Bewonersplatform RSW ASW Brief aan de gemeenteraad over behoud knip 25 feb 2026

Heemskerk 25 feb 2026

Platform RSW/ASW

Geachte leden van de gemeenteraad van Heemskerk Donderdagavond 12 feb 2026 was ik aanwezig bij de commisievergadering over het verwijderen van de knip in de Rijksstraatweg. Een aantal leden van de gemeenteraad willen de knip weghalen en als argument wordt de verkeersoverlast in de aanliggende wijken genoemd. Wij van het van het bewonersplatform RSW/ASW vinden het verwijderen van de knip geen goed plan. Middels deze brief willen wij graag onze kant belichten.

1. De knip is gebaseerd op een formeel verkeersbesluit. De Binnenduinrandweg N197 heeft vanaf 2020 de functie van doorgaande weg overgenomen. Toch was er tot 2021 sprake van excessief autoverkeer en vrachtverkeer op de Rijksstraatweg/Alkmaarseweg. We willen daarom memoreren wat in het verkeersbesluit 222011 van 16 juli 2021 beschreven staat over de situatie op de Rijksstraatweg/Alkmaarseweg. In het verkeersbesluit staat dat er onderzoek is gedaan om de Rijksstraatweg/Alkmaarseweg veiliger te maken. Daar staat ook “dat het verkeerbesluit de volgende belangen, als bedoeld in artikel 2 van de Wegenverkeerswet 1994 te grondslag liggen, namelijk het verzekeren van de veiligheid op de weg, het beschermen van weggebruikers en passagiers”. Volgens het verkeersbesluit 222011 zijn de volgende doelstellingen bepaald: -Veilige oversteek voor voetgangers - Meer veiligheid voor fietsers - Verlagen aantal auto's naar 3000-4000 mvt/etm. (Dit terwijl er al 1805 mvt/etm rijden op de Alkmaarse weg in 2023 met knip) - Verlagen van de snelheid naar 30km/u - Goede bereikbaarheid voor hulpdiensten - Geen of beperkte overlast in de omliggende wijken. De knip heeft het straatbeeld na 2021 op de Rijksstraatweg / Alkmaarseweg veranderd in goede zin. Het is een veilige rustige straat geworden met mogelijkheid om veilig te fietsen en veilig over te steken voor iedereen.

2. Afspraken uit 2021 zijn nog niet volledig nagekomen. Bij het plaatsen van de knip in 2021 zijn mitigerende maatregelen toegezegd voor het geval er overlast zou ontstaan in aangrenzende wijken. Deze maatregelen zijn tot op heden niet volledig uitgevoerd. Het is dan ook niet logisch om de knip terug te draaien voordat eerst de afgesproken maatregelen zijn gerealiseerd en geëvalueerd.

3. Waterbedeffect De tegenstanders van de knip spreken over het waterbed-effect. Men stelt dat afsluiten van een straat automatisch leidt tot extra verkeersdruk en onveiligheid in omliggende straten. Dat is maar een deel van het verhaal. In vrijwel alle gemeenten waar afsluitingen zijn ingevoerd, zie je hetzelfde patroon: - een deel van het verkeer kiest inderdaad een omrijroute; - een aanzienlijk deel verdwijnt (minder ritten, meer op de fiets); - doorgaand verkeer kiest structureel voor de logische hoofdwegen. Zonder knip blijft de Rijksstraatweg aantrekkelijk voor doorgaande auto’s en vrachtauto’s: dát verkeer brengt de meeste hinder, snelheid en onveiligheid mee. De knip haalt juist dat doorgaande verkeer eruit en geeft voorrang aan bestemmingsverkeer, voetgangers en fietsers.

3. Het sluipverkeer wordt overschat. De overlast van met name sluipverkeer in de omliggende wijken is volgens sommige teveel geworden, onderzoek geeft echter aan dat er gewoon veel woningen staan en het autoverkeer steeds drukker wordt. De verkeersmetingen van de gemeente voor en na de knip en de Metadata van Roelofs laten zien dat het sluipverkeer in het achtergebied meevalt. Het meeste verkeer in het gebied rondom de Rijksstraatweg/Alkmaarseweg is van het bereiken van de woning. Op de Maerten van Heemskerkstaat en met name het stukje na de kruising Jan van Kuikweg/v.Riemsdijklaan is het verkeer iets togenoemen na de installatie van de huidige knip. De cijfers van de verkeerstellingen zijn voor de knip in 2019 (879 mvt/etm) en na de knip in 2023 (1239 mvt/etm). Deze straat wordt gebruikt door de bewoners maar ook gebruikt door de bewoners van de flats rondom de Olieslagerslaan, Riemsdijklaan en Bleriotlaan als ontsluiting naar het centrum. Ik heb de woningen geteld via Google maps, het zijn er totaal 990. Ook zijn er sinds 2019 meer woningen gebouwd in het gebied, dit is ook een reden voor de toename. Voor de rest van de Maerten van Heemskerckstraat is de verkeersdrukte overigens flink afgenomen.

4. Omrijden is niet hetzelfde als onrechtvaardig. De tegenstanders van de knip benadrukken dat sommige bewoners en doorgaand verkeer verder moet rijden. Dat voelt begrijpelijk vervelend. Beleidsmatig weegt zwaarder: - de verkeersveiligheid voor voetgangers en fietsers; - leefbaarheid, minder geluid en fijnstof; - minder drukte in de woonstraten. Een stukje omrijden voor enkele automobilisten is maatschappelijk verantwoord wanneer de winst voor bewoners en zwakkere weggebruikers groter is. Een bijkomend voordeel is ook dat men eerder de fiets pakt voor een kleine rit.

5. De Rijksstraatweg en Alkmaarseweg zijn recent volledig gerestaureerd, dit is een kostenargument Zonder de knip dienen de Rijksstraatweg en de Alkmaarseweg opnieuw te worden ingericht. Dit is een kostbare zaak. - Kosten moeten worden vergeleken met baten, knip behouden geeft: minder onderhoud, minder schade, minder ongevallen, betere gezondheid. - Het staat vast dat het ontwerp "variant 1" niet succesvol wordt. Zowel de verkeersonderzoeken van Roelofs als die van Goudappel geven beide aan dat het gewoon te druk wordt met autoverkeer en klein vrachtverkeer. Dat is echt niet meer van deze tijd. - De knip ondersteunt breder beleid (fietsroute, gezondheid, klimaat) De provincie en gemeentes Heemskerk én Beverwijk zetten in op een logische, veilige fietsverbinding; minder autoverkeer in woongebieden, schonere lucht en minder geluid. De knip past precies in die lijn: hij maakt de Rijksstraatweg geen doorgaande weg meer, maar een verblijfsen fietsstraat.

6. Het wordt alsmaar drukker in Nederland met autoverkeer IIn Nederland zijn er inmiddels 9,5 miljoen personenauto's (1 jan 2026). Op 1 jan 2021 waren dit er 8,7 miljoen. Dit geeft aan dat het alsmaar drukker wordt op de Nederlandse wegen. Gemeentes moeten hierop anticiperen en het verkeer via hoofdwegen afwikkelen, waar de infrastructuur is ingericht op grotere verkeersstromen en waar veiligheid, doorstroming en leefbaarheid beter geborgd kunnen worden. Woonstraten zijn daar niet voor bedoeld. Deze straten zijn ingericht voor bestemmingsverkeer, fietsers, voetgangers en spelende kinderen. Wanneer het doorgaand verkeer zich verplaatst van de Plesmanweg/Randweg naar de Rijksstraatweg/Alkmaarseweg, neemt niet allen de verkeersveiligheid af maar verslechtert ook de leefkwaliteit door meer geluid, uitstoot en onrust in het straatbeeld. Een duidelijke verkeersstructuur met hoofdwegen voor doorgaand verkeer en woonstraten voor lokaal verkeer is daarom geen luxe, maar noodzaak. Zeker nu het autobezit blijft groeien, vraagt dit om bewuste keuzes die veiligheid en leefbaarheid voor bewoners centraal stellen. Druk met autoverkeer en klein vrachtverkeer in 2020 op de Alkmaarseweg. Dit was het dagelijkse verkeersbeeld.

7. De verkeersmetingen geven de werkelijkheid weer Er zijn metingen gedaan aan de verkeersdichtheid. Er is data beschikbaar van de periode voor de knip en van na de knip. Een en ander is ook inzichtelijk gemaakt in een google maps print.

De tabel geeft interessante informatie. Door alle maatregelen is niet alleen het verkeer op de Alkmaarse weg drastisch afgenomen maar ook het verkeer op de Maarten van Heemskerckstraat op het stukje tussen de Alkmaarseweg en de Balkomstraat (van 3275 mvt/etm naar 1239 mvt/etm).

8. De verkeerskundige modellen Verkeersbureau Roelofs heeft met hun metadata en modellen de intensiteiten ook inzichtelijk gemaakt voor 2026. Onderstaand ziet u de huidige situatie met de knip.

Bij de onderstaande variant 1 uit het Roelofs document. Bij deze variant wordt het ontoelaatbaar druk met autoverkeer op de Rijksstraatweg/Alkmaarseweg en het wordt drukker met verkeer op de MvH straat bij de Alkmaarseweg.

Hieronder de verwachte verkeerstromen zonder knip voor 2026. Bij het stuk MvH straat tussen de riemsdijklaan en wegacker staat geen verkeerverwachting maar dit moet 1100 mvt/etm zijn gezien de andere getallen.

9. Conclusie De politiek van Heemskerk benoemt zorgen van bewoners van een stukje in de Maerten van Heemskerckstraat maar trekt te vergaande conclusies. - De nadelen (iets meer omrijden) zijn beperkt en te managen. - De voordelen (veiligheid, rust, gezondheid) zijn structureel en breed voelbaar. De knip is een doordacht middel binnen een groter mobiliteitsplan, niet een willekeurige blokkade. De Binnenduinrandweg is sinds 2010 dé doorgaande route. Kort gezegd: de knip is belangrijk omdat hij de straat laat functioneren als woon- en fietsstraat en niet als doorgaande verkeersroute. De verkeerskundige bureaus Goudappel en Roelofs hebben onafhankelijk van elkaar onderzoek gedaan naar de situatie en hebben beide dezelfde aanbeveling gedaan; de knip is de beste oplossing om de noordelijke Alkmaarseweg en zuidelijke Rijksstraatweg veilig te krijgen voor alle weggebruikers.