Bijlage 1 bij brief Boni en AH Lidl_281021.pdf
Tekst van het document
MEMO LIDL HATTEM REACTIE OP OPLEGNOTITIE STEC 28 OKTOBER 2021
MEMO LIDL HATTEM REACTIE OP OPLEGNOTITIE STEC 28 OKTOBER 2021
Status: definitief Datum: 28 oktober 2021 Een product van: Bureau Stedelijke Planning bv Silodam 1E 1013 AL Amsterdam 020 - 625 42 67 www.stedplan.nl amsterdam@stedplan.nl Team Winkelen Dr. Aart Jan van Duren Floor Planken MSc Voor meer informatie: Dr. Aart Jan van Duren, ajvd@stedplan.nl
In opdracht van: Boni Supermarkten en Albert Heijn Vosselman
De in dit document verstrekte informatie mag uitsluitend worden gebruikt in het kader van de opdracht waarvoor deze is opgesteld. Elk ander gebruik behoeft de voorafgaande schriftelijke toestemming van Bureau Stedelijke Planning BV©. Projectnummer: 20210313 Referentie: Hattem-Lidl
INHOUDSOPGAVE
INLEIDING 1
7
REACTIE MEMO STEC LADDER LIDL HATTEM ...................................................... 8
INLEIDING
7
INLEIDING
Supermarkt Lidl heeft in Hattem het voornemen een winkel te openen aan de Populierenlaan. De locatie bevindt zich op een industrieterrein. Stec heeft in oktober 2018 een update gemaakt van het distributieplanologisch onderzoek (DPO) dat al was uitgevoerd door diverse onderzoeksbureaus. Deze update was nodig omdat zich nieuwe ontwikkelingen hadden voorgedaan en er recentere cijfers beschikbaar waren. Hierna heeft Stec ook de toets aan de Ladder voor Duurzame Verstedelijking opgesteld voor het initiatief van Lidl (7 november 2018). AKD advocaten ageert namens haar cliënten, Boni supermarkten en Albert Heijnondernemer Vosselman, tegen het voornemen van Lidl. AKD advocaten heeft destijds namens haar cliënten aan Bureau Stedelijke Planning gevraagd een reactie te formuleren op het onderzoek van Stec. Bureau Stedelijke Planning heeft hier in augustus 2020 op gereageerd. Naar aanleiding van deze reactie en nieuw gepubliceerde cijfers heeft Stec in oktober 2020 een oplegnotitie opgesteld voor de rapportage ‘Ladder Lidl Hattem’. In deze oplegnotitie is opnieuw gekeken naar het distributieplanologisch onderzoek van 2018 aan de hand van de toen beschikbare cijfers. Daarnaast wordt in de notitie ook gereageerd op de zienswijzen die Bureau Stedelijke Planning in augustus 2020 heeft opgesteld.
Naar aanleiding van deze notitie heeft AKD advocaten namens haar cliënten aan Bureau Stedelijke Planning gevraagd om een reactie te formuleren op hetgeen Stec naar voren heeft gebracht. De uitkomsten hiervan worden gepresenteerd in voorliggende memo.
8
REACTIE MEMO STEC LADDER LIDL HATTEM
1 REACTIE MEMO STEC LADDER LIDL HATTEM
Stec heeft in 2018 een Laddertoets opgesteld voor een vestiging van Lidl in Hattem. In augustus 2020 heeft Bureau Stedelijke Planning op deze Ladder gereageerd. In oktober 2020 heeft Stec een oplegmemo opgesteld op de bestaande Laddertoets. Deze memo bevat een herziening van het in 2018 opgestelde DPO en een tegenreactie op de reactie van Bureau Stedelijke Planning. In onderstaande tabel is een overzicht van de verschillende reacties zichtbaar met daarbij een tegenreactie van Bureau Stedelijke Planning. De elementen waarop gereageerd is zijn: 1. Het winkelvloeroppervlak van de nieuwe Lidl. 2. Het winkelvloeroppervlak van Albert Heijn. 3. De gerealiseerde binding- en toevloeiingscijfers. 4. De ambities ten aanzien van koopkrachtbinding en koopkrachttoevloeiing als gevolg van de komst van Lidl. 5. De vloerproductiviteit van het supermarktaanbod. 6. De formule-ontwikkeling van Lidl. 7. Concurrerende ontwikkelingen in de omgeving. 8. De ruimtelijke effecten van de komst van Lidl. 9. De meerwaarde van vestiging van Lidl in of bij het kernwinkelgebied van Hattem. 10. Het effect op de leegstand. 11. De invloed van online bestedingen. Concluderend kunnen we het volgende stellen: • De reactie van Stec op onze bemerkingen op de Laddertoets van 2018 is niet overtuigend. Er is door Stec teveel aan doelredenering gedaan, zonder met en objectieve blik naar de casus te hebben gekeken.
• De uitkomst van de distributieve berekening door Stec is zelfs met de correcties en afslagen die Stec ten faveure van het initiatief hanteert volstrekt niet voldoende om het initiatief te onderbouwen. Stec schetst in 2029 slechts 681 m2 wvo ruimte, ondanks alle kunstgrepen die Stec hiervoor heeft moeten hanteren. Kunstgrepen op het gebied van koopkrachtbinding, koopkrachttoevloeiing, de omvang van het initiatief, de vloerproductiviteit, kunstgrepen die ook nog eens anders zijn dan de kunstgrepen die in 2018 werden gehanteerd. Dit is op zijn best als weinig consistent te beschouwen. Zonder die kunstgrepen verdampt een groot deel van die niet-reële marktruimte. • (Los van het bovenstaande) gaat Stec veel te gemakkelijk voorbij aan het feit dat met de ontwikkeling van een derde, solitaire supermarktlocatie de
REACTIE MEMO STEC LADDER LIDL HATTEM
kans tot clustering (en daarmee versterking van de structuur) voorgoed tot het verleden behoort.
Ter toelichting staven we dit met de volgende overzichtstabel.
9
10
1.
REACTIE MEMO STEC LADDER LIDL HATTEM
REACTIE BSP (2020)
REACTIE STEC (2020)
REACTIE BSP (2021)
De vestiging van Lidl wordt groter (1.404 m2 wvo)
Het bruto vloeroppervlak van de beoogde Lidl bedraagt zo’n 2.050
De winkelvloeroppervlakte van Lidl gemeten
dan door Stec wordt aangenomen (1.287 m2 wvo).
m2. Het winkelvloeroppervlak bedraagt zo’n 1.285 m2 wvo (bron:
volgens de normering zoals gebruikelijk is, is
Lidl). Hiermee is sprake van een representatieve invulling. Om een
1.404 m2 Het verschil zit hem onder meer in de
lage prijs te kunnen bieden zijn de nieuwe filialen van Lidl zo
door hen aangeduide entreekoffer en het voor de
ontworpen dat in het magazijn grote voorraden kunnen worden
consument toegankelijke deel van de bake-off
opgeslagen. Hierdoor zijn minder (vracht)verkeersbewegingen
afdeling.
nodig. Ook werkt Lidl in het magazijn met pallets en pompwagens. Om deze goed en snel te kunnen gebruiken is een relatief groot magazijnoppervlakte nodig. Voor Lidl bestaat er dus geen aanleiding het winkelvloeroppervlak verder te maximeren. Het winkelvloeroppervlak bedraagt 1.285 m2 wvo. 2.
Albert Heijn heeft een oppervlakte van 1.639 m2 wvo Volgens Locatus bedroeg het oppervlak van de Albert Heijn in 2018 in plaats van 1.523 m2 wvo.
Deze correctie is terecht verwerkt.
1.523 m2 wvo. Momenteel bedraagt het oppervlak van de Albert Heijn 1.743 m2 wvo (+220 m2 wvo), zo blijkt uit cijfers van Locatus (oktober 2020). Het totale supermarktaanbod in Hattem komt daarmee uit op zo’n 3.009 m2 wvo. Hiermee is ook gerekend in het geactualiseerde DPO.
3.
Uit het Koopstromenonderzoek Oost-Nederland 2019 In het geactualiseerde DPO is gerekend met koopstromen die zijn
Stec heeft in zijn notitie voor wat betreft de
blijkt dat de koopkrachtbinding 79% is en de
gebaseerd op het Koopstromenonderzoek Oost-Nederland 2019. In
huidige koopkrachtbinding terecht de meest
toevloeiing 17%. Per saldo is er zowel in 2015 als in
2018 waren deze cijfers niet beschikbaar. Voor 2020 is gerekend met actuele (gemeten) cijfers uit het KSO Oost-
2019 sprake van een bescheiden koopkrachtlek (4%)
een koopkrachtbinding van 79% (gelijk aan KSO). Voor de
Nederland 2019 overgenomen. Voor de
in Hattem: er vloeien in de dagelijkse sector meer
koopkrachttoevloeiing is gerekend met 18% (+1%-punt hoger dan
koopkrachttoevloeiing gaat Stec niet uit van de
bestedingen af dan er toevloeien.
KSO). Stec heeft de toevloeiing onder andere afgezwakt ten opzichte 17% die in hetzelfde KSO is gemeten, maar verhoogt dit naar 18%, verwijzend naar invloed
REACTIE MEMO STEC LADDER LIDL HATTEM
11
van 2018 als gevolg van aanbodontwikkelingen in Wezep en
van toeristisch-recreatieve bestedingen die in het
Wapenveld.
KSO onderbelicht zouden zijn. Dit voelt als een willekeurige en oncontroleerbare ingreep die ook weinig effect heeft op de uitkomst van de distributieve berekening: +35 m2 wvo. De invloed van 1 procentpunt aanpassing van de toevloeiing op de uitkomst van de distributieve berekening is ook met de door Stec veronderstelde groei van de koopkrachtbinding (zie 4.) weliswaar meer dan evenredig groter, maar nog steeds van betrekkelijk weinig waarde op de uitkomst van de distributieve som. Concluderend kunnen we stellen dat ook met het zoeken naar de maximale reikwijdte van de distributieve berekening (maximale groei aantal inwoners, een groei van de koopkrachtbinding met maar liefst 11%-punt, een willekeurig gekozen groei van de koopkrachttoevloeiing en een lagere vloerproductiviteit) de uitkomst van de distributieve berekening nog steeds volstrekt onvoldoende is om toevoeging van Lidl aan het supermarktaanbod in Hattem te motiveren.
4.
Een toename van de koopkrachtbinding tot 90% en
Met de toevoeging van Lidl ontstaat een compleet en complementair Wij blijven van mening dat een
van de toevloeiing tot 25% is volstrekt onrealistisch
supermarktaanbod in Hattem. Inwoners van Hattem hebben, na
gezien de ligging van Hattem en het concurrerende
realisatie van Lidl, weinig tot geen reden meer om buiten de
koopkrachtsurplus van 8% (binding + toevloeiing
12
REACTIE MEMO STEC LADDER LIDL HATTEM
aanbod in de omgeving. Het huidige koopkrachtlek
gemeente boodschappen te doen. De koopkracht die nu afvloeit
= 108%) een onverantwoord groot surplus is voor
(4%) slaat met de aanname van Stec om in een fors
naar Wezep en Wapenveld (en Zwolle) zal deels in Hattem zelf
een kern als Hattem, die:
surplus (+15%). Dit is irreëel en wordt bevestigd door
besteed gaan worden. Een koopkrachtbinding van 90% in 2029
a)
Onder de rook ligt van de grote stad;
een benchmark met vergelijkbare gemeenten in het
vinden wij daarom reëel. De benchmark in het KSO met
b)
Geen natuurlijk achterland heeft;
KSO. Alleen enkele grotere grensplaatsen als
vergelijkbare gemeenten laat eenzelfde beeld zien. In deze
c)
Omgeven wordt door kernen van
Winterswijk of Coevorden kennen een dergelijk
gemeenten is de gemiddelde koopkrachtbinding 86%.
minimaal gelijke omvang en functie
surplus, vooral veroorzaakt door de Duitse consument.
(Wezep, Heerde, Elburg). Bovendien zien we in nabijgelegen kernen (van een vergelijkbare
Stec heeft weliswaar het surplus verlaagd van
omvang) een groter supermarktaanbod. Het bestaande
+15% naar +8%, verwijzend naar de recente
supermarktaanbod in deze kernen is vergelijkbaar met het aanbod
aanbodversterking in Wapenveld en Wezep, maar
in Hattem, na realisatie van Lidl. Alle kernen beschikken over een
gaat met de verwijzing naar de benchmark
hard discounter (Lidl/Aldi), een A-merk discounter (Boni) en
voorbij aan het feit dat:
fullservice supermarkt (Jumbo/Plus). De koopkrachtbinding ligt in
a)
Hattem zich met ca. 12.000 inwoners aan
deze kernen rond de 85-90%. Daarmee blijkt dat zowel de
de onderkant van de benchmarkklasse
koopkrachtbinding van 90% als het toekomstige supermarktaanbod
bevindt (10-20.000 inwoners) en de
reëel is voor een kern als Hattem.
gemiddeld koopkrachtbinding in de klasse daaronder (5-10.000 inwoners)
Omdat de bestedingen van toeristen in het nieuwe koopstromenonderzoek relatief laag zijn ingeschat (circa €
maar 80% bedraagt; b)
De koopkrachttoevloeiing in de categorie
300.000), vinden we het reëel om ervan uit te gaan dat de
10-20.000 inwoners bovendien sterk
koopkrachttoevloeiing 1%-punt hoger ligt dan waar in het KSO
wordt beïnvloed door de aard van de
van wordt uitgegaan. Hierbij hebben we gekeken naar het aantal
kern. Kortgezegd realiseren echte
overnachtingen in Hattem (op basis van cijfers aangaande
centrumkernen (naast het genoemde
toeristenbelasting), de sterke dagrecreatieve attractie van de
Coevorden ook kernen als Beilen,
Vestingstad Hattem en de gemiddelde bestedingen van toeristen
Denekamp, Elburg, Hardenberg,
en dagrecreanten.
Ommen, Raalte, Steenwijk en ook
REACTIE MEMO STEC LADDER LIDL HATTEM
13
Wezep) een toevloeiing van 25% of meer. Ook kernen die een naastgelegen woonkern zonder veel dagelijks aanbod kennen (zoals Ulft of Staphorst) hebben een hoge toevloeiing. Beide genoemde type kernen kennen dan ook een hoog surplus (vaak 15% of meer). Hattem heeft meer verwantschap met andere kernen zonder natuurlijk ommeland en/of onder de rook van een grote(re) stad, zoals IJsselmuiden en Genemuiden. In dit soort kernen wordt een surplus van 8% niet gehaald. Ondanks deze kunstgrepen blijft de uitkomst van de distributieve berekening door Stec voor de supermarktsector nog steeds volstrekt onvoldoende om toevoeging van Lidl aan het supermarktaanbod in Lidl te motiveren. Ook de Stec-berekening voor de dagelijkse sector als geheel levert met deze irreële aannames niet voldoende distributieve ruimte op om het Lidlinitiatief te kunnen motiveren. Daarbij komt dat Stec in zijn motivering van de binding en toevloeiing voor Hattem voorbijgaat aan het feit dat zich in Wezep op de voormalige
14
REACTIE MEMO STEC LADDER LIDL HATTEM
locatie van Welkoop mogelijk een Albert Heijnsupermarkt gaat vestigen. 5.
De gemiddelde vloerproductiviteit is afkomstig uit de In het rapport ‘omzetkengetallen 2019’ is opgenomen dat gebruik
De verwijzingen die Stec doet naar de NVM-
“omzetkengetallen” opgesteld door de verzamelde
gemaakt dient te worden van het 5-jaarsgemiddelde van de
publicatie en Fundagegevens gaan volstrekt voor
onderzoeksbureaus (waaronder Stec) als
winkelomzet. In dit rapport staat ook dat het 5 jarig gemiddelde niet bij aan het feit dat de huurprijzen voor
uitgangspunt bij eenduidig ruimtelijk economisch
per definitie de norm is voor goed functioneren. Een correctie op
supermarkten veel minder variëren dan die van
onderzoek. Het aanpassen van de vloerproductiviteit
deze norm, naar aanleiding van regionale invloeden, kan wenselijk
overig winkelaanbod (zeker niet-dagelijks). Er zijn
dat door Stec wordt gedaan lijkt een
zijn.
wel degelijk regionale verschillen, maar de
gelegenheidsargument om tot een gewenste uitkomst te kunnen komen.
variatie is veel minder groot dan Stec suggereert In bovenstaand memo is vloerproductiviteit met zo’n 3% verlaagd.
op grond van zijn verwijzingen (zie bijvoorbeeld
Dit is gedaan omdat de huurprijzen in Hattem lager liggen dan
het Handboek van SuperVastgoed Makelaardij uit
gemiddeld in Nederland. In Nederland wordt er gemiddeld € 160 per 2020). De keuze van Stec om een afslag te doen m2 winkelruimte gevraagd (NVM, Commercieel Vastgoed 2020). In
op de vloerproductiviteit met 3% is net als de
Hattem ligt de huurprijs voor winkelruimte (in het centrum) op
keuze van 1% aandeel toeristische bestedingen
gemiddeld zo’n € 145 per m2 (Funda in Business, oktober 2020). Ook willekeurig en oncontroleerbaar. in omliggende kernen constateren we lagere huurprijzen. In Wezep ligt deze bijvoorbeeld op € 130 per m2. Vergelijken we deze huurprijzen met de prijzen in bijvoorbeeld Winkelcentrum Zwolle, dan zien we duidelijke verschillen. Hier ligt de gemiddelde huurprijs op zo’n € 260 per m2. Er bestaan dus sterke regionale verschillen. Omdat de huurprijzen in Hattem zo’n 10% onder het landelijk gemiddelde liggen is een correctie van de benodigde vloerproductiviteit wenselijk. Omdat we verwachten dat het verschil in huurprijs voor dagelijkse winkelmeters minder groot is dan 10%
REACTIE MEMO STEC LADDER LIDL HATTEM
15
en omdat hierover beperkte data beschikbaar is, hebben we een conservatieve afslag van zo’n 3% gehanteerd. 6.
Lidl beweegt zich meer en meer van hard discounter
Stec is het oneens met de stelling dat Lidl en Boni naar elkaar
Wij hebben niet willen beweren dat Boni en Lidl
naar soft discounter en beweegt zich daarmee naar
bewegen. Er bestaan wel degelijk verschillen tussen Lidl en Boni.
qua formule vergelijkbaar zijn, maar wel dat Lidl
het segment waarin ook Boni opereert.
Boni is een A-merken discounter. Zij verkopen (vooral) A-merken
zich in de loop van de jaren beweegt naar een A-
voor een relatief lage prijs. Hierdoor wordt Boni door inwoners van
merken discounter als Boni. De groei van het
Hattem gezien als een primaire supermarkt (eerste keuze,
winkelvloeroppervlak, de groei van het
supermarkt waar consument het meest/vaakst boodschappen doet).
versassortiment, de introductie van A-merken en
Lidl verkoopt niet of nauwelijks A-merken. Zij verkopen vooral
de grote bakkerij-afdeling van Lidl zijn daarvoor
private label artikelen. Hierdoor wordt Lidl het vaakst als secundaire indicaties. of tertiaire supermarkt bezocht (tweede of derde keus). Daarbij komt dat het in de planologie gaat om de bestemming supermarkt en dat de precieze formule-invulling niet de grondslag kan zijn van de keuze tussen medewerking of geen medewerking. De recente overnames van Emté door Jumbo en die van Deen door Albert Heijn, Dekamarkt en Vomar laten zien dat de juridischplanologische bestemming bestendiger is dan de formule. 7.
De (inmiddels) gerealiseerde uitbreiding van Aldi
In het geactualiseerde DPO wordt hier rekening mee gehouden. De
Het door Stec aanzienlijk afgezwakte
Wapenveld alsmede de voorgenomen forse
verwachte toevloeiing is afgezwakt en richting 2029 gelijk
toevloeiingspercentage laat zien dat de
uitbreiding van Lidl in Wezep zijn niet meegenomen. gehouden. Doordat ook Wapenveld en Wezep hun
oorspronkelijke distributieve berekening wankel
supermarktaanbod versterken hebben consumenten uit deze kernen was. Het laat ook zien dat er met de huidige minder reden om in Hattem boodschappen te doen. Hierdoor
aannames door Stec letterlijk gezien te weinig
16
REACTIE MEMO STEC LADDER LIDL HATTEM
rekenen we voor de komende tien jaar met een gelijkblijvende
draagvlak is om de ontwikkeling distributief
koopkrachttoevloeiing.
mogelijk te maken. Stec zal bovendien mogelijk binding en toevloeiing wederom moeten corrigeren wanneer zich in Wezep, op de voormalige locatie van Welkoop, een Albert Heijn-supermarkt gaat vestigen. Dit zal het distributieve gat tussen het initiatief en de distributieve ruimte alleen maar groter maken. De aanzienlijke toevloeiing vanuit Wezep naar Albert Heijn in Hattem gaat dan grotendeels verloren. Iets dat een zeer substantiële impact zal hebben op de (nu al) weinig rooskleurige uitkomst van de distributieve berekening.
8.
De argumenten die Stec hanteert voor zijn stelling
Stec erkent dat het centrum van Hattem de belangrijkste
De reactie van Stec is uitgebreid, maar weinig
dat de ruimtelijke effecten van de komst van Lidl
aankooplocatie is voor niet-dagelijkse aankopen. Daarnaast vinden
overtuigend. Door erop te hameren dat de Boni-
beperkt zijn zijn buitengewoon zwak, alleen al
in het centrum van Hattem ook dagelijkse aankopen plaats, echter
supermarkt niet in het centrum gevestigd is,
omdat Stec grotendeels voorbijgaat aan de effecten
niet bij supermarkten (er is immers geen supermarkt gelegen in het
maar er net buiten, en door de uitdrukkelijke
op de ruimtelijke structuur en de belangrijke positie
centrum van Hattem), maar bij de drogist en/of speciaalzaken.
verwijzing naar het DTNP-rapport over de relatie
van het centrum daarin.
afstand-combinatiebezoek doet Stec feitelijk of de Supermarkten kunnen hierin een belangrijke rol spelen. Zij zorgen
huidige Boni geen meerwaarde heeft voor het
de hele week door voor passantenstromen en kunnen heirdoor
(functioneren van het) centrum van Hattem. Dit
bijdragen aan het behoud van een gevarieerd dagelijks én niet-
is veel te abstract en daarmee ondeugdelijk
dagelijks winkelaanbod. Belangrijke voorwaarde hiervoor is wel dat
beredeneerd. Het onderzoek van DTNP benadrukt
de onderlinge afstand tussen de supermarkt en het overige aanbod
het belang van supermarkten als levensader voor
REACTIE MEMO STEC LADDER LIDL HATTEM
17
niet te groot mag zijn. Hoe groter de afstand tussen de ingang van
aanvullend (dagelijks) aanbod. Het is evident dat
de supermarkt en overige winkels, hoe lager het aandeel van de
er in een ideale wereld een betere ruimtelijk-
supermarktbezoekers dat ook nog een of meer andere winkels of
functionele relatie zou kunnen zijn tussen de
voorzieningen bezoekt (DTNP, 2016). Bij een afstand van 40 meter
Boni en het centrum. Met een korte afstand, met
tot de eerste vijf winkels ligt het combinatiebezoek boven de 50%.
een betere zichtrelatie, etc. Dat is echter niet
Het combinatiebezoek daalt snel als de onderlinge afstand groter
hetzelfde als dat Boni geen toegevoegde waarde
wordt. Bij een afstand tussen 80 en 120 meter daalt het
zou hebben voor het centrum van Hattem. Die is
combinatiebezoek tot circa 35%.
er wel degelijk, gelegen op de rand van de vesting en met een parkeerterrein dat ook als bronpunt
In Hattem ligt de supermarkt (Boni) niet in het centrum, maar op
van centrumbezoek fungeert. In het betoog van
zo’n 200 meter afstand van het kernwinkelgebied. Hierdoor is het
Stec wordt daar veel te gemakkelijk aan voorbij
combinatiebezoek dat Boni genereert zeer beperkt.
gegaan. Het is evident dat een solitaire Lidl op de Populierenlaan voor geen enkele andere winkel
Uit het onderzoek van DTNP (2016) blijkt daarnaast dat ook de
meerwaarde oplevert, en een Lidl op een locatie
zichtrelatie tussen de winkels invloed heeft op het aantal
aan de rand van het centrum wel degelijk. De
combinatiebezoeken. Hoe meer winkels in het zicht vanaf de ingang stelling dat het combinatiebezoek dat Boni van de supermarkt, hoe hoger het combinatiebezoek. Alleen als de
genereert “zeer beperkt” is wordt volstrekt niet
(ingang van de) supermarkt op een zorgvuldige wijze is
onderbouwd, anders dan de uit zijn verband
vormgegeven en gekoppeld aan de rest van het centrum kunnen
getrokken verwijzing naar het DTNP-document.
andere winkels en voorzieningen echt profiteren van de aantrekkende werking. Dit is in dit geval niet zo. Vanaf de ingang
De stelling van Stec dat gezien de ligging van
van de Boni is geen enkele andere winkel (en dus ook geen winkel
Boni (buiten het kernwinkelgebied) en het
in het centrum van Hattem) zichtbaar. Er bestaan dus geen
beperkte combinatiebezoek dat Boni zou
zichtrelaties met ander aanbod in het centrum van Hattem. Dit is
genereren, omzetverlies bij Boni geen of slechts
ook logisch. Boni ligt buiten het kernwinkelgebied van Hattem.
beperkt effect heeft op de toekomstbestendigheid van het centrum van Hattem is dan ook
18
REACTIE MEMO STEC LADDER LIDL HATTEM
Enig omzeteffect bij Boni en/of Albert Heijn is niet uit te sluiten.
ongefundeerd en bezijden de werkelijkheid.
Leegstand verwachten we echter niet. Gezien de ligging van Boni
Omzetverlies voor Boni betekent wel degelijk
(buiten het kernwinkelgebied) en het beperkte combinatiebezoek
omzetverlies voor aanbieders in het centrum.
dat Boni genereert, heeft omzetverlies bij Boni geen of slechts beperkt effect op de toekomstbestendigheid van het centrum van Hattem. Hetzelfde geldt voor Albert Heijn. Deze winkel is gelegen in de wijk De Hilst en heeft hiervoor ook een belangrijke functie. Echter, we verwachten dat deze vestiging enig omzeteffect kan opvangen. Mocht onverhoopt toch blijken dat AH het niet zal redden als gevolg van de komst van Lidl, is dit niet onaanvaardbaar. Immers, inwoners kunnen op aanvaardbare afstand boodschappen blijven doen en de AH betreft een solitaire vestiging (er zal dus geen sprake zijn van een ruimtelijk effect op andere winkels). 9.
Onvolledige Laddertoets uitgevoerd door Stec. Er is
Voor de Ladder hoeven in principe geen alternatieve locaties te
niet gekeken naar mogelijke alternatieve locaties die worden afgewogen. De beoogde locatie voor Lidl ligt binnen het
Formeel is de reactie van Stec juist wanneer alleen naar de Ladder wordt gekeken Vanuit een
dichterbij het centrum zijn gelegen en waar andere
bestaand stedelijk gebied. In lijn met de jurisprudentie op dit aspect goede ruimtelijke ordening (de juiste functie op
aanbieders van het initiatief kunnen profiteren.
van de Ladder hoeven alternatieve locaties alleen afgewogen te
de juiste plaats) was een locatie-afweging zeer
worden als beoogde ontwikkeling buiten het bestaand stedelijk
wenselijk geweest. Die afweging was dan nooit in
gebied ligt. Dit is hier niet het geval. Bovendien versterken de
het voordeel van de ontwikkeling van een derde
genoemde alternatieve locaties in het BSP rapport het centrum van
supermarktlocatie (en dan ook nog eens een
Hattem (ook) niet of slechts zeer beperkt. Ook vanaf deze locaties is
solitaire locatie) uitgevallen, dat zal Stec met ons
de afstand tot de winkels groot en zijn de zichtrelaties beperkt.
eens zijn. Elke andere locatie waar clustering kan plaatsvinden (rand centrum of desnoods clustering met Albert Heijn) is gelet op de aard en schaal van Hattem veruit te verkiezen boven de ontwikkeling van de locatie Populierenlaan.
REACTIE MEMO STEC LADDER LIDL HATTEM
19
Anders dan met de locatie Populierenlaan zullen er op een dergelijke locatie ook positieve effecten optreden. 10.
BSP gaat ervan uit dat 1% omzetderving in de
BSP stelt dat omzetderving bij Boni en Albert Heijn een direct gevolg Onder verwijzing naar de voorgaande reactie
supermarkt leidt tot een leegstandstoename van 0,5% heeft op de leegstand in het centrum van Hattem. Zij stellen dat
(onder 9.) kunnen we deze reactie van Stec als
van het totale huidige gevestigde aanbod. In totaal
door de omzetderving in de supermarkten 700 m2 wvo extra
gaat het volgens BSP om zo’n 700 m2 wvo extra
winkelleegstand in het centrum van Hattem ontstaat. Dit klopt niet. bron die Stec hanteert (het DTNP-rapport over het
winkelleegstand. Deze toename kan volgens BSP
Er bestaat geen directe relatie tussen omzetderving in supermarkten belang van supermarkten) kan gesteld worden
onlogisch betitelen. Met verwijzing naar dezelfde
uitmonden in een aantasting van het woon-, leef-, en en leegstand bij overig aanbod in het centrum. Helemaal niet als de
dat verlies van het functioneren van de
ondernemersklimaat.
supermarkten een beperkte centrumfunctie hebben en slechts
supermarkt wel degelijk negatieve repercussies
beperkt combinatiebezoeken genereren (zie hierboven).
heeft voor het aanvullende aanbod dat van de trekkracht van de supermarkt afhankelijk is.
BSP vergelijkt hier appels met peren. Immers, zij berekenen het omzeteffect op supermarkten in Hattem. Dit doen zij door te stellen dat de omzetclaim volledig voor rekening komt van de andere supermarkten. In haar eigen DPO stelt BSP daarentegen dat er sprake is van enige marktruimte. De aanname dat de omzetclaim volledig voor rekening komt van andere supermarkten in Hattem is daarmee niet juist. Vervolgens vertaalt BSP de omzetclaim naar een leegstandseffect op basis van een niet te herleiden aanname. Daarna vertalen zij de leegstand (in het geval van het berekende omzeteffect van BSP circa 700 m2 wvo extra leegstand bij supermarkten – want daar gaat de berekening van BSP over), naar extra leegstand in het centrum van Hattem. Het door BSP veronderstelde leegstandseffect zou minimaal bij supermarkten moeten landen. Aangezien er geen supermarkten in centrum Hattem gelegen zijn is het vreemd dat de
20
REACTIE MEMO STEC LADDER LIDL HATTEM
conclusie getrokken wordt dat er extra leegstand in het centrum zal ontstaan. Het berekende leegstandseffect – voor zover te verwachten – heeft louter betrekking op supermarkten en geldt niet voor detailhandel in zijn algemeenheid. Uit de berekeningen van Stec blijkt overigens dat het (omzet- en leegstands)effect als gevolg van de realisatie van Lidl lager is dan door BSP verondersteld. Sterker nog; Stec verwacht een beperkt omzeteffect op bestaande supermarkten, maar geen leegstandseffect. 11.
BSP stelt dat er geen rekening is gehouden met de
De bestedingen in supermarkten stijgen al een aantal jaar op rij. Om Het is opmerkelijk dat daar waar het Stec
online bestedingen.
richting de toekomst mogelijke conjunctuureffecten uit te filteren
uitkomt correcties en afslagen wel worden
houden we de bestedingen richting 2029 gelijk. Hierin is een
gemaakt (denk aan de vloerproductiviteit en
toename van online bestedingen dus in feite al verwerkt. Dit heft
kooporiëntaties), maar waar het afbreuk doet aan
elkaar dus op. Bovendien zorgt de huidige coronacrisis voor een
de uitkomst van de distributieve berekening dit
forse omzetplus bij supermarkten, zowel online als offline.
niet wordt gedaan. Dat is op zijn minst niet consequent.
OVERZICHT REACTIES 'LADDER LIDL HATTEM' Bron: Stec; Bureau Stedelijke Planning