Reactie D66 dd. 7-22 juli 2021 op Concept Omgevingsvisie Hattem.doc
Tekst van het document
Reactie op (ontwerp) Omgevingsvisie Hattem 2040
D66 - dd. 7-7 / 11-8 2021 -- Betoog door Dick Vergunst (deels uitgesproken en op verzoek gecompleteerd en op schrift gesteld) Geachte voorzitter, wethouder Auke Schipper, projectleider Peter Prins, opsteller Maarten van Vuurde van KuiperCompagnons, collega's Raads- en Commissie leden en uiteraard de meekijkende en meeluisterende Hattemers. Kijk, daar ligt hij nu voor ons: de conceptvisie Hattem 2040. Een erg belangrijk stuk voor en over de toekomst van Hattem!! Een goed stuk werk, een stuk verbeterd en uitgebreider dan het Koersdocument. Vooral het eerste deel, zeg maar t/m hoofdstuk 4.1 , t/m pag. 38 is een stuk completer; de uitwerking vanaf hoofdstuk 4,2 is het stuk veel minder aangepast. Onze opmerkingen en verbeteringen op dit deel die wij hebben aangegeven bij het Koersdocument herhalen wij aan het einde van deze reactie. En op een aantal punten voegen we wat toe. Ondanks deze eerste positieve woorden zijn er, het spijt mij, nogal wat kanttekeningen te maken. Het hoofdprobleem is toch, wat kunnen we ermee en wat hebben we eraan en vooral wat willen we ermee. Hoe gaan we de gewenste zaken stimuleren en ongewenste zaken afremmen en stoppen. Ik leg uit wat ik daarmee bedoel. D66 mist de stip op de horizon. Wat willen we bereiken waar willen we zijn in 2040 en daarna.
Wat is ons Mission Statement? Daarnaast wordt er niet helder en onderscheidend aangegeven wat is de essentie van Hattem. Want pas dan kan je aangeven wat we echt willen behouden, waar we voor staan en wat de bedreigingen zijn. Wat willen, kunnen we en wat blijven, gaan we realiseren. We moeten ons realiseren dat de Omgevingsvisie primair een visie is op de Ruimtelijke Ordening. Dus op het gebruik van de ruimte. Eigenlijk moet je zeggen dat "het gaat om de concurrentie van het ruimtegebruik" en hoe en met welke kwaliteit gaan we de ruimte gebruiken. Daar moet Hattem een visie op hebben, wat willen we wel en wat willen we niet. Na deze kritische algemene woorden, wil D66 helpen om de zojuist genoemde zaken van meer concrete doelen en woorden te voorzien. Als Mission Statement, kan je zeggen: Hattem wil betekenisvol, weerbaar, krachtig, zelfbewust, toekomstbestendig zelfstandig zijn en blijven, en daarbij samen, zelf bepalen wat onze identiteit is en hoe we deze volwaardig onderhouden. Die identiteit is een goed evenwicht tussen samen/saamhorig versus vrijheid/ruimte. Dat lijkt een hoop woorden, maar dit is helder en concreet. We leggen met een paar voorbeelden uit wat D66 bedoelt. Samen en saamhorig is belangrijk, maar als het doorslaat dan wordt het controle. Dan word je door de buurt, de buren, de gemeenschap in de gaten gehouden.
Dan slaat het zorgen voor elkaar om in een vorm van groepsdwang en structurele controle. Daar staat tegenover de onpersoonlijke samenleving in 'de grote stad' veel ruimte, voor eigen ontplooiing. Je kunt je eigen gang gaan, maar het is vaak wel onpersoonlijk en koud. Het doorslaan in het ene is even onwenselijk als het doorslaan in het andere! Nu is Hattem geografisch zo gelegen dat het precies ligt tussen de kleine vaak strakke, kerkelijke en controlerende gemeenschappen van de Veluwe en de grote onpersoonlijke stad Zwolle, met ieder voor zich. Dus eigenlijk eten we van twee walletjes, eigenlijk zijn we dat perfecte evenwicht van zorg en samen plus ruimte en vrijheid. Dat moeten we onderhouden. Daar moeten we zuinig op zijn. En dat kan alleen als we als Hattem zelfstandig blijven, alleen dan gaan we er zelf over!
Pagina 1 van 17
Dit gaat niet vanzelf. Er zijn diverse externe ontwikkelingen, die als we niet opletten, omslaan in bedreigingen. Wij noemen er een paar: 1. Hattem is een kleine gemeente. In vergelijking met de omliggende gemeenten moet Hattem meer 'omvang, meer gewicht' hebben, ontwikkelen en houden. Doen we hier niets aan, dan worden we steeds minder gezien en zichtbaar. Er gaat dan vanuit de provincie of Den Haag toch gesproken en gedwongen worden om extern samen te werken, herindelingen, fusies, overname o.i.d. door andere omliggende gemeenten. We kennen de voorbeelden hiervan binnen en buiten onze provinciegrenzen. Dus als je als kleine gemeente je zaakjes niet op orde hebt en niet vooruitdenkt dan ben je een keer aan de beurt. D66 wil dat vermijden. 2. Eén van de voorwaarden voor een eigen zelfstandigheid is financiële zelfstandigheid. Er zijn op dit gebied veel onzekerheden qua inkomsten en we willen en moeten nog veel investeren. Denk aan woningbouw, IKC’s, etc. We moeten dus een beter, breder en meer solide financieel fundament hebben. Zorgen voor een bredere financiële basis: meer woningen is meer OZB én meer bijdrage uit het gemeente fonds. 3. Je moet als gemeente groter worden. Hoe groot is lastig te zeggen. Er is een grote vraag naar woningen voor diverse doelgroepen. D66 kiest voor een aanzienlijke groei van het aantal woningen in Hattem, namelijk 1.800 - 2200.
Hoe dat uitpakt in bewoners aantallen is moeilijk te voorspellen. Bij een bezetting van 1 persoon per woning is dat minimaal 14.000 inwoners en bij de huidige verdunningsgraad maximaal 18.000 inwoners. 4. Een ander element is de oprukkende vergrijzing. Jongeren trekken weg uit Hattem om een mix van redenen. De mensen worden steeds ouder. Dus dat loopt op een gegeven moment spaak. We willen niet "het oude-van-dagen stadje" worden. Om de verhouding oud/jong op peil te houden is groei nodig met nieuwe aanwas. Dus meer jong en ondernemend volk in Hattem krijgen en houden. Hoe? Dat lezen we niet in deze visie. D66 geeft in dit betoog daar wèl een aantal voorbeelden voor aan! Het proces: Het college heeft er voor gekozen om reeds een MER procedure starten nog voordat de omgevingsvisie is afgerond en voordat er een aantal principiële keuzes zijn gemaakt. D66 vindt dat niet wenselijk. De argumentatie daarvoor is dat de raad nu ondersteund wordt bij het maken van keuzes. Het resultaat is echter nu wel dat er aan de ene kant een zeer brede MER opdracht is geformuleerd in de NRD, maar aan de andere kant de weer zaken achterwege zijn gebleven (Notitie Reikwijdte en Detailniveau, Hoofdstuk 5 en tabel 3). Dus NIET goed, deels te vroeg, deels nieuwe/betere keuzes niet meegenomen; Wellicht geeft deze MER dus niet het gewenste resultaat en moet het alsnog over..
Er worden nu drie woningbouwopgaven onderzocht. Scenario 1 gaat uit van 570 woningen met als argumentatie dat dit alleen woningen zijn die nodig zijn voor de eigen bevolking. Dat is onjuist want mensen hebben een vrije woonplaatskeuze in Nederland, wettelijk mag dat dus niet. Dan hebben we het nog niet eens over de 600 woningen die de verhuizende Hattemer achtlaten. Die moeten en mogen ze dan alleen in die redenering maar verhuren of verkopen aan andere Hattemers. Dit onderdeel had dus moeten worden geschrapt. Deze 600 woningen zouden voor de komende 10 jaar genoeg zijn. Dat zou blijken uit oude woonbehoefte onderzoeken. D66 vindt dat de woonbehoefte opnieuw in kaart moet worden gebracht met als scope in de gehele woonregio Zwolle. Dit is essentieel om de omgevingsvisie goed vorm te geven. D66 had graag gezien om in de MER ook een verkenning te maken van meer dan 1570 woningen in vorm van een extra 4e scenario. De invloed van de voorliggende verstedelijkingsagenda van de regio Zwolle wijst naar hogere opgave dan 1570 woningen. In het Pagina 2 van 17
basisscenario van de Verstedelijkingsopgaven Zwolle 'staat Hattem al ingeroosterd" voor 2000 woningen. Dus het is nu al zinvol om de consequenties van een 4e scenario met tenminste 2000 woningen in kaart te brengen. Ook bij het deelonderwerp energietransitie is de opdrachtformulering veel te ruim. Opwekking door middel van grootschalige windopwekking is door de Hattemse raad afgewezen. Voor D66 geldt dat ook voor kleinschalige opwekking met windmolens met tiphoogtes tot 40 meter. Vermeld mag worden dat de uitspraak van de Raad van State het Rijk er op heeft gewezen eerst onderzoek te doen naar de gezondheidseffecten van windmolens op land en op basis daarvan landelijke regelgeving te ontwerpen. Kortom ook dit hoort niet thuis in de onderzoeksopdracht uit de NRD. D66 wijst daarnaast het aanleggen van groot- en kleinschalig zonnevelden op het totale grondgebied van Hattem en dus ook in de polders af. Hattem is te klein qua oppervlakte, ligt voor een groot gedeelte in Natura 2000 gebieden. De beperkte ruimte die overblijft is voor wonen, recreatie en landschappelijke waarden. Urgenda heeft al aangegeven dat er op dit moment voldoende stroom wordt opgewekt op land en zeker op zee Meer is niet nodig, behalve zon op dak en isoleren. Dus de meeste tekst over zon en wind kan uit de visie worden geschrapt. Wat dan wel: alleen zonnepanelen op daken (en het initiatief van Wielink).
Met de locatie Veluwerand wordt waarschijnlijk het initiatief van Powered by Hattem (PbH) bedoeld van de zonnepanelen op het natuurgebied van de Nassaulaan. Niet doen: het is een niet de juiste keuze in de concurrentie van ruimtegebruik èn kwaliteit van het ruimtegebruik: natuur gaat vóór beperkte duurzame stroomopwekking; we moeten waken/ weerstand bieden tegen 'waan van de dag' invullingen. D66 wil strikt vast houden aan een invulling volgens de zonneladder. Het lijkt er nu dus tevens op dat de gemeente de lopende onderzoeksopdracht van PbH overneemt. Dat lijkt ons niet de bedoeling en is zeer onwenselijk. In het hoofdstuk 2.3 van de NRD wordt een opsomming gegeven van bestaand gemeente beleid. Wij willen er op wijzen dat voor ons geldt dat voor een volledige samenstelling van de Omgevingsvisie een aantal beleidsdocumenten nodig zijn die nu missen of niet geactualiseerd zijn. Tevens lijkt ons de opsomming niet geheel volledig. We noemen er een paar: 1. Een Woonvisie op basis van het woonbehoefte onderzoek van de gehele woonregio Zwolle.
In de woonvisie moeten keuzes worden gemaakt over: woonplicht; hanteren van de wet voorkeursrecht gemeenten; onteigeningsgronden; actieve grondpolitiek; meerjarige afspraken met aannemers en projectontwikkelaars; gewenste verhouding tussen bouwen in bebouwd gebied, in de schil daarvan en in het buitengebied;, gewenste bebouwingsdichtheid, bebouwingshoogte in de verschillende delen van Hattem, welke woningtypen zijn nodig en verdeling in betaalbaarheid (sociaal-middensegment-duur). 2. Een geactualiseerde Welstandsbeleidsnota. 3. Een Mobiliteitsvisie. 4. Een klimaat-, natuur en groenvisie. (in volgorde van abstractie) 5. Een Gezondheidsvisie. 6. Een Cultuur- en Kunstvisie. 7. Een Educatie/Onderwijs visie. Pagina 3 van 17
8. Recreatie- en Toerisme visie. 9. Sociaal-Maatschappelijke visie op de Hattemse samenleving in de 21e eeuw. Dit is een niet-limitatieve lijst, dus en zijn zeker nog veel meer beleidsterreinen in en voor Hattem waar een visie voor nu en de toekomst nodig zijn. Al deze visie's zijn de onderlegger voor de totale Omgevingsvisie Hattem, want alle visie's vragen ruimte, geld en tijd en moeten ten opzichte van elkaar worden afgewogen!! n.b. Ten aanzien van het hierboven genoemde punt 1: het gemeentebestuur doet en wijs aan om per onmiddellijke ingang een collegebesluit te nemen, dat bij elk genoemd voornemen om locaties in Hattem te willen/kunnen bestemmen voor woningboud hier de wet Voorkeursrecht gemeenten op van toepassing te verklaren om ongewenste grondspeculanten buiten de deur te houden!!! Dan volgen nu enkele opmerkingen, kanttekeningen en ideeën n.a.v. de concept Omgevingsvisie: Wij noemen enkele opmerkingen op losse teksten uit de visie: (pagina nr. en tekst l =links of r=rechts) pag 4, l - om verschillende kwaliteiten te behouden zijn veranderingen nodig.
- autonome ontwikkelingen en trends hebben invloed op de fysieke leefomgeving Dat is juist maar wat we dan willen of niet; hoe we dat kunnen en willen sturen, dat ontbreekt! Dat moet dus juist worden aangegeven, welke veranderingen MOETEN, en welke autonome ontwikkelingen willen we stimuleren of afremmen en hoe gaan we dat doen? ESSENTIEEL dus om hierover te schrijven en dat samen te bespreken en vast te stellen! pag 4, r - vitale samenleving - samen duurzaam - levendig landschap tussen Veluwe en IJssel De essentie is keuzes maken in de concurrentie en kwaliteit van het ruimtegebruik En evenwicht zoeken, sturen in: samen/saamhorig in verhouding tot ruimte /vrijheid Dus deze drie elementen/hoofditems beter vervangen door: - zorg voor een evenwichtig en duurzaam gebruik van het landschap tussen Veluwe en IJssel - gaan voor een evenwichtige samenleving met zorg en vrijheid - gaan voor ontwikkeling en behoud van een evenwichtige en vitale samenleving pag 5, l - levensloopbestendige woningen Vervangen door, dan wel aan vullen met: Hattemers moeten hun wooncarrière van jeugd tot ouderdom kunnen vormgeven in Hattem, daar moeten voor elke levensfase woningen voor beschikbaar zijn of komen. Woningen gedifferentieerd in prijsklassen en in huur en koop en in woningtypes.
pag 5, r - samen duurzaam - circulaire samenleving Hieraan toevoegen: elke buurt/ buurtje krijgt een centrale plek een pleintje wat ingericht is als hart van de buurt / hart van de wijk; te gebruiken voor ontmoeten; zorg te geven en te vragen; spullen te geven te ruilen, zo krijg je een samen duurzame en circulaire samenleving. pag. 6, r - we bieden ruimte voor zonneveld op de vuilstort Deze tekst schrappen (zie onze opmerking bij de opdrachtformulering van de MER) pag. 6, r - in de polders bieden we, onder voorwaarden, ruimte voor kleinschalige zonnevelden. Deze tekst schrappen (zie onze opmerking bij de opdrachtformulering van de MER) Pagina 4 van 17
pag 7, l -. Landschappelijke structuren behouden of terug te brengen; nieuwe ontwikkelingen moeten passen in het lokale karakter, etc. HEEL GOED! Maar als we verder lezen dat er windmolens en zelfs grote zonnevelden in de polder zouden kunnen dan klopt dat niet! Het is toch niet te rijmen als er ook staat: nieuwe ontwikkelingen in het buitengebied moeten passen bij het lokale karakter en dit versterken. We moeten er niet aan denken dat er in het buitengebied zonnevelden en windmolens/windturbines zouden kunnen. Als je dit laat staan dan is er geen sprake van een Omgevingsvisie, dan is er sprake van: ‘Laat ieder z'n gang maar gaan’. Geen Omgevingsvisie, maar een "Alles kan visie". Dit is niet de keuze van D66!! pag 7, l - we stimuleren duurzame mobiliteit; Heel juist en heel nodig. Maar laten we niet blijven steken in alleen goede voornemens. Het idee van collega Palland voor een NS-station in Hattem, ondersteunen wij van harte. Het zal tijd kosten, maar moet op de agenda, en elk jaar hoger op die agenda. Want willen we de CO2 uitstoot van mobiliteit beperken. Dan is meer reizen per trein erg nodig. pag. 7, r - ondersteunen van initiatieven is belangrijk....., van alles en iedereen? Ook voor D66 zijn initiatieven belangrijk, maar deze moeten wel passen binnen onze Omgevingsvisie. Dus opschrijven in een visie dat we initiatieven van ondernemers ondersteunen, dat is de markt.
De overheid, in dit geval de Hattemse overheid, moet aangeven wat goed en wenselijk is voor Hattem en haar burgers en wat niet. Dat is Ruimtelijk Ordenings beleid en visie!! Dus ondersteunen van alle initiatieven kan en mag niet, de initiatieven moeten passen binnen de Omgevingsvisie. Die moet dan dus ook voldoende (soms beperkende, soms uitdagende)normen en kaders bevatten, om de gewenste/nodige stip op de Hattemse horizon dichterbij te brengen. pag. 9, l -verschillende belangen worden samengesmolten tot een integrale ontwikkelingsrichting. Nou prima; maar erg goed opletten en alles vooraf afwegen of het past in de hoofddoelstellingen. Als je spreekt over een kompas in plaats van een horloge is dat prima, maarrr de naald van het kompas geeft een richting aan naar de stip op de horizon.... en die stip ontbreekt!! pag, 10, l - Wij vinden het belangrijk ruimte te geven aan initiatieven van bewoners en ondernemers Dat mag en kan alleen als het past in deze visie; als het toch wordt toegelaten/vrijgelaten, dan hoef je ook geen visie te maken!! pag, 10, r - de Omgevingsvisie richt zich op de fysieke leefomgeving Correct, zoals wij hiervoor al aangaven, dus inderdaad ' concurrentie' in ruimte gebruik en in kwaliteit van het ruimtegebruik.
Dus moet meer en helderder worden aangegeven in/op welke delen van Hattems grondgebruik wat niet en wat wel, onder welke voorwaarden kan of niet kan, wat wel en wat niet wordt toegestaan, respectievelijk wordt gestimuleerd. pag, 12, l - drie basisprincipes van de NOVI: - 1. combinaties van functie gaan voor enkelvoudige - 2. de kenmerken en de identiteit van het gebied staan centraal - 3. afwentelen wordt voorkomen Prima en goed om deze doelen te omarmen in de Omgevingsvisie voor Hattem en dan dus ook toe te passen. - Ad 1. - dus bijvoorbeeld, woningen of appartementen bovenop een bedrijf/supermarkt bouwen; - Ad 2. - woningen nabij de dijk in 't Veen zijn anders dan die aan de Apeldoornseweg of in Enken of in de polder, immers de identiteit van die gebieden verschilt, dus andere woningen, andere dichtheden, andere voorzieningen in die buurten/buurschappen, e.d. Dit aangeven en invullen.; - Ad 3. - niet afwentelen, als er door de wooncrisis ook in de regio Zwolle, veel, heel veel woningen nodig zijn moet Hattem daar ook zijn deel, zijn taak in vervullen, niet afschuiven dus! Solidair zijn. Pagina 5 van 17
pag. 13, l - de uitvoeringsagenda wordt jaarlijks als onderdeel van de begroting vastgesteld. Hoe, welke inhoud? Is het dan separaat aan te passen en in te vullen? Ten einde een zuivere discussie over de uitvoeringsagenda te hebben is het nodig om die discussie enige tijd voor de begrotingsbehandeling te houden (bijvoorbeeld bij de Kadernota). Pas dan kan zo nodig nog aanpassing plaatsvinden, omdat dit anders 'geblokkeerd' wordt doordat de begroting niet meer kan worden gewijzigd. Dus deze opmerking is goed bedoeld, maar in de praktijk gaat dit zo niet werken! pag. 14, l - omgevingsvisie wordt opgesteld samen met de bewoners... als er geen gegronde bezwaren zijn wordt e.e.a. meegenomen. Hoe verhoudt de inbreng van de burgers zich ten opzichte van hun persoonlijk belang. De inbreng moet gericht zijn op een bijdrage aan de visie i.p.v. het nastreven van een persoonlijk belang? (SIC. Ook wij hebben veel opmerkingen geplaatst bij het Koersdocument en hebben geen gegronde bezwaren gehoord. Wij kunnen dan ook aannemen dat al onze opmerkingen opgenomen worden in de documenten?) pag. 15, r - de leeswijzer is prima, Maar wij zien wat in de leeswijzer wordt beloofd niet altijd terug in de desbetreffende paragraaf... Dus dat moet alsnog gebeuren. pag. 16,r - hoe zorgen we dat de omgevingsvisie actueel blijft? Een lastig en ook principieel punt.
De visie is toch: 'werken in 20 jaar naar die stip op de horizon?’ We moet waken voor aanpassingen t.b.v. de waan van de dag. Er zou bijvoorbeeld gekozen kunnen worden om 2x per collegeperiode de stand van zake van de visie te bespreken. Dat zou synchroon kunnen lopen om dan ook de verantwoordelijkheidsverdeling van Raad vs. College te bespreken en beide punten zo nodig aan te passen. Uiteraard na consultatie van de Hattemers. pag. 17, l - de kracht van Hattem in de toekomst te behouden ..... Inderdaad, dat is toch de kern van deze visie? Maar wat is die kracht dan, wat is de essentie van die kracht? D66, geeft het antwoord: Hattems zelfstandigheid. Hattem wil zelf gaan over de dingen die zij belangrijk vindt en die vormgeven, zoals ze die zelf wil! pag, 17, r - In Hattem is het goed wonen... bovendien is ons woningaanbod aantrekkelijk en gedifferentieerd .... Dat is maar half waar. Er zijn te weinig woningen en niet zodanig gedifferentieerd dat het inspeelt op de wensen van de verschillende doelgroepen, leeftijden en draagkracht van mensen/huishoudens. Dus moet het ‘helemaal en compleet een kracht zijn’ en is het zeker geen ‘toekomst bestendige kracht zijn’. Dus werk aan de winkel! pag. 18, l - de sociale cohesie is sterk in Hattem. Correct en goed, maar deze zal ook moeten worden onderhouden.
Rijksbouwmeester van Alkemade zei tijdens de eerste Zomergasten: 'zonder verandering gaan we het niet redden' en ‘ook verlangen naar het verleden gaat ons ook niet redden’. Dus werk aan de winkel en permanent werk aan de winkel om de sociale cohesie in Hattem te onderhouden en te versterken. pag. 19, l - er is een hoge grijze en groene druk... Inderdaad een groot probleem, misschien wel hèt probleem van en voor Hattem. Misschien wel ontstaan door te lang niet te willen niet te kunnen veranderen, zoals wij bij het hiervoor genoemde punt aangaven. Daar moeten we dus wat mee, met spoed, maar welk beleid, welke visie, hoe pakken we dat aan en gaan we dat vorm geven? Snel een uitgebreide Woonvisie! Pagina 6 van 17
pag. 20, l - op weg naar een klimaat neutraal Hattem We gaan niet uitgebreid in op de energiestrategie, de RES etc. We hebben als D66 al gestemd tegen de RES en de RWS. Nu wordt weer gesteld ‘Hattem op weg naar energieneutraal moet’, dat is een fictie en volstrekt onhaalbaar. Het klimaatprobleem is een groot probleem, dat weet D66 en dat willen wij ook aanpakken. Maar dan wel goed. We worden wel eens klimaatdrammers genoemd, dat zegt genoeg zouden we zeggen. Het is een wereldprobleem waar iedereen zijn steentje aan bij moet dragen. Brussel en Den Haag moeten de gemeentes voorgaan in de uitvoering. Wellicht biedt de “green deal” zoals door eurocommissaris Timmermans is gepresenteerd een goede eerste stap. Laten we hopen dat het nieuwe kabinet nu wel een serieuze klimaataanpak gaat vormgeven. Niet zoals oud VVD minister Wiebes die het klimaatprobleem over de schutting heeft gekieperd naar de regio's en vaak kleine gemeente terwijl grootschalige boerenbedrijven, intensieve veehouderij, Tata steel, Europoort en Seaport Eemshaven en datacenters ongestoord hun gang kunnen gaan. Tegelijkertijd kunnen wij in Hattem wel kijken wat wij al wel kunnen doen. Daar zitten nadrukkelijk grenzen aan door het kleine oppervlak van Hattem en veel daarvan is aangemerkt als Natura 2000 gebied.
D66 denkt dan niet aan onwenselijke oplossingen zoals windmolens of onmogelijke opgaven zoals heel Hattem van het (aard)gas. Ook in 2040 zijn dat geen realistische oplossingen waar draagvlak voor gevonden kan worden. Wel kunnen wij maximaal inzetten op bijvoorbeeld isoleren. Daarnaast is houtstook een probleem. Niet alleen voor het klimaat maar ook voor de volksgezondheid. Waar we het stoken van hout nu nog heel gewoon vinden is D66 er zeker van dat we in 2040 dit als een probleem zien. In aanloop naar 2040 is het dan ook belangrijk om in te zetten op goed stookgedrag van onze inwoners. Ook ziet D66 in 2040 minder ruimte voor veehouderij. Ook hier moeten wij er op tijd bij zijn, zodat onze boeren tijdig een ander verdienmodel kunnen vinden. Bijvoorbeeld boerderijwinkels, kleinschalige woningbouw of recreatie of nog andere/nieuwe ideeën. Ook Urgenda zegt en schrijft dat zonnepanelen op daken al voldoende is voor de energievraag van woningen, samen met het isoleren is er ruimschoots voldoende energiebesparing. Zonnevelden grooten kleinschalig en windmolens van welke tiphoogte dan ook zijn niet nodig. Laten we naar deze kennis- en ingevoerde organisatie luisteren! pag. 20, r - De biodiversiteit loopt terug door intensivering landbouw door ontwatering, verzuring, vermesting etc.
Inderdaad een groot en toenemend probleem, dus stoppen in de Hattemse polder met grootschalige agrarische bedrijven, geen windenergie en zonne-energie, want dat levert geen bijdrage aan de biodiversiteit, maar overstappen naar kleinschalige boeren en buurtschappen. Wij lazen recentelijk: "In Herenboerderijen vormen boeren en burger samen een groep buitenlui die eten wat het land opbrengt. Direct van de grond in de mond. Een ideaal, circulair model, zou je zeggen." pag 21, l - versnipperde groenstructuur in Hattem, er wordt gewerkt aan de Hattemerpoort. De voetbalvelden zitten in de weg. Wat doen we daaraan? De voetbalvelden zouden naar elders kunnen worden verplaatst. Bv naar het gebied gelegen tussen de vierkant ZuiderzeestraatwegNetelhorst- Weerdweg en de Hilsdijk. Of nabij de nieuwe ijsbaan. Eventueel in combinatie met een groen uitloopgebied en/of schone kleinschalige industrie. Hoeft niet direct. We hebben 20 jaar de tijd. Is goed voor de natuur en als bijkomend voordeel is dat wij een woningbouw locatie kunnen ontwikkelen op de oude voetbalvelden,, E.e.a. geeft een win-win oplossing voor parkeren, nieuw state of the art velden; fusie VV Hattem en Hattem Heim en synergie mogelijk met andere sporten in Hattem Noord. Financiële ruimte voor de voetbalverenigingen door opbrengst van de huidige velden. Uiteraard in overleg met de voetbalbesturen. Kortom durf te dromen.
Verandering biedt kansen. Pagina 7 van 17
pag. 21, l - het grootschalig opwekken van duurzame energie in het buitengebied met grondgebonden zonnevelden en/of windturbines Deze tekst schrappen (zie onze opmerking bij de opdrachtformulering van de MER) Dit is bovendien in tegenspraak met standpunten/teksten eerder in dit document. Door dit zo op te schrijven en deze tekst te laten staan is de hele Omgevingsvisie in één klap waardeloos! pag. 22, l - verblijfskwaliteit openbare ruimte. Goed, prima; maar is al eerder genoemd; hebben we al gezegd: zorg voor ontmoetingspleintjes etc. pag. 22, l Het ‘Hanzekarakter’ van Hattem kan nog meer worden benut. Het valt D66 op dat er veel wordt gesproken over Hattem als Hanzestad. Ook op pagina 42 wordt geschreven dat wij samen met ondernemers het verhaal van Hattem vertellen. Dit is natuurlijk veel meer dan de Hanze. Sterker nog, de rol van Hattem binnen het Hanzeverbond was zeer beperkt. D66 roept dan ook op om breder naar Hattem te kijken dan alleen door een Hanzebril. pag. 22, l - recreatie; de recreatieve potenties van de IJssel worden nog niet optimaal benut. Klopt; er zouden ons inziens gekeken/onderzocht kunnen/moeten worden of het uiterwaarden deel tussen IJsselstein en de oude IJsselbrug een ‘watersport-recreatie-plaats’ kan worden. Denk eens ruim, denk eens buiten de gebaande paden: permanente obstacle run; een vorm van raften, etc.
De wat ruigere, intensievere sporten met meer een grotere uitdagingen. Misschien samen met de sportievelingen van de voetbal, misschien samen met Molecaten? Zou voor beiden een verdienmodel kunnen worden en daarmee ook voor Hattem! pag. 22, r - leegstand in de binnenstad en ook wonen. In onze bijdrage voor het Koersdocument hadden we reeds aangegeven dat onderzocht moet worden of er bv kunstenaars woningen in de Hoenwaard gerealiseerd kunnen worden; bv potentieel drijvend, om 'de ruimte voor de rivier' niet in de weg te zitten. Die te realiseren ‘drijvende’ woningen zouden met name bedoeld kunnen zijn voor kunstenaars, vormgevers, creatievelingen, start-up's, ict’ers e.d., kortom jong volk met enthousiasme en drive om nieuwe dingen aan te pakken. Waar vind je die, zul je zeggen? Nou wij hebben wel een idee. Ga eens in overleg met scholen in Zwolle, zoals Artez; Cibab, Deltion en evt. ook Windesheim. De leerlingen in de bovenbouw van die scholen kunnen bv hun stage en woonplek in Hattem vinden. Optie voor hen om de afronding van hun studie een winkeltje te beginnen in leegstaande winkelpanden. Samen met de Hattemse musea kunnen ze daar misschien hun werk gaan exposeren. Ennnn.
wellicht willen deze jonge mensen in Hattem blijven wonen; een goede remedie tegen de vergrijzing! pag 22 en 23 – Wonen: Zwolle heeft een verstedelijkingsopgaven van 50 tot 80.000 woningen Dat zijn veel woningen en ook Hattem kan en moet zijn deel er van gaan realiseren, mits dit niet ten koste gaat van de kwaliteit van de woonomgeving. Zijn dat kansen of bedreigingen? D66 vindt dat het kansen zijn. Bovendien moeten we ook solidair zijn met en voor de grote groep mensen die vanwege de wooncrisis in de knel zitten. Een huis is toch een primaire levensbehoefte, wonen is een grondrecht staat in de grondwet. Wat Pieter Omtzigt in zijn boek, 'een nieuw sociaal contract' op pag. 199 ook aanhaalde. Èn, zo staat in de NOVI: we mogen niet afwentelen. (even een schets: Olongren wil in 14 verstedelijkingsgebieden 450.000 woningen laten bouwen; ze heeft er 142 miljard voor over, dat is dus ruim 315.000 per woning; Dit is wat kort door de bocht, maar toch: er is veel geld beschikbaar en de regio Zwolle, waar Hattem onderdeel van uitmaakt, is één van die 14 gebieden.)
Pagina 8 van 17
pag. 23, r - Grote bedrijven nabij woongebieden. D66 vindt het vreemd dat hier niet het bedrijf de Saturn vermeld wordt. Wij zouden graag zien dat dit bedrijf op de huidige plaats gaat verdwijnen. Het bedrijf levert stankoverlast, verkeeroverlast en verkeers onveiligheid. Wij roepen de gemeente op in het kader van de uitvoering van het GVVP de wegen aan te passen aan de 30 km-zone en daarbij aanzienlijk te versmallen. De wegen horen niet geschikt te zijn voor trailers met opleggers. Met een robuuste aanpak van de wegen rondom Saturn moet de verkeerveiligheid worden vergroot. Deze locatie zo dicht op het centrum is een ideale plek voor woningbouw nabij het centrum van Hattem. D66 denkt dat met fondsen van provincie en Rijk een verplaatsing mogelijk moet zijn en dat het mede vorm geeft aan de woningbouw opgave die ons wordt opgelegd. Het advies van D66 is om voor het gebied Stationlaan tot aan de Kastanjelaan een "Gebiedsontwikkelplan" te maken met woningen, voorzieningen onderwijs etc.. Deze gebiedsontwikkeling is essentieel voor Hattem, essentieel om voldoende woningen te kunnen bouwen. Om dit plan deze gebiedsontwikkeling te realiseren zit Saturn in de weg, dus moeten zij weg. Bij voorkeur goedschiks, in overleg. Zo niet, dan dit bedrijf ondertimmert juridisch aanschrijven, met daarop een onteigeningsprocedure.
De nieuwe Omgevingswet biedt hier overigens voldoende mogelijkheden toe. Het verplaatsen van dat bedrijf kost veel geld. Maar er komen ook opbrengsten. Er komt een terrein vrij van ca 3 ha, goed voor 120 woningen. En er komt aanvullend ruimte beschikbaar tot aan de Kastanjelaan voor nogmaals twee keer 120 woningen en ruimte voor bv een IKC. Bovendien komt er geld beschikbaar via de Verstedelijkingsstrategie regio Zwolle. Geld wat ingezet kan worden voor moeilijk te realiseren woningbouwprojecten. Nou daar valt dit gebied zeker ook onder zouden wij zeggen! We praten over de Omgevingsvisie voor Hattem. Dan moet je durven dromen hoe willen we dat Hattem er over 20 jaar uitziet. Dus eerst dromen, dan visie en plannen en dan aanpakken pag. 23, r - Milieu: ontwikkeling van Lelystad Airport D66 is verbaasd over de term ‘aandachtpunt’ voor de leefomgeving in dit verband. De opening van Lelystad Airport is een majeure aantasting van het milieu en de leefomgeving van Hattem. D66 gaat er van uit dat de opening niet doorgaat. Dit standpunt zou ook in de omgevingsvisie moet worden opgenomen. Overigens wordt volgens ons dit standpunt gedeeld door de raad en het college. pag. 24, l - stip op de horizon. Is maar een stipje. Is maar kort en bescheiden, veel te bescheiden en te behoudend en suf: 'bestaande kwaliteiten behouden en waar mogelijk groter maken'.....? En nu pas op pag. 24.
Moet groter en manifester en op pagina 1 worden opgeschreven. pag. 25 l - Hattem ligt op een knooppunt van ruimtelijke en maatschappelijke verbindingen Dat is juist, maar met dat gegeven kan veel meer. Deze 'gegeven' kwaliteiten zijn gratis en daar kan veel meer mee dan nu wordt voorgesteld. Wij gaven dat al aan als reactie op pag. 4 (hierboven op pag. 3), dat de thema's anders en beter gekozen kunnen worden. Verder geven wij op veel punten in dit betoog aan dat er meer gedaan moet worden, meer moet veranderen meer ambitie worden getoond. Dat zal af en toe schuren, maar dan krijg je pas glans voor de toekomst. pag. 26, l - Hattem wil een vitale samenleving zijn in 2040; Misschien een beetje flauw, maar dat zijn we toch nu al?
Pagina 9 van 17
pag. 27, l - we streven naar toekomstgerichte functies van het erfgoed... Streven?...dat kan ambitieuzer; wat zijn toekomstgerichte functies? Duidelijker aangeven wat we willen èn wat we niet willen, en hoe we het ene kunnen en gaan realiseren en het andere daadwerkelijk voorkomen. pag. 28, r - nogmaals passend woningaanbod; 570 woningen erbij, zou genoeg zijn... Deze tekst schrappen (zie onze opmerking bij de opdrachtformulering van de MER) pag. 28, r - regionale woningbehoefte, hoeveel De besproken bandbreedte gaat uit van 65.000-80.000 woningen en niet van 25.000-80.000, maar goed het zijn maar getallen en je begint met 25.000 en dan 65.000 en wellicht komen we uit op 80.000, we weten het niet het tempo is ook nog niet duidelijk en in welk jaar we 'klaar' zijn is ook nog niet helder. Maar er worden nu al aantallen verdeeld in de discussies en overleggen rond de Verstedelijking- strategie Zwolle. En tot ons genoegen staan we als Hattem voor 2030 'ingeroosterd' voor 2000 woningen in het basisscenario. pag. 29, l - de Watermulder is een herontwikkelingslocatie Het is een geweldige locatie, geschikt als goud voor Hattem en de natuur. Maak in overleg met Molecaten bv. een watergericht natuurtheater, goed voor de Hattemers, goed als ontmoetingsplaats, goed voor de natuur goed voor de kunst en uiteraard ook goed voor de klandizie van de Molecaten campings. pag.
29, r - drie scenario's over woningbouw; zie onze opmerking bij de opdrachtformulering van de MER. pag. 29, r - vier aspecten t.a.v. de drie scenario's worden onderzocht in de plan-MER. De genoemde 4 punten zijn prima. Maar waarom geen vijfde scenario: 'generatie bestendig duurzaam wonen', dan past de volgende zin: geschikte zoeklocaties voor woningen die niet op de reeds bekende....etc. ook beter op z'n plaats! pag. 30, l - bijzondere woonvormen, o.a. Tiny houses Tiny houses passen niet in Hatem met zijn beperkte oppervlakte; ze zijn tijdelijk (max. 15 jaar) en ook het woord zegt het al klein, maar wel voor een grote prijs. Dit soort huizen/initiatieven is geen oplossing voor de wooncrisis, maar wel voor de portemonnee van de ontwikkelaar. pag. 30, l - samen duurzaam, omschakelen naar een circulaire samenleving Prima gedachtenlijn. Maar we willen op deze plaats de terloopse opmerking van collega Palland van harte steunen, toch ook nog even naar voren halen: we moeten ‘consuminderen’! Hoe we dit soort wezenlijke zaken in de praktijk kunnen vormgeven is best lastig. Het stimuleren, ondersteunen van bewonersinitiatieven in de vorm van wooncoöperaties zou hier zeker dienstbaar aan zijn. pag.
31, r - duurzame energie, zonnepanelen op geluidsschermen Is ons inziens pas aan de orde als er toch geluidschermen moeten komen langs de A50 of A28, dan pas is het zinvol en nuttig om zonnecollectoren hierin te integreren. En niet omgekeerd! pag. 31, r - zonneveld op de vuilstort; ruimte voor zonnevelden op water en agrarisch grond Deze tekst schrappen (zie onze opmerking bij de opdrachtformulering van de MER) pag. 32, l - 50% van de Hattemers wil geen windenergie in Hattem; verder in de roodgekleurde tekst: windturbines met een tiphoogte van 32 m, zou wel kunnen of mogen. en verder allerlei tekstueel gedraai en gemanipuleer. Deze rode tekst op pagina 32 geheel schrappen (zie onze opmerking bij de opdrachtformulering van de MER) Pagina 10 van 17
pag. 33, l - water vasthouden. Prima, Dat kan bv. goed met infiltratiekratten (ondergrondse opslagruimte met een waterdoorlatende box voor berging en infiltreren van regenwater naar het grondwater) Goed om dit te stimuleren pag. 34, l -afval, via een eigen milieu -brengstation Prima, snel doen. pag. 35, l - Levendig landschap; robuuste ruimtelijke structuren Goede punten verder uitwerken en uitvoeren; kijk naar de maat en het eigen karakter van de verschillende, soms kleine, delen van Hattem, robuust maar wel op maat. pag. 35, l - soms zijn oude landschappelijke structuren verdwenen, deze kunnen en moeten teruggebracht worden. Uitstekend, uitwerken samen met de bewoners ter plaatse, aanpakken en uitvoeren. Over oude structuren gesproken, hoe denken we over het(gedeeltelijk) terugbrengen van (delen) van de oude stadsmuur rond de historische kern? pag. 35, l - Welstandsbeleid zal worden geactualiseerd.... Huidig beleid aanpassen en vernieuwen, van 'nee tenzij’ naar 'ja mits'; behalve in de binnenstad pag. 35, r - groenstructuren, etc. Prima, zoals D66 ook reeds z'n waardering heeft uitgesproken over het Groenbeleidsplan pag. 36, l - We gaan de biodiversiteit verhogen. We bespreken een visiedocument dat een stip voor de horizon moet bieden naar 2040. De tekst onder het kopje natuur biedt dan, wat D66 betreft, weinig ambitie.
Wat hier beschreven staat zouden wij graag terug willen zien in het coalitieakkoord 2022-2026 en niet in een visie voor 2040. Het verhogen van de biodiversiteit in Nederland (en dus ook in Hattem) is voor D66 een belangrijk punt voor de korte termijn. In het Parijsakkoord staat dat de achteruitgang van de biodiversiteit in 2030 gestopt moet zijn. Werk aan de winkel dus. Het planten van bomen is een belangrijk onderdeel in de strijd tegen het veranderende klimaat. Wat is de visie van Hattem kwantitatief en kwalitatief hierin? Waar en hoeveel en welke bomen willen wij de komende decennia gaan planten? Ook pleit D66 voor het aanplanten van voedselbossen in combinatie met toekomstige nieuwbouw zoals in de Utrechtse wijk Leidsche Rijn-Rijnvliet. pag. 36, l - Hattemerpoort, etc. Goed initiatief, wel de barrières van de voetbal 'slechten' en geen zonneveld op de voormalige stort aan de Oranje Nassaulaan. pag. 36, r - landbouw. Het is duidelijk dat er weinig ruimte is voor landbouw ondermeer in de prov. Gelderland schrijft het Planbureau voor de leefomgeving. Naast D66 en GL lijkt ook het CDA '"om'' Naast het stikstof probleem is een rendabele bedrijfsvoering van veel agrariërs een groot probleem. En dat moet niet opgelost worden door de boeren de ruimte te bieden over te stappen op windturbines en zonnevelden. Onwenselijk voor een levendig landschap en een vitale samenleving.
Beter is om extensieve groene woonbebouwing in duurzame kleine gemeenschappen te (laten) realiseren. Dat zou goed kunnen in wooncoöperaties, woongroepen. De bewoners kunnen werken/of afnemers zijn van de kleinschalig en biologisch geproduceerde producten van boerderijwinkels etc.
Pagina 11 van 17
pag. 37, l - dagrecreatie, overnachtingen en toerisme het jaar rond Allemaal zeer goede initiatieven; met name in de uiterwaarden, zeker het deel van de oude IJsselbrug tot het begin van de Hoenwaard biedt daar uitstekende mogelijkheden voor. Deze recreatie kan kleinschalig 'bij de boer' maar middelgroot is aanvullend beter. Bv. via/met Vadesto en zo mogelijk ook via/met Molecaten. pag. 37, r - mobiliteit. Alle ingrepen in de ruimte/ruimtelijke ordening/etc. moeten in principe mobiliteitsarm zijn. pag. 38, r - boven en ondergronds. Gekeken zou kunnen worden (of eigenlijk moeten worden) dat er gelet wordt op de verstedelijkingsopgaven en de mogelijkheden en er rond het gehele tracé van de hoogspanningsmasten in Hattem woningbouw te realiseren is. Om dit mogelijk te maken zou geput kunnen worden uit de grote zak met geld daarvoor. Moeilijk te realiseren woningbouw kan daar een substantiële bijdrage voor vragen. Het mes snijdt daarmee aan meerdere kanten. De verkabeling verder doortrekken in het gehele Hattems grondgebied, noodzakelijke woningbouw, een nieuw goed tracé voor langere wandelroutes als een prima bijdrage voor een gezonde leefomgeving. 4.2 Koersen op karakter per deelgebied pag. 39, l - gekozen is om Hattem in verschillende deelgebieden te verdelen en per deelgebied de karakteristieken te beschrijven, die de huidige identiteit vormen. Gekozen is voor 8 deelgebieden.
De opzet om per deelgebiedkarakter en identiteit te beschrijven is prima, maarrrr sommige deelgebieden zijn zo groot met zo verschillende deel-karakteristieken/identiteiten dat de beschrijven respectievelijk de ontwikkelingsrichting te vaag en indifferent wordt. Het wordt al gauw, alles kan dus alles mag. Dat is onwenselijk. Deze opzet/deze indeling geeft daarmee onvoldoende duidelijkheid van wat mag, wat kan, wat moet, wat zou moeten om de heldere stip (moet nog gemaakt worden of neem ons D66 Mission Statement over) op de Hattemse horizon te bereiken!! Een probleem creëert de opsteller van deze visie om een deel van de polder, zoals werd aangegeven in het Koersdocument te 'verhuizen' naar het gebied Enken en Kampen en dit Kernrand Hattem te noemen. Dat is een onhandige en ongewenste wijziging. Het is wel duidelijk dat het gebied gelegen tussen Assenrade en de A28 niet bij de polder hoort. Maar het hoort evenmin bij het gebied Enken en Kampen, dat is immers een gebied met een totaal ander karakter. Dus handhaaf dat gebied, zoals in het Koersdocument staat. Het gebied wat dan nog resteert van Assenrade tot aan de A28 kan dan beter als 9e gebied worden geduid, bv. Kernrand Hattem Noord. pag. 41, r - huidig karakter Binnenstad...
Goede omschrijving, niet helemaal compleet; karakteristiek is een deel van de oude stadsmuur en de restanten van De Dikke Tinne; een gedeeltelijke Stadsgracht, die niet het gehele stadje omsluit en op verschillende plaatsen verborgen is onder de toegangsstraten; veel grote en levendige terrassen vooral op de Markt; ruimtebeslag door verkeer en parkeren; veel winkels, overigens soms ook leegstaand. pag. 42, l en 43, r - Koers Binnenstad Een redelijk complete beschrijving, soms wat passief en niet ingevuld: wat is, hoe luidt de duidelijke? toekomstvisie? het streven? naar onderscheidend voorzieningenniveau versus hoe is de balans? in voorzieningen voor de Hattemer en de bezoeker? hoe en wanneer autoluw? of autoarm? rijden of parkeren? Kan en moet duidelijker en wervender worden omschreven. Keuzes maken en de uitvoering 'in de tijd' zetten! Is het geen goed idee om de Stadsgracht rondom de historische stad te completeren, doch in ieder geval overal beter zichtbaar te maken? Gecombineerd met terugplaatsen van delen van de Pagina 12 van 17
verdwenen stadsmuur? Er kan best wat meer 'gehistoriseerd' worden. Kijk en naar Elburg of andere oude stadjes, kunnen we best nog veel van leren. pag. 45, r - huidig karakter Woongebieden Nog steeds een wel heel summiere beschrijving. Bij de reactie op het Koersdocument schreven wij al: " lijkt aardig, maar is maar een heel summiere beschrijving. Veel (deel)woongebiedjes zijn ook saai en indifferent en nodigen daarom ook niet uit tot onderlinge saamhorigheid. Dus werk aan de winkel. Nuttig en werkbaar is daarom de verschillende gebiedjes apart te beschrijven. Pas dan kan er goed en onderscheidend aan dat karakter worden gewerkt". Dit moet dus nog! pag. 46, r en 47, l,r - Koers woongebieden Nog steeds een rommelige opsomming van volkshuisvestelijke- en ruimtelijke ordeningsaspecten, energie- en mobiliteitsaspecten, deels constateringen, deels wensen, deels opgaven, dus niet goed. Overdoen en betere plaats kiezen in de Omgevingsvisie. Dus maak een nieuw hoofdstuk tussen 2 en3 met: Woonvisie; Groenvisie; Mobiliteitsvisie, Klimaat- en Natuurvisie; Gezondheidsvisie; Sociale leefomgevingsvisie; Energievisie; Recreatievisie; Welstandsvisie, en natuurlijk een visie op woonlocatie-keuze en -ontwikkeling. En wellicht vergeten wij er zeker nog wel een paar. Bij onze reactie op het Koersdocument op pag.
4, schreven wij al een aantal ideeën over wooncategorie keuzes en vooral over de aspecten die karakter en identiteit van de verschillende woongebieden kunnen bepalen. Kortom, eerst wat algemene wenselijke, te behouden te ontwikkelen van belang zijnde karakters van het kleinschalige/dorpse woonklimaat en deze vervolgens uitwerken in meer specifieke kenmerken per deelgebied. Juist in die kenmerken per deelwoongebied voelen mensen die daar wonen zich thuis en dat versterkt de sociale cohesie in dat buurtje/wijkje. pag. 49, r - huidig karakter Kernrand (moet worden Enken en Kampen) Gekozen is om de aanduiding Enken en Kampen te veranderen in Kernrand. Het gedeelte tussen Assenrade en de spoorlijn is daarin meegenomen. Een onverstandige keuze zoals we al aangeven, hierboven bij het eerste item van 'koersen op karakter per deelgebied' De wijziging in benaming is dus ons inziens onterecht. Net als de keuze het gebied tussen Assenrade en spoorlijn aan de Kernrand toe te voegen. Dit gebied heeft er niets me te maken. Het gebiedje tussen Assenrade en de spoorlijn is toch een klein stukje polder, niks geen Enk en niks geen Kamp. En bovendien slechts een halfslachtige keuze, er ontbreekt het gedeelte tussen de spoorlijn en de A28. Een probleem doet zich vervolgens in beide gevallen wel voor, zoals geschreven wordt: 'dit gebied is gelegen in verschillende landschapstypen'.
Dan is het dus logisch dat het lastig wordt om het geheel te beschrijven in één, eenduidig karakter. De beschrijving van het huidige karakter, is eigenlijk meer een beschrijving 'dat het er niet meer is. Wij beschreven in de reactie op het Koersdocument al: "- dit gebied wordt Enken en Kampen genoemd, maar daar is helaas weinig van over die deze benaming nog zou kunnen dragen. - in sommige delen zijn er nog wel kenmerken te vinden, maar deze zijn steeds minder manifest. - de sfeer is er nog wel aanwezig; je proeft het in de mensen; de eigenzinnige uitstraling . " Geschreven wordt dat er de laatste decennia woningen en bedrijven zijn bijgekomen die de ruimtelijke kwaliteit en karakter 'om zeep' hebben gebracht? Of het de omvang van de toegevoegde bebouwing is of de plaats en vormgeving wordt niet besproken....
Pagina 13 van 17
Dus moet er ten ene male goed gekeken worden of de verschillende bouwplannetjes bij de invulling van Bestemmingsplan CRW buitengebied wel passen en dienstbaar zijn aan de visie-doelstelling van deze Omgevingsvisie!!!! Dus werk aan de winkel om het oude/gewenste karakter en de identiteit terug te brengen en zeker niet verder daarvan weg te geraken! pag. 50, r - Koers Kernrand (moet worden: Enken en Kampen) Deze gebieden aantrekkelijker maken om te wonen; overnachtingsmogelijkheden; wandelen; landschappelijke kwaliteitsverbetering; in de kampen beperkt bijbouwen; enken openhouden. Allemaal prima, in de reactie op het Koersdocument schreven wij al: "- niet alleen versterken Kampenlandschap, maar op sommige delen opnieuw vormgeven. eventueel kleinschaliger, maar wel met de oorspronkelijke beplanting om de enken en kampen - een nader te bepalen deel kan bebouwd worden, onder voorwaarden dat een ander deel open moet blijven. Geen lint bebouwing maar kampen/enken bebouwing. - dit geldt voor zowel noord als zuid. " Één, niet onbelangrijk probleem: 'we willen het weidegebied aan de noordzijde tot aan de Veluwe spoorlijn openhouden'.
Dat lijkt mij niet wenselijk gezien de grote woningbouwopgave; dus wel de mogelijkheid openhouden om hier te bouwen, dat moet/zal in lage bebouwingdichtheid zijn met veel open groen, een nieuw kampen/enken landschap? De kampen/enken buurschapjes! Ontbreekt een beschrijving van zowel karakter als koers van de gebieden tussen spoorlijn en de Zuiderzeestraatweg en het deel tussen Zuiderzeestraatwegen de A28. Zie daarover het gene wat wij schreven in onze reactie op het Koersdocument op dit punt Toevoeging: Karakter van het 9e gebied/ Kernrand Hattem-Noord Dit gebied valt uiteen in 3 delen: a - het deel tussen Assenrade en de spoorlijn; b - het deel tussen spoorlijn en de Zuiderzeestraatweg en c - het deel tussen Zuiderzeestraatweg en de A28 karakterbeschrijvingen: a. een open polder gedeelte met niet veel beleving, wat eigenlijk ligt te wachten op de volgende uitbreiding van Assenrade. In het oostelijk deel ligt de nieuwe ijsbaan, die aanleiding zou een uitnodiging zijn voor meer sport gerelateerde functies. b. de aanwezige bebouwing aan de zuidzijde van de Zuiderzeestraatweg heeft de sfeer van een kleine lokale gemeenschap; deze gemeenschap zou goed kunnen worden uitgebreid en worden versterkt. c. de enige lintbebouwing aan de noordzijde van de Zuiderzeestraatweg, daarachter een open polder tot aan enige bebossing langs de A28.
Koers van het 9e gebied, Kernrand Hattem-Noord: Voor elk deelgebied behouden, versterken en benutten karakter en potentie: a. b.
a.
gebied geschikt voor woningbouw, zoals in Assenrade; wat kleinere dichtheid door veel natuur tussen de woonblokken / woongroepen. wellicht hier meer sportvelden (zie onze opmerking bij 21 l) de huidige bebouwing langs Zuiderzeestraatweg en Weerdweg uitbreiden en gebruiken om het dorpse karakter van dit gebied te versterken. de driehoek Weerdweg-Zuiderzeestraatweg en spoorlijn onderzoeken of hier een nieuw NS-station Hattem kan komen. het langgerekte gebied tussen de Zuiderzeestraatweg en de A28 is nu een open gebied. na plaatsing van geluidsschermen, wellicht met zonnecollectoren en maatregelen tegen fijnstof, Pagina 14 van 17
is dit gebied uitstekend geschikt voor vrijstaande villabouw, net zoals in Zwolle direct voorbij de oude IJsselbrug, tussen Oude Veerweg en A28. pag. 52, r - Huidig karakter Uiterwaarden In de omgevingsvisie staart een vrij summiere beschrijving van dit gebied In de reactie op het Koersdocument schreven wij: "- de uiterwaarden zijn erg lang, de gehele oostzijde van Hattem tot aan de IJssel en bovendien van redelijk smal tot erg breed. Om die reden is het nuttig en nodig de uiterwaarden in een aantal delen te beschouwen. - te denken is bijvoorbeeld: A.: noordelijke deel, van gemeentegrens Zalk tot aan de Hanzeboog; B.: van Hanzeboog tot aan brug Hoenwaardseweg; C 1.: van Hoenwaardseweg tot aan de IJssel; C2.: van Hoenwaardseweg tot aan Kanaaldijk en tot aan gemeentegrens Wapenveld. - deze 4 delen zijn behoorlijk verschillend, in karakter dus en verdienen daarom specifieke benadering in zowel bescherming, gebruik en mogelijkheden." Helaas moet geconstateerd worden, dat er met onze opmerkingen niets is gedaan, dat is spijtig, en daarom is het lastig om helder en onderscheidend een koers op behoud/versterken van identiteit etc. te beschrijven. pag.
53, r - Koers Uiterwaarden Met een ratjetoe aan/met goede bedoelingen; Maar zoals wij al aangaven nauwelijks onderscheidend; willen we de aanwezige natuurwaarde uitbreiden? willen we recreatieactiviteiten uitbreiden; moet kan er meer met de jachthaven? Kan de landbouw wel of niet of minder, of meer en hoe dan? Op pag. 5 van onze reactie op het Koersdocument schreven wij al meer uitgebreid onze reactie. Maak daar gebruik van. pag. 55, l - Huidig karakter Polders Door 'de polder' te beperken tot het gebied tussen A28 en de gemeentegrens met Zalk, is de beschrijving, behalve kort ook redelijk correct. Wel ontbreekt de bebouwing te vermelden rond het buurtschapje 't Zand en buurtschapje op de grens met Zalk/Gelderse Kolk/Geldersedijk. pag. 56, r - Koers Polders Het mag duidelijk zijn dat D66 het volstrekt onwenselijk vindt dat één of enkele boeren als verdienmodel in de polder grootschalig zonnevelden en/of windturbines kunnen plaatsen. Er wordt in dit item krom en tegenstrijdig geschreven, wel open houden maar misschien toch niet; wel biodiversiteit maar misschien bio-diverse zonnevelden...? Verdienmodel voor de boeren kan alleen met zonnevelden en niet met natuur inclusieve landbouw en/kleinschalige woningbouw.
Hoe is het in godsnaam mogelijk om te spreken over ruimtelijke kwaliteitsverbetering als je de mogelijkheid openlaat voor zonnevelden, windturbines met welke tiphoogte dan ook? Wij zouden het logischer vinden de teksten in de visie positief te formuleren. Dus niet ‘Er is in de polders geen ruimte voor (nieuwe) grootschalige bebouwing’, maar bijvoorbeeld ‘dat uitstekend landelijk en ruimtelijk ingepast kleinschalige bebouwing wel kan’. Er lijkt voorgesorteerd te worden op misschien reeds plaatsgevonden initiatieven van zonne- en wind boeren? Maar misschien zijn we iets te wantrouwend. Gaarne een helder antwoord en naar te hopen valt, ontkennend. In de polder kan uitstekend beperkte woningbouw plaatsvinden. Doet Hattem het nu dan bepalen we zelf hoe, waar hoeveel en met welk karakter. Doen we het niet dan valt te voorzien dat over x/enige tijd er aan aanwijzing komt van provincie/het Rijk/de regio/Zwolle/of ?? dat er gebouwd MOET worden. Als je op de kaart kijkt hoe Zwolle er in 1975 uitzag (ver van de IJssel) en nu tegen de IJssel gelegen hoe ver noord Stadshagen ligt van de landelijke mobiliteitstracés spoor/A28 en hoe dichtbij Pagina 15 van 17
de Hattemse polder ligt bij die landelijke mobiliteitstracés, dan is het logisch dat de Hattemse polder met woningen zal worden bebouwd. Dus we moeten zelf de regie nemen en houden In de reactie op het Koersdocument schreven wij al: " - polder gedeelte cirkelvormig omsloten door de Ierstwegen de Geldersedijk. Uitstekend geschikt om hier buurtschap/buurtdorp Ierst te ontwikkelen. 200 á 300 woningen ronde een buurthuis- aansluitend bij het huidige buurtschapje uitbreidingsmogelijkheid met ca. 20-30 woningen versterken van het huidige karakter. Dat kan bv middels een wooncoöperatie, eigen bouw dus. - ronde het huidige buurtschapje 't Zand uitbreidingsmogelijkheid met 20-30 woningen, Dat kan bv middels een wooncoöperatie, eigen bouw dus. "
pag. 57, l - vervolg - Koers Polders Zie je wel, nu wordt er toch al ruimte geboden voor zonnevelden, zo nodig omzoomd door bosschages. Nou dan is het niet meer open. 2e blokje tekst , ‘camel nose’ effect.... Het verbazingwekkend dat er nu ineens wel ruimte en noodzaak voor grootschalige zonnevelden wordt opgevoerd. Hoezo de polders open houden? Zie de meest recente opinie van Urgenda: aanvullend zon en wind op land is niet nodig, sterker nog ongewenst! Elk onderzoek naar windmolens, met welke tip- of as-hoogte is onnodig en dus ook ongewenst. Sowieso geen, van welke soort dan ook, energielandschappen, nergens op Hattems grondgebied en ook niet in de nabijheid van Hattems grondgebied. De tegenstrijdigheid op deze pagina is groot. Het is dus volstrekt onduidelijk wat we nu wel willen. In feite dus alleen zon op daken. De rest kan worden geschrapt. pag. 59, l - Huidig karakter Veluwe Een kort en weinig onderscheidende beschrijving van het karakter van dit deel van Hattems grondgebied. Met een wat meer diepgang en beschrijving van delen van het gebied is ook de gewenset koers helderder te formuleren. Eén ding valt op: prachtige naald- bossen... vergelijk met eerste alinea van de Koers... pag. 60, r - Koers Veluwe Prachtig naaldbos....Nu niet meer prachtig? Want, monotone aanplant, één boomsoort van naaldbossen.
Dat moet en kan anders, dus niet geleidelijk maar voortvarend dit soort saaie bossen vervangen door meer open bos van verschillende soorten loofbomen. Het gebied dus meer open en toegankelijk maken, daarmee ook lichter. Bewoners klagen al dat het vaak zo donker is en onveilig. Door stukken te kappen en te vervangen door lofbomen is het daarnaast ook nuttig om meer stukken echt open te maken, nieuwe kampjes met heide. Meer wandel en fietspaden t.b.v. dagrecreatie. t.b.v. het dekken van de kosten voor dit soort ingrepen, kan overwogen worden om een beperkt aantal bouwkavels te creëren. En.... hier past geen zonneveld op de voormalige vuilstort. pag. 62, r - Huidig karakter Veluwerand Een behoorlijk lyrische beschrijving van dit gebied. Het zou halfopen zijn. Maar is dat eigenlijk op veel plaatsen niet. In essentie veel, te veel obstakels om migratie van dieren van Veluwe naar IJssel ongestoord te kunnen maken. Wij schreven reeds in onze reactie op het Koersdocument: Pagina 16 van 17
"- ondanks dat dit gebied gekenschetst kan worden als 'het overgangsgebied tussen Veluwe en de uiterwaarden', is dat als zodanig nauwelijks te zien, te beleven te her- en onderkennen. - het gebied is behalve op enkele plekjes een niet helder en herkenbaar overgangsgebied. - het is een ratje toe van plekken doorsneden door verkeerswegen. - de villawijk - de Apeldoornseweg - de sportvelden - kanaal en Kanaaldijk - afrastering - zijn barrières op weg naar de laaggelegen en heel brede uiterwaarden -en in de verte de IJssel. " pag. 63, r - Koers Veluwerand Zoals wij eerder schreven: - behouden en versterken groen karakter en dit meer open maken, toegankelijk en begaanbaar maken - creëren van een sterke toegankelijke ecologische en beleefbare en begaanbare verbinding tussen Veluwe en IJssel - verplaatsen voetbalvelden: zie onze opmerking bij 21 l. - recreatie mogelijkheden toestaan/stimuleren binnen de natuurwaarden. pag. 65, r - Huidig karakter Bedrijvenparken - bedrijvenpark H2O is goed in ontwikkeling - bedrijvenpark Netelhorst loopt achter; heeft eigenlijk nog geen karakter pag. 66, r - Koers Bedrijvenparken Een redelijk complete beschrijving van deze twee bedrijvenparken. Eerder schreven wij aanvullend: - H2O dient een specifiek 'eigen karakter te krijgen, zowel qua ruimtelijke/stedenbouwkundige invulling.
Het soort bedrijven, de architectuur en de kleurstelling en uitstraling dienen elkaar te ondersteunen en te versterken. - bedrijvenpark Netelhorst doet er goed aan om zich hier bij aan te sluiten. Dat zal de levensvatbaarheid, de herkenbaarheid en het verdienvermogen vergroten. Doch in ieder geval een duidelijk herkenbaar bedrijvenpark. Een eigen beeldmerk lijkt wenselijk. pag. 69, r - hst 4.3 Omgevingsvisiekaart Wij zien deze kaart niet bij de stukken. Hij ontbreekt, wanneer krijgen we die? Wel een soort legenda, maar daar ontbreken de Binnenstad en de Veluwerand. Ook missen wij de aangekondigde symbolen, pijlen en arceringen en...? In ieder geval in de legenda-tekst bij: Woongebieden: vervangen ‘op termijn uitplaatsen’ van grootschalige of zwaardere bedrijvigheid in ‘zo snel mogelijk uitplaatsen’. Polders: schrappen tekst bij laatste twee streepjes: - kleine zonnevelden en - grootschalige zonnevelden Veluwe: vervangen geleidelijk omvormen naaldbossen in z.s.m. omvormen; En schrappen vuilstort geschikt voor duurzame energie/zonnepanelen. Namens de D66 fractie, Hattem 07-07 / 11-07-21 Ir. DC Vergunst Stedenbouwkundige/ Volkshuisvester
Pagina 17 van 17