op de investering, de directievoering en toezicht gedurende de uitvoering van het project worden kosten gemaakt. Conform de Nota Activa en afschrijven 2025 (D/2025/730710) vallen deze kosten buiten de investeringskosten die worden geactiveerd. Voor De Knip verwachten wij in totaal € 220.000,- nodig te hebben, verdeeld over de jaren 2026 (€ 60.000,-), 2027 en 2028 (€ 80.000,- per jaar). 13. WOZ-bijdrage schoolgebouwen € 32.600 (N) De verhoging van de OZB-belasting heeft ook geleid tot hogere belastingaanslagen over de schoolgebouwen. Bij deze ombuigingsmaatregel is verzuimd het effect bij schoolgebouwen mee te nemen. De huidige budgetten zijn niet toereikend om deze verhoging op te kunnen vangen. Zowel voor het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs als het speciaal onderwijs is vastgelegd in onderwijswetgeving, dat het schoolbestuur geen bekostiging van het ministerie ontvangt voor het betalen van de OZB-belasting. Het schoolbestuur mag voor het betalen van de OZB-belasting dan ook deze bekostiging niet aanwenden.
Indien een gemeente er desondanks voor kiest een OZB-aanslag aan een school op te leggen, dan is de gemeente verplicht voor hetzelfde bedrag het schoolbestuur te compenseren. Het structurele effect wordt opgenomen in de Perspectiefnota 2027-2030. 14. Belastingcode Liander € 60.000 (V) De gemeente ontvangt in 2026 éénmalig een bedrag van € 60.000,- terug van de netbeheerder LIANDER. Deze teruggave heeft betrekking op een foutieve belastingcode voor de energiebelasting die in de afgelopen jaren is toegepast op een aantal aansluitingen. Hierdoor is structureel een te hoog bedrag aan belasting in rekening gebracht. LIANDER heeft dit inmiddels erkend en de situatie herzien. 15. Netbeheer en transportkosten openbare verlichting € 100.000 (N) De kosten voor netbeheer en energietransport zijn in het afgelopen jaar aanzienlijk hoger uitgevallen dan begroot. Dit is het gevolg van landelijke tariefsverhogingen door de netbeheerders, veroorzaakt door toenemende investeringen in netverzwaring, onderhoud en capaciteitsmanagement. Deze stijgende lasten zijn reeds toegelicht in de Jaarrekening 2025. Voor onze organisatie leidt dit tot hogere structurele kosten voor elektriciteitsafname, onder meer voor onze verkeersregelinstallaties, openbare verlichting en overige energie-intensieve voorzieningen.
De werkelijke tariefstijgingen liggen substantieel boven de eerder ingeschatte ontwikkelingen, waardoor het huidige beschikbare budget niet toereikend is. Op basis van de nieuwe tarieven en het verwachte verbruiksniveau is aanvullend structureel budget van € 100.000,- nodig om deze hogere netbeheer- en transportkosten op te vangen. Met dit extra budget kunnen we voldoen aan onze contractuele verplichtingen, financiële
10
1ste BESTUURSRAPPORTAGE 2026 stabiliteit waarborgen en voorkomen dat gedurende het jaar operationele tekorten ontstaan. Het structurele effect wordt opgenomen in de Perspectiefnota 2027-2030. 16. Afval- en grondstoffeninzameling (BN) HVC heeft de eindafrekening over 2025 opgemaakt. Deze afrekening resulteert in een incidentele bijbetaling van per saldo € 73.732,-. De hoeveelheid ingezamelde grondstoffen als groente, fruit, tuinafval en etensresten (gfte), papier, plastic, blik en drankpakken (PBD) daalt licht. De hoeveelheid grof huishoudelijk restafval daalt, zowel op het afvalbrengstation als bij inzameling aan huis. De kwaliteit van gft, papier en PBD blijft een aandachtspunt. Er is voor in totaal € 133.857,- aan grondstoffen afgekeurd, omdat het niet schoon genoeg was. Door kleine financiële voordelen op andere onderdelen binnen de dienstverleningsovereenkomst is er nog € 73.732,- dat betaald moet worden. Voorgesteld wordt dit ten laste te brengen van de voorziening Afvalstoffenheffing. 17. Overzetten Inzet “Zee van tijd” naar vast personeel communicatie € 35.000 (BN) De communicatiewerkzaamheden die vanuit Recreatie & Toerisme worden uitbesteed i.v.m. ‘Zee van tijd’, zullen vanaf het 2e kwartaal 2026 intern door team Communicatie worden uitgevoerd.
Het budget dat werd gebruikt voor deze uitbesteding wordt voortaan ingezet ter dekking van de kosten voor ambtelijke capaciteit en de daarbij behorende werkzaamheden binnen team Communicatie. Het structurele effect wordt opgenomen in de Perspectiefnota 2027-2030. 18. Herstellen dak bezoekerscentrum Assumburg € 49.999 (N) Er is op twee punten lekkage in het dak van bezoekerscentrum Assumburg. Uit technisch onderzoek is gebleken dat het vlies onder de oudhollandse dakpannen is vergaan en moet worden vervangen. Onderzoek, contact met de architect, vervolgonderzoek en advies oorzaak lekkage heeft de nodige tijd in beslag genomen, voordat een adequate oplossing is aangedragen op basis waarvan een offerte kon worden opgevraagd. Vanuit het oogpunt van hygiëne is repareren noodzakelijk. De lekkage duurt blijkbaar reeds langere tijd waardoor schimmelvorming is ontstaan. Vanuit veiligheid is de noodzaak mogelijk nog hoger omdat het water bij hevige regenbuien inmiddels ook de stopcontacten heeft geraakt. Om verdere lekkage en schade te voorkomen, dient het reparatiewerk in 2026 te worden uitgevoerd. Voorgesteld wordt om een budget van € 49.999,- beschikbaar te stellen voor herstel dakvlies, herstel binnenzijde en goten. 19.
Verhuiskosten rijvereniging De Commandeurs € 40.609 (BN) Om de toekomstige ruimtelijke ontwikkeling op de huidige locatie van Rijvereniging De Commandeurs mogelijk te maken, is verhuizing van de vereniging noodzakelijk. De rijvereniging heeft een begroting aangeleverd voor de inrichting van een nieuwe locatie. Zonder financiële ondersteuning van de gemeente is verhuizing voor de vereniging niet uitvoerbaar, waardoor de beoogde vrijmaking van de locatie vertraging oploopt. Het voorstel is om de lasten te dekken uit de bestemmingsreserve Risico’s Grondexploitatie, zodat de verhuizing tijdig kan worden gerealiseerd. 20. Hardware GEO € 26.000 (N) Voor het vastleggen van terreinopnamen en het beheren en analyseren van verplichte basisregistraties, wordt gebruik gemaakt van apparatuur. Deze apparatuur moet nauwkeurig en betrouwbaar zijn. De huidige apparatuur is verouderd en functioneert niet meer volledig. De vervanging van deze apparatuur is niet begroot, maar wel noodzakelijk. In totaal is hiervoor een incidenteel budget van € 26.000,- nodig.
11
1ste BESTUURSRAPPORTAGE 2026
Programma 4 Overhead 21. Nieuw contract verhuur gemeentehuis: 5 jaar geen indexatie € 42.420 (N) Na de verbouwing van het gemeentehuis (2024) zijn de ruimtes op de 2e verdieping verhuurd aan externe partijen. In de huurcontracten is vastgelegd dat de huurprijzen én servicekosten 5 jaar lang niet geïndexeerd zullen worden. Dat betekent dat de huuropbrengsten en de doorberekende energiekosten 5 jaar op hetzelfde niveau zullen blijven. Voor de meerjarenbegroting zijn de huuropbrengsten en de servicekosten herzien en aangesloten bij de contracten. Het structurele effect is meegenomen in de Perspectiefnota 2027-2030. 22. Schoonmaakkosten gemeentehuis € 55.000 (N) Voor de schoonmaak heeft in 2025 een aanbesteding plaatsgevonden. De bijdrage is hoger dan voorgaande jaren door stijgende kosten. Het structurele effect is meegenomen in de Perspectiefnota 2027-2030. 17. Overzetten Inzet “Zee van tijd” naar vast personeel communicatie Zie toelichting item 17 (Fysiek domein).
€ 35.000 (BN)
Algemene dekkingsmiddelen, vpb en onvoorzien 8. Suïcidepreventie Zie toelichting item 8 (Sociaal domein).
€ 20.133 (BN)
19. Verhuiskosten Rijvereniging De Commandeurs Zie toelichting item 19 (Fysiek domein).
€ 40.609 (BN)
23. Inhuur belastingen € 160.000 (N) Binnen team belastingen staan twee vacatures open. Vanwege het voorgenomen besluit om de belastingactiviteiten over te brengen naar Cocensus, is ervoor gekozen deze vacatures niet in te vullen met vaste medewerkers. Voor de uitvoering van de belastingtaken zijn deze functies echter wel noodzakelijk. Daarom wordt gebruik gemaakt van externe inhuur. Daarnaast zal de voorbereiding van de eventuele overgang naar Cocensus projectbegeleiding vragen. Voor deze opdracht wordt gebruik gemaakt van inhuur. Buiten de ontstane vacatureruimte is in 2026 aanvullend € 160.000,- nodig. 24. Advieskosten aanbestedingen niet Rijk € 110.000 (N) Voor 2026 is een bedrag begroot voor de inzet van externe expertise en projectleiding bij de aanbestedingstrajecten. Het aantal geplande aanbestedingen leidt ertoe dat we meer aanspraak moeten maken op externe capaciteit. Voor deze inzet is in 2026 incidenteel een aanvullend bedrag van € 110.000,- nodig. 25. Vrijval kapitaallasten, m.n. afschrijvingslasten € 540.000 (V) In de (concept) Jaarrekening 2025 is de stand van de investeringen eind 2025 definitief duidelijk geworden. In een aantal gevallen is er minder geïnvesteerd in 2025 dan vooraf begroot. Dit leidt tot een lagere beginstand 2026 en een voordeel in de kapitaallasten 2026. 1.
12
1ste BESTUURSRAPPORTAGE 2026
4. Kredieten Waterberging, verhoging bestaand krediet Voor het project Waterberging tuindersgebied valt de subsidie lager uit dan verwacht. Hierdoor is de gemeente genoodzaakt extra eigen geld in te leggen voor de aanleg van de waterberging. De waterberging is nodig om de robuustheid van het watersysteem in het tuindersgebied ter verhogen. Hiermee wordt eventuele schade als gevolg van hevige neerslag geminimaliseerd. Het betreft een verhoging van € 185.000,- van het bestaande krediet voor de aanleg van een duiker en om het gezamenlijke project met PWN af te ronden. De kapitaallasten worden gedekt vanuit de rioolheffing.
13
1ste BESTUURSRAPPORTAGE 2026
5. Ontwikkelingen Exploitatietekort De Waterakkers De gemeente Heemskerk is bekend met de financiële situatie van Stichting De Waterakkers. Bij het opstellen van de Jaarrekening 2025 van Stichting De Waterakkers is aangegeven dat er voor 2025 een tekort van circa € 76.000,- wordt verwacht. Na definitieve vaststelling van de Jaarstukken 2025 zal blijken wat het uiteindelijke resultaat over 2025 is. Hierop wordt in de tweede Bestuursrapportage 2026 teruggekomen. In 2026 vindt tussen de gemeente en Stichting De Waterakkers intensieve monitoring op de financiële situatie en ontwikkelingen plaats. Dit met het doel om financiële tekorten die gedurende het jaar worden verwacht te minimaliseren. Huishoudelijke ondersteuning Wmo In de Perspectiefnota 2026–2029 is aangegeven dat de tarieven voor hulp bij het huishouden per 1 januari 2026 zouden stijgen. Dit is gebaseerd op de inkoopprocedure en een onafhankelijk kostprijsonderzoek, waarbij werd uitgegaan van een verwachte stijging van circa 22%. Deze stijging hangt samen met ontwikkelingen in de CAO VVT en hogere overheadkosten bij aanbieders, binnen de kaders van de AMvB Reële prijs Wmo 2015. De nieuwe contracten zijn per 1 januari 2026 ingegaan. Bij de inkoop zijn op productniveau aanpassingen gedaan, met name in de tijdsinzet.
Met deze aanpassingen wordt gestuurd op kostenbeheersing, terwijl het tarief wel is verhoogd en blijft voldoen aan de wettelijke eisen. Op dit moment is nog onvoldoende zicht op de effecten hiervan op de totale uitgaven voor huishoudelijke ondersteuning in 2026. Op dit moment verwachten wij dat de eerdergenoemde stijging van 22% niet volledig zal optreden, omdat bij die raming nog geen rekening is gehouden met de genomen maatregelen om de kosten te beperken. De hoogte van de overschrijding kan nu nog niet goed worden ingeschat. Bij de tweede bestuursrapportage wordt de raad nader geïnformeerd, wanneer op basis van de realisatiecijfers meer duidelijkheid kan worden gegeven. Alleenverdienersproblematiek Inwoners die te maken hebben met de alleenverdienersproblematiek ontvangen ondersteuning van de gemeente in de vorm van een jaarlijkse vaste tegemoetkoming. Deze tegemoetkoming is bedoeld voor huishoudens met een laag inkomen die door een samenloop van wet- en regelgeving onvoldoende toeslagen ontvangen en daardoor onder het bestaansminimum uitkomen. De kosten van de tegemoetkomingen, evenals de kosten voor de uitvoering van de tijdelijke regeling door de gemeente, worden meegenomen in de tweede bestuursrapportage. Deze kosten worden gedekt uit de door het Rijk verstrekte specifieke (decentrale) uitkering in het kader van de Wet tijdelijke regeling alleenverdienersproblematiek.
Uitvoeringskosten brede ondersteuning toeslagenaffaire Inwoners die gedupeerd zijn in de toeslagenaffaire krijgen ondersteuning van de gemeente bij problemen op het gebied van geldzaken, gezondheid, werk, wonen en het gezin. De kosten van de voorzieningen waarvoor deze inwoners in aanmerking komen, evenals de kosten voor de uitvoering van de brede ondersteuning door de gemeente, worden meegenomen in de tweede bestuursrapportage. Deze kosten worden gedekt uit de door het Rijk verstrekte specifieke uitkering voor hulp aan gedupeerden van de toeslagenproblematiek.
14
1ste BESTUURSRAPPORTAGE 2026 Legesopbrengst omgevingsvergunningen Het risico bestaat dat in 2026 de werkelijke inkomsten uit leges van verstrekte omgevingsvergunningen lager zijn dan begroot. De raming voor 2026 is in belangrijke mate gebaseerd op enkele grote bouwplannen. Deze projecten kunnen, als gevolg van stikstofproblematiek en/of stijgende bouwkosten, vertraging oplopen waardoor realisatie in 2026 onzeker wordt. Op dit moment is de verwachting dat de begroting 2026 wordt gerealiseerd, maar dit is afhankelijk van de voortgang van onder meer de projecten Water Acker 2, Heemspoort, Duitslandlaan, Burgemeester Nielenplein en de flexwoningen aan de Huibert Pootstraat. Jeugdfonds Sport en Cultuur Het Jeugdfonds Sport en Cultuur verwacht in 2026 meer aanvragen dan vooraf ingeschat. Het beschikbare budget is hierdoor niet toereikend. Om de continuïteit van de ondersteuning aan kinderen uit gezinnen met een laag inkomen te waarborgen, is waarschijnlijk een aanvullend bedrag noodzakelijk om de aanvragen in 2026 te kunnen honoreren. Bij de tweede bestuursrapportage wordt de raad nader geïnformeerd, wanneer op basis van de realisatiecijfers meer duidelijkheid kan worden gegeven.
15
1ste BESTUURSRAPPORTAGE 2026
Bijlage 1: Monitor Ombuigingen Ombuigingen (stand van zaken) In deze paragraaf informeren wij u over de voortgang van de ombuigingen zoals vastgesteld door de raad op 27 maart 2025. De oorspronkelijke taakstelling is via amendementen aangepast. Overzicht ombuigingstaakstelling:
Taakstelling ombuigingen
(bedragen x € 1.000,-) 2027
Raadsbesluit ombuigingen d.d. 27 maart 2025 Aanpassingen via amendementen en of raadsbesluiten Nieuwe taakstelling ombuigingen Afgeronde ombuigingen Taakstelling nog te realiseren
2028
2029
2030
3.193
3.421
3.837
3.837
-1.230
-505
-435
-425
1.963
2.916
3.402
3.412
870
988
1.061
1.061
1.093
1.928
2.341
2.351
Afgeronde ombuigingen Onderstaande ombuigingsvoorstellen zijn volledig gerealiseerd en leveren structureel bij aan de taakstelling. Deze zijn daarom opgenomen onder de kop ‘Afgeronde ombuigingen’ in de taakstellingstabel: • Nr. 2 Verlengen afschrijvingstermijnen; • Nr. 5 Budget Internationale samenwerking aframen; • Nr. 10 Afbouwen subsidie steunpunt vrijwilligers; • Nr. 14 Subsidie lokale omroep verlagen tot wettelijk minimum; • Nr. 17 Monitor Sport en Bewegen niet uitvoeren; • Nr. 25 Verhogen inzet loonkostensubsidie; • Nr. 29 Aframen budget DSO in relatie tot de omgevingswet; • Nr. 35 Verwijderen plantenbakken in het centrum; • Nr. 40 Stoppen met gemeentelijke kerstbomen in de wijken; • Nr. 41 Fasen IHP; • Nr. 44 Budget uitvoeringskosten aframen Cultuur; • Nr. 46 Bezuiniging op interne organisatie. Deze voorstellen zijn bestuurlijk afgerond, financieel verwerkt en kennen geen resterende onzekerheden. De voortgang van de nog te realiseren taakstelling is als volgt onderverdeeld:
Voortgang ombuigingen Lopend, geen onzekerheid Lopend, beperkt onzekerheid Lopend, hoog onzekerheid Totaal
2027
2028
2029
449 281 363 1.093
1.234 281 413 1.928
1.647 281 413 2.341
(bedragen x € 1.000,-) 2030 1.657 281 413 2.351
16
1ste BESTUURSRAPPORTAGE 2026 De voortgang laat zien dat een aanzienlijk deel van de taakstelling reeds in uitvoering is, met een oplopend aandeel zonder onzekerheid. Tegelijkertijd blijft een deel van de taakstelling afhankelijk van beleidskeuzes en externe factoren, wat vraagt om blijvende aandacht van zowel college als raad.
2028 50 25 100
(bedragen x € 1.000,-) 2029 2030 75 75 25 25 100 100
Lopend, geen onzekerheid 8. 9. 12.
Serviceplein ontwikkelen naar integrale toegang Sturen op beleidsdoelen sociaal domein Verlagen exploitatiesubsidie JansHeeren
2027 25 25 -
19. 20. 21. 22.
Deels kantelen scootmobielen Investeren positioneren Centrum Jeugd en Gezin Praktijkondersteuners Jeugd Preventieve inzet op Jeugd
100 -25 40
-50 150 25 60
30 150 75 60
40 150 75 60
23. 24. 26. 30.
Inzetten gezinsadvocaat Ambtshalve vaststellen minimaregelingen Maken tijdelijke afspraken IJmond Werkt + WSP Opnieuw prioriteren MJIP
60 49 25 40
60 49 25 87
60 49 25 87
60 49 25 87
31.
Verlagen budgetten voor onderhoud openbare ruimte, bijstellen onderhoudsniveau van B naar C
-
285
285
285
32.
Alleen openbare verlichting aan waar dit echt noodzakelijk is
65
65
65
65
53. 56.
Straatreiniging toerekenen aan afvalstoffenheffing en rioolheffing Precario op terrassen en gebruik openbare ruimte
10
258 10
516 10
516 10
35 449
35 1.234
35 1.647
35 1.657
2027 30 155 96
2028 30 155 96
(bedragen x € 1.000,-) 2029 2030 30 30 155 155 96 96
281
281
281
60. Totaal
Oninbaarheid van afvalstoffenheffing en rioolheffing verdisconteren in tarief
Lopend, beperkt onzekerheid 18. 54. 58.
Powerful Ageing Begraafrechten kostendekkend maken Leges H1/H2/H3 kostendekkend maken
Totaal
281
Toelichting op de ombuigingsvoorstellen met een beperkte onzekerheid: Nr. 18: Powerful Ageing: Voor deze ombuiging is een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd. De uitkomsten van onderzoek zijn positief. Dit betekend dat gestart kan worden met de implementatiefase, mits hiervoor voldoende ambtelijke capaciteit beschikbaar is. Nr. 54: Begraafrechten kostendekkend maken: Deze ombuiging leidt tot een aanzienlijke stijging van de begraafrechten. Bij de perspectiefnota 20272030 wordt de kostendekkendheid van 100% aangehouden waarmee de financiële taakstelling dan alsnog wordt gerealiseerd.
17
1ste BESTUURSRAPPORTAGE 2026
Nr. 58: Leges H1/H2/H3 kostendekkend: De gemeente hanteert reeds de maximale tarieven zoals vastgesteld door het Rijk. Hierdoor is verdere verhoging niet mogelijk. Ook de verwachte extra opbrengst uit leges voor markten en evenementen blijkt niet haalbaar, gezien het beperkte aantal en de aard van deze activiteiten. In de Begroting 2026 is om deze reden de financiële taakstelling bijgesteld. Bij de perspectiefnota 2027-2030 wordt opnieuw gekeken naar de meerjarige haalbaarheid van deze ombuiging. Hierbij wordt de kostendekkendheid van 100% aangehouden waarmee de financiële taakstelling dan alsnog wordt gerealiseerd.
2027
2028
(bedragen x € 1.000,-) 2029 2030
Lopend, hoog onzekerheid 36.
Sluiten aula begraafplaats/ verkoop aula/ uitbesteden beheer aula
50
50
50
50
48. 52.
Nota kostenverhaal opzetten/ verhogen vergoedingen bij kostenverhaal Ten Kate kantoor inzetten voor woningen
104 109
104 109
104 109
104 109
100 363
150 413
150 413
150 413
57. Totaal
Stoppen met financieren horecaondernemers in HK, combi evenementen
Nr. 36: Sluiten aula begraafplaats/ verkoop aula/ uitbesteden beheer aula: Er loopt momenteel een onderzoek naar de mogelijke besparingen bij de aula op begraafplaats Eikenhof. Zolang de uitkomsten van dit onderzoek nog niet beschikbaar zijn, blijft de haalbaarheid van de ombuiging onzeker. Nr. 48: Nota kostenverhaal opzetten/ verhogen vergoedingen bij kostenverhaal: Er is onzekerheid over de haalbaarheid van deze ombuiging. Door wet- en regelgeving mogen kosten niet dubbel worden doorberekend. Omdat de plankostenscan en de leges dezelfde inzet betreffen, kunnen er geen leges worden geheven zodra deze kosten via een anterieure overeenkomst (AOK) worden verhaald. Deze financiële consequentie is nog niet verwerkt in de Begroting 2026. Een extern onderzoek naar de mogelijkheden en de financiële impact loopt; de resultaten worden in 2026 verwacht. Gezien de onzekerheid wordt er gewerkt aan een alternatief voorstel om de financiële taakstelling te halen. Dit voorstel wordt voorgelegd bij de Begroting 2027. Nr. 52: Ten Kate kantoor inzetten voor woningen: Er is een onzekerheid over de haalbaarheid van deze ombuiging. Voor Ten Katestraat 11 is gerekend op huurinkomsten vanaf begin 2027, maar deze worden in het eerste of tweede kwartaal van 2028 verwacht. De planning hangt sterk af van marktinteresse, randvoorwaarden en planologische procedures.
Door beperkte gemeentelijke ervaring met transformatieprojecten zijn uitvoering en risico’s lastig te voorspellen. Gezien de onzekerheid wordt er gewerkt aan een alternatief voorstel om de financiële taakstelling te halen. Dit voorstel wordt voorgelegd bij de Begroting 2027. Nr. 57: Stoppen met financieren horecaondernemers in HK: Gesprekken met ondernemers zijn gestart. De uitkomst geven voor nu een geven een onzeker beeld. Er wordt gewerkt aan een alternatief voorstel om de financiële taakstelling te halen. Dit voorstel wordt voorgelegd bij de Begroting 2027.
18
19