5. Evaluatie beleidsplan Sociaal domein

van: datum: registratienr.: Onderwerp:

het college 12 september 2023 D/2023/567239 Evaluatie beleidsplan Sociaal domein 'Naast elkaar, met elkaar, voor elkaar' 2020-2023

Voorwoord

Terugkijken om stappen vooruit te maken

De wereld van het Sociaal domein is de afgelopen jaren flink veranderd. Een grote verandering waren de decentralisaties in 2015. Alle gemeenten zijn toen aan de slag gegaan met het helder in beeld krijgen van het Sociaal domein, met alle nieuwe taken, en het krijgen van grip op de ontwikkelingen daarvan. Dat is voor alle gemeenten, dus ook voor Heemskerk, een stevige zoektocht geweest. In 2019 hebben we hier in Heemskerk gekozen voor een integraal beleidsplan Sociaal Domein. De samenhang tussen de verschillende beleidsvelden maakt een integrale aanpak (bijna) vanzelfsprekend. Echter, de verschillende beleidsvelden maakt het soms ook moeilijk om een helder beeld te krijgen. Bovendien kregen we tijdens de looptijd van het beleidsplan ook nog eens te maken met ontwikkelingen die een enorme invloed hadden op onze samenleving. Ontwikkelingen die van te voren natuurlijk nooit in een beleidsplan terecht konden komen: een wereldwijde pandemie (Corona) en meteen daarna een oorlog (in Oekraïne). De gevolgen daarvan zijn in onze samenleving, en zeker in het Sociaal domein, nog elke dag merkbaar. Het Sociaal domein is dan ook altijd in beweging. Ondanks dat het een bijzondere periode is geweest, is het belangrijk om dit beleidsplan te evalueren.

Wat kunnen we leren? Wat ging goed? Wat kan er beter? Helder is in ieder geval dat de sturing en monitoring binnen het Sociaal Domein scherper moet. Wat zijn de doelen en hoe meten we die? Hoe zien we wat er werkt en wat er beter moet? Deze evaluatie is dan ook niet alleen bedoeld om terug te kijken, maar juist om ervaringen en ontwikkelpunten te gebruiken om stappen vooruit te maken .

Wethouder Burgering Coördinerend wethouder Sociaal domein

pagina:

2 van 17

registratienr.:

D/2023/567239

Evaluatie Beleidsplan Sociaal domein 2020-2023 ‘Naast elkaar, met elkaar, voor elkaar’ Met een integraal en inhoudelijk samenhangend beleidsplan, waarin de diverse onderdelen samen komen, werd met het Beleidsplan Sociaal domein 2020-2023 een vervolgstap beoogd in de transformatie van het Sociaal domein. Een plan waarin de uitvoering van (wettelijke) taken samen komen, die samen te laten werken en elkaar te laten versterken. Het Sociaal domein laat immers zien dat taken en wetten niet meer los van elkaar gezien kunnen worden, zij hebben elkaar nodig. Vanuit dit integrale beleidskader Sociaal domein is uitvoering gegeven aan het realiseren van de beoogde maatschappelijke effecten. In dit hoofdstuk wordt het Beleidsplan Sociaal domein 2020-2023 geëvalueerd over de periode 2020 tot juli 2023. Het evalueren was op een aantal punten lastig. Naast een groot aantal onvoorziene ontwikkelingen in de afgelopen periode, is evalueren zonder nulmeting en vooraf opgestelde meetbare en concrete doelen moeilijk. De cijfermatige onderbouwing is mede daardoor beperkt. Met alle beschikbare informatie hebben we de evaluatie zo volledig mogelijk opgesteld. Dit hebben we gedaan langs de volgende onderwerpen: autonome ontwikkelingen, resultaten per maatschappelijk effect, peiling Sociaal domein, sturing en monitoring en financiën. Per onderwerp zijn resultaten benoemd en wat we meenemen.

Dit laatste voegen we samen met de opbrengst uit te participatiefase en benutten we voor het opstellen van het nieuwe beleidsplan. Autonome ontwikkelingen De afgelopen beleidsperiode heeft laten zien hoe wendbaar en flexibel het sociaal domein is en moet zijn. Bij het opstellen van het Beleidsplan 2020-2023 had niemand de corona pandemie, energie armoede, de toeslagenaffaire en de oorlog in Oekraïne voorzien. Met trots kijken we terug op hoe we vanuit het sociaal domein, in samenwerking met alle partners, deze uitdagingen en extra taken het hoofd hebben geboden. Hieronder is per autonome ontwikkeling weergegeven welke resultaten zijn bereikt:

Resultaat

Resultaat

Autonome ontwikkeling: Corona pandemie - Organiseren van noodopvang binnen het onderwijs en kinderopvang tijdens de lockdowns; - Financiële ondersteuning aan maatschappelijke en culturele instellingen; - Aanvullende ondersteuning vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) ten aanzien van het sociaal-emotioneel welzijn van de jeugd; - Activiteiten met partners georganiseerd binnen de geldende maatregelen, dit onder andere op het gebied van welzijn, sport en cultuur; - Uitvoering gegeven aan de Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandige Ondernemers (TOZO) en de Tijdelijke Ondersteuning voor Noodzakelijke Kosten (TONK); - Bedrijfskredieten verstrekt aan ondernemers. Autonome ontwikkeling: Energiearmoede - Ondersteuning aan inwoners met een laag inkomen met een betalingsachterstand van de energiekosten; - Ondersteuning aan inwoners met een laag inkomen die in een slecht geïsoleerde woning wonen; - Gratig besparingspakketten beschikbaar gesteld; - De energietoeslag verstrekt.

Resultaat

Resultaat

pagina:

3 van 17

registratienr.:

D/2023/567239

Autonome ontwikkeling: Toeslagenaffaire - Ondersteuning aan gedupeerde inwoners van de Toeslagenaffaire. Autonome ontwikkeling: Oorlog Oekraïne - Huisvesting gerealiseerd voor Oekraïners in de gemeentelijke opvang en bij gastgezinnen; - Beschikbaar stellen van de leefgeldregeling voor Oekraïners zonder inkomen; - Onderwijs georganiseerd voor jeugdigen en een aanbod van taallessen voor volwassenen; - Wekelijks spreekuur op het Serviceplein voor Oekraïners.

Naast bovengenoemde autonome ontwikkelingen zijn ook andere ontwikkelingen van invloed geweest op het Sociaal domein. Ontwikkelingen die vanuit het Sociaal domein niet direct beïnvloed kunnen worden, maar die wel zijn weerslag hebben op het Sociaal domein en het realiseren van doelstellingen. Dit geldt bijvoorbeeld voor de grote personeelstekorten in diverse sectoren, waaronder het onderwijs, de zorg en de politie, maar ook voor de wooncrisis en klimaatverandering. Kortom: de afgelopen jaren waren er veel (maatschappelijke) ontwikkelingen, die van invloed zijn geweest op het Sociaal domein, waarop ingespeeld moest worden. Resultaten per maatschappelijk effect Het Beleidsplan Sociaal domein 2020-2023 beoogde 4 maatschappelijke effecten te realiseren middels 9 ontwikkellijnen. In het plan is per maatschappelijk effect aangegeven langs welke beleidsterreinen het beoogde effect te realiseren en per ontwikkellijn wat we wilden bereiken, wat we al deden en waar we ons voor in gingen zetten. Het betreft de volgende 4 maatschappelijke effecten: - Meedoen - Omzien naar elkaar - Zo thuis mogelijk - Gezond en weerbaar Hieronder zijn de belangrijkste, dan wel grootste resultaten per maatschappelijke effect weergegeven en wat we mee willen nemen in het nieuwe plan. In bijlage 2 is een overzicht opgenomen met alle beoogde doelstellingen en een toelichting daarop.

Resultaat

Wat nemen we mee?

Maatschappelijk effect: Meedoen - Opzetten en openen van het Serviceplein; - Aansluiten bij het jeugdfonds Sport en Cultuur; - Het opstellen van de eerste Lokale Inclusie Agenda (LIA); - Het herzien van het onderwijsachterstandenbeleid, dat op onderdelen geharmoniseerd is met de gemeenten Velsen en Beverwijk; - Realiseren van een buitenschoolse opvang + (BSO+); - Campagne ‘Iedereen doet mee’ gevoerd; - De (vele) wijzigingen in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening geïmplementeerd, waaronder de wettelijke taak Vroegsignalering; - De nieuwe wet inburgering is geïmplementeerd. - Het blijven versterken van de sociale basis en het preventieve veld; - De samenwerking tussen het sociale en fysieke domein versterken; - De wens om de inzet van de praktijkondersteuner huisarts (POH) jeugd uit te breiden; - Blijven inzetten op het vergroten van het bereik op de minimavoorzieningen.

Resultaat

Wat nemen we mee?

Resultaat

Wat nemen we mee?

Resultaat

Wat nemen we mee?

pagina:

4 van 17

registratienr.:

D/2023/567239

Maatschappelijk effect: Omzien naar elkaar - Diverse plekken voor dagbesteding zijn gekanteld; - Het programma Jeugd en Veiligheid is opgezet en uitgevoerd. Onderdelen daarvan zijn geborgd in het reguliere werkproces; - Het opstellen van het Programma leefbare en veilige wijken is gestart; - Extra preventieve inzet op de onderdelen: eenzaamheid, financiën en opvoeden en opgroeien; - Nieuwe contracten jeugdhulp zijn gestart; - Visie op het buurthuiswerk is vastgesteld. - Uitbreiden en doorontwikkelen van de kanteling dagbesteding en van laagdrempelig toegankelijke logeeropvang in het kader van de Wmo; - Vanuit het sociaal domein bijdragen aan het uitvoeren, bijstellen en continueren programma leefbare en veilige wijken; - Continueren van een buurtgerichte aanpak; uitvoeringsplan Buurtvisie; - Inzetten op een zo volledig mogelijk beeld van de mantelzorgers; - Realiseren van een ontmoetingscentrum in de wijk Zuidbroek-Oosterwijk. Maatschappelijk effect: Zo thuis mogelijk - Bijgedragen aan het voorkomen van uithuisplaatsingen en realiseren van kleinschalige woonvoorzieningen van jeugdigen, ook vanuit landelijke doelstellingen; - Afspraken gemaakt over het begeleiden van mensen die uitstromen uit Maatschappelijke opvang of Beschermd wonen; - Voorbereiding van de komende doordecentralisatie van Beschermd Wonen; - Bij de herstructurering van wijken wordt de sociale opgave meegenomen.

- Bijdragen aan het opstellen van een woonzorgvisie; - Doordecentralisatie Beschermd wonen en het opstellen van een lokaal uitvoeringsplan; - Blijven bewaken en borgen van het meenemen van de sociale opgave bij de herstructurering van wijken. Maatschappelijk effect: Gezond en weerbaar - Sportcontainer in de wijk Broekpolder geplaatst; - Mogelijk maken van Uniek sporten; - Pact Eén tegen eenzaamheid is gesloten; - Bij beleidsvorming en uitvoering wordt meer gebruik gemaakt van ervaringsdeskundigen. - Uitvoering geven aan het project Rookvrij Kennemerland; - Opstellen en uitvoeren van Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA).

Peiling Sociaal domein – prestatie indicatoren In het Beleidsplan Sociaal domein 2020-2023 zijn ook prestatie indicatoren opgenomen om resultaten te meten. Een deel van deze indicatoren is samen met de raad tot stand gekomen. De meting is gedaan middels een enquête onder inwoners, ook wel de peiling sociaal domein genoemd. Deze peiling is zowel in maart 2022 als in mei 2023 gedaan. Het aantal respondenten lag in 2023 lager dan in 2022, respectievelijk 580 en 676. De gemiddelde leeftijd van de respondenten in 2023 is 60 jaar of ouder. Er waren nauwelijks respondenten jonger dan 30 jaar. In bijlage 3 zijn de resultaten van beide metingen naast elkaar uiteen gezet. Hieronder treft u een samenvatting van de vergelijking tussen deze 2 peilingen:

Resultaat

Wat nemen we mee?

pagina:

5 van 17

registratienr.:

D/2023/567239

Samenvatting vergelijking Peilingen Sociaal domein - Er is nauwelijks verandering in percentage van het aantal inwoners dat de mensen in hun straat en buurt kent, respectievelijk 18% en 37%; - Een toename is te zien in het percentage bewoners dat voor elkaar klaar staat, namelijk van 46% naar 51%; - Inwoners maken zich ook meer zorgen over mede inwoners. Dit percentage is gestegen van 34% naar 37%; - 40% vindt dat er niet voldoende plekken zijn in de buurt om elkaar te ontmoeten. Dit percentage is het hoogst in de wijk Zuidbroek-Oosterwijk; - Ten opzichte van 2022 zijn meer inwoners tevreden met de medische voorzieningen. 62% vindt deze voorzieningen heel belangrijk; - Over het openbaar vervoer blijven weinig inwoners nog tevreden, namelijk 43%; - Meer mensen hebben meegedaan aan buurtactiviteiten. In 2022 nam 48% geen deel aan buurtactiviteiten. Dit percentage is in 2023 gedaald naar 33%. In de wijken Commandeurs en Waterakkers namen de minste mensen deel aan buurtactiviteiten; - Ongeveer 1/3 van de respondenten, die zelf geen laag inkomen hebben, weet de minimaregelingen niet te vinden; - Inwoners voelen zich het meest ondersteund door familie en vrienden; - 48% vindt dat de gemeente te weinig oproept om elkaar te ontmoeten en iets voor elkaar te betekenen. In Zuidbroek-Oosterwijk is dit percentage het hoogst, namelijk 71%.

- In zetten op het vergroten van het aantal inwoners dat elkaar in de straat en buurt elkaar kent en die zich bij elkaar betrokken voelen. Als gemeente nemen we hier een actieve en zichtbare rol in; - Het belang van ontmoeting en het faciliteren daarvan is (opnieuw) bevestigd. Daar blijven we op in zetten; - We blijven inzetten op het verbeteren van het bereik van minimaregelingen. Hierbij is het van belang dat ze vindbaar en toegankelijk zijn.

Sturing en monitoring Sturing en monitoring van het huidige Beleidsplan Sociaal domein is een continue zoektocht geweest, die ook onderhevig is geweest aan de autonome ontwikkelingen. Nieuw was het werken met een integraal beleidskader, waardoor (het opstellen van) afzonderlijke beleidskaders kwam te vervallen. Dit was bij aanvang van het plan niet bij alle betrokkenen voldoende bekend. Gaandeweg heeft aan het werken vanuit een integraal beleidskader steeds meer vorm gegeven. Een van de uitgangspunten in het Beleidsplan Sociaal domein 2020-2023 was het verkrijgen van meer grip op het Sociaal domein. De Rapportage Sociaal domein is een instrument waarmee periodiek de Wmo, Participatiewet en Jeugdwet zijn gemonitord. Deze rapportage was een groeidocument waarin in de loop der tijd data zijn toegevoegd of verwijderd. De Rapportages Sociaal domein zijn in 2020 per kwartaal uitgebracht en in de jaren 2021, 2022 en 2023 per half jaar. Naast de Rapportage Sociaal domein zijn uitvoeringsplannen opgesteld en is via de reguliere planning en control (P&C) cyclus gerapporteerd. Beoogt wordt hierin een efficiëntie slag te maken, zodat er meer overzicht en samenhang komt in alle informatie en wordt voorkomen dat dezelfde informatie op verschillende manieren wordt gedeeld, wat ook benodigde capaciteit scheelt.

Tot slot bleek een duidelijke PDCA (plan do check act) cyclus tijdens deze beleidsperiode onvoldoende geborgd en zijn doelstellingen onvoldoende geconcretiseerd en geprioriteerd. Deze bevindingen nemen we mee als ontwikkelpunten in het nieuwe Beleidsplan Sociaal domein.

pagina:

6 van 17

registratienr.:

D/2023/567239

Samenvattend nemen we op het gebied van de sturing en monitoring op het Sociaal domein de volgende ontwikkelpunten mee:

Wat nemen we mee?

Sturing en monitoring - De visie en maatschappelijke opgaven zijn continue het vertrekpunt bij hetgeen we doen en onze monitoringsinstrumenten richten we hierop in; - Data (kwantitatief en kwalitatief) wordt in samenhang vorm gegeven en bezien. Idealiter wordt de monitoring Sociaal domein gekoppeld aan de reguliere P&C cyclus; - Concrete en meetbare doelstellingen formuleren; - Een duidelijke PDCA cyclus vorm geven.

Financiën Onderdeel van het huidige beleidsplan Sociaal domein, dat in december 2019 is vastgesteld, is een meerjarenbegroting. Deze meerjarenbegroting is gebaseerd op de gemeentelijke begroting 2020. De daarin genoemde bedragen zijn exclusief personele kosten en kosten voor accommodaties. In onderstaande tabel zijn per jaar de gerealiseerde bedragen naast de destijds begrote bedragen gezet. De gerealiseerde bedragen zijn gebaseerd op de gemeentelijke jaarrekeningen en de begrote bedragen betreffen het saldo van de baten en de lasten, zoals die in de meerjarenbegroting zijn opgenomen. Ten tijde van het schrijven deze evaluatie is het niet mogelijk om de gerealiseerde bedragen van 2023 op te nemen, omdat deze nog niet beschikbaar zijn. De onderdelen ‘internationale samenwerking’ en ‘burgerkracht’ zijn in deze tabel buiten beschouwing gelaten, omdat deze door andere domeinen, dan het Sociaal domein, worden uitgevoerd. Ook de opgenomen taakstelling in de meerjarenbegroting is in deze tabel niet opgenomen, omdat is besloten deze te elimineren. Financieel overzicht Omschrijving

Jeugd en Veiligheid, incl. Veilig Thuis Zorg en Welzijn Vrijwilligersbeleid Mantelzorgbeleid Wmo maatwerkvoorzieningen Onderwijsbeleid, incl. brede school en peuterspeelzaalwerk Gespecialiseerde jeugdhulp

2020 Begroot Realisatie

2021 Begroot Realisatie

2022 Begroot Realisatie

2023 Begroot Realis atie 437.342

480.905

421.692

431.395

368.870

432.549

332.366

5.255.148 138.087

5.617.074 134.030

5.311.515 141.041

5.733.836 175.810

5.383.876 144.038

5.960.044 153.654

5.482.082 147.097

212.408

182.488

215.594

209.821

219.367

200.417

223.205

7.677.753

8.753.413

7.831.033

8.489.291

8.007.408

9.327.649

8.145.607

737.237

481.077

749.791

749.519

763.012

641.935

776.619

8.084.534

9.760.947

8.251.976

10.931.955

8.374.398

12.223.972

8.518.281

Werk en inkomen, inclusief cliëntenparticipatie Totaal

pagina:

7 van 17

registratienr.:

D/2023/567239

7.106.071

6.138.410

7.174.699

6.128.801

7.268.446

7.820.156

7.374.741

29.692.143

31.489.131

30.107.044

32.787.903

30.593.094

36.660.193

31.104.974

Op basis van bovenstaande tabel zijn de volgende bevindingen geconcludeerd: Financiën - De meerjarenbegroting in het beleidsplan is uitgegaan van hetzelfde Bevindingen meerjarige begrotingsniveau 2020. In de P&C cyclus, met bijbehorende beslismomenten, zijn financiële keuzes gemaakt en begrote bedragen bijgesteld. Deze keuzes betreffen onder andere de inzet van de Algemene Uitkering; - De realisatie is ieder jaar, door allerlei maatschappelijke ontwikkelingen, hoger geworden; - Het toenemende verschil tussen de gerealiseerde en begrote bedragen is als volgt te verklaren: o In de meerjarenbegroting is geen rekening gehouden met de financiële gevolgen van de autonome ontwikkelingen (zie 2.1), zoals een hogere realisatie in 2022 op Werk en Inkomen in verband met de uitgaven energietoeslag; o De kosten op de onderdelen Wmo maatwerkvoorzieningen en gespecialiseerde jeugdhulp zijn jaarlijks fors gestegen. o Er is de begroting geen rekening gehouden met andere (landelijke) ontwikkelingen gedurende de afgelopen beleidsperiode door onder andere: ▪ De komst van het Serviceplein; ▪ De harmonisatie van de kinderopvang; ▪ De landelijke herverdeling van de geoormerkte middelen onderwijsachterstandenbeleid; ▪ Realisatie 2021 Wmo maatwerk valt lager uit door een incidentele baat van € 219.000 voor Beschermd wonen. ▪ De Taskforce.

Belangrijke lessen Kijkend naar de evaluatie geeft deze goed weer welke inhoudelijke stappen er zijn gezet. Er zijn mooie, grote en niet geplande stappen gezet. Stappen om trots op te zijn. Tegelijkertijd zijn er ook een aantal belangrijke lessen geleerd. Allereerst hebben we met elkaar ervaring opgedaan met het werken met een integraal beleidskader, wat voor ons allen nieuw was. Het belang van een duidelijke PDCA cyclus en het continue centraal stellen van onze visie en maatschappelijke opgaven hebben we met elkaar ervaren. Daarnaast is met name tijdens het evalueren gebleken hoe belangrijk het is om meetbare en concrete doelen op te stellen, maar ook om keuzes te (durven) maken. Waar zetten we wel op in en waarop niet? Samenvattend betreffen de belangrijke lessen dan ook de hierboven genoemde ontwikkelpunten op het gebied van sturen en monitoren. Lessen die van belang zijn bij zowel het opstellen als uitvoeren van het (nieuwe) beleidsplan. Lessen die we gebruiken om stappen vooruit te (blijven) maken.

Bijlage 1: Evaluatie doelstellingen ‘Naast elkaar, met elkaar, voor elkaar’ per maatschappelijk effect In deze bijlage is per maatschappelijk een overzicht opgenomen met de beoogde doelstellingen van het beleidsplan ‘Naast elkaar, met elkaar, voor elkaar’. Bij iedere doelstelling is een toelichting opgenomen, waaruit blijft wat er gedurende de looptijd van dit beleidsplan wel/niet is gerealiseerd en welke onderdelen aandacht blijven behoeven. Het betreft nadrukkelijk geen uitputtend overzicht van het Sociaal domein. In enkele gevallen zijn onderdelen van de toelichting meerdere keren terug te vinden, omdat zij bijdragen aan het realiseren van meerdere doelstellingen. Maatschappelijk effect: Meedoen Doelstellingen – Wat gaan we doen? We gaan verder investeren in de aansluiting tussen welzijn en zorg.

We starten initiatieven om te stimuleren dat mensen niet worden uitgesloten als gevolg van beperking of discriminatie.

We gaan extra inzet plegen om te voorkomen dat jongeren zonder opleiding of inkomen thuis komen te zitten.

Toelichting - Inzet POH jeugd vanaf 2017 voortgezet en de bekostiging daarvan geharmoniseerd. De wens is om de inzet van de POH jeugd (gefaseerd) uit te breiden; - Wij zorgen door aansluiting/afstemming/voorbereiding met het welzijnswerk dat ‘nieuwe’ inwoners met GGZ (geestelijke gezondheidszorg) problematiek in Heemskerk zonder verstoring van het traject kunnen deelnemen aan de samenleving; - Vanuit de sociale basis, in samenhang met het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA), willen we ook de komende periode inzetten om dit te versterken. - Ingezet op het mogelijk maken van aangepast sporten. Bijvoorbeeld door ‘Uniek sporten uitleen’, waardoor mensen met een lichamelijke beperking een sporthulpmiddel kunnen lenen om nieuwe sporten te proberen; - In het kader van de banenafspraak worden mensen met een beperking begeleid middels aangepaste werktrajecten; - In de samenwerking met en tussen onderwijs en jeugd wordt gewerkt aan de beweging naar inclusief onderwijs; - In de hal van het gemeentehuis hangt artikel 1 van de grondwet; - Diverse culturele initiatieven, zoals Mozaïek Jos Stom en het project Cultuurkracht. - Vanuit de GR schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten (VSV) is hier aan gewerkt.

Zo is onder andere de aanpak van jongeren in kwetsbare posities (JIKP) gestart; - Vanaf 1-1-2021 zijn het regionale thuiszitterspact en convenant schoolverzuim van kracht; - Vanuit de trajecten Young Heroes en Next Level IJmond worden jongeren begeleid om richting te bepalen voor werk en of opleiding; - Vanuit de uitvoeringsagenda onderwijs-jeugd is de regionale handreiking schoolverzuim herzien; - Het uitvoeringsplan onderwijsachterstandenbeleid (OAB) 2021-2022 is opgesteld en uitgevoerd; - In 2022 is het beleidsplan OAB 2023-2026 opgesteld. Dit plan is gericht op het vergroten van het bereik van

We gaan nog meer inzet plegen op vroegsignalering.

-

-

We gaan de verbinding tussen het onderwijs, het bedrijfsleven en de zorg stimuleren.

-

We gaan de openbare ruimte en openbare gebouwen toegankelijk(er) maken voor mensen met een handicap. We gaan de gemeentelijke toegang verder door ontwikkelen. We verbinden de gemeentelijke toegangstaken beter met het preventieve veld. We maken de toegang tot voorzieningen zo laagdrempelig mogelijk.

-

pagina:

9 van 17

registratienr.:

D/2023/567239

doelgroeppeuters, de doorgaande lijn tussen voorschoolse voorziening en het basisonderwijs, het samenwerken met ouders en OAB in het basisonderwijs. Vanuit het Serviceplein wordt ingezet op vroegsignalering door middel van een brede/integrale blik op alle leefgebieden bij inwoners die het Serviceplein bezoeken; Vanuit welzijn wordt er sinds 2021 extra inzet preventie ingezet op de thema’s eenzaamheid, financiën en opvoeden en opgroeien. Dit wordt data gestuurd en wijkgericht gedaan en samenwerking met partners; De wettelijke taak vroegsignalering op het gebied van schuldhulpverlening is geïmplementeerd; We hebben ondersteuning geboden aan mogelijke gedupeerde ouders van de kinderopvangtoeslagaffaire; We ondersteunen mensen met een laag inkomen bij de gevolgen van hogere energielasten met financieel en energiebesparend advies. In samenwerking met partners is de uitvoeringsagenda onderwijs-jeugd opgesteld. Er wordt uitvoering gegeven aan het realiseren van de volgende speerpunten; de beweging naar inclusie, integrale aanpak en gelijke kansen; Vanuit de GR schoolverzuim en VSV en de regionale arbeidsmarkt is hier op ingezet onder andere door de inzet van leermakelaars en leerwerktrajecten; De pilot Empowerment lokaal is uitgevoerd en afgerond.

Deze pilot was gericht op laaggeletterde inwoners en/of grote afstand tot de arbeidsmarkt en hen te ondersteunen in de stat naar scholing of werk. Er is een lokale inclusie agenda (LIA) opgesteld; Er zijn vanaf 2023 aangepaste toiletten bij evenementen voor rolstoelafhankelijke inwoners; In 2022 en 2023 heeft de Testdag Heemskerk Toegankelijk plaats gevonden; De komende periode willen we de samenwerking met het fysieke domein borgen in onze werkprocessen.

-

Sinds 2022 is het Serviceplein officieel geopend, waarmee Heemskerk een integrale toegang heeft gekregen. Het Serviceplein blijven we doorontwikkelen.

-

Dit doen wij onder andere middels het Serviceplein, de POH jeugd, het Taalhuis, Buurtgezinnen, Home-Start, pact één tegen eenzaamheid en vrijwilligersinzet.

-

We hebben een aantal voorzieningen voor dagbesteding gekanteld naar algemene voorzieningen. De komende periode willen we dit nog verder uitbreiden; We zijn een pilot gestart om Logeeropvang vanuit de Wmo laagdrempelig toegankelijk te maken. De komende periode gaan we dit nog verder ontwikkelen; Op de scholen werken we met kernteams bestaande aan het CJG, jeugdmaatschappelijk werk en de GGD (schoolarts/jeugdverpleegkundige); De inzet van het jeugdmaatschappelijk werk (JMW) is sinds 2023 structureel geborgd op alle scholen in

-

-

pagina:

10 van 17

registratienr.:

D/2023/567239

Heemskerk, zowel het basis als voortgezet onderwijs; Om het bereik van de regelingen armoede te vergroten is gestart met een pilot van spreekuren op een aantal scholen, vanuit het Serviceplein, waar ouders met inkomensvragen terecht kunnen; Op het Europaplein is een wijkwinkel, in samenwerking met Beverwijk, waar inwoners met vragen terecht kunnen; Sinds 2021 is er een BSO+ (buitenschoolse opvang) voor kinderen met een aanvullende ondersteuningsbehoefte, veelal kinderen die naar het speciaal onderwijs gaan, en die niet naar een reguliere bso kunnen.

Maatschappelijk effect: Omzien naar elkaar Doelstellingen – Wat gaan we doen? We gaan extra inzet plegen op preventie bij risicojongeren.

We gaan ons inzetten om overbelasting bij mantelzorgers te voorkomen. We realiseren ontmoetingsmogelijkheden in wijken.

Toelichting - In de gemeenten Beverwijk en Heemskerk is er een netwerkregisseur jeugd en veiligheid aangesteld; - In samenwerking met vele partners zijn de convenanten ‘integrale groepsaanpak jeugd’ en ‘persoonsgebonden aanpak jeugd’ opgesteld; - Het programma Jeugd & Veiligheid is in samenwerking met de gemeente Beverwijk opgesteld en uitgevoerd. Onderdelen daarvan zijn structureel geborgd in de werkwijze van de gemeenten. Het gaat om de volgende preventieve activiteiten: voorlichtingslessen, spreekuren, deskundigheidsbevordering, netwerkwerkbijveenkomst en workshops; - (Tijdelijke) inzet gerealiseerd van jongerenwerk in en om de scholen, zowel primair als voortgezet onderwijs; - Sinds 2022 is voor de basisscholen het programma Gewenst Gedrag beschikbaar. De ambitie is om het bereik op de scholen te vergroten. Hierbij wordt samengewerkt met Halt, die eveneens jaarlijks voorlichting op de scholen geeft. - Dit is opgenomen in de opdracht die bij MaatjeZ is belegd; - Er is extra aandacht besteed aan specifieke groepen mantelzorgers, zoals jonge mantelzorgers en mantelzorgers met een niet-westerse achtergrond. We blijven inzetten op een zo volledig mogelijk beeld van alle mantelzorgers; - Er is ingezet op het verbeteren van het bereik van de mantelzorg regelingen.

- Via Stichting Bankjesparade Heemskerk plaatsen we kunstzinnige zitmeubels om ontmoeting en verbinding te verstevigen en stimuleren; - We hebben een sportcontainer geplaatst in de wijk Broekpolder; - De visie buurtwerk is opgesteld (bijbehorende uitvoeringsprogramma – eind 2023). De visie is opgesteld als vervolgopdracht nadat de mogelijkheid van het sluiten van een buurthuis is onderzocht;

-

We gaan extra aandacht besteden aan buurten met een lage sociaaleconomische status. We gaan de dagbesteding verder transformeren.

-

-

We zetten in op het verbeteren van nazorg. We gaan de aansluiting tussen 18- en 18+ (jeugd en Wmo 2015) verder verbeteren.

-

We gaan de aansluiting tussen het praktijkonderwijs en de arbeidsmarkt verder verbeteren. We gaan nieuwe arrangementen in de verbinding tussen jeugdzorg en onderwijs, jeugdzorg en Wmo, onderwijs en werk ontwikkelen. We zetten in op het optimaliseren van het bereik van inwoners, die in

-

-

pagina:

11 van 17

registratienr.:

D/2023/567239

Bij herinrichting van wijken wordt rekening gehouden met het belang van een (jongeren)ontmoetingsplek. Waar wenselijk en mogelijk wordt deze gerealiseerd. Een jongerencentrum in de wijk Zuidbroek-Oosterwijk is in onderzoek; Heemskerk participeert in het wijkpunt Europaplein. De pilot van het Serviceplein op een aantal basisscholen is gestart; Vanuit welzijn wordt er sinds 2021 extra inzet preventie ingezet op de thema’s eenzaamheid, financiën en opvoeden en opgroeien. Dit wordt data gestuurd en wijkgericht gedaan en samenwerking met partners; Het programma veilige en leefbare wijken is opgesteld. De GGZ dagbesteding, KoffiePlus, is gekanteld naar een algemene voorziening; Dagbesteding dementie, naast Odense, is ook bij Reigershoeve laagdrempelig georganiseerd; Ook de logeervoorziening bij Reigershoeve is laagdrempelig georganiseerd; We onderzoeken de mogelijkheden om de dagbesteding binnen een intramurale setting naar een algemene voorziening te kantelen; De ambitie is om binnen het gemeentehuis dagbesteding te organiseren; Thuiswonende mensen met dementie en hun mantelzorger worden betrokken bij het ontwikkelen en versterken van dagactiviteiten voor deze doelgroep. Dit wordt vanuit de Wmo, Welzijn en Zorg, georganiseerd. Voorbeeld: het team W&Z belt mensen, die een maatwerkvoorziening hebben gekregen na een aantal maanden op om te kijken of de voorziening voldoet.

Een goede doorstroming met passende en beschikbare vervolgplekken en financiering daarvan blijven een aandachtpunt. Zowel in de inkoop jeugdhulp als vanuit het beleidsplan Jeugd IJmond is dit aandachtspunt opgenomen en ook vanuit de Wmo is hier aandacht voor. Samen met partners en de participatieraad blijven we hierop inzetten. Vanuit de arbeidsmarktregio en de GR schoolverzuim en VSV wordt hierop ingezet. IJmondWerkt! is daarin een belangrijke partner.

-

Vanuit de inkoop jeugd wordt vanaf 2023 gewerkt met en aan de verbinding met het onderwijs door het borgen van een onderwijscontinuüm en implementeren collectieve bekostiging. Dit is een van de onderdelen van de ontwikkelagenda die voortvloeit uit de inkoop jeugdhulp.

-

Regelingen om armoede te bestrijden blijven we continue onder de aandacht brengen bij de doelgroep. Ook vanuit de integrale aanpak door het Serviceplein; Om het bereik te vergroten is de campagne ‘Iedereen doet mee’ gestart, is informatie op B1 aangeboden, zijn

-

aanmerking komen voor minimavoorzieningen.

-

We gaan bij inkoopprocedures verder inzetten op de doorontwikkeling van het beleid, het verder vormgeven van de transformatiedoelstellingen en een zo doelmatige mogelijke inzet van middelen. We zetten in op het tegengaan van verharding binnen Heemskerk. We zetten een sluitende aanpak op voor crisissituaties. We gaan de beleidsterreinen zorg en veiligheid meer met elkaar verbinden. We geven uitvoering aan de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg, die op 1 januari 2020 ingaat. We continueren en waar mogelijk intensiveren de aanpak van overlast gevende jongeren.

-

-

pagina:

12 van 17

registratienr.:

D/2023/567239

werkprocessen aangepast en is de pilot van het Serviceplein op een aantal scholen gestart; Het vergroten van de minimaregelingen, in het bijzonder het kindpakket, blijft een doelstelling Om dit te bereiken worden er netwerkbijeenkomsten gericht op kinderarmoede georganiseerd; We zijn sinds 2023 aangesloten bij het Jeugdfonds Sport en Cultuur. Dit is gedaan in de regionale inkoop jeugdhulp. Vanaf 2023 zijn de nieuwe contracten jeugdhulp in gegaan; De inkoop huishoudelijke hulp is gericht deels algemene voorzieningen en deels maatwerk voorzieningen; Gestart is met inkoop procedure voor het nieuwe contract woningaanpassingen, dat naar verwachting vanaf 1-72024 ingaat.

-

Door het realiseren van een muurschildering versterken we de identiteit van Heemskerk en het gevoel van trots en verbondenheid bij de inwoners; In de hal van het gemeentehuis hangt artikel 1 van de grondwet. Dit hebben we gedaan in de opvang en zorg van Oekraïense vluchtelingen en ten tijde van de corona pandemie.

-

Gedaan vanuit de preventie inzet op risicojongeren; Is onderdeel van het programma veilige en leefbare wijken.

-

Dit hebben we gerealiseerd. De uitvoering is belegd bij externe partijen.

-

Zie doelstelling ‘We gaan extra inzet plegen op preventie bij risicojongeren’ onder het maatschappelijk effect Omzien naar elkaar.

Maatschappelijk effect: Zo thuis mogelijk Doelstellingen – Wat gaan we doen? We stimuleren de samenwerking tussen zorgaanbieders,

Toelichting - We maken prestatieafspraken met woningbouwverenigingen, waarbij rekening wordt gehouden met de diverse doelgroepen. Zij werken onder andere samen met het Serviceplein, bijvoorbeeld waar het gaat om

welzijnsorganisaties en woningcorporaties.

We zetten in op de werving en ondersteuning van meer pleegouders.

-

-

We plegen meer inzet op het voorkomen van uithuisplaatsing van kinderen.

-

We ontwikkelen alternatieven voor residentiële zorg.

-

We geven uitvoering aan de doordecentralisatie van Beschermd wonen. We nemen bij herstructurering de sociale opgave mee

-

We faciliteren technologische ontwikkelingen om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven.

-

We gaan nieuwe wooninitiatieven voor kwetsbare inwoners ontwikkelen.

-

-

-

-

pagina:

13 van 17

registratienr.:

D/2023/567239

statushouders; Met partners zijn afspraken gemaakt voor het begeleiden van mensen die uitstromen bij de Maatschappelijke opvang of Beschermd wonen. De ambitie is om deze afspraken uit te breiden met meer aanbieders; Er wordt een woonzorgvisie opgesteld. De regeling bijzondere kosten voor pleegouders is in de regio IJmond en Zuid-Kennemerland geüniformeerd; Jaarlijks dragen wij bij aan de week voor de pleegzorg, waarmee de pleegzorg en de vraag naar pleegouders onder de aandacht wordt gebracht en voor de pleegouders wordt uitgedragen. Wij dragen bij aan landelijke en regionale doelstellingen en aanpakken om het verminderen van het aantal uithuisplaatsingen vanuit het uitgangspunt ‘zo thuis mogelijk’. Het regionale expertise Team (RET), boven regionale expertise team (BEN NH) en het programma Thuis voor Noordje dragen hier aan bij; De inzet van Buurtgezinnen als preventieve aanpak om uithuisplaatsen en/of inzet van jeugdhulp te voorkomen is structureel geborgd in ons ondersteuningsaanbod. De landelijke transitie van gesloten jeugdzorg naar kleinschalige woonvoorzieningen is gelukt. Hierin werken we regionaal samen. Een kleinschalige woonvoorziening of gezinshuis hebben we in Heemskerk op dit moment niet. Dit loopt nog. Het realiseren hiervan heeft vertraging opgelopen door uitgestelde (nieuwe) wetgeving.

Bij de (her)inrichting van wijken nemen we de sociale opgave mee, zoals bijvoorbeeld het realiseren van een jongeren ontmoetingsplek; Er zijn prestatieafspraken met de woningbouwverenigingen; Dit is meegenomen in het Pact voor uitstroom/woonservice. De bibliotheek is gestart het Informatiepunt Dienstverlening Overheid (IDO). Vanuit landelijke ontwikkelingen hebben alle bibliotheken dit informatiepunt om de digitale diensten van de overheid gebruiksvriendelijker te maken; Deze ontwikkelingen worden benut bij de signalering van alleenstaande kwetsbare inwoners en zijn geborgd bij de gecontracteerde aanbieder. In samenwerking met de regio wordt ingezet op het voorkomingen van uithuisplaatsingen van jeugdigen en zijn/worden kleinschalige woonvoorzieningen opgezet.

Maatschappelijk effect: Gezond en weerbaar

Doelstellingen – Wat gaan we doen? We gaan meer inzet plegen op het organiseren van zelfhulp. We plegen inzet om het niet-gebruik van voorzieningen tegen te gaan. We stimuleren een gezonde leefstijl, waaronder sport en bewegen.

-

-

We zetten sport, natuur en cultuur meer in als instrumenten binnen het sociaal domein.

-

We gaan inwoners motiveren uit te gaan van hun kracht in plaats van hun beperking. We gaan het aantal mensen dat meedoet aan of geniet van cultuur en sport vergroten. We dringen de sociaaleconomische

14 van 17

registratienr.:

D/2023/567239

Toelichting - We stimuleren en ondersteunen de eigen kracht van inwoners vanuit de ondersteuning. Ook zetten we in op het normaliseren en het benutten van de informele ondersteuning.

-

We creëren een omgeving die uitnodigt om te bewegen.

pagina:

-

Er is ingezet op het verbeteren van het bereik van de mantelzorg regelingen; Er is ingezet op het vergroten van het bereik van minimaregelingen. We stimuleren het drinken van water en stoppen met roken; We hebben uitvoering gegeven aan Samen Gezond; We hebben uitvoering gegeven aan de Sportnota; Samen met onze partners hebben we een lokaal preventie akkoord opgesteld met als doel onder andere dat meer jeugdigen en ouders gezonde keuzes maken op het gebied van eten, bewegen en mentale gezondheid. We geven uitvoering aan de regionale nota Gezondheidsbeleid 2021-2028; Met Zilveren Kruis zijn concrete afspraken gemaakt op het gebied van leefstijl en preventie; Voor mensen met een lichamelijke beperking is het mogelijk om sporthulpmiddelen in te lenen om nieuwe sporten te proberen; We zijn gestart met opstellen van het GALA. In Heemskerk worden diverse beweeg-activiteiten georganiseerd en zijn er mogelijkheden om buiten te sporten. We vragen continue aandacht voor openbare sport- en speelvoorzieningen; In de wijk Broekpolder is een sportcontainer gerealiseerd. In samenwerking met partners worden cultuureducatie en brede schoolactiviteiten aangeboden in en om het onderwijs.

Dit is een breed aanbod aan activiteiten waar sport, cultuur en natuur onderdeel van zijn; Vanuit het Nationaal Programma Onderwijs hebben we extra cultuureducatie ingezet ter ondersteuning van het sociaal-emotioneel welbevinden van de jeugdigen als gevolg van corona; Dit blijkt uit diverse projecten, waarmee ook meer doelgroepen worden bereikt. Bijvoorbeeld een muurschildering en de Bankjesparade. Dit is ingebed in de werkwijze van het Serviceplein en (daarmee) in de toegang Wmo; Er is een pilot gestart om inwoners die een uitkering vanuit de Participatiewet ontvangen te spreken en waar mogelijk te motiveren om deel te nemen aan een passend activeringstraject.

-

Voorbeelden hiervan zijn het uitbreiden van de bankjesparade, de kasteeltuin Assumburg, openbare kunst en de uitleen van sportmiddelen voor mensen met een beperking; We zijn aangesloten bij het jeugdfonds sport en cultuur.

-

We hebben uitvoering gegeven aan Gezond in de Stad (GIDS) en Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG); We hebben uitvoering gegeven aan het lokaal preventie en lokaal sportakkoord;

gezondheidsverschillen terug door bewegen en een gezonde leefstijl te stimuleren. We plegen extra inzet op preventie van ziekte bij jonge kinderen en andere risicogroepen. We bereiden jongere ouderen beter voor op het ouder worden. We gaan de verschillende zorgvragen op het gebied van ongezond gewicht beter met elkaar verbinden. We mobiliseren ouderen om iets te betekenen voor de maatschappij in het kader van zingeving en het tegengaan van eenzaamheid. We geven nog meer bekendheid aan de mogelijkheden van cliëntondersteuning. We gaan de inzet van ervaringsdeskundigheid stimuleren.

15 van 17

registratienr.:

D/2023/567239

-

We stimuleren de gezonde schoolaanpak.

-

We geven uitvoering het Landelijke actieprogramma Kansrijke start. Het programma Nu Niet Zwanger maakt daar onderdeel van uit en is gericht op het in gesprek gaan en ondersteunen kwetsbare inwoners over een mogelijke kinderwens; Dit wordt gedaan vanuit de werkzaamheden van de jeugdgezondheidzorg en de GGD; Bij de strandopgang is een zonnebrandpaal geplaatst. Vanuit Team Sportservice wordt hier door een buurtsportcoach, die gericht is op ouderen, op ingezet.

-

De ketenaanpak overgewicht bij jongeren is uitgevoerd en is een onderdeel van GALA; Vanuit GIDS zijn er extra meet- en weegmomenten, gecombineerd met ondersteuning van een leefstijlcoach.

-

Met partners hebben we het pact Eén tegen eenzaamheid gesloten; We ontwikkelen dagactiviteiten voor ouderen die voor hen betekenisvol zijn; Samen met het vrijwilligerssteunpunt trekken we hierin op.

-

Dit hebben we gedaan doordat zij onderdeel zijn van het Serviceplein, waardoor zij meer bekendheid hebben gekregen; Vanuit MEE & De Wering is er een project gestart om dit te bereiken.

-

-

We onderzoeken op welke wijze de burgerparticipatie binnen het sociaal domein nog beter kan worden

pagina:

-

Bij het Regionaal Expertise Team (RET) wordt gebruik gemaakt van ervaringsdeskundigen; Belangrijk onderdeel binnen het beleidsplan jeugd IJmond is structurele participatie van jeugdigen en hun ervaringen/behoeften; Bij Inburgering is er een ervaringsdeskundige aangetrokken, die anderstalige inburgeraars begeleid; Bij het Serviceplein worden ervaringsdeskundige GGZ ingezet (wijkgerichte GGZ); Bij het opstellen van de LIA en de jaarlijkse testdag Heemskerk toegankelijk worden ervaringsdeskundigen betrokken. De nota Burgerparticipatie is in 2023 vastgesteld; Bij het opstellen en uitvoeren van beleid wordt de participatieraad en de jongerenraad betrokken; Bij het betrekken van inwoners werken we samen met onze partners.

vormgegeven. We gaan een betere samenwerking tussen professionals onderling stimuleren, zodat inwoners niet steeds hetzelfde verhaal aan verschillende personen hoeven te vertellen (warme overdracht). We betrekken inwoners, vooral kwetsbare inwoners, nog meer bij het sociaal domein.

-

-

-

We communiceren met burgers op het niveau B1.

-

pagina:

16 van 17

registratienr.:

D/2023/567239

Dit doen we door op diverse thema’s netwerkbijeenkomsten te organiseren; De onderlinge samenwerking is binnen het Serviceplein vorm gegeven en blijft zich door ontwikkelen.

Hierin werken we samen met de participatieraad en het heeft onze continue aandacht; Op het gebied van de Wet maatschappelijke ondersteuning wordt sinds 2023 4x per jaar de cliëntervaring gemeten in plaats van 1x per jaar. Dit wordt gedaan door een onafhankelijk onderzoeksbureau. Daarnaast is er een gebruikersgroep Wmo hulpmiddelen, waarmee we inzicht hebben op hun ervaringen; In het onderwijsachterstandenbeleid is ouderbetrokkenheid één van de speerpunten in het bestrijden van onderwijsachterstanden; Thuiswonende mensen met dementie en hun mantelzorger worden betrokken bij het ontwikkelen en versterken van dagactiviteiten; De peiling sociaal domein is twee keer uitgevoerd. Al onze communicatie met inwoners is op B1 niveau.

pagina:

17 van 17

registratienr.:

D/2023/567239

Bijlag 2: Vergelijking peiling Sociaal domein 2022 en 2023