1.a Samen sterk voor Heemskerk - beleidsplan Sociaal domein (opgemaakt) 1
Tekst van het document
“SAMEN STERK VOOR HEEMSKERK” Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder 24 oktober 2024
Voorwoord Pratend over Heemskerk gaat het vaak over het groen, over de gebouwen, over de duinen en het strand. Maar wat Heemskerk natuurlijk echt Heemskerk maakt zijn de mensen die er wonen. De manier waarop mensen met elkaar omgaan zegt veel over het karakter van de gemeente. Daarbij kan de gemeente een stevige rol spelen, hoe geven we kans om elkaar te ontmoeten, hoe zorgen we dat er ruimte is voor gemeenschappelijke activiteiten? Maar ook, hoe zorgen we voor mensen als het even minder goed gaat. Hoe zorgen we voor ouder wordende mensen die langer thuis blijven wonen, hoe zorgen we voor jongeren waar het even niet goed mee gaat? Als gemeente willen we een duidelijk beeld geven hoe we in Heemskerk omgaan met die vragen. Daarom hebben we dit integraal beleidsplan Sociaal domein ‘Samen sterk voor Heemskerk’ gemaakt. In dit beleidsplan geven we aan welke opgaven voor de gemeente de komende jaren centraal staan. In de totstandkoming van dit beleidsplan is ook veel aandacht voor sturing en monitoring.
Samen sterk voor Heemskerk
Want het schetsen van een beeld en vage doelstellingen is niet voldoende om echt te kunnen zien of we de goede dingen doen. Door het vastleggen van heldere doelstellingen en afspraken over hoe we meten en/of we die doelen halen maken we dit beleidsplan concreet. Bovenal geeft dit ons inzicht in de ontwikkelingen in onze gemeente. Het maken van dit beleidsplan is een stevige opgave geweest. Het mooie resultaat dat voor u ligt kon alleen bereikt worden door de inzet van velen. Allereerst veel dank aan de inwoners en stakeholders die op verschillende manieren hebben bijgedragen. Daarnaast een speciale dank aan de raadswerkgroep ‘sturing en monitoring’. Door hun werk is dit een mooi samenwerkingsproduct geworden. En tenslotte natuurlijk de medewerkers van de gemeente, hun onvoorwaardelijke inzet heeft gezorgd voor dit mooie beleidsplan. Ze maken zich ‘Samen sterk voor Heemskerk’. Piet Burgering Coördinerend wethouder beleidsplan Sociaal domein
2
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
Samenvatting
Inhoudsopgave Voorwoord
Samenvatting
2
3
4
De strategische koers
14
4.1
Uitgangspunten
14
4.2
Missie en visie
15
4.3
Maatschappelijke opgaven
16
1
Inleiding
5
4.3.1 Vitaal en weerbaar
18
1.1
Aanpak – we maken het samen
5
4.3.2 Zorg en wonen
22
1.2
Korte terugblik 2020-2023
5
4.3.3 Opgroeien en zelfontplooiing
26
1.3
Leeswijzer
6
4.3.4 Financieel fit
30
4.3.5 Ontmoeten en omzien naar elkaar
34
2
Afbakening
7
2.1
Samenhang lokaal beleid
8
5
Sturing en monitoring
38
2.2
Samenhang regionaal beleid
8
5.1
Sturing
38
5.2
Monitoring
38
5.3
Tot slot
39
40
3
Om rekening mee te houden
9
3.1
Demografische kerngetallen
9
3.2
Ontwikkelingen om rekening mee te houden
12
Bijlage 1: Samenhang missie, visie,
3.3
Financiën
13
maatschappelijke opgaven en beleidsterreinen
Samen sterk voor Heemskerk
4
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
1
Inleiding
Voor u ligt het beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder van de gemeente Heemskerk. Met dit plan geven we richting aan waar we de komende jaren binnen het Sociaal domein op in gaan zetten. Daarbij is het tussentijds (bij)sturen en monitoren een belangrijk onderdeel. Hoe zorgen we ervoor dat we de goede dingen blijven doen? Het Sociaal domein is complex en kent vele uitdagingen. De afgelopen jaren zijn de kosten voor het Sociaal domein fors gestegen en dreigen er oplopende tekorten. Tegelijkertijd zijn er grote maatschappelijke veranderingen en uitdagingen, zoals eenzaamheid, vergrijzing, individualisering, prestatiedruk, digitalisering, financiële zorgen, krapte op de arbeids- en de woningmarkt. Het belang van het Sociaal domein is echter groot, in het bijzonder voor inwoners in een kwetsbare positie. Inwoners die zonder deze ondersteuning niet (zelfstandig) mee kunnen doen aan de maatschappij. Dit mogen we niet uit het oog verliezen. Met het aflopen van het voorgaande beleidsplan Sociaal domein, grijpen we het moment aan om
Samen sterk voor Heemskerk
(opnieuw) richting te bepalen voor het Sociaal domein en keuzes te maken. 1.1 Aanpak – we maken het samen Om te komen tot dit beleidsplan is een zorgvuldig participatieproces doorlopen. In lijn met de gemeentelijke Nota Participatie 2022-2026 is de trede ‘adviseren’ toegepast. Op deze manier hebben alle stakeholders mee kunnen denken, ideeën kunnen opperen en oplossingsmogelijkheden mee kunnen geven. Ook in de uitvoering van dit plan is een gezamenlijke aanpak nodig. Een samenspel tussen inwoners, maatschappelijke organisaties en de gemeente om te zorgen dat we met elkaar de goede dingen blijven doen. In de wijze van monitoren, evalueren en bijstellen van dit plan is deze aanpak geborgd.
de corona pandemie, de energiearmoede, de toeslagenaffaire en de oorlog in Oekraïne. Daarnaast waren de beoogde doelen onvoldoende meetbaar en concreet. Ook ontbrak er een nulmeting. Belangrijke lessen die benut zijn bij het opstellen van dit plan.
1.2 Korte terugblik 2020-2023 Over de periode januari 2020 tot juli 2023 is het vorige beleidsplan Sociaal domein, genaamd: ‘Naast elkaar, met elkaar, voor elkaar’, geëvalueerd. Het evalueren was op een aantal punten lastig. Zo waren er in deze periode een groot aantal onvoorziene ontwikkelingen, zoals
5
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
1
Inleiding
Tegelijkertijd zijn er ook mooie en grote stappen gezet. De belangrijkste resultaten zijn: de opening van het Serviceplein, de aansluiting bij het Jeugdfonds Sport en Cultuur, de uitvoering van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO), de campagne ‘Iedereen doet mee’, het kantelen van een aantal plekken voor dagbesteding en de nieuwe inkoop jeugdhulp.
gekomen. De strategische koers bestaat uit: onze uitgangspunten, missie, visie en maatschappelijke opgaven. Tot slot worden in hoofdstuk 5 het belang en de wijze van sturing en monitoring omschreven.
Voor een uitgebreide toelichting op de resultaten en de onvoorziene ontwikkelingen verwijzen wij u naar de evaluatie van het beleidsplan Sociaal domein ‘Naast elkaar, met elkaar, voor elkaar’. 1.3 Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt de afbakening van dit beleidsplan weergegeven, gevolgd door een omschrijving van samenhang met ander lokaal en regionaal beleid. Hoofdstuk 3 biedt inzicht in een aantal zaken om rekening mee te houden bij het opstellen van dit beleidsplan, namelijk: demografische gegevens, ontwikkelingen en financiën. In hoofdstuk 4 staat de strategische koers van dit beleidsplan centraal en wordt toegelicht op basis waarvan deze tot stand is
Samen sterk voor Heemskerk
6
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
2
Afbakening
Dit plan betreft een integraal beleidsplan, waarin meerdere beleidsterreinen inhoudelijk samenkomen. Met als doel om deze samen te laten werken en elkaar te laten versterken. Ook in het Sociaal domein kunnen taken en wetten niet meer los van elkaar gezien worden, zij hebben elkaar nodig. Hieronder is een overzicht opgenomen van de beleidsterreinen en hun wettelijk kader die binnen de afbakening van dit beleidsplan zijn opgenomen.
Samen sterk voor Heemskerk
Beleidsterrein
Wettelijk kader
Jeugd
Jeugdwet
Onderwijsachterstandenbeleid
Wet primair onderwijs
Passend onderwijs
Wet passend onderwijs
Leerplicht
Leerplichtwet
Kinderopvang
Wet kinderopvang
Gezondheid
Wet publieke gezondheid
Jeugdgezondheid
Wet publieke gezondheid
Werk en inkomen
Participatiewet
Armoede
Participatiewet
Schuldhulpverlening
Wet gemeentelijke schuldhulpverlening
Re-integratie
Participatiewet
Maatschappelijke opvang en beschermd wonen
Wet maatschappelijke ondersteuning
Maatwerkvoorzieningen Wmo
Wet maatschappelijke ondersteuning
Welzijn & maatschappelijke dienstverlening
Wet maatschappelijke ondersteuning
Inclusie
VN-verdrag Handicap
Vrijwillige inzet & mantelzorg
Wet maatschappelijke ondersteuning
Sociale veiligheid
Wet maatschappelijke ondersteuning
Laaggeletterdheid en volwasseneducatie
Wet educatie en beroepsonderwijs
Inburgering
Wet inburgering
7
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
2
Afbakening
2.1 Samenhang lokaal beleid Samenhang en samenwerking in de uitvoering van dit beleidsplan beperkt zich niet tot voorgaand overzicht. Dit vraagt om domein overstijgende afstemming en aanpak, in het bijzonder tussen het sociale en fysieke domein. De woonzorg visie is daar een voorbeeld van, maar ook de fysieke herinrichting van gebieden in Heemskerk. Dit beleidsplan is daarom in samenhang met de volgende lokale beleidsplannen opgesteld: -
Nota participatie Cultuurvisie Beleidsplan Sport en bewegen Omgevingsvisie Communicatiebeleid
2.2 Samenhang regionaal beleid Op veel beleidsterreinen werken we samen met omliggende gemeenten. Soms is dit een keuze en soms is dit ingegeven vanuit regio-indeling en/of wetgeving, zoals bij de jeugdhulp. Complicerende factor hierbij is dat de regio-indeling per beleidsterrein kan verschillen. Samenwerken doen we veel met de gemeenten Beverwijk en
Samen sterk voor Heemskerk
Velsen, soms aangevuld met de gemeenten uit Zuid-Kennemerland. Dit maakt ook dat in uitzonderlijke gevallen regionale beleidsplannen worden opgesteld, zoals het beleidsplan Jeugd IJmond, in aanvulling op dit integrale beleidsplan. Hierbij borgen wij dat deze plannen bijdragen aan het realiseren van de maatschappelijke opgaven van dit lokale beleidskader. De regionale samenwerking is soms in een rege ling bekrachtigd, zoals bij de gemeen schappe lijke regelingen Schoolverzuim & voortijdig schoolverlaters en IJmond Werkt! Daarnaast heeft Haarlem als centrumgemeente op onderwerpen een specifieke functie, zoals bij Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. In het geval van specialistische onderwerpen vindt samenwerking ook bovenregionaal plaats, bijvoorbeeld op provinciaal niveau. Denk hierbij aan de jeugd bescherming en jeugdreclassering.
8
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
3
Om rekening mee te houden
Voor het bepalen van de richting van het Sociaal domein de komende jaren is het essentieel om rekening te houden met een aantal zaken, namelijk demografische kerngetallen, maatschappelijke ontwikkelingen en de financiële middelden. Door hier rekening mee te houden maken we beleid dat aansluit bij wat onze inwoners nodig hebben en benutten we optimaal hetgeen waar we als gemeente invloed op hebben. Daarnaast helpt dit om, zoveel mogelijk, vooruit te kijken en te anticiperen op toekomstige veranderingen en trends.
1 bron: regionale bevolkingsprognose; www.pbl.nl bron: Centraal Bureau voor de Statistiek Statline; StatLine (cbs.nl) 3 bron: Centraal Bureau voor de Statistiek Statline; StatLine (cbs.nl)
2
Samen sterk voor Heemskerk
3.1 Demografische kerngetallen Onderstaande demografische kerngetallen laten zien hoe de Heemskerkse samenleving is samen gesteld en hoe die zich de komende jaren zal ontwikkelen.
Leeftijdsopbouw inwoners Onderstaande tabel laat de bevolkingsopbouw in leeftijd in absolute aantallen zien in Heemskerk, op 1 januari, in 2018, 2024 en de verwachte bevolkingsopbouw in leeftijd in 20302.
Inwoneraantal Op 1 januari 2024 had Heemskerk 39.450 inwoners ten opzichte van 39.145 inwoners op 1 januari 2018. De verwachting is dat het inwoneraantal de komende jaren zal toenemen naar 40.000 in 20301.
Deze tabel is op de volgende pagina grafisch weergegeven, aangevuld met een vergelijking van de leeftijdsopbouw in Heemskerk met de landelijke leeftijdsopbouw3.
Leeftijdscategorie
2018
2024
prognose 2030
0 - 15 jaar
5.940
5.811
5.700
15 - 25 jaar
4.524
4.277
4.100
25 - 45 jaar
8.503
8.947
9.200
45 - 65 jaar
11.730
11.068
10.700
65+ jaar
8.448
9.349
10.300
9
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
3
Om rekening mee te houden Heemskerk ontwikkeling leeftijdsopbouw
als relatief, over de jaren 2018, 2024 en de verwachting voor 2030. Daarbij is ook een relatieve landelijke vergelijking leeftijdsopbouw opgenomen4.
100
21,6%
23,7%
25,8%
80
60
30%
28,1%
26,8%
65 +
45-65 40
20
21,7%
22,7%
23,0%
11,5%
10,8%
10,1%
15,2%
14,7%
14,3%
2018
2024
raming 2030
25-45
15-25
0-15
Kenmerken huishoudens
2018
Eenpersoonshuis houdens
5.780
Meerpersoonshuishoudens
11.500
11.450
11.500
- waarvan: paar met kind(eren)
4.850
4.750
4.700
- waarvan: paar zonder kind(eren)
5.245
5.320
5.500
- waarvan: eenoudergezin
1.400
1.380
1.400
Totaal (een- + meerpersoonshuishoudens)
17.200
2024 6.150
2024: Bevolking & leeftijd Heemskerk
23,6%
Verwachting 2030 6.500
65 +
14,7%
10,9%
45-65
25-45
28,1%
22,7%
15-25
0-15
0
Uit deze tabel en grafieken blijkt dat de groep 65+ het snelst groeit de komende jaren, zowel absoluut als relatief. Ten opzichte van de landelijke leeftijdsopbouw zijn de groepen 45 - 65 en 65+ relatief groot in Heemskerk. Kenmerken huishoudens Huishoudens zijn er in diverse samenstellingen. De volgende tabel en grafieken geven inzicht in de kenmerken van de Heemskerkse huishoudens: éénpersoons of meerpersoons en met of zonder kinderen, respectievelijk in absolute aantallen
Samen sterk voor Heemskerk
2024: Bevolking & leeftijd Nederland
20,5%
17.600
15,1%
18.000
65 +
12,3%
45-65
25-45
bron: Centraal Bureau voor de Statistiek Statline; StatLine (cbs.nl)
4
26,5% 25,6%
15-25
0-15
10
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
3
Om rekening mee te houden 2024: Kenmerken huishoudens Heemskerk
2024: Kenmerken huishoudens Nederland
Ontwikkeling kenmerken huishoudens Heemskerk 100
8,1%
7,8%
7,8%
30,5%
30,2%
30,0%
28,2%
27,0%
26,1%
11,5% 33,6%
10,8% 34,9%
10,1% 36,1%
2018
2024
2030
7,4%
7,8%
80
39,9%
34,9%
60
28,5%
30,2%
40
27,0%
24,2%
20
0
meerpersoonshuishoudens: eenoudergezin
meerpersoonshuishoudens: eenoudergezin
Op basis van deze gegevens kan gesteld worden dat het aantal eenpersoonshuishoudens groeit in meerpersoonshuishoudens: paar zonder kind meerpersoonshuishoudens: paar zonder kind Heemskerk, maar relatief laag is ten opzichte van landelijke gegevens. meerpersoonshuishoudens: paar met kind
eenpersoonshuishoudens
Samen sterk voor Heemskerk
meerpersoonshuishoudens: paar met kind
eenpersoonshuishoudens
11
meerpersoonshuishoudens: eenoudergezin meerpersoonshuishoudens: paar zonder kind(eren) meerpersoonshuishoudens: paar met kind(eren) eenpersoonshuishoudens
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
3
Om rekening mee te houden
3.2 Ontwikkelingen om rekening mee te houden Het Sociaal domein is continu in ontwikkeling en staat niet stil. Dit zagen we ook in de evaluatie van de vorige beleidsperiode waarin er veel onvoorziene autonome ontwikkelingen zijn geweest, die van grote invloed zijn (geweest) op het Sociaal domein. Ook de komende jaren zullen er mogelijk nieuwe ontwikkelingen zijn die we nu nog niet kennen. Deze invloeden van buitenaf kunnen van invloed zijn op onze mogelijkheden en resultaten. Hieronder een aantal voorziene ontwikkelingen om rekening mee te houden in dit beleidsplan: - De gemiddelde levensverwachting stijgt en in Heemskerk is sprake van een dubbele vergrijzing. Inwoners blijven, mede daardoor, langer thuis wonen en behoeven daarbij zorg en ondersteuning in hun eigen (thuis) omgeving. - Een toenemend aantal inwoners ervaart de samenleving als complex, bijvoorbeeld door taalachterstanden, individualisering, stress, prestatiedruk, sociale media, digitalisering,
Samen sterk voor Heemskerk
-
-
-
-
eenzaamheid en de (nog) niet herstelde ge volgen van corona. De gevolgen hiervan zijn onder andere merk baar in de landelijke trend van toenemende gezondheidsverschillen. Het aantal inwoners met financiële problemen/ zorgen neemt toe, mede als gevolg van de energiecrisis en de inflatie. Krapte op de woningmarkt en personeelste korten, waarvan de gevolgen merkbaar zijn. De toestroom van vluchtelingen naar de gemeente(n), waarvan de grootte van de toestroom de komende jaren onzeker is. Regionale samenwerking en afhankelijkheid (zie 2.2): Dankzij deze samenwerkingen kunnen we profiteren van schaalvoordelen. Tegelijker tijd zijn we door deze samenwerking ook afhankelijk van de keuzes en omstandigheden in onze buurgemeenten. Wijzigende wet- en regelgeving en beschikbare budgetten vanuit het Rijk.
12
Deze ontwikkelingen beperken zich niet alleen tot het Sociaal domein en/of tot Heemskerk, zo ook niet de inspanning die dit vraagt. De aanpak vraagt om een goed en integraal samenspel tussen alle domeinen, overheden, maatschappelijke organisaties en inwoners. En valt daarmee deels ook buiten de reikwijdte van dit beleidsplan.
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
3
Om rekening mee te houden
3.3 Financiën Voor het opstellen van dit beleidsplan is uit gegaan van onze begroting 2024 als financieel kader. Echter, de financiële toekomst is onzeker. Dit hangt mede sterk af van toekomstige Rijkskeuzes. Dat gemeenten vanaf 2026 minder budget vanuit het Rijk zullen krijgen is een feit. Een afname van de beschikbare middelen zal dan ook financiële gevolgen hebben voor de uitvoering van dit plan, mogelijk al vanaf 2025. Wellicht dat de in dit beleidsplan opgenomen doelstellingen daardoor niet meer realistisch zullen zijn en bijgesteld moeten worden. Gezien de grote mate van onzekerheid en de nog door de gemeente te maken keuzes voor de komende jaren, is er in dit beleidsplan geen meerjarenbegroting opge nomen. Tegelijkertijd zullen we blijvend onder zoeken welke beheersmaatregelen er moge lijk zijn en deze toepassen.
Maatschappelijke opgave
Beschikbare middelen (op basis van begroting 2024)
Vitaal en weerbaar
1.874.008
Zorg en wonen
12.476.129
Opgroeien en zelfontplooiing
14.984.774
Financieel fit
11.440.518
Ontmoeten en omzien naar elkaar
4.352.650
Totaal
45.128.079
Gebaseerd op de begroting 2024 zijn in de tabel hiernaast de beschikbare middelen per maat schappelijke opgave weergegeven, die in hoofdstuk 4 nader worden toegelicht. De beschikbare midde len bestaan uit zowel exploitatie- als uitvoerings kosten.
Samen sterk voor Heemskerk
13
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
4
De strategische koers
Met de strategische koers geven we richting aan het Sociaal domein voor de komende jaren, welke bestaat uit onze uitgangspunten, missie, visie en maatschappelijke opgaven. Deze is opgesteld binnen de afbakening van dit beleidsplan en daarmee binnen onze beïnvloedingsfeer.
Simpel
Vanuit het belang en perspectief van de inwoner organiseren wij onze aanpak zo simpel mogelijk. Dit doen we door in makkelijke en begrijpbare taal te communiceren. En door regelingen en processen makkelijk en begrijpelijk te organiseren.
Toegankelijk
We brengen hulp en ondersteuning dichtbij en maken deze fysiek en digitaal toegankelijk. We organiseren goed vindbare en herkenbare plekken waar mensen (met vragen) terecht kunnen. We werken samen met maatschappelijke partners en inwoners om het bereik van voorzieningen en regelingen te vergroten.
Integraal
Het belang en perspectief van de inwoner zijn het vertrekpunt. In onze ondersteuning aan inwoners werken we integraal door een brede blik op het gehele huishouden van de inwoners en op alle leefgebieden. Samen met maatschappelijke partners organiseren we een effectieve aanpak voor verschillende uitdagingen.
Preventief
We pakken problemen vroegtijdig aan en organiseren passende ondersteuning als dat nodig is. Dit doen we door voorlichting te geven en bewustwording bij inwoners te vergroten.
Ontwikkelen
We willen blijven leren en ontwikkelen in samenwerking met onze partners en inwoners. Evalueren doen we regelmatig, ook om voorbereid te zijn op toekomstige ontwikkelingen.
We zijn tot deze strategische koers gekomen op basis van: - Participatie met inwoners en maatschappelijke partners - Coalitieakkoord en de bestuurlijke startnotitie - Evaluatie vorig beleidsplan Sociaal domein - Demografische-, maatschappelijkeen beleidsontwikkelingen 4.1 Uitgangspunten Uit de uitgangspunten blijkt op welke wijze wij uitvoering geven aan ons handelen. Het betreft de volgende 5 uitgangspunten met toelichting.
Samen sterk voor Heemskerk
14
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
4
De strategische koers
4.2 Missie en visie Voor dit beleidsplan is onze kernboodschap verwoord in onze missie en visie op het Sociaal domein, die we de komende jaren uitdragen.
Missie Een zorgzaam Heemskerk, waar iedere inwoner eigenwaarde behoudt en naar vermogen bijdraagt.
Visie In Heemskerk moedigen we inwoners aan zich bij elkaar betrokken te voelen, elkaar te helpen en mee te doen. Samen met inwoners en maatschappelijke partners maken we het verschil en zorgen we voor goed bereikbare, passende en betaalbare ondersteuning. Zo bieden we voor mensen die dat nodig hebben een (tijdelijk) vangnet. Hierbij werken we vanuit vertrouwen en de eigen regie van inwoners.
Samen sterk voor Heemskerk
15
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
4
De strategische koers
4.3 Maatschappelijke opgaven Om onze visie te realiseren zijn de volgende 5 maatschappelijke opgaven met korte toelichting geformuleerd.
Samen sterk voor Heemskerk
Vitaal en weerbaar
Heemskerkers zijn vitaal en gezond. We streven naar gezonde en weerbare inwoners. We stimuleren beweging en een gezonde leefstijl.
Zorg en wonen
Heemskerkers wonen zo thuis mogelijk – in hun eigen omgeving. We willen dat alle inwoners zo veel mogelijk in een thuissituatie wonen.
Opgroeien en zelfontplooiing
Heemskerkers blijven zichzelf ontwikkelen. We streven ernaar dat alle inwoners zich kunnen (blijven) ontwikkelen, veilig en gezond opgroeien en hun talenten benutten.
Financieel fit
Heemskerkers ervaren geen stress als gevolg van geldzorgen. We streven ernaar dat inwoners geen stress ervaren als gevolg van financiële zorgen.
Ontmoeten en omzien naar elkaar
Heemskerkers kennen elkaar, ontmoeten elkaar en helpen elkaar. We willen dat inwoners zich bij elkaar betrokken voelen, elkaar helpen en bijdragen aan de Heemskerkse samenleving. Hiervoor organiseren we ontmoeting tussen inwoners en een sterke (wijkgerichte) sociale basis.
16
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
4
De strategische koers
Per maatschappelijke opgave volgt hieronder een nadere toelichting aangevuld met: - Welke ontwikkelingen binnen de opgave spelen; landelijk, regionaal en lokaal - Welke beleidsterreinen onder de opgave vallen - De doelstellingen binnen de opgave. Het betreft SMART 5 geformuleerde doelstellingen, die vanuit de afbakening van dit plan en beïnvloedingsfeer van de gemeente te realiseren zijn. - De verplichte (BBV) indicatoren Een schematische weergave van hoe de missie, visie, maatschappelijke opgave en beleids terreinen zich tot elkaar verhouden is opgenomen in bijlage 1. Hierbij dient opgemerkt te worden: - Dat de beleidsterreinen bijdragen aan één of meerdere opgaven, maar zijn opgenomen onder de maatschappelijke opgave waar zij hun zwaartepunt kennen. - Dat de maatschappelijke opgaven nauw aan elkaar verbonden zijn en wederzijds beïnvloeden. 5
SMART = Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden
Samen sterk voor Heemskerk
17
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
4
De strategische koers
4.3.1 Vitaal en weerbaar Om mee te kunnen doen aan de maatschappij is vitaal en weerbaar zijn van essentieel belang. Tegelijkertijd staan zowel de fysieke als mentale gezondheid steeds meer onder druk en nemen de gezondheidsverschillen toe. Voorbeelden zijn: eenzaamheid (bij ouderen), overgewicht, stress en prestatiedruk. De gevolgen van de corona pandemie zijn hierin tot op heden merkbaar, in het bijzonder het mentale welzijn bij jongeren. Gezondheidsproblemen belemmeren inwoners van alle leeftijden om mee te doen aan de maatschappij, daaraan bij te dragen en zijn van invloed op hun kansen om zich te ontwikkelen. Gezondheidsproblemen zijn intergenerationeel van aard en zijn al van invloed op nog ongeboren kinderen. Hun kansen om gezond op te groeien en zich te kunnen ontwikkelen worden namelijk mede bepaald door de gezondheid en leefstijl van hun ouders ten tijde van de conceptie. Denk hierbij bijvoorbeeld aan verslavingen, ongezond eten, maar ook stress als gevolg van leven in armoede.
Samen sterk voor Heemskerk
Gezonde voeding, sociale contacten en sport en bewegen zijn van groot belang om vitaal en weerbaar te zijn. Echter, dit is niet voor alle inwoners vanzelfsprekend. Daarom is het van belang om preventieve en toegankelijke onder steuning te organiseren en in te zetten op een gezonde (fysieke en sociale) leefomgeving, in het bijzonder voor kwetsbare doelgroepen. Met als doel dat alle inwoners dezelfde kansen krijgen om gezond op te groeien, zich te ontwikkelen en gezond ouder te worden. Dit draagt tevens bij aan het verlagen van het zorggebruik en de zorgkosten. Ontwikkelingen vitaal en weerbaar Binnen deze opgave spelen de volgende ont wikkelingen, bestaande uit visies, beleidsplannen en programma’s. Het betreft de volgende (niet uitputtende) ontwikkelingen: - Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) (landelijk) - Integraal Zorg Akkoord (IZA) (landelijk) - Gezondheidsbeleid (regionaal ZuidKennemerland, IJmond en Haarlemmermeer)
18
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
4
De strategische koers
Beleidsterreinen vitaal en weerbaar In de tabel hiernaastzijn de beleidsterreinen opgenomen, die hun zwaartepunt kennen in deze maatschappelijke opgave en een korte toelichting op welke wijze zij bijdragen aan de opgave.
Samen sterk voor Heemskerk
Beleidsterrein
Toelichting
Jeugdgezondheid
Vanuit de jeugdgezondheidszorg organiseren we een preventief en toegankelijk gezondheidspakket. Met als doel dat alle kinderen zich gezond en veilig kunnen ontwikkelen op zowel lichamelijk, psychisch, sociaal en cognitief gebied.
Gezondheid
Om inwoners gezond ouder te laten worden, zich te kunnen ontwikkelen en (zelfstandig) te kunnen functioneren in de maatschappij en daaraan bij te dragen, treffen wij beschermende en bevorderende gezondheidsmaatregelen. Dit doen wij voor alle inwoners of specifiek voor kwetsbare groepen. Een integrale benadering en goede netwerksamenwerking zijn hierbij noodzakelijk.
19
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
4
De strategische koers
Doelstellingen vitaal en weerbaar Binnen deze maatschappelijke opgave zijn de volgende doelstellingen geformuleerd met bijbehorend resultaatgebied, meetinstrument en meetfrequentie: Doelstelling + uitgangspunt SMART geformuleerd
Resultaatgebied Waaraan zien we dat we succesvol zijn?
Meetinstrument Hoe gaan we monitoren?
Meetfrequentie Wanneer monitoren we?
In 2027 voldoet minstens 60% van de volwassenen en ouderen aan de beweegrichtlijnen ten opzichte van 56% in 2020.
Het aantal inwoners dat beweegt neemt toe.
GGD gezondheidsmonitor
1x per 4 jaar
In 2027 is het aantal kinderen dat gebruik maakt van het Jeugdfonds Sport & Cultuur in totaal toegenomen tot 250 kinderen ten opzichte van 108 kinderen in de 2e helft van 2023.
Het gebruik van het Jeugdfonds Sport & Cultuur neemt toe.
Gebruikers opvragen bij Team Sportservice
2x per jaar
In 2027 voelt 93% van de jongeren (12-15 jaar) zich voldoende weerbaar ten opzichte van 91% in 2019.
Aandeel van de jongeren dat zich weerbaar voelt neemt toe.
GGD Gezondheidsmonitor Jeugd (leeftijd 12-15 jaar)
1x per 4 jaar
In 2027 is er een absolute afname van 5% naar 46% van volwassenen en oudere inwoners met overgewicht ten opzichte van 51% in 2020.
Afname overgewicht bij volwassenen.
GGD Gezondheidsmonitor volwassenen
1x per 4 jaar
In 2027 beweegt 50% van de jongeren (12-15 jaar) minstens 5 dagen per week minstens 1 uur ten opzichte van 42% in 2019.
Aandeel jongeren dat beweegt neemt toe.
GGD Gezondheidsmonitor jeugd (leeftijd 12-15 jaar)
Samen sterk voor Heemskerk
20
1x per 4 jaar
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
4
De strategische koers
Verplichte indicatoren vitaal en weerbaar Bij deze opgave horen de volgende verplichte indicatoren conform het besluit begroting van verantwoording (BBV) provincies en gemeenten met bijbehorende eenheid, bron en taakveld: Indicator Eenheid Bron
Taakveld
Nietsporters
Sport, cultuur & recreatie
%
Gezondheids enquête (CBS, RIVM)
Samen sterk voor Heemskerk
21
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
4
De strategische koers
4.3.2 Zorg en wonen Zelfstandig wonen in een fijne en veilige woon omgeving is van belang om mee te kunnen doen aan de maatschappij en draagt bij aan het mentale welzijn van inwoners. Dat is echter niet voor alle inwoners vanzelfsprekend en kwetsbare inwoners hebben daarbij (tijdelijk) ondersteuning nodig. Uit de demografische gegevens blijkt dat de groep inwoners van 65 jaar en ouder ook de komende jaren blijft toenemen. Om langer zelfstandig te kunnen wonen behoeven zij veelal aanvullende zorg of ondersteuning, zoals bijvoorbeeld hulp bij het huishouden en woningaanpassingen. Op deze persoonlijk en op maat gemaakte vorm van hulp en ondersteuning kunnen ook inwoners met een beperking, chronische ziekte of andere belemmeringen een beroep doen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan hulpmiddelen en doelgroepenvervoer. Dit maakt het mogelijk dat deze inwoners in een voor hen bekende en vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen, waar zij veelal hun sociale netwerk hebben. Dit draagt bij aan het zelfstandig kunnen functioneren in de maatschappij. In de mate waarop een
Samen sterk voor Heemskerk
beroep wordt gedaan op deze vorm van hulp en ondersteuning zien we een blijvende toename met bijbehorende kosten. Dit is in lijn met de landelijke trend. Voor inwoners die te maken hebben met bijvoor beeld psychische problemen, verslaving, dak loosheid of huiselijk geweld kan, soms tijdelijk, soms blijvend, extra zorg en ondersteuning nodig zijn om (zelfstandig) te wonen. Maar ook om zich veilig in hun omgeving te voelen en geaccepteerd te worden. Bij deze kwetsbare groep inwoners zien we een toenemende complexiteit met vaak vraagstukken op meerdere levensgebieden. Samenwerking met andere domeinen en sectoren is dan ook van groot belang, om te voorkomen dat zij tussen wal en schip raken. Door zorg en ondersteuning te organiseren voor kwetsbare inwoners dragen wij bij aan hun zelfredzaamheid, mentale gezondheid en het kunnen wonen in een voor hen fijne en veilige omgeving. Dit draagt bij aan het (langer en weer) zelfstandig kunnen wonen, kunnen meedoen in de maatschappij en daaraan bij te dragen.
22
Ontwikkelingen zorg en wonen Binnen deze opgave spelen de volgende ont wikkelingen, bestaande uit visies, beleidsplannen en programma’s. Het betreft de volgende (niet uitputtende) ontwikkelingen: - Doordecentralisatie Beschermd wonen (landelijk) - Toekomstscenario Kind en Gezinsbescherming (landelijk) - Woonzorgvisie (landelijk) - Regiovisie Aanpak Huiselijk Geweld (regionaal Zuid-Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer) - Regionaal Koersplan Aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling (regionaal Zuid-Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer) - Kader Opvang, Wonen en Herstel (regionaal Zuid-Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer)
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
4
De strategische koers
Beleidsterreinen zorg en wonen In de tabel hiernaast zijn de beleidsterreinen opgenomen, die hun zwaartepunt kennen in deze maatschappelijke opgave en een korte toelichting op welke wijze zij bijdragen aan de opgave.
Samen sterk voor Heemskerk
Beleidsterrein
Toelichting
Maatwerkvoorzieningen Wmo
Vanuit de maatwerkvoorzieningen Wmo organiseren we persoonlijke en op maat gemaakte hulp en ondersteuning. Dit betreft: hulp bij het huishouden, woningaanpassingen, begeleiding, hulpmiddelen en doelgroepenvervoer. Dit draag bij aan het (langer) zelfstandig kunnen wonen en functioneren in de maatschappij.
Beschermd wonen & Maatschappelijke opvang
Versterken van het zelfstandig kunnen wonen in een veilige woonomgeving is waar we op in zetten vanuit Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang. Dit doen we door trajectbegeleiding in te zetten, al dan niet gekoppeld aan een tijdelijke verblijf/opvangplek. Samenwerking met andere domeinen en sectoren is hierbij essentieel.
Sociale veiligheid
Sociale veiligheid richt zich op het voorkomen en stoppen van huiselijk geweld en kindermishandeling. Hierbij zetten we in op het duurzaam borgen van veiligheid en mogelijke terugval te voorkomen. Gericht op inwoners met complexe zorg- en veiligheidsproblemen organiseren we passende en vroegtijdige ondersteuning, zodat zij zo zelfstandig mogelijk kunnen functioneren in de maatschappij in een veilige omgeving.
23
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
4
De strategische koers
Doelstellingen zorg en wonen Binnen deze maatschappelijke opgave zijn de volgende doelstellingen geformuleerd met bijbehorend resultaatgebied, meetinstrument en meetfrequentie: Resultaatgebied Waaraan zien we dat we succesvol zijn?
Meetinstrument Hoe gaan we monitoren?
Meetfrequentie Wanneer monitoren we?
In 2027 is het gemiddelde aantal nachten in de daklozenvoorziening, gedurende de gehele opvangperiode, afgenomen met 20% ten opzichte van 244 nachten in 2023.
Afname verblijfsduur in daklozenvoorziening
Registraties BCT
1x per jaar
In 2027 is sprake van een regionale uitstroom van 178 inwoners vanuit een beschermd wonen voorziening of maatschappelijke opvang naar een reguliere (PACT) woning ten opzichte van 107 in 2022.
Het aantal (PACT)-woningen wordt optimaal benut
Registraties voor uitstroom uit Beschermd wonen
1x per jaar
In 2027 maakt 50% van de inwoners die gebruik maken van de Wmo-dagbesteding gebruik van de voorliggende voorziening dagbesteding ten opzichte van 40% in 2023.
Gebruik voorliggende dagbesteding neemt toe ten koste van geïndiceerde dagbesteding
Indicaties dagbesteding + opgave aantallen gebruikers bij de gekantelde dagbesteding
2x per jaar
In 2027 zijn de jaarlijkse gemiddelde Wmo-maatwerkkosten per gebruiker maximaal met 9% toegenomen ten opzichte van € 2.864 in 2023.
Gemiddelde kosten van Wmo-maatwerk stabiliseren
Basisregistratie
2x per jaar
In 2027 is het aantal gebruikers van Wmo-maatwerkvoorzieningen per 1.000 inwoners gelijk op het niveau van 79,91 in 2023.
Gebruik Wmo-voorzieningen onder inwoners stabiliseert
Basisregistratie
2x per jaar
Doelstelling + uitgangspunt SMART geformuleerd
Samen sterk voor Heemskerk
24
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
4
De strategische koers
Verplichte indicatoren zorg en wonen Bij deze opgave horen de volgende verplichte indicatoren conform het besluit begroting van verantwoording (BBV) provincies en gemeenten met bijbehorende eenheid, bron en taakveld: Indicator
Eenheid
Cliënten met een maatwerkvoorziening Wmo
Aantal per GMSD Sociaal 10.000 inwoners domein
Samen sterk voor Heemskerk
Bron Taakveld
25
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
4
De strategische koers
4.3.3 Opgroeien en zelfontplooiing Dat ieder kind veilig en gezond kan opgroeien en zich kan ontwikkelen is niet vanzelfsprekend. Kinderen en/of hun gezin hebben daar soms ondersteuning bij nodig, variërend van onder steuning vanuit het eigen sociale netwerk tot jeugdhulp en het gedwongen kader. Hierbij zien we een landelijke trend waarbij het aantal jeugdigen met jeugdhulp met bijbehorende kosten toeneemt. Een veilig en gezond opvoed- en opgroeiklimaat is voorwaardelijk voor kinderen om zich te kunnen ontwikkelen en ontplooien. Het betreft een fundamentele basis in het leven van kinderen om op latere leeftijd zelfstandig mee te kunnen doen in de maatschappij, daaraan bij te dragen en gezond en gelukkig te zijn.
Door oog te hebben voor onze kwetsbare inwoners, van jong tot oud, en passende (preventieve) ondersteuning te organiseren ondersteunen we inwoners om zich blijvend te ontwikkelen, dan wel om anderen te helpen zich te ontwikkelen. Hierbij weten we dat bijvoorbeeld culturele activiteiten in grote mate bijdragen aan de sociaal- emotionele, cognitieve en persoonlijke ontwikkeling. Zo maken we het mogelijk voor inwoners om zich een leven lang te kunnen blijven ontplooien.
Dit geldt ook voor nieuwkomers en inwoners met lage basisvaardigheden: lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden. Het hebben van onvoldoende basisvaardigheden heeft een grote invloed op het persoonlijk leven van inwoners. Het betreft veelal kwetsbare inwoners die minder zelfredzaam en minder sociaal actief zijn, die vaker een beroep doen op een uitkering.
- Regiovisie jeugdhulp (regionaal ZuidKennemerland en IJmond) - Beleidsplan Jeugd IJmond (regionaal IJmond) - Beleidsplan onderwijsachterstandenbeleid (lokaal met geharmoniseerde onderdelen in de regio IJmond) - Hervormingsagenda jeugd (landelijk)
Samen sterk voor Heemskerk
- Uitvoeringsagenda onderwijs-jeugd (regionaal IJmond, Castricum en Uitgeest) - Meerjarenbeleidsplan van de GR Schoolverzuim & VSV (regionaal Zuid-Kennemerland en IJmond) - Meerjarenplan aanpak versterking basisvaardigheden (regionaal Zuid-Kennemerland en IJmond)
Ontwikkelingen opgroeien en zelfontplooiing Binnen deze opgave spelen een groot aantal ont wikkelingen, bestaande uit visies, beleidsplannen en programma’s. Het betreft de volgende (niet uitputtende) ontwikkelingen:
26
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
4
De strategische koers
Beleidsterreinen opgroeien en zelfontplooiing In de tabel hiernaast zijn de beleidsterreinen opgenomen, die hun zwaartepunt kennen in deze maatschappelijke opgave en een korte toelichting op welke wijze zij bijdragen aan de opgave.
Beleidsterrein
Toelichting
Jeugd
Door informele en formele opvoed- en opgroeiondersteuning te organiseren, vanuit zowel een vrijwillig als gedwongen kader, zetten we in op het veilig en gezond kunnen opgroeien van kinderen. Hierbij hebben we oog voor het leren omgaan met de bijbehorende ‘normale’ hobbels, het zogenaamde normaliseren. Een integrale benadering en goede netwerksamenwerking zijn hierbij essentieel.
Onderwijsachterstandenbeleid
Leerplicht
Alle kinderen van 5 tot 16 jaar zijn leerplichtig. Jongeren tussen de 16 en 18 jaar die nog geen startkwalificatie hebben behaald zijn kwalificatie plichtig. Hier zetten we vanuit leerplicht en de GR schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten op in. Met als doel om thuiszitters te voorkomen en het aantal jongeren met een startkwalificatie te vergroten.
Passend onderwijs
Passend onderwijs heeft als doel dat alle leerlingen zich volop kunnen ontwikkelen middels een onderwijsplek die past bij hun ondersteuningsbehoefte. Voor leerlingen die dit nodig hebben organiseert het onderwijs extra hulp. Dit in nauwe samenwerking en samenhang met het ondersteuningsaanbod vanuit de gemeente.
Kinderopvang
Laaggeletterdheid & volwasseneducatie
Samen sterk voor Heemskerk
Het onderwijsachterstandenbeleid richt zich op het voorkomen, dan wel terugdringen van (taal)achterstanden bij jonge kinderen. Belangrijk onderdeel hiervan is de voor- en vroegschoolse educatie (VVE). Ook het nieuwkomersonderwijs in de basisschoolleeftijd maakt hier onder andere onderdeel van uit.
Kinderopvang draagt bij aan de ontwikkeling van kinderen en daarmee aan een goede start van kinderen in het basisonderwijs. Hiervoor dragen we, waar mogelijk, bij aan een laagdrempelige toegang tot de kinderopvang en organiseren we het toezicht (en handhaving) op de kinderopvang. Door het organiseren van onderwijstrajecten voor (niet-inburgeringsplichtige) volwassenen en onder andere in te zetten op het bereik van de doelgroep wordt bijgedragen aan het versterken van de basisvaardigheden van onze inwoners.
27
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
4
De strategische koers
Doelstellingen opgroeien en zelfontplooiing Binnen deze maatschappelijke opgave zijn de volgende doelstellingen geformuleerd met bijbehorend resultaatgebied, meetinstrument en meetfrequentie: Doelstelling + uitgangspunt SMART geformuleerd
Resultaatgebied Waaraan zien we dat we succesvol zijn?
Meetinstrument Hoe gaan we monitoren?
Meetfrequentie Wanneer monitoren we?
In 2027 is het aantal bereikte kinderen op impulsscholen dat meedoet aan naschoolse activiteiten toegekomen tot 80% ten opzichte van 46% in 2022.
Deelname aan naschoolse activiteiten vanuit de Brede school op impulsscholen stijgt
Jaarverslag Brede school
1x per jaar
In 2027 wordt door de POH’ers-jeugd (praktijk ondersteuner huisarts) minimaal 70% van de jeugdigen zelf geholpen of doorverwezen naar voorliggende voorzieningen.
Afname in het aantal verwijzingen naar tweedelijnszorg door POH’ers jeugd
Dashboard CJG en jaarverslag CJG
2x per jaar
In 2027 is het aantal jeugdigen (per 1.000 jeugdigen tot 18) met specialistische jeugdhulp gelijk of lager dan het aantal jeugdigen met specialistische jeugdhulp ten opzichte van 141 in 2023.
Aantal jeugdigen met specialistische jeugdhulp stijgt niet
Basisadministratie
1x per jaar
In 2027 zijn de gemiddelde kosten per jeugdige met specialistische jeugdhulp gelijk met de gemiddelde kosten van € 13.601,04 in 2023.
Kosten per jeugdzorgtraject nemen af
Basisadministratie
1x per jaar
In 2027 valt 70% van de wachttijden voor de tweedelijnszorg binnen de treeknormen.
Afname van de wachttijden
Basisadministratie
1x per jaar
In het schooljaar 2026-2027 is het aantal nieuwe vroegtijdig schoolverlaters 10% lager dan x* in 2023-2024.
Afname vroegtijdig schoolverlaters
Jaarverslag Leerplein
1x per schooljaar
*De cijfers over het schooljaar 2023-2024 komen in het najaar 2024 beschikbaar.
Samen sterk voor Heemskerk
28
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
4
De strategische koers
Verplichte indicatoren opgroeien en zelfontplooiing Bij deze opgave horen de volgende verplichte indicatoren conform het besluit begroting van verantwoording (BBV) provincies en gemeenten met bijbe horende eenheid, bron en taakveld: Indicator
Eenheid
Bron
Taakveld
Absoluut verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
DUO
Onderwijs
Relatief verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
DUO
Onderwijs
Vroegtijdig schoolverlaters % deelnemers aan het zonder startkwalificatie VO en MBO onderwijs
Ingrado
Onderwijs
Jongeren met een delict voor de rechter
% 12 t/m 21 jarigen
Verwey Jonker Sociaal Instituut – domein Kinderen in Tel
Jongeren met jeugdhulp
% van alle jongeren tot 18 jaar
CBS
Sociaal domein
Jongeren met jeugd bescherming
% van alle jongeren tot 18 jaar
CBS
Sociaal domein
Jongeren met jeugd reclassering
% van alle jongeren tot 18 jaar
CBS
Sociaal domein
Samen sterk voor Heemskerk
29
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
4
De strategische koers
4.3.4 Financieel fit Mede als gevolg van de energiecrisis en de toenemende inflatie neemt het aantal inwoners met financiële problemen en vragen toe. Geldzorgen, schulden en armoede hebben een grote impact op inwoners en hun huishouden. Zij kampen vaker met fysieke en mentale gezondheidsproblemen, zoals stress, depressie en slapeloosheid. Ook kan dit leiden tot het kwijtraken van hun inkomen en/of woning. Stress als gevolg van geldzorgen belemmert inwoners in het zelfstandig kunnen functioneren in de maatschappij, daaraan mee te kunnen doen en daaraan bij te kunnen dragen. Dit geldt ook voor kinderen die opgroeien in armoede. Deelnemen aan clubs of verenigingen, trakteren op school en gezond eten is voor deze groep kinderen niet vanzelfsprekend. Bovendien heeft opgroeien in armoede een negatief effect op de ontwikkeling van kinderen en hun leerprestaties. Betaald werk draagt in grote mate bij aan financieel fit zijn. Naast een (stabiel) inkomen draagt betaald werk ook bij aan de eigenwaarde
Samen sterk voor Heemskerk
van inwoners en heeft dit positieve effecten op hun gezondheid en welbevinden. Mede daarom ondersteunen we nieuwkomers met inburgeringscursussen en toeleiding naar werk, zodat zij zo snel mogelijk zelfstandig kunnen functioneren in de maatschappij. In Heemskerk is de werkloosheid structureel lager ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Echter, is ook de afname van de werkloosheid in Heemskerk lager dan het landelijk gemiddelde6. Uit de evaluatie van het minimabeleid en schuldhulpverlening (KWIZ B.V., 2022) blijkt dat er in Heemskerk gemiddeld meer kinderen in armoede opgroeien. Het gemiddelde inkomen in Heemskerk daarentegen is hoger dan het landelijk gemiddelde7.
Ontwikkelingen financieel fit Binnen deze opgave spelen de volgende ont wikkelingen, bestaande uit visies, beleidsplannen en programma’s. Het betreft de volgende (niet uitputtende) ontwikkelingen:
Door in te zetten op het voorkomen en bestrijden van (stress als gevolg van) geldzorgen, vooral bij kwetsbare inwoners, dragen we bij aan financieel fitte inwoners. Daarnaast draagt dit ook bij aan een positieve gezondheid van inwoners, een afname van inwoners met een uitkering en het meedoen aan de maatschappij.
6
30
- Participatiewet in balans (landelijk) - Basisdienstverlening schuldhulpverlening (landelijk) - Strategische arbeidsmarktagenda (regionaal Zuid-Kennemerland en IJmond) - Regionaal Werkcentrum (regionaal Zuid-Kennemerland en IJmond) - Herontwerp re-integratie dienstverlening (regionaal IJmond) 7
bron: Centraal Bureau voor de Statistiek Statline; www.opendata.cbs.nl bron: Centraal Bureau voor de Statistiek Statline; www.opendata.cbs.nl
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
4
De strategische koers
Beleidsterreinen financieel fit In de tabel hiernaast zijn de beleidsterreinen opgenomen, die hun zwaartepunt kennen in deze maatschappelijke opgave en een korte toelichting op welke wijze zij bijdragen aan de opgave.
Samen sterk voor Heemskerk
Beleidsterrein
Toelichting
Werk & inkomen
Om kwetsbare inwoners financieel fit(ter) te maken zetten we in op inkomensondersteuning en bieden we ondersteuning in de toeleiding naar werk. Zo beogen we het aantal inwoners in de uitkering te verlagen en het aantal inwoners dat (duurzaam) uitstroomt naar betaald werk te vergroten.
Armoede
Vanuit het beleidsterrein armoede bieden we inwoners met een laag inkomen financiële ondersteuning in de vorm van minimaregelingen. Met als doel dat zij, jong en oud, geen financiële drempel hebben om mee te kunnen doen aan de maatschappij en geen stress ervaren als gevolg van geldzorgen. Hierbij zetten we specifiek in op het verlagen van het aantal kinderen dat in armoede opgroeit.
Schuldhulpverlening
Doel vanuit schuldhulpverlening is om het aantal inwoners met problematische schulden te verlagen. Dit doen we door in te zetten om het enerzijds voorkomen daarvan en anderzijds door inwoners te ondersteunen bij het oplossen van hun schuldenproblematiek. Met als doel om stress als gevolg van geldzorgen te voorkomen, een toekomstperspectief te hebben en om mee te kunnen doen aan de maatschappij.
Re-integratie
Door het organiseren van re-integratievoorzieningen voor inwoners met een uitkering van de gemeente of zonder uitkering, die moeite hebben met het vinden van een (betaalde) baan, zetten we in op het verlagen van het aantal inwoners met een uitkering van de gemeente en het verhogen van het aantal inwoners met betaald werk. Hierbij beogen we een duurzame uitstroom en het voorkomen van terugkeer in de uitkering.
Inburgering
Om zo snel mogelijk zelfstandig mee te kunnen doen aan de maatschappij organiseren we voor inburgeringsplichtigen ondersteuning, specifiek gericht op het beheersen van de Nederlandse taal. Daarmee vergroten we hun kansen op het duurzaam uitstromen uit de uitkering van de gemeente naar een betaalde baan.
31
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
4
De strategische koers
Doelstellingen financieel fit Binnen deze maatschappelijke opgave zijn de volgende doelstellingen geformuleerd met bijbehorend resultaatgebied, meetinstrument en meetfrequentie: Doelstelling + uitgangspunt SMART geformuleerd
Resultaatgebied Waaraan zien we dat we succesvol zijn?
Meetinstrument Hoe gaan we monitoren?
Meetfrequentie Wanneer monitoren we?
In 2027 is het aantal toekenningen van minimaregelingen gestegen met 10% ten opzichte van 5.377 in 2023.
Het gebruik van minimavoorzieningen neemt toe
Suite4SD
2x per jaar
In 2027 is het aantal toekenningen vanuit het kindpakket gestegen met 10% ten opzichte van 985 in 2023.
Gebruik van de minimavoorziening kindpakket neemt toe
Suite4SD
1x per jaar
In 2027 hebben maximaal 1.100 huishoudens problematische schulden ten opzichte van 1.240 in 2023.
Aantal huishoudens met problematische schulden neemt af
Schuldenproblematiek in beeld (cbs.nl)
1x per jaar
In 2027 zijn 65 inwoners met een uitkering aan het werk met een loonkostensubsidie ten opzichte van 45 inwoners in 2023.
De verhouding van inwoners met een uitkering afgezet ten loonkostensubsidie verbetert
Suite4SD
2x per jaar
In 2027 is het percentage inwoners dat binnen één jaar terugkomt in de bijstandsuitkering 11% ten opzichte van 16% in 2023.
Aantal inwoners dat binnen één jaar terugkomt in de bijstand neemt af.
Benchmarkanalyse Divosa
1x per jaar
In 2027 bedraagt het aantal inburgeraars dat 3,5 jaar na vestiging in Heemskerk uitstroomt uit de Participatiewet 35% (geen nulmeting).
Aantal inburgeraars dat uitstroomt uit de uitkering neemt toe
Module inburgering en Suite4SD
2x per jaar
Samen sterk voor Heemskerk
32
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
4
De strategische koers
Verplichte indicatoren financieel fit Bij deze opgave horen de volgende verplichte indicatoren conform het besluit begroting van verantwoording (BBV) provincies en gemeenten met bijbehorende eenheid, bron en taakveld: Indicator
Eenheid
Bron
Taakveld
Banen
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar
LISA
Sociaal domein
Kinderen in uitkeringsgezin
% kinderen tot 18 jaar
Verwey Jonker Sociaal doInstituut – Kin- mein deren in Tel
Netto arbeidsparticipatie
% van de werkzame beCBS roepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking
Werkloze jongeren
% 16 t/m 22- jarigen
Personen met een bijstandsuitkering
Aantal per 10.000 inwoners CBS
Sociaal domein
Lopende re-integratievoorzieningen
Aantal per 10.000 inwoners CBS van 15-64 jaar
Sociaal domein
Samen sterk voor Heemskerk
Sociaal domein
Verwey Jonker Sociaal doInstituut – Kin- mein deren in Tel
33
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
4
De strategische koers
4.3.5 Ontmoeten en omzien naar elkaar In de huidige samenleving wordt de druk op inwoners steeds groter. Naast hun werk, school of andere vorm van dagbesteding, wordt van hen steeds meer verwacht dat ze ook voor hun naasten zorgen. Dit kunnen familieleden en vrienden zijn, maar ook buren. Deze extra zorgtaak en verant woordelijkheid maakt het voor inwoners moeilijker om een goede balans te vinden tussen inspanning (belasting) en ontspanning (ontlasting). Dit gecombineerd met de toenemende individualisering in onze maatschappij letten inwoners minder op elkaar en wordt er meer eenzaamheid ervaren. Door het bevorderen van sociale participatie dragen we bij aan het welzijn en de gezondheid van onze inwoners en het tegengaan van eenzaamheid. Hoe meer welzijn er wordt ervaren, hoe minder ondersteuningsbehoefte inwoners hebben. De noodzaak om een sterke sociale basis te hebben is dan ook groot. Een sociale basis in iedere wijk waarin mensen elkaar kennen, elkaar ontmoeten en elkaar helpen, waar naast informele hulp ook de formele hulp toegankelijk is georganiseerd.
Samen sterk voor Heemskerk
Een fijne en veilige leefomgeving is hierbij voorwaardelijk. Hiermee dragen we bij aan de zelfredzaamheid van inwoners en het mee kunnen doen aan de maatschappij. Zorg geven aan een naaste, zoals een ouder, partner of kind, is meestal geen keuze, maar wel heel logisch om te doen. In een maatschappij, waarin al veel van inwoners wordt gevraagd, zorgt dit voor een toenemend risico op over belasting van mantelzorgers. Het voorkomen van overbelasting en het behouden van een goed welzijn van mantelzorgers vraagt de komende tijd blijvende aandacht. Door voldoende en passende zorg en ondersteuning blijven ze in staat om te functioneren in de maatschappij en hieraan bij te dragen.
34
Ontwikkelingen ontmoeten en omzien naar elkaar Binnen deze opgave spelen de volgende ont wikkelingen, bestaande uit visies, beleidsplannen en programma’s. Het betreft de volgende (niet uitputtende) ontwikkelingen: - Toekomstvisie buurtwerk (lokaal) - Programma veilige en leefbare wijken (lokaal)
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
4
De strategische koers
Beleidsterreinen ontmoeten en omzien naar elkaar In de tabel hiernaast zijn de beleidsterreinen opgenomen, die hun zwaartepunt kennen in deze maatschappelijke opgave en een korte toelichting op welke wijze zij bijdragen aan de opgave.
Samen sterk voor Heemskerk
Beleidsterrein
Toelichting
Welzijn & maatschappelijke dienstverlening
Door algemeen toegankelijke voorzieningen te organiseren, in de vorm van hulp en ondersteuning, bevorderen we het welzijn van onze inwoners en de sociale participatie. Met welzijn bedoelen we dat inwoners zich zowel geestelijk als lichamelijk en sociaal goed voelen.
Inclusie
We willen dat alle inwoners mee kunnen doen aan de maatschappij, daar naar vermogen aan bijdragen en dat inwoners oog hebben voor elkaar. Daarbij sluiten we niemand uit.
Vrijwillige inzet & mantelzorg
De vrijwillige inzet van inwoners is van groot belang voor de samenleving, in het bijzonder bij het ontmoeten en omzien naar elkaar. We zetten daarom in op het werven en behouden van onze vrijwilligers. Ook hebben we oog voor mantelzorgers en het voorkomen van overbelasting bij hen. Daarbij zetten we gericht in op specifieke doelgroepen.
35
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
4
De strategische koers
Doelstellingen ontmoeten en omzien naar elkaar Binnen deze maatschappelijke opgave zijn de volgende doelstellingen geformuleerd met bijbehorend resultaatgebied, meetinstrument en meetfrequentie: Resultaatgebied Waaraan zien we dat we succesvol zijn?
Meetinstrument Hoe gaan we monitoren?
Meetfrequentie Wanneer monitoren we?
In 2027 is het percentage inwoners dat vrijwilligerswerk doet gestegen naar 21% ten opzichte van 20% in 2022.
Stijging aantal vrijwilligers
Vzinfo.nl
1x per jaar
In 2027 is er in elke wijk minimaal één openbare ontmoetingsplek met een activiteitenaanbod en een inloopfunctie voor inwoners met een ontmoetingsbehoefte.
Beschikbare openbare ontmoetingsplekken met activiteitenaanbod per wijk
Tellen
1x per jaar
In 2027 worden in elke wijk minimaal vijf bewonersinitiatieven via het wijkplatform gepubliceerd (geen 0-meting).
Aantal bewonersinitiatieven stijgt
Wijkplatform
1x per jaar
Tot 2027 stijgt het percentage inwoners dat deelneemt aan het wijkplatform met minimaal 10% per jaar (geen 0-meting).
Deelname aan het wijkplatform stijgt
Wijkplatform
1x per jaar
In 2027 is het percentage inwoners per wijk dat eenzaamheid ervaart maximaal 45% ten opzichte van 48,1% in 2022.
Ervaren eenzaamheid neemt af
GGD gezondheidsmonitor
1x per 4 jaar
In 2027 is het aantal mantelzorgers dat in beeld is bij MantelZ gestegen met 15% ten opzichte van 1754 in 2024.
Hoe meer mantelzorgers in beeld zijn, hoe passender de in te zetten ondersteuning
MantelZ
1x per jaar
Doelstelling + uitgangspunt SMART geformuleerd
Samen sterk voor Heemskerk
36
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
4
De strategische koers
Verplichte indicatoren ontmoeten en omzien naar elkaar Bij deze opgave horen de volgende verplichte indicatoren conform het besluit begroting van verantwoording (BBV) provincies en gemeenten met bijbehorende eenheid, bron en taakveld: Indicator
Eenheid
Bron
Taakveld
Geen
Samen sterk voor Heemskerk
37
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
5
Sturing en monitoring
Een belangrijk ontwikkelpunt in de evaluatie van het vorige beleidsplan Sociaal domein was sturing en monitoring. Hoe borgen we dat we de goede dingen (blijven) doen? En wanneer zijn we tevreden? Dit doen we in dit plan door in onze sturing en monitoring primair de focus te leggen op de beoogde resultaten en het formuleren van meetbare en concrete doelstellingen. Door de beweging te volgen op onze maatschappelijke opgaven en te vertrouwen op onze indicatoren borgen we het doen van de goede dingen, binnen de financiële kaders.
Samen sterk voor Heemskerk
5.1 Sturing Met de strategische koers (zie hoofdstuk 4), inclusief de bestuurlijke doelstellingen, geven wij in belangrijke mate sturing aan het Sociaal domein. De doelstellingen zijn tot stand gekomen door binnen iedere maatschappelijke opgave, denkend vanuit de uitgangspunten, het gewenste resultaat te formuleren. Daarmee is tevens prioriteit gegeven aan de doelstellingen die in dit plan zijn opgenomen.
5.2 Monitoring De voortgang op onze doelstellingen wordt 2x keer per jaar gemonitord. Dit doen we door te tellen en vertellen; de beschikbare data worden geduid en toegelicht. Zo volgen we de bewegingen, op hoofdlijnen, in het Sociaal domein. Wanneer nodig zal er een nadere analyse gedaan worden. Ten behoeve van het efficiënter genereren van de data wordt het implementeren van een dashboard Sociaal domein onderzocht.
Looptijd De looptijd van dit beleidsplan bedraagt minimaal 6 jaar, met een tussentijdse evaluatie na 3 jaar. Op basis daarvan sturen we eventueel bij door het aanscherpen van onze doelstellingen voor de daarop volgende periode van 3 jaar. Een eerste evaluatie- en bijstuurmoment vindt plaats in 2027. Deze bijsturing wordt door de gemeenteraad vastgesteld en daarmee ook opnieuw het beleidsplan.
De bevindingen van onze monitoring nemen wij schriftelijk op in onze reguliere planning en control cyclus. Hierbij wordt de mogelijkheid onderzocht om de opbouw van de begrotingsinrichting in lijn te brengen met de opbouw van dit plan. Met als doel om de herkenbaarheid te vergroten en de bevindingen in de lijn van de strategische koers te presenteren. Daarnaast lichten we de bevindingen 2x keer per jaar mondeling toe tijdens bijeenkomsten met de gemeenteraad. Deze bijeenkomsten zullen bestaan uit een raadsinformatie moment, direct gevolgd door een interactieve raadsinformatiemarkt.
38
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
5
Sturing en monitoring
5.3 Tot slot Met deze vernieuwde wijze van sturing en monitoring gaan we van start. Hierbij realiseren we ons dat we in ontwikkeling zijn en vertrouwen we op ons lerend vermogen. Daarbij is het van belang om niet alleen inhoudelijk te evalueren, maar ook de werkwijze. Mede met het oog op de komende gemeenteraadsverkiezingen zal de gemeenteraad, aanvullend op het evaluatie- en bijstuurmoment in 2027, de ervaringen en (inhoudelijke) voortgang bespreken. Naar verwachting zal dit eind 2025 – begin 2026 zijn. Op deze manier streven we ernaar om de werkzame elementen van deze vernieuwde werkwijze en voortgang te borgen bij de toekomstige nieuwe gemeenteraad. Zoals de titel van het huidige coalitieakkoord heet: ‘Kansen pakken!’.
Samen sterk voor Heemskerk
39
Beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder
Bijlage 1: Samenhang missie, visie, maatschappelijke opgaven en beleidsterreinen
Missie
Een zorgzaam Heemskerk, waar iedere inwoner eigenwaarde behoudt en naar vermogen aan bijdraagt.
Visie
In Heemskerk moedigen we inwoners aan zich bij elkaar betrokken te voelen, elkaar te helpen en mee te doen. Samen met inwoners en maatschappelijke partners maken we het verschil en zorgen we voor goed bereikbare, passende en betaalbare ondersteuning. Zo bieden we voor mensen die dat nodig hebben een (tijdelijk) vangnet. Hierbij werken we vanuit vertrouwen en de eigen regie van inwoners.
Maatschappelijke opgave
Maatschappelijke opgave
Maatschappelijke opgave
Maatschappelijke opgave
Maatschappelijke opgave
Vitaal en weerbaar
Zorg en wonen
Opgroeien en zelfontplooiing
Financieel fit
Ontmoeten en omzien naar elkaar
Beleidsterreinen
Beleidsterreinen
Beleidsterreinen
Beleidsterreinen
Beleidsterreinen
Gezondheid
Maatwerkvoorzieningen Wmo
Jeugd
Werk & inkomen
Onderwijs achterstandenbeleid
Armoede
Welzijn & maatschappelijke dienstverlening
Schuldhulpverlening
Inclusie
Re-integratie
Vrijwillige inzet & mantelzorg
Jeugdgezondheid
Maatschappelijke opvang & beschermd wonen Sociale veiligheid
Passend onderwijs Leerplicht Kinderopvang Laaggeletterdheid & volwasseneducatie
Inburgering
Gemeentehuis : Maerten van Heemskerckplein 1 Postadres
: Postbus 1 • 1960 AA Heemskerk
Telefoon
: 14 0251
: post@heemskerk.nl
Website
: www.heemskerk.nl
Colofon ‘Samen sterk voor Heemskerk’ – beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder is een uitgave van gemeente Heemskerk, oktober 2024. Teksten : Gemeente Heemskerk Illustraties : www.beeldtekenaar.nl Ontwerp : SWAT.nl | Strategie • Branding • Creatie