2.04 Brief Akkermans Green Deal sluit burgerparticipatie vrijwel uit
Tekst van het document
Green Deal sluit burgerparticipatie vrijwel uit. J. E. M. Akkermans, Aan de gemeenteraad en het college van Hattem, Markt 1, 8051 EZ HATTEM Onderwerp: Burgerberaad Klimaat Hattem Datum: 10 juli 2023 Geachte leden van gemeenteraad en college, Mevrouw, Mijnheer, Hierdoor bericht ik u, dat ik mijn inzet voor en medewerking aan het “Hattems Klimaatbeleid“ - zoals vormgegeven in de “Green Deal” - heb beëindigd. Hierna volgt de onderbouwing tot dit besluit en tot dit bericht. Ik maak u, volksvertegenwoordiging, hiervan melding, omdat ik, namens veel Hattemse inwoners, ook de inzet en bereidheid tot deelname aan het Hattems klimaatbeleid heb aangekondigd. De belangrijkste aanleiding tot mijn besluit is erin gelegen, dat tot heden geen gevolg is gegeven aan de oproep tot instelling van een “Hattems Klimaatberaad”, eventueel in de vorm van een “burgerberaad klimaat”. De oproep dateert van 1 september 2022. Met het zomerreces voor de boeg lijkt het erop dat behandeling van de oproep met tenminste 1 jaar is verdaagd. ((Toelichting voor navolgende tekst: Waar het meervoud “wij” wordt gebruikt, betekent dit een weergave van gesprekken en contacten met “derden”, waaraan ook ik heb deelgenomen en - waarschijnlijk - de gemeenschappelijke mening verwoord.)) Eind november 2022 werd de nota “Green Deal” gepresenteerd.
De nota verbaasde ons, indieners van de “oproep tot instelling van een “Hattems Klimaatberaad”, eventueel in functie en vorm van een “Hattems Burgerberaad Klimaat”. We hebben dat portefeuillehouder ook direct bericht. - de “Green Deal verwijst nauwelijks naar de “oproep”, terwijl die ten stadhuize al geruime tijd bekend was. - eigenlijk werd, door de keuze voor een “tweesporenbeleid”, de mogelijkheid om een “burgerberaad” te overwegen, vrijwel uitgesloten.
- dit bleek later ook het oordeel van het “Bureau Burgerberaad”, waarmee portefeuillehouder, en een delegatie onzerzijds, op 14 december een desbetreffende bespreking voerde. - van die bespreking is onzerzijds een verslag gemaakt en aan de gespreksdeelnemers toegezonden. - voor zover wij hebben kunnen waarnemen, is het verslag nooit aan uw raad aangereikt. - totdat wij dat in een later stadium, voor de zekerheid, alsnog deden. - een andere, belangrijke, omissie acht(t)en wij het - in de “Green Deal” - volstrekt ontbreken van een “klimaatvisie”. Er was overigens iets bijzonders met die bespreking met “Bureau Burgerberaad”: Die zou oorspronkelijk enige dagen voorafgaand aan de behandeling én besluitvorming in uw raad van 12 december plaatshebben. Zodat in uw vergadering rapportage van de bespreking zou kunnen plaatshebben. Enige dagen vóór de ontmoeting met Bureau Burgerberaad liet het bestuurssecretariaat evenwel weten, dat de wethouder verhinderd zou zijn. Er was geen opgave van de reden. De rapportage over de bevindingen van het gesprek kon dus niet plaatshebben voordat uw raad tot besluitvorming kon overgaan. Een bespreking die door de overheid zó belangrijk wordt gevonden, kán - naar onze mening slechts wijken bij een nog grotere prioriteit, (of ziekte) Of dient te leiden tot uitstel van bespreking en besluitvorming. Hetgeen ook niet gebeurde.
Dit noodzaakte ons om onze toelichting voor uw raadsvergadering van 12 december drastisch aan te passen: van vermelding van de te beperkte inhoud (klimaatbeleid en betrokkenheid inwoners) naar toelichting op kenmerken van “burgerberaad” Een ontwikkeling die we steeds meer betreuren. Ze bleek namelijk essentieel. Wel besloot uw raad - op ons voorstel - portefeuillehouder te verzoeken om mevrouw Rovers uit te nodigen voor een ontmoeting met uw raad, ter bespreking van de mogelijkheden en beperkingen van een “burgerberaad”. Aan dat verzoek is tot heden geen gevolg gegeven. Net zo min als gevolg is gegeven aan uw verzoek (24 oktober 2022) om het onderscheid tussen “Klimaatberaad” en “burgerberaad klimaat” uit te werken. Begin januari hebben wij portefeuillehouder weer verzocht om mevrouw Rovers alsnog spoedig te inviteren. Zo’n invitatie achten wij nog steeds van belang, omdat uw raad daardoor de “mogelijkheden en beperkingen” van “burgerparticipatie” bij - in dit geval - “klimaatbeleid” zou kunnen beoordelen.
Wij achten de kracht van een “Klimaatberaad”, danwel “burgerberaad Klimaat”, daar in gelegen, dat een algeheel overzicht kan ontstaan omtrent de klimaatproblematiek, - in toekomstperspectief - én van de mogelijkheden om op de Hattemse situatie in te spelen. De inwoners wordt kennis omtrent de klimaatproblematiek aangereikt. Daardoor wordt de kans vergroot, dat de inwoners zich bij de problemen betrokken zullen gaan voelen: en hoe ze er in kunnen participeren. Daaruit kan een forse wervingskracht op de inwoners ontstaan. Essentieel bij zo’ dringende beleidsombuiging. Het ontbreken van een financiële paragraaf in de “Green Deal” wordt vervolgens node opgemerkt. De verwoording door de overheid om “tot het uiterste te gaan om de ingrijpende financiële consequenties van de transitie voor de minst-draagkrachtigen - op een of andere manier - op te vangen”, kan dan het laatste zetje leveren tot actieve deelname aan het klimaatbeleid. Zeker als de overheid duidelijk formuleert aan welke prioriteiten - vanuit het grote perspectief - ze voorrang kan verlenen. Normen en kriteria bieden dan zowel inwoner als overheid duidelijkheid op welke ondersteuning, bij welke omstandigheden, een project kan rekenen. Ad-hoc-projecten worden dan vermeden.
((Een goede financiële paragraaf biedt tevens inzicht omtrent de omvang van de totale problematiek voor onze gemeente.)) De financiële drempel vormt namelijk vaak de laatste barrière voordat de inwoner tot deelname kan besluiten. Onze herhaalde vraag om een deskundige als mevrouw Eva Rovers te verzoeken om een burgerberaad uit te werken hield danook uitdrukkelijk verband met onze visie: Democratische vernieuwing en burgerparticipatie vormen complexe vraagstukken, die men niet zonder verworven deskundigheid kan aanpakken. In het voorjaar vroegen wij via een perspublicatie aandacht van de inwoners voor het gebrek aan voortgang bij het betrekken van de inwoners bij het Hattems klimaatbeleid. Desgevraagd door de redactie verklaarde portefeuillehouder dat inmiddels besloten was tot instelling van een “burgerberaad klimaat”; “naar Hattems model”. Over: door wie, wanneer en verdere uitwerking tot heden: geen enkel vervolg. Inmiddels is dan duidelijk geworden, dat ook wethouder “participatie”, mevrouw Brouwer, het dossier “burgerparticipatie” actief ter hand gaat nemen. Op 23 januari vindt de startontmoeting plaats. Het lijkt ons een bemoedigende ontwikkeling. Samenhang tussen beide ontwikkelingen achten wij wel noodzakelijk.
Ook met waardering hebben we kennis genomen van de oproep door burgemeester, mevrouw Sanderse, om een “nationaal burgerberaad” in te stellen (in dat geval met betrekking tot drugscriminaliteit).
We vragen ons wel af waarom de Hattemse volksvertegenwoordiging een dergelijke oproep in onze eigen gemeente terzijde heeft gelegd. Op een vervolgvraag aan portefeuillehouder vernemen wij, dat - nadat de besprekingen omtrent de vorming van een “coalitie” van bedrijven, instellingen en overheden, (spoor 1) zijn afgerond, een “rondetafelbespreking” zal worden gearrangeerd; met deskundigen. Een datum is niet genoemd: Vóór de start van het nieuwe seizoen zal die immers niet meer kunnen plaatshebben. Wel heeft inmiddels de feestelijke ondertekening van de “intentieverklaring tot de Green Deal” plaats gevonden. Zonder vermelding echter, dat niet alle organisaties zijn geïnviteerd, en dat enige organisaties niet bereid bleken tot ondertekening. Hetgeen bij meerdere inwoners ook tot onbegrip en zelfs boosheid aanleiding gaf. Dit alles overziend, kan ik mij niet langer inzetten voor een “Hattems klimaatbeleid”, waar ik niet meer kan geloven, en evenmin erop vertrouwen. Én nog minder voor behartiging van de belangen van de inwoners, van wie ik de “betrokkenheid bij, en de inzet voor het “Hattems klimaatbeleid” zo belangrijk - en inmiddels urgent - acht. Waarvoor ik me nogal heb ingezet.
Van de gelegenheid maak ik gebruik om onze visie op de aanpak van het “Hattems klimaatbeleid”, inclusief de daartoe noodzakelijke betrokkenheid van de inwoners samen te vatten: Door de keuze om als gemeenteraad geen kennis te maken met varianten van burgerbetrokkenheid loopt niet alleen het Hattems klimaatbeleid inhoudelijk risico. Ook de participatie kan zich slechts beperkt ontwikkelen. De inwoner maakt geen kennis met de omvang van de klimaatproblematiek, en de konsekwenties voor de toekomst van komende generaties. De burger kan zich geen oordeel vormen over noodzakelijk te nemen besluiten en hun prioriteiten. Kan de konsekwenties niet afzetten tegen te nemen andere belangrijke beslissingen. Naast kennisverstrekking aan de burger is dus ook vertrouwen nodig in het oordeel van de burger. Deze is immers ook in staat om deel te nemen aan verkiezingen. Zijn vertrouwen geeft de huidige burger, op zijn beurt, niet zomaar. Die verlangt er iets voor terug: Invloed! Op de besluitvorming die haar/hem zullen treffen, én vaak ook zijn/haar portemonnee. Onder duidelijk overeen te komen voorwaarden “wat de burger ervoor terugkrijgt”, wil de inwoner/kiezer “wel meedoen”.
Zeker als ook zijn/haar belang - op de lange termijn - ermee wordt gediend. Eigenlijk is het thans te laat. Kiest de overheid alsnog voor een stevige variant van “burgerbetrokkenheid”, zoals het “burgerberaad”, dan zal alsnog een formulering nodig zijn van: - omvang en betekenis van de toekomst in het klimaatbeleid; - de konsekwenties ervan voor het Hattems klimaatbeleid; - en een omschrijving van de betekenis en bevoegdheden van “burgerparticipatie”, in concreto: de betrokkenheid van de Hattemse inwoners. Een konsekwentie kán zijn: - genomen besluiten kunnen tijdelijk blijken, omdat ze niet als “structureel” kunnen worden beoordeeld; - of geen “grote” prioriteit blijken in het geheel van de te nemen maatregelen. Het kán dan de beste optie zijn: - opnieuw te beginnen met de formulering van * het na te streven klimaatbeleid; * en de betekenis en invloed van burgerparticipatie. Niet alles hoeft dan opnieuw: * afspraken voor concrete projecten kunnen - onder voorwaarden - worden voortgezet; * nieuwe projecten kunnen eveneens - onder voorwaarden - worden opgezet. In beide gevallen zouden de voorwaarden kunnen luiden: zodra het beleid zijn uiteindelijke formulering heeft gevonden, zouden de projecten kunnen worden herbeoordeeld.
Ondanks al onze pogingen hebben wij ons nooit in de gelegenheid geweten om onze visie op klimaatbeleid en de daartoe benodigde “inwonersbetrokkenheid” integraal aan de orde te stellen. Ik heb daaruit mijn conclusies moeten trekken. Met vriendelijke groet en hoogachting, J.E.M. Akkermans Initiatiefnemer “Klimaatberaad” / “Burgerberaad Klimaat Hattem”