2.07 bijlage 1 triada-jaarverslag-2021.pdf
Tekst van het document
We willen dit doen in een gezamenlijke bijeenkomst in de eerste helft van 2022. Hierin betrekken we ook onze adviseur Naris.
Risicobeoordeling externe toezichthouders Risicobeoordeling Waarborgfonds Sociale Woningbouw Op 30 november 2021 ontvingen we van Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) de jaarlijkse risicobeoordeling. Het algemene beeld van WSW is dat Triada een financieel gezonde corporatie is met een laag risicoprofiel, ondanks de behoorlijke opgave. Volgens WSW is het lage risicoprofiel te danken aan de acceptabele ontwikkeling van de financiële ratio’s en de professionele organisatie die past bij de grootte van Triada. Daarnaast vindt WSW dat de transitieopgave behoorlijk is, zowel kwantitatief als kwalitatief. De projecten liggen redelijk op schema en de opgaven zijn in lijn met die van vorig jaar. WSW vindt het positief dat wij een goed oog hebben voor versteviging van de operationele kasstroom om ook in de toekomst weerbaar te blijven.
Toezichtbrief Aw 2021 Op 14 december 2021 ontvingen wij de toezichtbrief van Aw over het gehouden onderzoek waarbij Aw zich vooral richt op de governance. Aw beoordeelt samen met WSW de financiële continuïteit. Het onderzoek in 2021 gaf geen aanleiding om verder onderzoek uit te voeren. De risico-inschatting van Triada is laag op alle onderdelen van het beoordelingskader. Er zijn dan ook geen interventies opgelegd.
Oordeel rechtmatigheid Aw verslagjaar 2020 Op 30 november 2021 ontvingen we de conceptbrief beoordeling rechtmatigheid. Op basis van onze reactie op deze conceptbrief heet Aw de definitieve brief aangepast. Deze ontvingen we op 17 januari 2022. De conclusies van de beoordeling zijn: Triada voldoet aan de eisen om in aanmerking te komen voor staatsteun (verslagjaar 2020) De externe accountant heeft een goedkeurend oordeel gegeven over de WNT (verslagjaar 2020) Er is geen sprake van overcompensatie op basis van de toets 2021 Er is geen sprake van een sterke afwijking van het aflossingsschema van de interne lening door het definitieve scheidingsbesluit. De inschatting is gemaakt op basis van de dPi 2020 en de dVi 2017-2020. Er zijn geen onrechtmatigheden in de overige onderdelen. Niet alle onderdelen zijn juist verantwoord in de dVi 2020. Hierop anticiperen we in de dVi 2021.
54
6.3
Beoordeling van het stelsel van risicobeheersing
Het bestuur zet de lijnen uit, toetst de resultaten van de uitvoering van het beleid en legt verantwoording af aan de rvc. Voor het interne toezicht adviseert en ondersteunt de controller. In verband met de integriteit van de control-functie, valt de controller direct onder het bestuur. Als het nodig is, kan de controller vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid de rvc rechtstreeks informeren.
Interne controle Volgens de werkwijze in het intern controleplan voert de controller een aantal audits uit (derde lijn). Aan de hand van de laatste versie van de meerjarenplanning interne audits stelt hij een jaarplan op. De directeur-bestuurder stelt dit jaarplan vast, waarna de rvc deze goedkeurt. De controller rapporteert over de voortgang en de uitkomsten van de gehouden audits aan de directeur bestuurder. De rvc ontvangt de informatie over de voortgang van het jaarplan in de periodeverslagen en het (jaarlijkse) verslag over de interne audits. Door langdurige afwezigheid van de controller hebben we in 2021 een aantal audits door de tweede lijn laten uitvoeren. We hebben de uitvoering en de stand van zaken van het intern controleplan in november 2021 met de accountant afgestemd. In 2021 heeft de controller de volgende audits uitgevoerd: inkomenstoewijzingen verantwoordingsinformatie treasuryproces aangifte vennootschapsbelasting mutatieonderhoud jaarverslag/-rekening (vooraf toetsing dossier en tekst). De controller heeft de uitkomsten van de audits gerapporteerd aan de directeur-bestuurder. De aanbevelingen uit de genoemde audits hebben we voor een groot deel opgevolgd. De stafmedewerker bedrijfsdiensten heeft de volgende controles die in het jaarplan interne audits stonden uitgevoerd: Aedes Benchmark verhuurderheffing begroting prospectieve informatie.
De uitkomsten van deze controles liggen ook vast in een rapport. Bij de audits hebben we onder meer aandacht besteed aan: procesbeschrijvingen beheersing van het proces procesrisico’s en de beheersingsmaatregelen AO/IC (autorisatie, functiescheiding en procuratie) Governancecode compliance automatische gegevensverwerking. Naast de genoemde controles vonden er op de verschillende afdelingen ook meerdere interne controles plaats.
55
6.4
Visitatie
Visitatie 2015-2019 Wij maken afspraken met belanghebbenden en in ons ondernemingsplan staan onze doelen voor de periode van 2019-2023. In de Woningwet staat dat corporaties deze afspraken en doelen elke vier jaar moeten laten onderzoeken door een onafhankelijke visitatiecommissie. Triada heeft dit in 2020 laten doen. De visitatiecommissie zag ons als een organisatie die haar kernwaarden verantwoordelijk, loyaal, betrouwbaar en proactief goed in de praktijk bracht. De commissie vond dat wij de belangen van huurders en woningzoekenden centraal stelden. De visitatiecommissie heeft ook adviezen gegeven waarmee we onze prestaties en de beoordeling door de belanghebbenden verder kunnen verbeteren. Deze zijn: Vind een goed evenwicht tussen degelijke analyses en slagvaardig handelen en neem belanghebbenden daarin mee. Ga structureel met de gemeenten en zorg- en welzijnsorganisaties in overleg over de opgaven voor een lange(re) periode. Regelmatig overleg kan meehelpen aan de samenwerking. Probeer meer inzicht te krijgen in de bijdrage van afzonderlijke projecten aan het totaal van de maatschappelijke opgaven. Zorg dat in de perioderapportages in één oogopslag duidelijk is wat de afwijkingen zijn op de ondernemingsdoelen, resultaten of activiteiten.
Rapporteer in het jaarverslag duidelijk het onderling verband tussen de behaalde prestaties en de ondernemingsdoelen en prestatieafspraken. Zet de maatschappelijke rol of oriëntatie structureler op de agenda van de rvc. Leg dit daarna gedetailleerder vast, onder andere in een maatschappelijke visie. De adviezen van de visitatiecommissie hebben we uitgewerkt in acties waarmee medewerkers, bestuur en rvc aan de slag zijn gegaan. Dit leidde tot verdere verbetering van onze prestaties.
56
7.
Financiën
7.1
Financieel beleid
Het Reglement Financieel Beleid en Beheer bevat de wettelijke bepalingen van het financieel beleid en beheer zoals opgenomen in de Woningwet, het Besluit toegelaten instellingen volkshuisvesting (Btiv) en de Regeling toegelaten instellingen volkshuisvesting (Rtiv). Als woningcorporatie moeten wij aan deze bepalingen voldoen. Hoe wij ons financieel beheer en beleid invullen, staat in een aantal (interne) documenten, waarvan we de belangrijkste hier verder toelichten.
Treasurystatuut In dit statuut staan de officiële kaders en richtlijnen voor onze treasuryactiviteiten; onze financieringsen beleggingsactiviteiten met het risicobeheer dat daarbij hoort. Ook staat erin hoe we onze financiële risico’s nu en in de toekomst in kaart moeten brengen en controleren. Zo kunnen we voor- en achteraf objectief en transparant verantwoording afleggen.
Investeringsstatuut In het investeringsstatuut staat hoe wij ervoor zorgen dat wij verantwoord investeren. We willen de (financiële) risico’s van investeren zoveel mogelijk beheersen en beperken. Daarom hebben we een afwegings- en beoordelingskader opgesteld. Daaraan toetsen we elke vastgoedinvestering. In het investeringsstatuut staat hoe we verslag uitbrengen en welke verschillende fases (van initiatief tot aan realisatie) we doorlopen. Ook hebben we de taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden van de verschillende functies binnen het investeringsproces vastgelegd.
Fiscaal statuut In dit statuut staan de kaders, randvoorwaarden en uitgangspunten van onze fiscale visie, ons fiscaal beleid, de fiscale processen en onze organisatie- en informatiestructuur. In het fiscaal statuut staat hoe we omgaan met fiscaliteit en binnen welke (risico)kaders wij beslissingen nemen. Zo is er vooraf duidelijkheid over onze toekomstige fiscale positie, zodat we op fiscaal-kritische momenten de juiste afwegingen kunnen maken.
Risicomanagementbeleid In het risicomanagementbeleid hebben wij vastgelegd hoe wij ons risicomanagement(systeem) hebben ingericht. Hierin staat onder andere wat wij verstaan onder risicomanagement en wat de uitgangspunten en leidende principes hierbij zijn. Op deze manier geven we inzicht in hoe we risico's identificeren, analyseren en beheersen. Verder staat erin wat de taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden van de verschillende functies voor het risicomanagementproces zijn, plus de koppeling met de planning & control-cyclus.
7.2
Externe toezichthouders
Autoriteit woningcorporaties Op grond van artikel 61 lid 3 van de Woningwet beoordeelt de Autoriteit woningcorporaties (Aw) jaarlijks alle corporaties. De Aw maakt hierbij gebruik van de verantwoordingsinformatie (dVi), de prognose-informatie (dPi), het jaarverslag (inclusief het volkshuisvestingsverslag), de jaarrekening, documentatie van de accountant en andere relevante informatie. De Aw beoordeelt de financiële continuïteit bij woningcorporaties op basis van het gezamenlijk beoordelingskader Aw-WSW. Hierbij richt de Aw zich primair op governance. In de toezichtbrief 2021 schrijft de Aw dat de risico-inschatting voor Triada laag is op alle onderdelen van het beoordelingskader. Er is geen aanleiding voor nader onderzoek. Daarnaast houdt de Aw integraal toezicht. Dit betekent dat ze verschillende risicogebieden in onderlinge samenhang onderzoeken.
57
Waarborgfonds Sociale Woningbouw De belangrijkste taak van Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) is het borgen van leningen van financiers aan deelnemende woningcorporaties. WSW zorgt ervoor dat deelnemende corporaties tegen zo optimaal mogelijke voorwaarden toegang hebben tot de kapitaalmarkt.
Achtervang Eerder maakten corporaties per gemeente aparte afspraken over de achtervang bij geborgde financiering. Daarmee werden risico’s niet altijd gelijkmatig gespreid. In 2021 hebben gemeenten ingestemd met een gezamenlijke achtervang voor nieuwe leningen.
Borgingsplafond Het borgingsplafond is een belangrijke risico-richtlijn van WSW. Dit is de maximale grootte van de geborgde leningenportefeuille per kalenderjaar, rekening houdend met de risicocategorie waarin corporaties zijn ingedeeld. Op basis van de uitkomsten over boekjaar 2020, heeft WSW ons ingedeeld in risicocategorie Midden I. Daarmee vallen we, net als voorgaande jaren, in de op een na gunstigste premie-tariefgroep. Tot 2020 gaf WSW de borgingsruimte vrij voor drie jaar vooruit. Omdat WSW op lange termijn terughoudender is geworden, beperken zij zich nu voor de hele sector tot een periode van twee jaar. Dit maakt dat we bij investeringen over meerdere jaren kritisch de financieringsruimte moeten beoordelen. Het borgingsplafond dat WSW in 2021 aan ons heeft afgegeven, ziet er zo uit:
2021 230.097
2022 240.283
(x € 1.000) 2023 245.386
27.240
21.853
30.228
-15.034
-15.341
-16.161
Correctie
1.409
-1.409
-14.067*
Borgingstegoed
-3.429
-
-
240.283
245.386
245.386
Overzicht borgingsplafond Geborgde leningenportefeuille WSW per 1 januari Financieringsbehoefte DAEB (Diensten van Algemeen Economisch Belang) Interne financieringsbronnen
Borgingsplafond ultimo jaar * correctie voor het niet vrijgegeven van de borgingsruimte in 2023
In een borgbaarheidsverklaring staat of een corporatie voldoet aan het borgingsplafond. Op grond van deze verklaring kunnen wij binnen de ruimte van het borgingsplafond leningen aantrekken met WSWborging. Dit op voorwaarde dat we voldoen aan de borgingsvoorwaarden. We hebben de borgbaarheidsverklaring op 30 juni 2021 ontvangen. Per 31 december 2021 bedraagt onze geborgde leningenportefeuille ongeveer 233 mln. euro. Daarmee voldoet deze aan het borgingsplafond.
Toezichtkader De afgelopen jaren hebben Aw en WSW de samenwerking geïntensiveerd om het toezicht op de corporatiesector effectiever en efficiënter te maken. Het gezamenlijk beoordelingskader Aw-WSW is vanaf 2019 van kracht. Een belangrijk toetsingsonderwerp is de financiële continuïteit.
58
Het is van belang dat een corporatie op basis van haar financiële positie in staat is om op lange en korte termijn haar bezit in stand te houden en haar maatschappelijke opdracht uit te voeren. De beoordeling van financiële continuïteit richt zich op drie onderdelen: Liquiditeit Creëert de corporatie op korte en middellange termijn voldoende kasstromen om aan haar liquiditeitsverplichtingen te voldoen? Vermogen Is er, nu en in de toekomst, voldoende vermogen beschikbaar om de huidige verplichtingen en mogelijke toekomstige risico’s op te vangen? Onderpand Is de waarde van het onderpand voldoende om in een situatie van (dreigende) discontinuïteit aan de financiële verplichtingen te voldoen? De basisbeoordeling van de financiële continuïteit gebeurt op een aantal financiële ratio’s. Deze ratio’s moeten conform de gestelde norm zijn. Interest Coverage Ratio (liquiditeit) De ICR laat zien of we op korte en middellange termijn voldoende operationele kasstromen genereren om onze renteverplichtingen te voldoen. Loan to Value (vermogen) De LTV laat zien of onze vastgoedportefeuille op lange termijn voldoende waarde oplevert vergeleken met de nominale waarde van onze leningen. De onderliggende kasstromen houden rekening met ons maatschappelijk beleid. Solvabiliteit (vermogen) Geeft inzicht in onze vermogenspositie, rekening houdend ons maatschappelijk beleid.
Dekkingsratio (onderpand) Geeft aan of bij discontinuïteit, de (markt)waarde van ons bezit voldoende is om de marktwaarde van onze leningen af te lossen. Onderpandratio (onderpand) Geeft aan of bij discontinuïteit, de (markt)waarde van het onderpand voldoende is om de marktwaarde van de door WSW geborgde leningen af te lossen. Vanaf medio 2021 hebben we alleen het DAEB-bezit in onderpand gegeven bij WSW (met de volmacht).
59
7.3
Financiële informatie 2021
Balans In de balans presenteren wij de waarde van onze bezittingen en schulden per 31 december. Ook presenteren we de kengetallen voor solvabiliteit, rentabiliteit en liquiditeit. Hierna volgt een toelichting op de afzonderlijke posten en kengetallen en ook op de grote afwijkingen vergeleken met het vorige verslagjaar.
Jaarrekening 2021 1.071.247 10.484 8.128 1.089.859 867 1.561 3.859 6.287 1.096.146
(x € 1.000) Jaarrekening 2020 923.144 11.016 9.381 943.541 1.092 227 1.090 2.409 945.950
834.316 5.338 228.810 27.682 1.096.146
698.163 1.749 225.269 20.769 945.950
76,1% 13,2% 0,23
73,8% 9,2% 0,12
Balans en kengetallen Activa:
Vastgoedbeleggingen Materiële vaste Activa Financiële vaste activa Totaal vaste activa Voorraden Vorderingen Liquide middelen Totaal vlottende activa Totaal activa
Passiva: Eigen vermogen Voorzieningen Langlopende schulden Kortlopende schulden Totaal passiva Solvabiliteit marktwaarde Rentabiliteit totaal vermogen Liquiditeit
Vastgoedbeleggingen Onze vastgoedbeleggingen vertegenwoordigen alle onroerende zaken in exploitatie of bestemd voor exploitatie. Vergeleken met 2020 is de waarde met 148 miljoen euro gestegen. Deze stijging komt voor het grootste deel door een stijging van de marktwaarde en door oplevering van nieuwbouw. We schrijven niet af op vastgoedbeleggingen.
Materiële vaste activa Onder materiële vaste activa verstaan we de onroerende en roerende zaken ten dienste van de exploitatie. Doordat de afschrijvingen hoger waren dan de investeringen, zien we een lichte daling ten opzichte van 2020.
Financiële vaste activa De financiële vaste activa bestaan uit belastinglatenties en het uitgesteld resultaat vanuit een doorzaktransactie in 2012. Door het wegvallen van de verrekenbare verliezen in de latenties, zien we in 2021 een daling ten opzichte van 2020.
60
Voorraden De voorraden bestaan uit vastgoed bestemd voor verkoop. Het gaat om een grondpositie en vijf leegstaande woningen waarvan de verkoopactiviteiten per balansdatum al gestart waren. Eind 2020 ging het om zes woningen voor verkoop.
Vorderingen Vorderingen zijn tegoeden van debiteuren, overige vorderingen en overlopende posten. In 2021 is hierin ook 1,3 miljoen euro voor vennootschapsbelasting opgenomen, omdat het berekende bedrag lager uitvalt dan het betaalde bedrag op basis van de voorlopige aanslag.
Liquide middelen Liquide middelen bestaan uit bank- en kastegoeden. Per einde 2021 is het saldo hoger doordat in december ruim 2 miljoen euro werd bijgeschreven vanuit de Vestia leningruil. Ook waren de roll over leningen volledig opgenomen, terwijl deze per einde 2020 voor een deel waren teruggeplaatst.
Eigen vermogen Aan het eigen vermogen voegen we jaarlijks het resultaat na belastingen toe. Aangezien dit resultaat positief is, zien we een stijging van het eigen vermogen ten opzichte van 2020.
Voorzieningen Voorzieningen zijn onder andere gevormd voor onrendabele investeringen in nieuwbouw en woningverbetering. Per einde 2021 lopen er meer verplichtingen die leiden tot een onrendabele investering dan per einde 2020.
Langlopende schulden Bij langlopende schulden gaat het om leningen met een looptijd langer dan één jaar die we hebben aangetrokken om onze investeringen te financieren. Hieronder vallen ook de verplichtingen uit onroerende zaken verkocht onder voorwaarden, de reële waarde van een doorzaktransactie in 2012 en de reële waarde van de leningruil met Vestia in 2021. Vergeleken met 2020 zien we een stijging doordat we meer leningen hebben opgenomen dan afgelost.
Kortlopende schulden Het deel van de leningen waarvan de looptijd korter is dan een jaar, presenteren we onder kortlopende schulden. Hieronder vallen ook de schulden aan leveranciers en de schulden ter zake van belastingen en pensioenen.
Solvabiliteit marktwaarde De solvabiliteit beoordeelt de continuïteit en daarmee de liquiditeit op lange termijn. De solvabiliteit is in het verslagjaar gestegen vergeleken met 2020.
Rentabiliteit Dit kengetal meet de winstgevendheid van het vermogen over een bepaalde periode. Winstgevendheid is belangrijk om te kunnen groeien, te investeren en om de financiële continuïteit te waarborgen. Vergeleken met 2020 is de rentabiliteit gestegen.
Liquiditeit De liquiditeit geeft aan in hoeverre een bedrijf kan voldoen aan de kortlopende schulden uit de vlottende activa. De liquiditeit wordt sterk beïnvloed door de hoogte van de voorraden, vorderingen, liquide middelen en de kortlopende schulden. De liquiditeit is in vergelijking met 2020 toegenomen.
61
Financiële resultaten De functionele indeling van de winst-en-verliesrekening geeft onze financiële resultaten weer. Daarna lichten wij een aantal afzonderlijke posten toe en ook de grote afwijkingen hierop, vergeleken met het vorige verslagjaar.
Jaarrekening 2021 22.478
(x € 1.000) Jaarrekening 2020 19.958
1.099 125.519 -45 -3.677 -481 144.893
1.233 66.311 19 -384 -431 86.706
-7.203 137.690 -1.537 136.153
-7.672 79.034 -1.415 77.619
Resultaten Netto resultaat exploitatie van vastgoedportefeuille Netto gerealiseerd resultaat verkoop vastgoedportefeuille Waardeveranderingen vastgoedportefeuille Netto resultaat overige activiteiten Overige organisatiekosten Kosten omtrent leefbaarheid Bedrijfsresultaat Financiële baten en lasten Resultaat voor belastingen Belastingen Resultaat na belastingen
Nettoresultaat exploitatie van vastgoedportefeuille Dit resultaat bestaat voor het grootste deel uit onze huuropbrengsten min de onderhoudslasten en de verhuurderheffing. Ten opzichte van 2020 zien we een stijging van de huuropbrengsten. Deze stijging komt voort uit de jaarlijkse gedifferentieerde huurverhoging vanuit 2020 (in 2021 was er geen huurverhoging) en een toename van het aantal verhuureenheden in 2021 dankzij nieuwbouw.
Netto gerealiseerd resultaat verkoop vastgoedportefeuille De verkoopopbrengsten van de vastgoedbeleggingen, min de toegerekende kosten en min de boekwaarde van dit vastgoed, vormen het verkoopresultaat. Omdat we ook in 2021 bewust minder vastgoed hebben verkocht, zien we een lichte daling van het verkoopresultaat vergeleken met 2020.
Waardeveranderingen vastgoedportefeuille De verschillen tussen de waardering van vastgoedbeleggingen in vergelijking met het voorgaande verslagjaar, vormen de waardeveranderingen. Deze waardeveranderingen realiseren we doorgaans niet, omdat wij ons tot doel stellen vastgoedbeleggingen aan te houden ten dienste van de volkshuisvesting. De stijging met 89% vergeleken met 2020 komt door een sterkere waardestijging.
Nettoresultaat overige activiteiten Het gaat hier over activiteiten die niet te maken hebben met het exploiteren, ontwikkelen of verkopen van vastgoed. Bij Triada bestaat het resultaat uit overige activiteiten voornamelijk uit het beheer voor derden. Ook laten we hier de opbrengst uit administratiekosten bij nieuwe huurcontracten zien. Het negatieve resultaat in 2021 komt doordat we bij nieuwe huurcontracten geen administratiekosten meer berekenen en eerder berekende administratiekosten hebben terugbetaald.
Overige organisatiekosten De overige organisatiekosten zijn algemene kosten die niet direct toe te rekenen zijn aan vastgoedbeleggingen. Dit zijn bijvoorbeeld kosten voor de raad van commissarissen, strategie & beleid en jaarverslaggeving. De kosten in 2021 zijn hoger door de eenmalige volkshuisvestelijke bijdrage voor Vestia van ruim 3 miljoen euro.
62
Vestia leningruil Ondanks eerdere financiële steun en tien jaar saneren, bleek het voor Vestia niet mogelijk zodanig te herstellen dat zij de noodzakelijke volkshuisvestelijke taken konden uitvoeren. Door haar grote en dure leningenportefeuille zijn de rentelasten van Vestia in vergelijking met collega-corporaties bijna twee keer zo hoog. Vestia presteert daardoor volkshuisvestelijk onvoldoende. Daar lijden huurders en gemeenten onder. Daarnaast legt Vestia door haar grootte en de leningenportefeuille een te groot beslag op het risico voor het borgingstelsel (onderlinge financiële garantie) van de corporatiesector. Aedes heeft haar leden gevraagd om een leningruil met Vestia aan te gaan. Daarmee komen de hoge rentelast van Vestia voor rekening van de corporaties onder het borgingsstelsel. Triada heeft deelgenomen aan deze leningruil. Omdat hier sprake is van een ‘niet marktconforme’ transactie, zijn we verplicht om de lening van ongeveer 2 mln. euro met een rente van 4,86% te waarderen tegen marktwaarde. Deze is ongeveer 5,1 mln. euro. Het verschil tussen de nominale waarde en de marktwaarde hebben we als volkshuisvestelijke bijdrage in de jaarrekening 2021 verwerkt.
Kosten omtrent leefbaarheid Dit zijn bijvoorbeeld kosten voor werkzaamheden aan openbaar terrein en loonkosten van onze medewerkers die zich bezighouden met leefbaarheid.
Financiële baten en lasten Het gaat hierbij vooral om de rentelasten op langlopende schulden. Deze zijn licht gedaald vergeleken met het voorgaand verslagjaar.
Belastingen Onder belastingen vallen de af te dragen vennootschapsbelasting en de mutatie van de belastinglatenties. Door verrekenbare verliezen hebben we in 2020 geen vennootschapsbelasting afgedragen. Het bedrag bestond volledig uit de mutatie van belastinglatenties. In 2021 hebben we voor het eerst vennootschapsbelasting afgedragen.
Kasstromen Onze kasstromen hebben we ingedeeld naar operationele kasstromen, investeringskasstromen of financieringskasstromen. Per kasstroom geven we een toelichting.
Kasstromen Saldo begin boekjaar Totaal van kasstroom uit operationele activiteiten Totaal van kasstroom uit investeringsactiviteiten Totaal van kasstroom uit financieringsactiviteiten Saldo einde boekjaar
Jaarrekening 2021 1.090 11.862 -17.220 8.127 3.859
(x € 1.000) Jaarrekening 2020 6.602 11.523 -20.981 3.946 1.090
Operationele kasstromen De kasstroom uit operationele activiteiten bestaat voor een groot deel uit huurontvangsten, onderhoudsuitgaven, rentelasten en verhuurderheffing. De uitgaven verhuurderheffing zijn lager en de uitgaven vennootschapsbelasting zijn hoger. Per saldo zien we een vergelijkbare kasstroom als in 2020.
Investeringskasstromen Onder de kasstroom voor investeringsactiviteiten vallen verkoopontvangsten, uitgaven voor nieuwbouw, aankoop- en verbeteruitgaven. Vergeleken met 2020 zien we een lagere uitgaande kasstroom, doordat we minder verkoopopbrengsten hadden en minder uitgaven. Dat komt vooral doordat we in 2020 extra uitgaven hadden voor de aankoop van 36 woningen van een andere corporatie.
63
Financieringskasstromen De kasstroom uit financieringsactiviteiten bestaat uit ontvangsten uit nieuwe leningen en uitgaven voor het aflossen van leningen. In 2021 is er net als in 2020 sprake van een inkomende kasstroom doordat meer leningen zijn aangetrokken dan afgelost.
Financiële ratio’s Wij voldoen ruim aan de gestelde normen vanuit Aw en WSW, zowel enkelvoudig als voor DAEB en niet-DAEB afzonderlijk. Hierna volgt een toelichting op de afwijkingen ten opzichte van het voorgaande verslagjaar.
Financiële ratio's Enkelvoudig Interest Coverage Ratio Loan to Value beleidswaarde Solvabiliteit beleidswaarde Dekkingratio marktwaarde Onderpandratio marktwaarde
Norm ≥ 1,4 ≤ 85% ≥ 15% ≤ 70% ≤ 70%
Jaarrekening 2021 2,6 44% 54% 31% 31%
Jaarrekening 2020 2,4 48% 51% 38% 37%
Daeb Interest Coverage Ratio Loan to Value beleidswaarde Solvabiliteit beleidswaarde Dekkingratio marktwaarde
≥ 1,4 ≤ 85% ≥ 15% ≤ 70%
2,6 45% 54% 31%
2,4 48% 51% 38%
Niet-daeb Interest Coverage Ratio Loan to Value beleidswaarde Solvabiliteit beleidswaarde Dekkingratio marktwaarde*
≥ 1,8 ≤ 75% ≥ 40% ≤ 70%
3,4 27% 77% -
4,1 28% 74% -
* Bij niet-daeb is er geen sprake van externe financiering in 2020 en 2021
Interest Coverage Ratio Als gevolg van de relatief lage rente waartegen wij nieuwe financiering afsluiten, is deze ratio voor de enkelvoudige cijfers en DAEB licht toegenomen en daarmee verbeterd. Voor de niet-DAEB zien we juist een daling van de ratio. Dit komt doordat wij hierin minder operationele kasstromen hebben, omdat we in 2021 minder verhuureenheden niet-DAEB hebben ten opzichte van 2020.
Loan to Value De Loan to Value is verbeterd ten opzichte van 2020, doordat de waarde van onze leningen minder hard is gestegen dan de (beleids-)waarde van het vastgoed.
Solvabiliteit Ook de solvabiliteit is verbeterd ten opzichte van 2020. Het aandeel eigen vermogen is in 2021 minder hard gestegen dan de waarde van de activa.
Dekkingsratio Deze ratio is sterk verbeterd doordat de marktwaarde van het vastgoed in 2021 is toegenomen, terwijl de marktwaarde van de leningen juist is afgenomen.
Onderpandratio Ook het onderpandratio is sterk verbeterd ten opzichte van 2020, omdat de marktwaarde van het vastgoed is toegenomen en de marktwaarde van de bij WSW geborgde leningen is afgenomen.
64
7.4
Financiële doorkijk naar de toekomst
In onze vastgestelde meerjarenbegroting voor de periode 2022 tot en met 2026 hebben we naast de kasstromen ook alle balansposities geprognosticeerd. De hieruit ontstane financiële ratio’s voldoen aan het toezichtkader van Aw en WSW.
Ontwikkelingen verhuurderheffing Na het opstellen van onze meerjarenbegroting in 2021 waren er ontwikkelingen rondom het afschaffen van de verhuurderheffing. Tijdens de Algemeen Politieke Beschouwingen is voorgesteld de verhuurderheffing te verlagen, voor een deel als compensatie voor extra belastingdruk in de vennootschapsbelasting. Het Coalitieakkoord in januari 2022 gaat een flinke stap verder. Daarin komt de verhuurderheffing vanaf 2023 helemaal te vervallen. Daartegenover staan wel verplichtingen. Deze zijn nog onderwerp van gesprek tussen Aedes en het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. (x € 1.000)
Prognose Kasstromen Saldo begin boekjaar* Totaal van kasstroom uit operationele activiteiten Totaal van kasstroom uit investeringsactiviteiten Totaal van kasstroom uit financieringsactiviteiten Saldo einde boekjaar
2022 5.473 8.114 -12.015 3.945 5.517
2023 5.517 10.099 -26.232 16.398 5.783
2024 5.783 9.935 -27.689 17.896 5.924
2025 5.924 10.847 -30.753 14.982 1.000
2026 1.000 12.060 -20.424 8.643 1.280
* In 2021 is met 3,589 miljoen euro een lager beginsaldo gerealiseerd
Kasstroom uit operationele activiteiten Huurontvangsten bepalen voor een groot deel de kasstroom uit operationele activiteiten. Hierop brengen we onderhoudsuitgaven, rente-uitgaven en uitgaven voor belastingen in mindering. We verwachten een matige stijging van de huurontvangsten en onze uitgaven voor onderhoud gaan ook omhoog. We zien per saldo een licht stijgend verloop van deze kasstroom.
Kasstroom uit investeringsactiviteiten De kasstroom uit investeringsactiviteiten hangt samen met de uitgaven voor nieuwbouw en woningverbetering. We verwachten de komende vijf jaren een totale uitgave van 90 miljoen euro voor nieuwbouw, vooral vanaf 2023. Investeringen in woningverbetering, zoals energiemaatregelen, bedragen de komende vijf jaren naar verwachting 53 miljoen euro. De verkoopontvangsten schatten we in op 29 miljoen euro voor de komende vijf jaren.
Kasstroom uit financieringsactiviteiten Ook de kasstroom uit financieringsactiviteiten hangt samen met de uitgaven voor nieuwbouw en woningverbetering. Hieruit kan financieringsbehoefte ontstaan, net als uit de geplande aflossing van lopende leningen. We verwachten dat wij in deze periode 102 miljoen euro aan nieuwe leningen aantrekken.
Gevolg ontwikkelingen verhuurderheffing Afschaffing van de verhuurderheffing heeft een flink positief effect op onze operationele kasstromen. Naast het effect op de uitgaven voor verhuurderheffing, heeft de afschaffing hiervan een aantal bijkomende effecten op de kasstromen: De ingerekende kortingen vanuit de Regeling Vermindering Verhuurderheffing gaan we niet realiseren. De uitgaven voor vennootschapsbelasting stijgen door toename van het fiscale resultaat. De uitgaven voor rente dalen, omdat we de verhuurderheffing niet hoeven te financieren.
65
Onderstaande tabel geeft onze operationele kasstromen weer na verlaging van de verhuurderheffing in 2022 en afschaffing ervan in 2023. Hierbij hebben we ook de effecten van andere recente en relevante wetswijzigingen ingerekend. Dit zijn: verhoging van de vennootschapsbelasting (van 25% naar 25,8%), aanpassing ATAD (van 30% naar 20%) en een voorgenomen huurbevriezing in 2024.
Effect ontwikkelingen verhuurderheffing op kasstroom uit operationele activiteiten (x € 1.000) 2022 2023 2024 2025 2026 Prognose kasstroom uit operationele activiteiten 8.114 10.099 9.935 10.847 12.060 Effect ontwikkelingen verhuurderheffing (positief) 1.294 2.981 3.101 3.790 3.939 Totaal 9.408 13.080 13.036 14.637 15.999 De extra opgave die wij moeten doen als tegenprestatie voor de afschaffing van de verhuurderheffing hebben we hierin nog niet opgenomen. Deze opgave is bij het opstellen van deze jaarrekening onvoldoende bekend. (x € 1.000)
Prognose financiële ratio's Enkelvoudig Interest Coverage Ratio Loan to Value beleidswaarde Solvabiliteit beleidswaarde
Norm ≥ 1,4 ≤ 85% ≥ 15%
2022 2,2 56% 42%
2023 2,6 58% 39%
2024 2,5 62% 36%
2025 2,6 63% 34%
2026 2,8 65% 33%
Daeb Interest Coverage Ratio Loan to Value beleidswaarde Solvabiliteit beleidswaarde
Norm ≥ 1,4 ≤ 85% ≥ 15%
2022 2,2 57% 42%
2023 2,5 60% 39%
2024 2,5 63% 36%
2025 2,6 66% 34%
2026 2,8 67% 33%
Niet-daeb Interest Coverage Ratio Loan to Value beleidswaarde Solvabiliteit beleidswaarde
Norm ≥ 1,8 ≤ 75% ≥ 40%
2022 3,2 27% 76%
2023 3,3 25% 78%
2024 4,1 23% 77%
2025 5,1 19% 79%
2026 6,3 17% 81%
De ratio’s voldoen aan de normen uit het toezichtkader Aw/WSW.
Interest Coverage Ratio De positieve ontwikkeling (stijging) van de ICR komt vooral door de lage rentestand.
Loan to Value en Solvabiliteit De negatieve ontwikkeling van de Loan to Value (stijging) en solvabiliteit (daling) komt door de forse omvang van ons grotendeels onrendabele investeringsprogramma. Dit wordt versterkt doordat we de beleidswaarde (basis voor berekening) vanaf 2021 moeten indexeren met de gestegen prijsinflatie.
Effect ontwikkelingen verhuurderheffing De afschaffing van de verhuurderheffing heeft een fors effect op onze ratio’s. Dit zien we in onderstaande enkelvoudige cijfers van Triada voor de Interest Coverage Ratio en de Loan to Value.
Effect ontwikkelingen verhuurderheffing op Interest Coverage Ratio 2022 2023 Prognose Interest Coverage Ratio 2,2 2,6 Effect ontwikkelingen verhuurderheffing (positief) 0,2 0,5 Totaal 2,4 3,1
66
2024 2,5 0,5 3,0
2025 2,6 0,6 3,2
2026 2,8 0,6 3,4
Het effect komt door de factoren genoemd bij de kasstromen. De Interest Coverage Ratio verbetert met 0,6 aan het einde van de prognoseperiode. De verbetering in 2022 ontstaat door de verlaging van de verhuurderheffing op basis van de Motie Hermans bij de Algemeen Politieke Beschouwingen.
Effect ontwikkelingen verhuurderheffing op Loan to Value 2022 2023 Prognose Loan to Value 56% 58% Effect ontwikkelingen verhuurderheffing (positief) -13% -14% Totaal 43% 44%
2024 62% -16% 46%
2025 63% -17% 46%
2026 65% -18% 47%
Het effect op de Loan to Value is aanzienlijk. De beleidswaarde stijgt flink door het wegvallen van de verhuurderheffing in de berekening. De leningenportefeuille daalt, omdat we de vervallen verhuurderheffing niet meer hoeven te financieren. Net als voor de kasstromen, geldt dat we de te realiseren opgave als tegenprestatie voor afschaffing van de verhuurderheffing hier niet hebben ingerekend. Daarnaast hebben we een aantal beleidsrichtingen nog niet duidelijk uitgewerkt. Hierbij kunnen vooral het huurbeleid en ook het kooprecht van huurders het beeld nogal veranderen.
Financiële continuïteit We mogen veronderstellen dat we onze activiteiten in de voorzienbare toekomst kunnen voortzetten. Dit blijkt uit de meerjarenbegroting, de financiële ratio's en aanvullend de berekende effecten van het afschaffen van de verhuurderheffing.
Gevolgen oorlog Oekraïne In het tweede kwartaal van 2022 kwam een stroom vluchtelingen uit de Oekraïne op gang. Gemeenten hebben de noodopvang opgeschaald. We verwachten dat doorstroming plaatsvindt naar andere woonmogelijkheden. Bijvoorbeeld naar tijdelijke woonvormen. Er is een kans dat de oorspronkelijke opvangvraag voor een deel verandert in een (semi) permanente huisvestingsvraag als mensen hier langer of voor altijd willen blijven. Met de gemeenten stemmen wij af welke rol wij als woningcorporatie binnen de opgave op ons kunnen nemen. Daarbij wegen partijen gezamenlijk af hoe we voorkomen dat de opvang van vluchtelingen ten koste gaat van de huisvesting van andere aandachtsgroepen en regulier woningzoekenden. We willen verdringing zoveel mogelijk voorkomen. Daarom verwachten we een toename van de bouwopgave.
7.5
Van marktwaarde naar beleidswaarde
Marktwaarde Wij waarderen ons bezit op marktwaarde. Dit houdt in dat wij de toekomstige ontvangsten en uitgaven van alle onroerende zaken in exploitatie berekenen alsof het een belegging is. Het waarderen van het bezit op marktwaarde is verplicht volgens de Woningwet. Hiervoor gebruiken wij het Handboek modelmatig waarderen marktwaarde, dat de netto-contante-waardemethode volgt. Zo maken wij de toekomstige inkomende en uitgaande kasstromen contant met een disconteringspercentage. Dit is inclusief de eindwaarde: de geschatte opbrengstwaarde van het vastgoed aan het einde van deze periode. Bij de waardering van het vastgoed onderscheiden we een doorexploiteer- en een uitpondscenario. De marktwaarde is de hoogste van beide waarderingen. Wanneer we het bezit als een belegging zien, dan is het uitgangspunt: om de huren zoveel mogelijk te maximaliseren naar markthuur dat we woningen verkopen als dat meer rendement oplevert dan verhuren dat kosten van onderhoud en beheer minimaal zijn.
67
Beleidswaarde WSW en Aw hanteren in het integraal toezichtkader de beleidswaarde als waardebegrip. In het bestuursverslag hebben we een beleidsmatige beschouwing opgenomen. Zoals we hiervoor hebben uitgelegd, beïnvloedt de ontwikkeling van de marktwaarde in verhuurde staat voor een deel de ontwikkeling van de beleidswaarde. Dit komt doordat de beleidswaarde gebaseerd is op de marktwaarde. Startpunt van de beleidswaarde is de marktwaarde in verhuurde staat. Voor beschikbaarheid, betaalbaarheid, kwaliteit en beheer zoeken we aansluiting bij ons eigen beleid, in plaats van bij de uitgangspunten in de markt. Zo lichten we dat deel van de waarde van het vastgoed toe (en dus van het corresponderende deel van het vermogen) dat we als gevolg van ons beleid niet, of pas op zeer lange termijn, kunnen realiseren. Bij het opstellen van onze jaarrekening maken we keuzes en doen we schattingen. Dit is het gevolg van het toepassen van de geldende verslaggevingsstandaarden. In het bijzonder geldt dit voor de bepaling van de marktwaarde en de beleidswaarde van het vastgoed in exploitatie. De waardebepaling van het vastgoed (terug te vinden in de marktwaarde en beleidswaarde), is geen exacte wetenschap. Dit is ook de grootste post waar we een inschatting over moeten maken voor de jaarrekening.
Per 31 december 2021 hebben we 551 miljoen euro aan ongerealiseerde herwaarderingen ingerekend (2020: 435 miljoen euro) uit hoofde van de waardering van het vastgoed in exploitatie tegen marktwaarde in verhuurde staat. De waardering van dit vastgoed hebben we in overeenstemming met het Handboek modelmatig waarderen bepaald. Daarmee is het conform de in de Woningwet voorgeschreven waarderingsgrondslag en daaruit afgeleide ministeriele besluiten geldend ten tijde van het opmaken van de jaarverslaggeving. De realisatie van deze ongerealiseerde herwaardering hangt sterk af van ons te voeren beleid. Wettelijke maatregelen en maatschappelijke ontwikkelingen, zoals demografie en de ontwikkeling van de behoefte aan sociale (DAEB) huurwoningen, beperken onze mogelijkheden om de marktwaarde in verhuurde staat van het DAEB-bezit in exploitatie te realiseren door (complexgewijze) verkoop of huurstijgingen. Ons doel is om duurzaam te voorzien in passende huisvesting voor hen die daar niet zelf in kunnen voorzien. Daarom vervreemden we maar een beperkt deel van het vastgoed in exploitatie. Daarnaast verhogen we bij mutatie van woningen alleen in uitzonderingssituaties de huur tot de markthuur en zijn de werkelijke onderhouds- en beheerkosten hoger dan ingerekend in de marktwaarde. Dit komt door onze beoogde kwaliteit- en beheersituatie.
Dit betekent dat we maar een deel van de in de jaarrekening verantwoorde marktwaarde (en daarmee van het eigen vermogen) in de toekomst realiseren.
Verschil tussen marktwaarde en beleidswaarde We hebben een inschatting gemaakt van het gedeelte van het eigen vermogen dat bij ongewijzigd beleid niet, of pas op zeer lange termijn, realiseerbaar is. Deze schatting ligt in lijn met het verschil tussen de beleidswaarde van het DAEB - en niet-DAEB-vastgoed in exploitatie en de marktwaarde in verhuurde staat van dit vastgoed. Het verschil is ongeveer 529 miljoen euro (2020: ongeveer 444 miljoen euro). Het verschil tussen de marktwaarde en de beleidswaarde ultimo 2021 bestaat uit de volgende onderdelen:
68
Grafische weergave verloop Marktwaarde naar Beleidswaarde per 31 december 2021 (x € 1 miljoen)
Dit betekent dat ongeveer 64% (2020: 64%) van het totale eigen vermogen niet, of pas op erg lange termijn, realiseerbaar is. Gezien de bewegelijkheid van (vooral) de beleidswaarde, is dit aan schommelingen onderhevig.
69
8. Overige informatie 8.1
Kengetallen
Ultimo boekjaar
2021
2020
2019
2018
2017
Aantal verhuureenheden* Woningen DAEB Woningen niet-DAEB Intramuraal zorgvastgoed DAEB Intramuraal zorgvastgoed DAEB-onzelfstandig
6.308 67 39
6.248 69 39
6.231 71 39
6.247 71 39
6.329 72 39
103 41 6.558 1 146 23 6.728
103 41 6.500 1 146 26 6.673
103 41 6.485 1 146 28 6.660
103 41 6.501 1 146 28 6.676
103 41 6.584 1 147 30 6.762
4
4
4
4
4
Gemiddelde waarde per woning x € 1.000 Verkrijgingsprijs per woning Woz-waarde per woning Marktwaarde per woning Beleidswaarde per woning
77 183 157 78
74 174 136 70
72 164 127 59
68 158 116 64
66 154 109 51
Mutaties in het woningbezit Aantal opgeleverd Aantal aangekocht Aantal verkocht Aantal gesloopt
75 17 -
3 36 24 -
43 51 8
48 65 66
12 34 2
666 4.957 642 190 6.455 103 6.558
594 4.301 1.025 477 6.397 103 6.500
647 4.348 921 466 6.382 103 6.485
713 4.290 935 460 6.398 103 6.501
798 4.389 943 351 6.481 103 6.584
Percentage maximaal redelijke huur
65,5
66,7
66,5
66,1
65,1
Kwaliteit Aantal reparatieverzoeken per woning Kosten reparatie onderhoud per woning Kosten mutatie onderhoud per woning Kosten planmatig onderhoud per woning Totaal kosten onderhoud per woning
0,94 266 144 1.066 1.476
1,00 240 126 1.162 1.528
0,99 266 131 1.717 2.114
0,99 271 118 1.350 1.739
0,96 219 89 1.330 1.638
Prijs / kwaliteitverhouding Gemiddelde huur per woning Gemiddeld aantal punten per woning Gemiddelde puntprijs per woning Huur in % van de woz-waarde
581 167 3,48 3,73
583 167 3,49 3,89
565 166 3,40 4,05
551 166 3,32 4,11
539 167 3,23 4,15
Extramuraal zorgvastgoed DAEB Totaal woningen Maatschappelijk vastgoed DAEB Parkeergelegenheid niet-DAEB Bedrijfsmatig vastgoed niet-DAEB Totaal verhuureenheden Eenheden in beheer
Aantal woningen naar huurprijsklasse Goedkoop Betaalbaar Duur tot huurtoeslaggrens Duur boven huurtoeslaggrens Totaal zelfstandige huurwoningen Onzelfstandige huurwoningen
*Indeling ten opzichte van 2020 is gewijzigd. De vergelijkende cijfers zijn aangepast .
70
Ultimo boekjaar
2021
2020
2019
2018
2017
Het verhuren van woningen Verhuringen bestaande voorraad Verhuringen nieuwbouw Mutatiegraad Huurachterstand zittende huurders Huurderving wegens leegstand
342 75 5,4% 0,4% 0,8%
351 3 5,5% 0,5% 1,0%
330 43 5,2% 0,5% 1,1%
350 48 5,5% 0,5% 1,5%
333 12 5,1% 0,6% 1,4%
76,1% 53,8% 0,2 16,5% 2,8% 13,2%
73,8% 50,6% 0,1 11,3% 3,0% 9,2%
70,5% 39,9% 0,6 10,4% 3,1% 8,3%
68,4% 44,5% 0,3 13,6% 3,5% 10,4%
68,1% 35,5% 0,5 2,9% 3,7% 3,2%
0,9%
1,1%
1,3%
1,6%
1,7%
131.060 35.689
111.095 33.617
99.661 34.229
90.112 34.249
82.390 34.224
164.948
143.717
132.649
122.134
114.536
33.888 127.221 6.956 684 95 1.476
32.622 107.410 6.868 673 94 1.529
32.987 95.689 6.723 703 103 2.114
32.022 85.360 6.565 772 116 1.739
32.147 79.954 6.443 791 89 1.649
647
931
585
921
782
475 851 1.098 20.761
0 794 1.180 11.941
0 811 1.277 9.976
0 677 1.345 10.462
0 692 1.377 2.330
2,0
2,0
2,0
2,0
2,0
Financiële continuïteit Solvabiliteit o.b.v. marktwaarde Solvabiliteit o.b.v. beleidswaarde Liquiditeit Rentabiliteit groepsvermogen Rentabiliteit vreemd vermogen Rentabiliteit totaal vermogen Renteresultaat in % van het groepsvermogen Interne financiering per woning Gemiddelde schuld per woning Balans winst- en verliesrekening (per woning) Vastgoedbeleggingen en materiële vaste activa in exploitatie Langlopende schulden Groepsvermogen Huuropbrengsten Personeelskosten Afschrijvingslasten Onderhoudslasten Verhuurderheffing, obligoheffing en saneringssteun Volhshuisvestelijke bijdrage Overige bedrijfslasten Renteresultaat Groepsresultaat Personeelsbezetting (fte) Directie Directiesecretariaat en ondersteunende diensten Sector bedrijfsdiensten Sector wonen Sector vastgoed
7,8
7,6
8,6
8,2
5,2
12,7 21,7 9,6
12,6 20,9 6,6
11,6 14,4 13,0
11,6 12,8 16,5
14,5 12,8 16,7
Subtotaal
53,8
49,7
49,6
51,1
51,2
Eigen onderhoudsdienst Totaal
6,4 60,2
6,4 56,1
7,1 56,7
7,5 58,6
9,0 60,2
Aantal woningen per fte
108,9
115,9
114,4
110,9
109,4
71
8.2
Algemene gegevens
WOONSTICHTING TRIADA Bezoekadres: Eperweg 61, 8181 EV HEERDE Postadres: Postbus 56, 8180 AB HEERDE Telefoon: E-mail: Website:
0578 - 676666 info@triada.nl www.triada.nl
Instellingen waar Triada geregistreerd staat:
Register van de Kamer van Koophandel
Dossiernummer: S 08027485
Aedes, vereniging van woningcorporaties te Den Haag. Voor leden van Aedes is de Aedescode van kracht. Deze is in 2011 geactualiseerd. De kwaliteitseisen uit deze code zijn verbonden met het lidmaatschap van Aedes.
Lidmaatschapsnummer 1238
Autoriteit woningcorporaties (Aw) te Utrecht (de Aw is ondergebracht bij de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT))
Nummer L0309
Stichting Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) te Hilversum Autoriteit Persoonsgegevens te Den Haag Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat te Den Haag
Dossiernummer L0309 Nummer P 0003770 Nummer L0309
Triada is in 2001 ontstaan uit een fusie tussen drie corporaties in gemeenten Epe, Hattem en Heerde. Fusiedrager was Beter Wonen uit Hattem, opgericht op 30 mei 1913. De drie gemeenten vormen nu het aaneengesloten werkgebied van Triada, met de Veluwe bossen aan de westkant en de IJssel aan de oostkant van dit werkgebied. Wij hebben enkel activiteiten ontwikkeld binnen het statutair vastgestelde werkgebied. Woningmarktregio Op grond van een verzoek volgens artikel 41b van de Woningwet is goedgekeurd dat Triada feitelijk werkzaam mag zijn in de volgende gemeenten: Apeldoorn, Brummen, Dalfsen, Deventer, Dronten, Epe, Hardenberg, Hattem, Heerde, Kampen, Lochem, Noordoostpolder, Olst-Wijhe, Ommen, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Urk, Voorst, Zutphen, Zwartewaterland en Zwolle.
72
8.3
Organogram
73
plaatsingstekst
74
Verslag raad van commissarissen
75
9. Verslag van de raad van commissarissen We kijken terug op een bijzonder jaar, gekenmerkt door de impact van het coronavirus. Een jaar waarin we uitgedaagd werden in flexibiliteit en in creativiteit, maar bovenal in doorzettingsvermogen. Een jaar waarin we ons werk weer voor een groot deel ‘op afstand’ van elkaar hebben gedaan. En waarin de verbinding voor een groot deel online plaatsvond. Daar waar we het werk en de dienstverlening wél fysiek door konden laten gaan, werd dit met grote inzet gedaan. Door de lange kabinetsformatie hebben we in 2021 nog niet de gewenste duidelijkheid gekregen over hoe de woningcrisis wordt opgelost. De krapte op de woningmarkt neemt steeds meer toe met maatschappelijke onvrede als gevolg. We hopen dat er snel duidelijkheid komt over hoe de woningmarkt uit het slob kan worden gehaald en wij de middelen die vrijkomen door de afschaffing van de verhuurderheffing, kunnen inzetten om hieraan bij te dragen. Ondanks alle perikelen op de woningmarkt hebben wij in 2021 toch 75 nieuwe woningen mogen toevoegen aan onze woningvoorraad en vijf energieprojecten kunnen uitvoeren. Voor Triada was 2021 ook het jaar van de bestuurswisseling. In november heeft bestuurder Harrie van de Ven gebruik gemaakt van de vroegpensioenregeling en hebben we Jolanda van Loon benoemd als nieuwe bestuurder van Triada.
Vele jaren was Harrie het boegbeeld van Triada en heeft hij inhoud gegeven aan de volkshuisvestelijke en maatschappelijke doelstelling van Triada. Ook hebben we in 2021 twee nieuwe rvc-leden geworven: Robert Rösler en Arnoud Spithoven.
9.1
Over besturen en toezicht houden
De rvc is onderdeel van een maatschappelijk ondernemende organisatie. In dit hoofdstuk legt de rvc verantwoording af over de manier waarop de rvc het afgelopen jaar de bevoegdheden en taken heeft ingevuld en uitgevoerd. De rvc van Triada houdt toezicht op het functioneren van het bestuur en de algemene gang van zaken binnen Triada. De rvc adviseert het bestuur gevraagd en ongevraagd. Ook is de rvc verantwoordelijk voor de benoeming (en eventuele schorsing of ontslag) van de bestuurder en stelt de beoordeling en arbeidsvoorwaarden vast. De rvc geeft de accountant opdracht voor de controle van de jaarstukken en keurt de opdrachtverlening goed. De rvc handelt op basis van de bevoegdheden zoals die onder meer in de statuten van Triada staan. De werkwijze van de rvc staat in het Reglement raad van commissarissen. Het document Visie op Toezicht en Besturen Triada hebben de rvc en het bestuur samen opgesteld. Het gaat in op de taken, het doel en de functie van de rvc. Ook maakt het document de scheiding tussen besturen en toezicht duidelijk. Het toezichtkader beschrijft op hoofdlijnen het speelveld en de taken van de corporatie. En het omvat de spelregels die de raad van commissarissen bij het uitoefenen van zijn taken moet volgen. De rvc heeft een deel van dit kader zelf bepaald.
Het overige deel is door de overheid, brancheorganisaties Aedes en de Vereniging van Toezichthouders in Woningcorporaties (VTW) bepaald. Het intern toezichtkader bestaat uit: ■ statuten ■ bestuursreglement ■ reglement raad van commissarissen ■ treasurystatuut ■ fiscaal statuut ■ integriteitscode en klokkenluidersregeling ■ verbindingenstatuut (indien van toepassing) ■ investeringsstatuut ■ reglement financieel beleid en beheer ■ reglement remuneratiecommissie ■ reglement auditcommissie.
76
Het extern toezichtkader bestaat uit: ■ Woningwet ■ Besluit toegelaten instellingen volkshuisvesting (Btiv) ■ Regeling toegelaten instellingen volkshuisvesting (Rtiv) ■ Autoriteit woningcorporaties ■ Waarborgfonds Sociale Woningbouw ■ Governancecode Woningcorporaties ■ overige wettelijke regelingen.
Het toetsingskader is voor het bestuur kaderstellend om te besturen en voor de rvc richtinggevend om toezicht te houden. Het toetsingskader is ingedeeld in besturings- en beheersingskaders. Het besturingskader (planning) bestaat uit: ■ Ondernemingsplan ■ kaderplan ■ prestatieafspraken met huurdersraad en gemeenten ■ meerjarenbegroting ■ beleid vastgoedsturing ■ treasuryjaarplan ■ fiscaal jaarplan.
Het beheersingskader (monitoring) bestaat uit: ■ jaarverslag ■ perioderapportage ■ treasury-verslagen ■ fiscale verslagen ■ risicomanagement (verslaggeving).
Om de toezichttaak goed uit te voeren, krijgt de rvc informatie door (en van): ■ permanente educatie ■ Autoriteit woningcorporaties (Aw) en WSW ■ bestuur en organisatie ■ VTW en Aedes ■ overleg met belanghebbenden ■ landelijke en lokale kranten, landelijke en lokale politieke en maatschappelijke ■ overleg met de discussie. huurdersvertegenwoordiging De rvc werkte in 2021 met twee commissies: een audit- en een remuneratiecommissie. De auditcommissie bestond in 2021 uit twee leden. De auditcommissie heeft vergaderd over het jaarverslag 2020, de begroting 2022 en andere belangrijke financiële onderwerpen. De auditcommissie heeft de andere commissarissen hierover geïnformeerd en de rvc geadviseerd over de besluitvorming over deze onderwerpen. De formele besluitvorming vond altijd plaats binnen de rvc. De remuneratiecommissie (voorheen selectie- en remuneratiecommissie) bestond in 2021 uit twee leden. De remuneratiecommissie adviseert de rvc over onderwerpen die binnen het taakgebied vallen en bereidt de besluitvorming hierop voor. In 2021 had de commissie een belangrijke rol bij de werving van de nieuwe bestuurder en twee nieuwe rvc-leden, waarin veel tijd en energie is gestoken.
9.2
Verslag vanuit de toezichthoudende rol
Toezicht op strategie Triada heeft de strategie vastgelegd in het ondernemings- en portefeuilleplan. Deze heeft de rvc in de eerste periode van 2019 vastgesteld en goedgekeurd. De organisatie heeft de acties die in de komende periode nodig zijn om de gestelde doelen te realiseren, in het kaderplan vastgelegd. Het kaderplan is de uitwerking van het ondernemingsplan. De rvc toetst de voortgang van de strategische doelen aan de hand van de perioderapportages en het jaarverslag. De rvc ziet erop toe dat Triada op plaatselijk, regionaal en landelijk niveau goed samenwerkt met belanghebbenden. Triada heeft regelmatig contact met haar belangrijkste belanghebbende, de huurders(vertegenwoordiging). Op bestuurlijk en ambtelijk niveau heeft Triada zeer regelmatig goed contact met de drie gemeenten. In verband met corona hebben deze contacten voor het merendeel digitaal plaatsgevonden. De gesprekken die vertegenwoordigers van Triada met klanten en verschillende belanghebbende partijen voeren, leveren waardevolle inzichten op. Deze gebruikt Triada bij beleidsontwikkeling en beleidsbesluiten. In het overleg met het bestuur heeft de rvc stilgestaan bij allerlei ontwikkelingen. We hebben gesproken over de stakeholders en de manier waarop rvc, bestuur en organisatie hiermee omgaan. Tijdens de zelfevaluatie van de rvc is dit onderwerp ook aan de orde geweest.
De conclusie is dat er voldoende aandacht uitgaat naar de stakeholders (met ieders rol en verantwoordelijkheid hierin). Toch is het goed om in de toekomst in de omgang met stakeholders verder te verdiepen en te professionaliseren. Hierin kan de rvc ook een nadrukkelijkere rol spelen.
77
Toezicht op financiële en operationele activiteiten De auditcommissie heeft het jaarverslag 2020 vooraf besproken met BDO, in aanwezigheid van de bestuurder, de adjunct-directeur en de manager bedrijfsdiensten. BDO heeft voor de jaarrekening 2020 een goedkeurende verklaring afgegeven. De volledige rvc heeft het jaarverslag over 2020 op 22 juni 2021 vastgesteld, inclusief de jaarrekening, met kennisgeving van de bevindingen uit het accountantsverslag en na advies van de auditcommissie. De rvc heeft de controleaanpak en interimcontrole voor 2021 met de accountant, de directie en de manager bedrijfsdiensten besproken. De auditcommissie heeft de begroting 2022 en het treasuryjaarplan 2022 eerst behandeld. Daarna heeft de voltallige rvc deze stukken tijdens de novembervergadering goedgekeurd. De treasurycommissie van Triada legt de notulen van haar overleggen ook ter informatie voor aan de rvc. In 2021 heeft de rvc de perioderapportages samen met de directie besproken. Onze extern treasurer Thésor heeft tijdens het tweedaagse rvc-overleg een presentatie gegeven. Aan de hand van de begroting en het treasuryjaarplan is onder meer inzicht gegeven in de financierbaarheid van Triada op de langere termijn. De rvc heeft de fiscaliteiten dit jaar weer apart besproken aan de hand van een fiscaal jaarplan en een fiscaal jaarverslag.
De controller heeft de resultaten van de door de controller uitgevoerde interne controles volgens afspraken teruggekoppeld aan de directeur-bestuurder. Hierover is verslag gedaan in de perioderapportage. Door persoonlijke omstandigheden kon de controller niet aanwezig zijn bij de besprekingen van de jaarrekening, de controleaanpak en de interimcontrole. Hierdoor heeft hij ook een deel van het controleprogramma niet kunnen uitvoeren. In verband hiermee zijn op een aantal dossiers uitgebreide tweedelijnscontroles uitgevoerd. De directeur-bestuurder heeft de rvc hiervan vooraf op de hoogte gesteld. De rvc heeft samen met de bestuurder en de accountant beoordeeld in hoeverre de afwezigheid van de controller invloed heeft op de interne beheersing.
Toezicht op de volkshuisvestelijke en maatschappelijke prestaties De rvc heeft het bod dat Triada heeft uitgebracht aan de verschillende gemeenten en de zienswijzen van de gemeenten hierop, besproken. De zienswijzen van de gemeenten waren positief en vormden geen aanleiding het bod te herzien. De huurdersraad en de rvc hebben samen vooral teruggeblikt op het proces en de verschillen per gemeente. In de perioderapportages legt het bestuur aan de rvc verantwoording af over de klachten. Het aantal klachten over Triada bleek ook in 2021 minimaal. De rvc oordeelde dat de klachten goed zijn afgehandeld. De organisatie heeft de verbeterpunten uit de in 2020 gehouden visitatie met de rvc besproken en deze inmiddels opgepakt.
Toezicht op risicobeheersing De rvc ziet erop toe dat Triada voldoende aandacht besteedt aan risicobeheersing. In 2021 heeft het bestuur de stand van zaken van de belangrijke strategische risico’s op de risicokaart in beeld gebracht en in een notitie aan ons aangeboden. De planning is om de risicobereidheid in 2022 te herijken. Daarnaast ligt er een opdracht aan een externe partij om het risicomanagement binnen Triada te reviewen en te adviseren waar verdere optimalisatie mogelijk is. De rvc heeft de wens om voor Triada eigen parameters vast te stellen, zodat het mogelijk is voor de rvc om enerzijds de juiste strategische afwegingen te kunnen maken, en anderzijds waarborgen te creëren dat de doelstellingen van Triada zo goed mogelijk kunnen worden behaald. Over de voortgang van het risicomanagement rapporteert de organisatie in de periodeverslagen. De rvc heeft de financiële risico’s besproken met de controlerend accountant en de manager bedrijfsdiensten, zonder aanwezigheid van het bestuur.
78
Opdrachtgeverschap externe accountant Op 8 september 2021 heeft de rvc aan BDO opdracht verstrekt voor het verslagjaar 2021. De opdracht bestaat uit de interimcontrole 2021 en de jaarrekeningcontrole 2021, inclusief de verantwoordingsinformatie. De rvc heeft de resultaten van de interimcontrole 2021 met de daarbij behorende managementletter met BDO besproken.
9.3
Verslag vanuit de werkgeversrol
Beoordelingskader en beoordeling De rvc besluit over benoeming, beoordeling en beloning, schorsing en ontslag van de directeurbestuurder. Daarom moet de rvc het functioneren van de directeur-bestuurder periodiek beoordelen. Naast de eigen ervaringen, heeft de rvc over het functioneren van de directeur-bestuurder ook ervaringen opgevraagd uit de organisatie en van externe belanghouders. Basis voor de beoordeling was het geldende kaderplan en de reguliere en periodiek gerealiseerde resultaten. Over de beoordeling heeft de remuneratiecommissie een gesprek gevoerd met de directeur-bestuurder. Het gesprek is vastgelegd in een beoordelingsbrief. De bestuurder heeft eind 2020 aangekondigd gebruik te willen maken van de vroegpensioenregeling. De rvc heeft daar goedkeuring aan verleend. De remuneratiecommissie is begin 2021 gestart met een wervings- en selectieprocedure voor het aantrekken van een nieuwe bestuurder. In samenspraak met alle belanghebbenden (o.a. de huurdersraad, het managementteam en de ondernemingsraad) is een nieuw profiel opgesteld. Uit deze procedure is unaniem een nieuwe bestuurder aangesteld. Omdat we op tijd zijn begonnen met deze procedure, kon de nieuwe bestuurder direct aansluitend op het vertrek van de zittende bestuurder starten.
Hierdoor was er geen interim-periode nodig, waarmee we een goede overdracht van de werkzaamheden op bestuurlijk niveau hebben gewaarborgd.
Organisatie, cultuur en integriteit Het is belangrijk dat het contact en de samenwerking tussen rvc en organisatie goed en prettig verloopt. De rvc heeft dit jaar samen met het managementteam geconstateerd dat het goed is om in 2022 deze samenwerking met de nieuwe bestuurder te evalueren met als doel om te kijken hoe er nog verbeteringen zijn door te voeren. Vooral de zichtbaarheid van de rvc in de organisatie van Triada kunnen we nog verder vergroten. De rvc plant de vaste vergaderingen voor het hele jaar. De agendacommissie, met de voorzitter, de vicevoorzitter, de directeur-bestuurder en de adjunct-directeur, bereidt de agenda van de vergadering voor. De overige rvc-leden dragen vooraf de agendapunten aan, waardoor dit agenda-overleg de juiste vorm en inhoud krijgt, met als resultaat een gedragen agenda. De organisatie deelt haar informatie op tijd met de raad. Triada heeft een integriteitscode en een klokkenluidersregeling, die beide op de website (www.triada.nl) staan. De rvc heeft de in 2020 geactualiseerde integriteitscode en klokkenluidersregeling goedgekeurd. Triada heeft per 1 januari 2022 een vertrouwenspersoon aangesteld voor ongewenste omgangsvormen, integriteitskwesties en vermoedens van misstanden. In 2021 zijn er op dit gebied geen bijzonderheden geweest. Niemand uit de organisatie heeft een beroep gedaan op de integriteitscode en/of klokkenluidersregeling.
9.4
Verslag vanuit de klankbordrol
De rvc vervult de rol van werkgever, klankbord, adviseur en toezichthouder tegenover bestuurder en organisatie. De voorzitter van de rvc ziet er, samen met de voltallige rvc, op toe dat de rvc regelmatig klankbordgesprekken met de bestuurder houdt. Afgelopen jaar hebben de leden van de raad, ondanks de beperkende omstandigheden door corona, meermalen in dit kader met de bestuurder gesproken, waarvan het merendeel via Teams. Gespreksonderwerpen waren onder meer de gevolgen van corona voor de bedrijfsvoering van Triada en de maatschappelijke bijdrage en realiseerbaarheid van de verschillende projecten en de samenwerking met de huurdersraad.
79
9.5
Over de raad van commissarissen
Samenstelling en profielschets Door het voortijdige vertrek van commissaris mevrouw Dubbelman, bestond de rvc tot en met september 2021 uit vier leden. Op 12 oktober is de heer R. Rösler benoemd als nieuw lid van de rvc. Voor de profielschetsen verwijst de rvc naar de website (www.triada.nl). De rvc vindt de profielschetsen goed uitgebalanceerd en mede gebaseerd op de criteria voor goed intern toezicht van de Vereniging Toezichthouders Woningcorporaties (VTW). Bij de werving- en selectieprocedure voor een nieuwe commissaris, stemt de rvc de profielschetsen elke keer opnieuw af met de huurdersraad en andere betrokken functionarissen bij Triada.