Bijlage 7 bij de toelichting - Quickscan flora en fauna.pdf
Tekst van het document
BURO SRO BV. T.a.v. dhr. M. Geerts Sweerts de Landasstraat 50 6814 DG Arnhem
Datum
22 september 2020
Kenmerk
BE/2020/129/r
Uw kenmerk
Email d.d. 11 februari 2020
Auteur(s)
M.A. Brinkbaumer
Collegiale toets
ir. T.W.D. Schrader
Quickscan Wet natuurbescherming Woonzorgzone Geldersedijk te Hattem Aan de Geldersedijk te Hattem is een schaatsbaan met naastgelegen speeltuin en een schoolgebouw gesitueerd. De initiatiefnemer is het schoolgebouw op de planlocatie te saneren ter behoeve van een woonzorgzone. Op het perceel van de schaatsbaan worden twee wooncomplexen bestaande uit vier bouwlagen en een Integraal Kind Centrum (IKC) gerealiseerd. Ter plaatse van het schoolgebouw wordt een woon- en zorgcomplex gerealiseerd. Het bestemmingsplan voorziet niet in de beoogde ontwikkeling en dient derhalve te worden gewijzigd. De beoogde ontwikkeling heeft mogelijk een negatief effect op beschermde flora en fauna (soortenbescherming), beschermde natuurgebieden (gebiedsbescherming) en/of beschermde houtopstanden. Ten behoeve van de beoogde ontwikkeling geldt de wettelijke verplichting onderzoek te verrichten naar de aanwezigheid van beschermde flora en fauna en de mogelijke effecten van de ruimtelijke ingreep daarop. Middels voorliggend ecologisch oriënterend onderzoek is de (potentiële) aanwezigheid van beschermde flora en fauna en de betekenis van de planlocatie voor deze soorten in kaart gebracht. Buro SRO BV. begeleidt de ruimtelijke procedure en heeft Blom Ecologie B.V.
verzocht de planlocatie te onderzoeken op aanwezigheid van beschermde flora en fauna en deze vervolgens te toetsen aan de effecten van de werkzaamheden en het geldende bestemmingsplan. Onderzoeksdoelen Middels dit oriënterende onderzoek worden de volgende onderzoeksvragen beantwoord: • Is het bestemmingsplan dat wordt opgesteld voor het project zoals hiervoor omschreven uitvoerbaar zoals het bepaalde in de Wro (art. 3.1.6 Bro)? • Welke, krachtens de Wet natuurbescherming, beschermde flora en fauna zijn (potentieel) aanwezig op de planlocatie? • Welke negatieve effecten treden op voor (potentieel) aanwezige flora en fauna als gevolg van de beoogde ruimtelijke ingreep? • Heeft de beoogde ruimtelijke ingreep een negatief effect op het de instandhoudingsdoelen van Natura 2000-gebieden of de wezenlijke kenmerken en waarden van Natuurnetwerk Nederland? • Heeft de beoogde ruimtelijke ingreep een negatief effect op houtopstanden die middels de Wet natuurbescherming zijn beschermd? • Dienen er vervolgstappen in het kader van de Wet natuurbescherming te worden genomen, en zo ja, welke?
Planlocatie De planlocatie is gelegen ten zuiden van de Geldersedijk (figuur 1). De planlocatie bestaat uit volledig omheinde grasvelden welke voorheen gediend hebben als schaatsbaan, een speeltuin, basisschool en een zorgcomplex. Voor de beoogde ontwikkelingen dient enkel het schoolgebouw gesaneerd te worden, het zorgcomplex blijft volledig behouden. De planlocatie bevat oppervlakte in de vorm van sloten ten noorden van het zorgcomplex en parallel aan het Hof van Blom. In figuur 2 en bijlage 1 zijn een aantal foto’s opgenomen die een impressie geven van de planlocatie en de directe omgeving hiervan. De directe omgeving van de planlocatie wordt gekenmerkt door stedelijke gebied ten zuidwesten van de planlocatie en uiterwaarden van de IJssel ten noord(oost)en. Het dichtstbijzijnde natuurgebied is de Veluwe op ca. 1,3 km ten zuidwesten.
Figuur 1
De planlocatie (rood omkaderd) is gelegen ten zuiden van de Geldersedijk te Hattem (bron kaartmateriaal: OpenStreetMap).
Figuur 2
Fotografische indruk van de planlocatie en de directe omgeving hiervan.
Functieverandering en effecten De beoogde ingrepen zijn permanent van karakter. De beoogde ontwikkeling betreft de sanering van de Van Heemstra school en de realisatie van drie wooncomplexen, een IKC en wonen en woonzorg complex. Onderstaand volgt een korte opsomming van de ingrepen en effecten: • • • • •
2
saneren van schoolgebouw: algemene sloopwerkzaamheden en afvoer sloopmateriaal; verwijderen terreininrichting: graafwerkzaamheden, transport (afvoer) van materiaal; egaliseren terrein: graafwerkzaamheden en grondtransport; realisatie nieuwbouw: algemene bouwwerkzaamheden; revitalisatie terrein en aanleg verharding: allerhande (straat- en hoveniers) werkzaamheden.
Figuur 3
Visuele representatie van de beoogde situatie (bron: Buro SRO B.V.).
Methode Dit oriënterend onderzoek verkent alle relevante vakgebieden met betrekking tot de Wet natuurbescherming. Hierbij wordt een beoordeling gegeven van de aanwezigheid van specifieke potentie voor beschermde flora en fauna op de planlocatie, de betekenis van de planlocatie voor de aanwezige soorten en de effecten van de voorgenomen ingrepen op de soorten. Dit onderzoek bestaat uit een veldbezoek en raadpleging van externe bronnen. Veldbezoek Het veldbezoek is een momentopname van de aanwezige flora en fauna. Tijdens het veldbezoek is de planlocatie nauwkeurig onderzocht, waarbij ook gelet werd op sporen en delen of restanten van planten en/of dieren. Het veldbezoek heeft plaatsgevonden op 24 februari 2020 en is uitgevoerd door M.A. Brinkbaumer. De weersomstandigheden tijdens het veldbezoek waren; zware regenval, 8/8 bewolkt, 4 Celsius en windkracht 2/4 (Bft). Externe bronnen Vaak zijn er al gegevens bekend over een planlocatie en de directe omgeving hiervan. Deze gegevens worden onder andere beheerd in rapporten en naslagwerken en door de Nationale Database Flora en Fauna (NDFF). Raadpleging van externe bronnen levert vaak nuttige aanvullende informatie op en biedt daarmee een vollediger beeld van de (mogelijk) aanwezige flora en fauna.
Wet natuurbescherming Per 1 januari 2017 zijn drie voormalige wetten; de Flora- en faunawet samen met de Boswet en de Natuurbeschermingswet 1998, vervangen door de Wet natuurbescherming (Wnb). Bevoegdheden zijn met het ingaan van deze wet overgedragen van het rijk naar de provincie. Algemene zorgplicht In de Algemene zorgplicht (art. 1.11) wordt voorgeschreven dat nadelige gevolgen voor flora en fauna voorkomen moet worden. Het uitgangspunt van de Algemene zorgplicht is dat het doden, verwonden, verontrusten of beschadigen van flora en fauna wordt vermeden. Deze zorgplicht geldt voor iedereen.
3
(a) Soortenbescherming De soortenbescherming is opgedeeld in de volgende beschermingsregimes: Vogelrichtlijnsoorten (art. 3.1), Habitatrichtlijnsoorten (art. 3.5) en Andere soorten (art. 3.10). Hierin worden ook rust- en voortplantingsverblijfplaatsen en het functioneel leefgebied beschermd. Bij negatieve effecten op soorten in de specifieke soortenbescherming geldt een ontheffingsplicht. Van de verboden als bedoeld in Andere soorten art. 3.10 eerste lid kan door bevoegd gezag vrijstelling verleend worden voor het opzettelijk doden of vangen van individuen en voor het opzettelijk beschadigen of vernielen van vaste voortplantingsplaatsen of rustplaatsen voor bepaalde soorten. In de verordening Ruimte van de provincie Gelderland is voor de volgende soorten vrijstelling opgenomen in het kader van ruimtelijke ontwikkelingen: Tabel 1 Vrijgestelde soorten in het kader van ruimtelijke ontwikkelingen in de provincie Gelderland. Aardmuis Gewone bosspitsmuis Ondergrondse woelmuis Bastaardkikker
Gewone pad
Ree
Bosmuis
Haas
Rosse woelmuis
Bruine kikker Dwergmuis Dwergspitsmuis
Huisspitsmuis Kleine watersalamander Konijn
Tweekleurige bosspitsmuis Veldmuis Vos
Egel
Meerkikker
Woelrat
(b) Gebiedsbescherming Naast de specifieke soortenbescherming kent Nederland ook gebiedsbescherming, waarbij bepaalde gebieden extra bescherming genieten. Het gaat hier hoofdzakelijk om Natura 2000gebieden en het Gelders Natuurnetwerk. In deze gebieden mogen in principe geen werkzaamheden binnen de grenzen uitgevoerd worden. Voor werkzaamheden in Natura 2000gebieden is bij mogelijke effecten een Voortoets vereist en binnen het Gelders Natuurnetwerk geldt het ‘nee, tenzij’-principe. In bepaalde gevallen dient er natuurcompensatie uitgevoerd te worden. Ten aanzien van Natura 2000-gebieden kunnen ook externe effecten als stikstofdepositie en licht- of geluidsuitstraling van invloed zijn. Ten aanzien van het Gelders Natuurnetwerk geldt dat externe werking geen toetsingskader is. Bij negatieve effecten op beschermde natuurgebieden geldt een ontheffingsplicht. (c) Houtopstanden Houtopstanden onder de Wnb betreffen zelfstandige eenheden van bomen, boomvormers, struiken, hakhout of griend, met een oppervlakte van 1000 m2 of meer, of een rijbeplanting met meer dan 20 bomen. Het is verboden een houtopstand geheel of gedeeltelijk te vellen of te doen vellen, met uitzondering van het periodiek vellen van griend- of hakhout, zonder voorafgaand melding te doen bij gedeputeerde staten. Ingeval een houtopstand geheel of gedeeltelijk is geveld, dient deze binnen drie jaar herplant te worden.
Het vellen van houtopstanden is niet meldingsplichtig in het kader van de Wnb als het één van de volgende typen houtopstanden betreft: a) houtopstanden binnen de bij besluit van de gemeenteraad vastgestelde grenzen van de bebouwde kom; b) houtopstanden op erven of in tuinen; c) fruitbomen en windschermen om boomgaarden; d) naaldbomen, kennelijk bedoeld om te dienen als kerstbomen, indien niet ouder dan twintig jaar; e) kweekgoed; f) uit populieren of wilgen bestaande: (1) wegbeplantingen, (2) beplantingen langs waterwegen en/of (3) éénrijige beplantingen langs landbouwgronden; g) het dunnen van een houtopstand; h) uit populieren, wilgen, essen of elzen bestaande beplantingen die kennelijk zijn bedoeld voor de productie van houtige biomassa, indien zij: (1) ten minste eens per tien jaar worden geoogst, (2) bestaan uit minstens tienduizend stoven per hectare per beplantingseenheid, zijnde een aaneengesloten beplanting die niet wordt doorsneden door onbeplante stroken breder dan twee meter, en (3) zijn aangelegd na 1 januari 2013.
4
Beoordeling (a) soortenbescherming Op basis van het veldbezoek en de bureaustudie wordt per soortgroep besproken wat de potentie van de planlocatie en de directe omgeving daarvan voor het voorkomen van soorten is, en welke effecten daarop te verwachten zijn ten gevolge van de beoogde ontwikkeling. Voor een aantal van de nationaal beschermde soorten (beschermingsregime ‘Andere soorten’) geldt vrijstelling in het kader van ruimtelijke ontwikkelingen (zie soortenbescherming). In de voorliggende beoordeling is specifiek gelet op de potentiële aanwezigheid van beschermde soorten waarvoor geen vrijstelling geldt c.q. soorten waarvoor een ontheffingsplicht noodzakelijk is. Vaatplanten In de directe omgeving van de planlocatie is het voorkomen bekend van de kartuizer anjer (NDFF 2010-2020). De kartuizer anjer groeit op zonnige, droge, matig voedselarme en vaak kalkrijke plaatsen. Aangezien de planlocatie een voormalige schaatsbaan betreft is de grond te vochtig om een functionele groeiplaats te zijn. Derhalve is de soort uitgesloten van de planlocatie. Gedurende het veldbezoek zijn geen beschermde planten en/of sporen hiervan aangetroffen. Ter plaatse van de planlocatie is slechts sprake van inheemse of aangeplante kruiden zonder beschermde status. Enkele waargenomen soorten betreffen: braam, duizendblad, Engels raaigras, klimop en riet.
De schaatsbaan is volledig onverhard en bestaat hoofdzakelijk uit Engels raaigras. Het schoolterrein is volledig verhard. Op de muren van de bebouwing is geen (beschermde) muurvegetatie aangetroffen. Rondom de schaatsbaan staan verschillende bomen en struiken; eik, es, esdoorn, hazelaar en zwarte els. De beoogde ontwikkeling leidt niet tot aantasting van beschermde en/of kwetsbare vegetatie. Beschermde planten stellen over het algemeen specifieke eisen aan hun milieu, zoals kalkhoudende schrale grond of stikstofarme blauwe graslanden. Gelet op de functie, ligging en het gebruik van het perceel in relatie tot de habitatpreferentie van kwetsbare en zeldzame soorten wordt de aanwezigheid hiervan niet verwacht. Daarnaast zijn beschermde planten niet aangetroffen gedurende het veldbezoek, waarmee negatieve effecten ten aanzien van beschermde vaatplanten derhalve kunnen worden uitgesloten. Grondgebonden zoogdieren In de omgeving is onder andere de aanwezigheid van de volgende soorten vastgesteld: bever, boommarter, bosmuis, bruine rat, bunzing, das, dwergmuis, edelhert, egel, haas, hermelijn, konijn, mol, otter, ree, rode eekhoorn, rosse woelmuis, steenmarter, veldmuis, vos, wezel en wild zwijn (NDFF 2010-2020).
Voor de volgende soorten geldt dat deze beschermd zijn onder de Wet natuurbescherming en geen vrijstelling geldt in het kader van ruimtelijke ontwikkelingen: bever, boommarter, bunzing, das, edelhert, hermelijn, otter, rode eekhoorn, steenmarter, wezel en wild zwijn. Tijdens het veldbezoek zijn geen sporen aangetroffen van (beschermde) zoogdieren. Aangezien de planlocatie gelegen is aan de stedelijke zijde van de Gelderse dijk en er geen geschikt oppervlaktewater aanwezig is, zijn de bever en otter uitgesloten van de planlocatie. Marterachtigen (bunzing, hermelijn, steenmarter en wezel) hebben een voorkeur voor een kleinschalig park landschap met voldoende dekking en schuilgelegenheid. De planlocatie is gelegen aan de noordelijke grens van het stedelijk gebied van Hattem en bevat weinig groenstructuren die zowel dienst hebben als dekking en (mogelijk) verblijfplaatsen. Verder is er vanwege de stedelijke omgeving sprake van veel verstoring in de vorm van mensen en honden. Op de planlocatie zijn geen sporen gevonden dat marteraanwezigheid indiceert. Echter is niet uit te sluiten dat er incidenteel kleine marters op de schaatsbaan aanwezig zijn. De planlocatie is nauwkeurig en vlak dekkend onderzocht, echter zijn er geen sporen (uitwerpselen en/of vraatsporen) aangetroffen die indiceren dat de planlocatie onderdeel uitmaakt van essentieel leefgebied.
Derhalve worden er geen negatieve effecten verwacht ten gevolge van de beoogde ontwikkelingen. De das leeft in gebieden die bestaan uit een combinatie van diverse habitattypen. Vaak zijn dit zowel hooggelegen als laaggelegen gronden die op korte afstand van elkaar liggen, in meestal kleinschalige akker- en weidelandschappen met voldoende bosjes, houtwallen, singels en heggen. Dassen foerageren graag in (bemeste) graslanden en derhalve zou de schaatsbaan geschikt zijn. Echter is de planlocatie grenzend aan stedelijk gebied en is het rondom omheind
5
met harmonicagaas waardoor het niet toegankelijk is voor dassen. Dassen zijn derhalve uitgesloten van de planlocatie. De boommarter, het edelhert, de rode eekhoorn en het wild zwijn zijn soorten die hoofdzakelijk voorkomen in aaneengesloten bossen. Wegens ontbreken van functioneel leefgebied op de planlocatie zijn de soorten per definitie uitgesloten. Gelet op het gebruik van de locatie en de afwezigheid van gunstige migratieroutes in de directe omgeving van de locatie is het aannemelijk dat soorten van de Habitatrichtlijn en niet vrijgestelde Andere soorten niet op de locatie voorkomen. De planlocatie heeft enkel mogelijk een functie voor algemene soorten. Dit betreft met name egel, konijn, mol en veldmuis. Dergelijke soorten zijn dermate opportunistisch dat in de directe omgeving voldoende vergelijkbaar habitat aanwezig is waar ze zich al dan niet tijdelijk kunnen ophouden. Bovendien geldt voor dergelijke algemene soorten vrijstelling in het kader van ruimtelijke ontwikkelingen. Op en rondom de planlocatie zijn geen holen, nesten of sporen aangetroffen die duiden op de aanwezigheid van beschermde zoogdiersoorten die buiten de Verordening uitvoering Wet natuurbescherming van de provincie vallen (zie Wnb art 3.10). Effecten op beschermde zoogdieren zijn uitgesloten.
Vleermuizen In de omgeving is het voorkomen bekend van onder andere: gewone dwergvleermuis, laatvlieger, rosse vleermuis, ruige dwergvleermuis en watervleermuis (NDFF 2010-2020). Tijdens het veldbezoekzijn er geen sporen van vleermuizen aangetroffen. Onder de Wet natuurbescherming zijn alle in Nederland voorkomende vleermuizen als Habitatrichtlijnsoorten beschermd. Laanvormige bomenrijen, oude bomen met gaten en scheuren, (oude) gebouwen met kieren en spleten en/of structuurrijke groenelementen kunnen een functioneel onderdeel zijn van een vleermuishabitat (BIJ12 kennisdocument Gewone dwergvleermuis, 2017; Limpens et al., 1997; Dietz et al., 2011). Op de planlocatie zijn alle bomen geïnspecteerd op de aanwezigheid van boomholten welke kunnen dienen als rust- en/of verblijfplaats. Het te slopen schoolgebouw is nauwkeurig geïnspecteerd op de aan- dan wel afwezigheid van geschikte invliegopeningen. Alle gevels en daken van de betreffende bebouwing zijn gecontroleerd op eventuele openingen als open stootvoegen, kierende daklijsten, ontbrekende/scheefliggende pannen, ontbrekende specie en overige gevelafwerkingen die vleermuizen toegang kunnen verlenen tot een open dakruimte en/of spouwmuur waar ze een verblijfplaats zouden kunnen vinden.
Zo’n verblijfplaats moet voldoen aan een geschikt microklimaat, met een constante (lage) temperatuur, een hoge luchtvochtigheid en weinig invloed van weersomstandigheden. Bomen op de planlocatie zijn zeer jong en er zijn geen holten waargenomen. Verder voorzien de beoogde ontwikkelingen geen kapwerkzaamheden. Negatieve effecten ten aanzien van boom bewonende vleermuizen zijn uitgesloten. Het te saneren schoolgebouw is opgetrokken uit een gemetselde muur met spouw en met deels plat dak (bitumen) en deels zadeldak (dakpannen). De muren bevatten rondom open stootvoegen met toegang tot de spouw (figuur 4). De delen van het dak met dakpannen bevatten kierende kantpannen en nokvorst. Gebouw bewonende vleermuizen kunnen mogelijk een geschikte verblijfplaats vinden in het schoolgebouw. Middels aanvullend onderzoek dient vastgesteld te worden wat het gebouw voor functie heeft voor vleermuizen die in bebouwing leven, zoals gewone dwergvleermuis, laatvlieger en ruige dwergvleermuis. Het gebouw heeft geen potentie voor (massa)winterverblijfplaatsen aangezien er door de beperkte bouwmassa geen thermisch buffer aanwezig is.
6
Figuur 4
De Van Heemstraschool met rood omcirkeld open stootvoegen (L) en kierende kantpannen en nokvorst (R).
Buiten de mogelijkheid dat vleermuizen de planlocatie gebruiken als vaste rust- en/of verblijfplaats, bestaat de mogelijkheid dat vleermuizen de planlocatie gebruiken als foerageergebied en/of vliegroute. Op de planlocatie staan geen bomenlaan welke mogelijk foerageergebieden verbinden, derhalve is het niet aannemelijk dat de planlocatie een vliegroute bevat. De planlocatie bevat zeer beperkte opgaande begroeiing en heeft derhalve geen essentiële functie als foerageergebied. In de luwte van opgaande vegetatie of bebouwing kunnen vliegbewegingen en foerageeractiviteiten van vleermuizen plaatsvinden. Hierbij kan sprake zijn van tijdelijke verstoring van vleermuizen ten gevolge van werkzaamheden of lichtgebruik. Vleermuizen jagen op insecten waarbij ze opportunistisch gebruik maken van een groot netwerk aan jachtgebieden. De omvang en het gebruik van een gebied alsmede de jachttechniek en prooien verschillen per soort. Gedurende het foerageren verspreiden vleermuizen zich diffuus over het landschap waarbij veelal gebruik wordt gemaakt van bosranden, bomenlanen, oeverzones of andere structuurrijke zones. Vleermuizen kunnen verblind en daardoor gedesoriënteerd raken als gevolg van felle verlichting. Sterk verlichte locaties worden gemeden door vleermuizen. Tijdens en na de beoogde ontwikkeling dient bij voorkeur geen verlichting te worden toegepast.
Bij voorkeur de werkzaamheden uitvoeren tussen zonsopkomst en zonsondergang. Mocht verlichting noodzakelijk zijn wordt vleermuisvriendelijke verlichting geadviseerd. Amfibieën In de omgeving is de aanwezigheid bekend van bastaardkikker, bruine kikker, gewone pad, kleine watersalamander, poelkikker en rugstreeppad (NDFF 2010-2020). Voor de poelkikker geldt dat deze beschermd is onder de Wet natuurbescherming en geen vrijstelling geldt in het kader van ruimtelijke ontwikkelingen. Amfibieën leven in zowel een aquatisch (m.n. lente/zomer) als een terrestrisch (m.n. herfst/winter) habitat. Beide habitatonderdelen dienen op korte afstand van elkaar te liggen. Rondom het schoolgebouw is de planlocatie volledig verhard waardoor potentie voor de poelkikker in dit gedeelte vervalt. De schaatsbaan was ten tijde van het veldbezoek zeer nat en er stonden plassen op de schaatsbaan. Het veldbezoek is echter uitgevoerd in een zeer natte periode, gedurende droger weer staat de schaatsbaan droog. De sloot ten noorden van het woon- en zorgcomplex is diep, rijk aan vis (predatie), slecht uit te treden en bevat geen oevervegetatie. Gezien voorgenoemde argumenten is er geen sprake van functioneel leefgebied van de poelkikker op de planlocatie. Negatieve effecten op de poelkikker zijn derhalve uitgesloten.
De rugstreeppad is een pionierssoort die vooral voorkomt in zandige gebieden met vergraafbare grond. Aangezien de planlocatie een vaste kleigrond met dichte vegetatie betreft is er geen sprake van functioneel leefgebied voor de rugstreeppad. Echter dient rekening gehouden te worden dat er geen functioneel leefgebied ontstaat gedurende de ontwikkelingen. Het is niet uit te sluiten dat algemene soorten, zoals de bruine kikker en gewone pad, gedurende de terrestrische (herfst/winter) periode voorkomen binnen de planlocatie. Deze dieren vallen echter onder de vrijstelling voor ruimtelijke ontwikkelingen (zie Wet natuurbescherming). Negatieve effecten op beschermde amfibieën zijn derhalve uitgesloten.
7
Reptielen In de omgeving is de aanwezigheid bekend van hazelworm, levendbarende hagedis en zandhagedis(NDFF 2010-2020). Hazelwormen leven over het algemeen in open bossen, bosranden, heidegebieden, houtwallen en struwelen, steenachtige biotopen en tuinen. Aangezien de planlocatie een zeer open grasveld zonder enige vorm van dekking betreft is er geen functioneel leefgebied voor de soort aanwezig. De levendbarende hagedis komt voor in open bossen, ruige graslanden, in bermen van (spoor)wegen en in duinen. Het habitattype heide en hoogveen genieten echter de voorkeur. Op de planlocatie is niet voldoende dekking voor de soort. Verder vindt er te veel verstoring plaats in de vorm van mensen en honden. Derhalve is de soort uitgesloten van de planlocatie. De zandhagedis komt voor op zandgronden met voldoende dekkingsstructuren. Aangezien hier geen spraak van is op de planlocatie is de soort per definitie uitgesloten van de planlocatie. Reptielen worden niet verwacht op de planlocatie aangezien deze over het algemeen verbonden zijn aan structuurrijke en weinig verstoorde biotopen. Negatieve effecten op beschermde reptielen zijn derhalve uitgesloten. Vissen In de directe omgeving is het voorkomen van de grote modderkruiper bekend (NDFF: 20102020).
Aangezien er in de beoogde ontwikkelingen geen graaf- en/of dempwerkzaamheden plaats gaan vinden, zijn negatieve effecten ten aanzien van (beschermde) vissoorten per definitie uitgesloten. Insecten en andere ongewervelden In de omgeving is de aanwezigheid bekend van rivierrombout en sleedoornpage (NDFF 20102020). De rivierrombout komt uitsluitend voor op zanderige substraten langs grote rivieren. Derhalve is er geen sprake van functioneel leefgebied op de planlocatie. Negatieve effecten op de soort zijn uitgesloten. De sleedoornpage staat bekend als een weinig mobiele vlinder die zelden verder vliegt dan enkele honderden meters langs een bosrand of struweel. De waardplant is de sleedoorn en enkele Prunus-soorten. Op de planlocatie en binnen de invloedssfeer van de beoogde ontwikkelingen komen geen waardplanten van de sleedoornpage voor. Derhalve is er geen sprake van functioneel leefgebied van de soort. Negatieve effecten zijn derhalve uitgesloten. De planlocatie ligt buiten het verspreidingsgebied van de platte schijfhoren. Op de planlocatie zijn geen plantensoorten aangetroffen die specifiek voor een beschermde ongewervelde een waardplant vormen. Ook is er geen sprake van oud hout, zure vennetjes of andere specifieke omstandigheden die duiden op de mogelijke aanwezigheid van beschermde insecten of andere ongewervelden. Negatieve effecten op de soortgroep zijn uitgesloten.
Vogels Op de planlocatie en de directe omgeving hiervan zijn tijdens het veldbezoek de volgende soorten waargenomen: houtduif, merel en zwarte kraai. Vogels - Jaarrond beschermde nestlocaties (cat. 1 t/m 4) Gedurende het veldbezoek zijn geen nesten en/of sporen als braakballen, plukplaatsen, horsten, holen of uitwerpselen aangetroffen van soorten met een jaarrond beschermd leefgebied en/of nestlocatie. Er zijn geen nesten aangetroffen in de bomen op en rondom de planlocatie. De aanwezigheid van in bomen broedende soorten als buizerd, sperwer en ransuil kan uitgesloten worden. In de bebouwing zijn geen sporen van uilen met jaarrond beschermde nesten (kerkuil en steenuil) aangetroffen. Op de planlocatie is geen sprake van functioneel leefgebied van uilen en roofvogelsoorten. Grote gele kwikstaart broedt langs stromende watergangen in dichte vegetatie langs natuurlijke oevers of in kunstwerken als bruggen of stuwen. Voor deze soort is binnen de planlocatie geen functioneel leefgebied aanwezig. Huismussen nestelen in bebouwing, onder andere in de dakruimte van pannen daken, met in de omgeving foerageermogelijkheden in de vorm van jaarrond groene hagen. Het dak van het te saneren schoolgebouw bestaat deels uit een dakpannen zadeldak. Dit dak grenst aan het schoolplein en er zijn geen jaarrond groene hagen in de directe omgeving.
Verder ontbreken habitatseisen als badwater en zandbaden in de directe omgeving. Het ontbreken van
8
habitatseisen samen met de afwezigheid van nestmateriaal maakt dat de planlocatie ongeschikt is als leefgebied. Derhalve zijn nesten van de huismus uitgesloten van de planlocatie. De beoogde ontwikkeling leidt niet tot aantasting van groene delen en resulteert niet in afname van essentieel leefgebied. Van aantasting van functioneel leefgebied en nestlocaties van de huismus is derhalve geen sprake. De gierzwaluw leeft evenals de huismus in de directe omgeving van mensen en broedt tevens als koloniebroeder in gevels en onder (pannen)daken. De soort is vaak te vinden in woonwijken en is vrij zeldzaam in landelijk gebied. Het schoolgebouw bestaat uit één bouwlaag en is derhalve te laag om een goede uitvliegroute te bieden voor gierzwaluwen, aangezien de soort zich ongeveer 3 meter moet laten vallen om voldoende snelheid te verzamelen. Er zijn geen geschikte holtes of kieren waargenomen wat mogelijk nestgelegenheid biedt voor gierzwaluwen. Hierdoor kan de aanwezigheid van gierzwaluwnesten op de planlocatie uitgesloten worden. Van overtreding van verbodsbepalingen ten aanzien van jaarrond beschermde nestlocaties en essentiële habitatonderdelen is geen sprake.
Vogels - Algemene broedvogels en categorie 5 (beschermde nestlocatie gedurende broedperiode en bij ecologisch zwaarwegende redenen) De planlocatie voorziet in beperkt voedselaanbod en structuurrijke schuilgelegenheden voor algemene soorten. De struiken, bomen en bebouwing vormen voor algemene broedvogels zoals merel, duiven en kleine zangvogels geschikte nestlocaties. Gedurende het broedseizoen zijn de nesten en de functionele leefomgeving van voornoemde soorten beschermd. Het broedseizoen vangt aan onder bepaalde klimatologische omstandigheden en betreft indicatief de periode 15 maart t/m 15 juli. Ten aanzien van algemene broedvogels en categorie 5 soorten kunnen de werkzaamheden worden opgestart buiten het broedseizoen en/of na het ongeschikt maken van de planlocatie. Indien de beoogde werkzaamheden in het broedseizoen worden opgestart dient de locatie voorafgaand aan de werkzaamheden geïnspecteerd te worden door een ter zake deskundige.
Beoordeling (b) gebiedsbescherming De planlocatie maakt geen deel uit van een beschermd gebied en/of locatie betreffende: Natura 2000 en het Gelders Natuurnetwerk. Op een afstand van circa 15 m ligt het Natura 2000-gebied ‘Rijntakken’ (figuur 5). Op een afstand van circa 15 m ligt het Gelders Natuurnetwerk (figuur 6).
Figuur 5
9
De planlocatie ligt op een afstand van circa 15 m tot het Natura 2000-gebied ‘Rijntakken’ (bron: arcgis.com).
Figuur 6
De planlocatie ligt op een afstand van circa 15 m tot het Natuurnetwerk (bron: nationaal arcgis.com).
Ondanks dat de beoogde ontwikkeling buiten een beschermd gebied uitgevoerd wordt, kunnen er nog steeds effecten optreden. Ter inzage van mogelijk optredende effecten wordt verwezen naar de separaat opgestelde Voortoets. Ten aanzien van het Natuurnetwerk Nederland geldt dat externe werking geen toetsingskader is. Ten aanzien van het Gelders Natuurnetwerk geldt dat externe werking geen toetsingskader is. Natura 2000-gebied beoordeling Het dichtstbijzijnde Natura-2000 gebied ‘Rijntakken´ betreft zowel habitat- als vogelrichtlijn gebied. Vanwege de grootte van het gebied is een verdeling gemaakt tussen bescherming in het kader van habitat- en in het kader van vogelrichtlijn. Het dichtstbijzijnde gebied dat valt onder de habitatrichtlijn bescherming is gelegen op een afstand van ca. 2,1 km ten zuiden van de planlocatie. Verstoringseffecten als trilling, licht en geluid zijn derhalve per definitie uitgesloten voor habitatrichtlijnsoorten. De vogelrichtlijnbescherming bevindt zich op ca. 15 meter van de planlocatie. Het enige habitattype in de Rijntakken in een radius van 1 km van de planlocatie is Nat, matig voedselrijk grasland (Lgo8). De beoogde ontwikkelingen voorzien de realisatie van een woonzorgzone. Aangezien er buiten de begrenzing van het Natura 2000-gebied gerealiseerd wordt zijn verstoringsfactoren als oppervlakteverlies en versnippering per definitie uitgesloten.
Vanwege de aanwezigheid van een matig drukke weg (Geldersedijk) worden er geen verstoringen verwacht in de vorm van geluid, licht, optische en mechanische effecten. Mogelijk dat bij het heien er trilling effecten ontstaan voor het direct naastgelegen habitattype. Echter zijn er geen doelsoorten binnen het habitattype Nat, matig voedselrijk grasland (Lgo8) welke gevoelig zijn voor trilling effecten. Derhalve worden er geen negatieve effecten verwacht ten aanzien van het Natura 2000-gebied ‘Rijntakken’ in het kader van de beoogde ontwikkelingen. Een toename in stikstofdepositie kan een negatief effect sorteren op kwetsbare en gevoelige habitattypen. Blom Ecologie B.V. adviseert om projecten die kunnen leiden tot een toename van stikstofdepositie in kwetsbare habitattypen binnen Natura 2000-gebieden te beoordelen middels de AERIUS Calculator.
10
Beoordeling (c) houtopstanden In de beoogde ingreep zijn geen kapwerkzaamheden voorzien. Mochten er toch kapwerkzaamheden op de planlocatie plaatshebben, vallen deze onder type a (houtopstanden binnen de bij besluit van de gemeenteraad vastgestelde grenzen van de bebouwde kom). Het kappen/verwijderen van houtopstanden op de planlocatie is derhalve niet meldingsplichtig in het kader van de Wet natuurbescherming. Naast het landelijk en provinciaal beleid waar deze beoordeling op wordt getoetst hebben gemeenten hebben vaak een eigen beleid omtrent het kappen dan wel vellen van bomen en struiken. Dit is vaak opgenomen in een Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Gemeentelijke Verordeningen mogen niet strijdig zijn met landelijk/provinciaal beleid. Het is derhalve aanbevelingswaardig om in de voorbereidende fase de bepalingen in de APV af te stemmen met de gemeente om conflicterende situaties in een later stadium te voorkomen. Conclusies Samenvatting (a) Soortenbescherming Voor het saneren van het schoolgebouw dient aanvullend onderzoek uitgevoerd te worden naar vleermuizen. De planlocatie is verder mogelijk geschikt leefgebied voor algemene zoogdieren, foeragerende vleermuizen, amfibieën, insecten en broedvogels welke niet beschermd zijn (behoudens de Algemene zorgplicht) onder de Wet natuurbescherming.
(b) Gebiedsbescherming De planlocatie maakt geen onderdeel uit van een Natura 2000-gebied of het Gelders Natuurnetwerk. Ten aanzien van mogelijke externe effecten op het nabijgelegen Natura 2000gebied wordt een Voortoets opgesteld. (c) Houtopstanden Op de planlocatie zijn geen houtopstanden aanwezig waarvoor bij kap een meldingsplicht geldt in het kader van de Wet natuurbescherming.
+
-
-
-
-
+/-
-
-
n
n
n
n
+
-
n
n
Geschikt habitat Habitatrichtlijnsoort
-
-
Geschikt habitat Andere soort
-
+/-
Soortspecifiek onderzoek noodzakelijk
n
n
Gebiedsbescherming
afstand
effecten
nader onderzoek
Natura 2000
15 m
mogelijk
Voortoets
Gelders Natuurnetwerk
15 m
geen
n.v.t.
Houtopstanden
aanwezig
kap
melding
Struiken
ja
nee
n.v.t.
Bomen
ja
nee
n.v.t.
j
-
broedvogels (j)
Geschikt habitat Vogelrichtlijnsoort
broedvogels (a)
vissen
reptielen
amfibieën
insecten en ongewervelden
Soortenbescherming - = ongeschikt + = geschikt n (nee)/ j (ja)/ m (maatregelen)
vaatplanten
Legenda
vleermuizen
Overzicht van de functie van het plangebied voor flora en fauna en ook de verwachtte effecten naar aanleiding van de beoogde ingrepen en de eventueel daarop te nemen vervolgstap. (a) algemene broedvogel en cat. 5 soorten, (j) jaarrond beschermde nesten, cat. 1 t/m 4 soorten.
grondgebonden zoogdieren
Tabel 2
Uitvoerbaarheid Voorafgaand aan de saneringswerkzaamheden dient met aanvullend onderzoek te worden vastgesteld of het schoolgebouw een relevante functie heeft voor gebouw bewonende vleermuizen. Mogelijk dient in het verlengde hiervan een ontheffing te worden aangevraagd.
11
Tijdens de uitvoering van de werkzaamheden dient rekening te worden gehouden met de (mogelijke) aanwezigheid van foeragerende vleermuizen en algemene broedvogels. Voor deze soorten dienen maatregelen te worden getroffen om effecten te voorkomen. Gezien het voorgaande onderzoek is er geen reden om aan te nemen dat eventueel benodigde ontheffingen, mits de juiste maatregelen worden getroffen en een wettelijk belang kan worden aangevoerd, niet verkregen zouden kunnen worden. Conclusie De beoogde ontwikkeling leidt, mits het aanvullend onderzoek vleermuisverblijfplaatsen uitsluit of er een ontheffing verleend wordt, enkele algemene maatregelen worden getroffen ten aanzien van de Algemene zorgplicht en algemene broedvogels, niet tot overtreding van de Wet natuurbescherming. De conclusie is dan ook dat de ontwikkeling van de Woonzorgzone aan de Geldersedijk te Hattem uitvoerbaar is zoals bepaald in de Wro (art. 3.1.6 Bro). Vervolgstappen • Voor de beoogde ontwikkeling dient aanvullend onderzoek naar vleermuizen uitgevoerd te worden. Een aanvullend onderzoek naar vleermuizen wordt uitgevoerd middels vijf gerichte veldbezoeken in de periode 15 april t/m 30 september. De planlocatie heeft potentie voor zomer-, kraam- en paarverblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis, laatvlieger en ruige dwergvleermuis.
• Externe effecten ten aanzien van nabij gelegen Natura 2000-gebieden worden behandeld in de separaat opgestelde Voortoets. Te treffen maatregelen • Tijdens de werkzaamheden moet voorzichtig worden gehandeld met alle voorkomende flora en fauna (Algemene zorgplicht). • Wanneer ondanks zorgvuldig handelen, onderzoek en advies schade lijkt te ontstaan voor beschermde flora en fauna, dient direct contact opgenomen te worden met een ter zake deskundige. • Alle aanwezige vegetatie of bodemmateriaal (takken, stronken) gefaseerd verwijderen. Dit om bodembewonende dieren de kans te bieden in de nabijgelegen omgeving een ander leefgebied te benutten. • Er wordt gelegenheid gegeven aan dieren, die tijdens de werkzaamheden worden gevonden, te vluchten of zich te verplaatsen naar een schuilplaats buiten het bereik van de werkzaamheden. • De planlocatie tijdens de werkzaamheden en in de nieuwe situatie bij voorkeur niet verlichten en in de periode april-oktober de werkzaamheden tussen zonsopgang en zonsondergang uitvoeren (buiten schemerperiodes). Mocht verlichting noodzakelijk zijn hierbij een vleermuisvriendelijke verlichtingswijze toepassen (amberkleurig licht, lichtbundel nederwaarts richten, toepassen geconvergeerde lichtbundel). • De werkzaamheden opstarten/uitvoeren buiten het broedseizoen van vogels (medio maart t/m medio juli).
Als de werkzaamheden in het broedseizoen worden uitgevoerd dient voor de aanvang door een ter zake deskundig gecontroleerd te worden of er broedvogels aanwezig zijn. E.e.a. op aanwijzing van deskundige. Als dit niet mogelijk is dienen de potentiële nestlocaties buiten het broedseizoen ongeschikt gemaakt te worden.
Literatuur BIJ12, 2017. Kennisdocument Gewone dwergvleermuis Pipistrellus pipistrellus, versie 1.0. Publicatie: BIJ12, Utrecht. BIJ12, 2017. Kennisdocument Huismus Passer domesticus, versie 1.0. Publicatie: BIJ12, Utrecht. Broekhuizen, S., K. Spoelstra, J.B.M. Thissen, K.J. Canters & J.C. Buys (redactie) 2016. Atlas van de Nederlandse zoogdieren. – Natuur van Nederland 12. Naturalis Biodiversity Center & EIS Kenniscentrum Insecten en andere ongewervelden, Leiden. Creemers, R.C.M & J.J.C.W. van Delft (RAVON) (redactie), 2009. De amfibieën en reptielen van Nederland. -Nederlandse fauna 9. Nationaal Natuurhistorisch Museum Naturalis, European Invertebrate Survey - Nederland, Leiden. Diepenbeek, A., 1999. Veldgids Diersporen. KNNV Uitgeverij 5e druk 2015, Zeist.
12
Dietz, C., O. von Helversen, D. Nill & P.H.C. Lina, 2011. Vleermuizen: alle soorten van Europa en Noordwest-Afrika: biologie, kenmerken en bedreigingen. Tirion Natuur, Utrecht. Limpens, H., K. Mostert & W. Bongers, 1997. Atlas van de Nederlandse vleermuizen. Onderzoek naar verspreiding en ecologie. KNNV Uitgeverij, Utrecht. Geraadpleegde websites www.arcgis.com www.bij12.nl www.gederland.maps.arcgis.com www.natura2000.eea.europa.eu www.ndff.nl www.ruimtelijkeplannen.nl www.vleermuisprotocol.nl
13
We hopen u met deze rapportage voldoende te hebben geïnformeerd. Mochten er desondanks vragen zijn kunt u vrijblijvend contact opnemen. Met vriendelijke groet,
Blom Ecologie B.V., M.A. Brinkbaumer Auteur
Blom Ecologie B.V., ir. T.W.D. Schrader Collegiale toets
Bijlage 1 Fotografische impressie Bijlage 2 Vervolgstappen Wet natuurbescherming
© BLOM ECOLOGIE B.V. ZANDWEG 46A - 4181 PM WAARDENBURG Niets uit deze rapportage mag zonder schriftelijke toestemming van de opdrachtgever en Blom Ecologie B.V. worden gebruikt door derden. Onder gebruik worden alle vormen van kopie, openbaarmaking en elke andere toepassing begrepen. Deze rapportage mag alleen gebruikt worden voor het doel waarvoor het is samengesteld. Blom Ecologie B.V. is niet aansprakelijk voor schade die voortkomt uit toepassing van de resultaten van werkzaamheden en/of gegevens verkregen van Blom Ecologie B.V.
14
Bijlage 1 Fotografische impressie
15
Figuur 1
De schaatsbaan met tijdelijke plassen vanwege de zeer natte weersomstandigheden.
Figuur 2
De Van Heemstraschool opgetrokken uit gemetselde muren en zadeldak.
16
Figuur 3
Open stootvoegen in de gevel van de Van Heemstraschool.
Figuur 4
De schaatsbaan is volledig omheind en bevat geen opgaande begroeiing.
Bijlage 2 Vervolgstappen Wet natuurbescherming Als uit het oriënterend onderzoek is gebleken dat effecten op beschermde soorten naar aanleiding van de beoogde ingreep niet uitgesloten zijn, dient een vervolgonderzoek te worden uitgevoerd. Uit dit vervolgonderzoek blijkt of desbetreffende soort aanwezig is en welke functie de planlocatie al dan niet heeft voor de soort. Met onderstaand stappenplan, overgenomen uit ‘Soortenbescherming bij ruimtelijke ingrepen’ van het Ministerie van Economische Zaken, wordt inzichtelijk gemaakt welke consequenties dit heeft voor het project.
17
Stap 4b. Is er sprake van een wettelijk belang? Vogelrichtlijnsoort In het kader van de Vogelrichtlijn zijn een aantal belangen waarvoor een ontheffing kan worden aangevraagd. De beoogde ingreep/ontwikkeling dient een dergelijk belang te dienen (Schema 4b ja/nee). De belangen zijn onderstaand weergeven (conform Wet natuurbescherming art. 3.3, lid 4b).
Habitatrichtlijnsoort In het kader van de Habitatrichtlijn zijn een aantal belangen waarvoor een ontheffing kan worden aangevraagd. De beoogde ingreep/ontwikkeling dient een dergelijk belang te dienen (Schema 4b ja/nee). De belangen zijn onderstaand weergeven (conform Wet natuurbescherming art. 3.8, lid 5b).
18
Andere soort Ten aanzien van Andere soorten zijn een aantal belangen waarvoor een ontheffing kan worden aangevraagd. De beoogde ingreep/ontwikkeling dient een dergelijk belang te dienen (Schema 4b ja/nee). De belangen zijn onderstaand weergeven (conform Wet natuurbescherming art. 3.10, lid 2).
19