CConstaterende datHattem
Koppel je AI →
Document · PDF

1.04 bijlage 3 Reacties koersdocument gebundeld_210525.pdf

Raadsvergadering 28 juni 2021, gemeente HattemBij agendapunt: HAMERSTUK - Lijst ingekomen stukken 05-202119.568 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

1. Er zijn vele verschillende manieren om duurzame woningen te bouwen en bestaande woningen te verduurzamen. Landelijk wordt dit vertaald in energieprestatienormen. Daarbinnen is er de vrijheid voor bouwers en

29

Naam en adres

Samenvatting

Volledige reactie

Antwoord

2. Ik wil best in een kleinere woning wonen, grondgebonden met een tuin. Ik zie in de plannen zoals ik ze noem een konijnenhok met 5 m2 balkon.

(46)

eigenaren om te bezien hoe zij aan die eisen voldoen. 2. In het Koersdocument wordt gestuurd op een passend woningaanbod. Hattem kent al relatief veel ruime woningen. Het is juist de kunst om beweging in de woningmarkt te creëren, zodat die woningen ook weer beschikbaar komen. Park aanleggen, Aan het college van Burgemeester en Wethouders en de In het kader van de klimaatverandering is er veel achter Saturnus gemeenteraad. aandacht voor groen om hittestress te beperken en Petfood Hattem, 5 maart 2021 wateroverlast en droogte te voorkomen. Dat Geacht(e) college, raadsleden, hebben we in de Groenvisie ook beschreven. Toen ik als kind in Hattem kwam wonen, in het jaar 1957, was De coronapandemie heeft nog eens extra duidelijk Hattem nog een kleine stad op de Veluwe gelegen langs de oever van gemaakt hoe belangrijk groen in de directe de IJssel. Rondom het stadje was er nog volop groen, aangevuld met woonomgeving is. boomgaarden en moestuinen. Tussen Hattem en Wezep zag je in de Er zijn geen concrete voornemens om een nieuwe zomer die prachtige goudgele korenvelden, waarvan de aren door de park te realiseren. wind heen en weer werden gewiegd. In de loop der jaren is van dit groen zoveel afgesnoept dat er niet veel meer groen is overgebleven. Vele huizen werden en worden er gebouwd, de industrie breidt zich meer en meer uit.

Begrijpelijk de economie moet draaien en uitgebreid worden, ten koste van het groen. In de Omgevingsvisie heeft u het over: Een vitale samenleving en hoe die samenleving lang samen, prettig en gezond kan leven in Hattem. Een levendig Landschap tussen Veluwe en IJssel: oftewel actief genieten van en investeren in onze mooie groene omgeving. Een vitale samenleving moet op tijd kunnen ontspannen, relaxen en prettig kunnen rusten en vertoeven. Actief genieten van een levendig landschap kunnen we volop doen, fietsen, wandelen, sporten. Maar 30

Naam en adres

Samenvatting

Volledige reactie

Antwoord

een plek waar de vitale samenleving doordeweeks en in het weekend rustig en relax kan genieten is er niet in Hattem. In de binnenstad, op de markt kan je op de terrassen genieten van een drankje en een hapje, maar niet iedere Hattemer voelt zich geroepen daar te vertoeven. In het verleden hadden we een openlucht zwembad met ligweide. De ligweide was een plek waar je relax kon vertoeven. Vele gezinnen kwamen in het weekend naar deze ligweide en recreëerden daar met elkaar. Met het sluiten van het openluchtzwembad verdween deze recreatieplek voor vele Hattemers. Toen ik nog actief voor de gemeente Hattem werkte, had ik altijd al een idee om een nieuwe recreatieplek voor de Hattemers te creëren, echter wist niet hoe hieraan vorm te geven. Nu u met de Omgevingsvisie aan de slag gaat, kan ik dat idee aandragen en een steentje bijdragen voor de toekomst van de Hattemer bewoners. Er is nog weinig groen over, in de directe omgeving van het stadje Hattem. De ijsbaan wordt binnenkort ook al bebouwd. Mijn idee is een park aan te leggen, waar de vitale samenleving voor in de toekomst, in de vrije tijd, doordeweeks en het weekend, kan ontspannen, picknicken, relaxen en de accu (door ontspanning) weer op kan laden voor de werkweek. Het gaat over het stukje groen, de weilanden achter Saturnus Petfood.

Dit stukje groen wordt slechts tweemaal per jaar benut, voor een Concours Hippique (voor slechts een klein deel van de Hattemer bevolking) en op Koninginnedag door de Oranjevereniging. Voor de rest van het jaar wordt er weinig gebruik van gemaakt. Zou het niet waardevol zijn om dit stukje groen veilig te stellen, in te richten als Hattems Hanzepark, met hier en daar wat glooiende heuveltjes, paden aan te leggen, zitbankjes, ligweide, een inrichting net zoals Dutch Golf Hattem aan de Konijnenbergerweg. Als je aan de Konijnenbergeweg naar de inrichting van de golfweide kijkt, geeft dat 31

Naam en adres

Samenvatting

Volledige reactie

Antwoord

al een ontspannende en een rustgevende uitwerking. Bovendien een mooie entree voor Hattem aan de oostkant het Hattems Hanzepark en aan de westkant de Haven. Een bezwaar is misschien de elektriciteitsmasten die daar staan, doch in de toekomst is het toch de bedoeling dat deze verdwijnen en de bedrading ondergronds wordt geleid. Indien u twijfelt of er behoefte is aan dergelijk voorziening, dan kunt u misschien een enquête onder de Hattemer bevolking houden. Ik hoop hierbij een kleine bijdrage te hebben geleverd voor één van de thema’s van de Omgevingsvisie.

32

4 Verslag bespreking Koersdocument met koepelorganisaties Hattem Datum: 18 maart 2021, 14:30 – 16:00 uur Aanwezig: Powered by Hattem, BKH, VLMH, Triada, wethouder en projectorganisatie Omgevingsvisie (allen gemeente Hattem) 1. Opening en mededelingen Wethouder Auke Schipper heet iedereen welkom en opent de vergadering. Na een kort voorstelrondje legt hij kort uit waarom de gemeente Hattem aan de slag is gegaan met een Omgevingsvisie. 2. Korte toelichting Koersdocument Projectleider Omgevingsvisie geeft, aan de hand van een paar sheets, een korte toelichting op:  de drie hoofdthema’s (Vitale samenleving, Samen Duurzaam en Levendig landschap tussen Veluwe en IJssel)  de koers voor de acht onderscheiden deelgebieden. 3. Bespreken reacties op Koersdocument Algemeen In een eerste reactie is het beeld dat het Koersdocument een leuke start is, maar ook nog vrij algemeen en vooral een optelsom van ontwikkelingen waar niemand op tegen kan zijn. Pas als het een stukje concreter wordt, dan gaat het een beetje schuren en wordt het spannend. De Omgevingsvisie mag nog wat meer kleur bekennen, ook qua wonen. Hoeveel woningen willen we bouwen en voor welke doelgroepen. Bouw vooral ook slimme woningen die makkelijk aan te passen zijn als de behoefte verandert.

Als je meer gepaste (gestapelde) woningen voor senioren bouwt komt de hele woningmarkt in Hattem in beweging en ontstaat er ook ruimte voor gezinnen en starters. Ook de kwaliteit van de leefomgeving is belangrijk. Senioren, kinderen en mensen met een beperking hebben behoefte aan een veilige woon/leefomgeving. Hattem is daarin vrij uniek. Kinderen fietsen nog zelfstandig naar school en sportclubs. Probeer dat vast te houden naar de toekomst toe. Assenrade is een mooi voorbeeld. Ook de combinatie van verschillende leeftijden in een wijk zoals Assenrade, is van toegevoegde waarde.

33

Wat als je alle ambities integraal over elkaar heen legt en concreet maakt, bijvoorbeeld bij de verdere ontwikkeling van ’t Veen. En zou je niet een actielijst moeten toevoegen aan de Omgevingsvisie om te laten zien hoe je de beoogde ambities gaat bereiken? We hebben in Hattem maar 20 vierkante kilometer beschikbaar. Ruimte voor windmolens is er eigenlijk niet en hoeveel ruimte kan en wil je nog vrijmaken voor de functies werken (stopt het na H2O?) en wonen (1500 woningen kan dat)? Houden we vast aan de bestaande bebouwde komen en gaan we deze weer begrenzen met ‘rode contouren’ ? Verder zijn er ook mogelijkheden om de kwaliteit van de bestaande (woon)gebieden te verbeteren met groen, groene verbindingen (zie ook Groenvisie) en behoud van de authentieke verschillen tussen de verschillende gebieden in Hattem. Ook staan er een aantal ambities in die haaks staan op vastgesteld beleid bijvoorbeeld (b.v. Provinciale omgevingsverordening) voor Natura 200 gebieden, Nationale Landschappen (enken) en het nationaal Natuurnetwerk. Gezondheid Gezondheid en een gezonde leefomgeving is ook een belangrijk onderdeel van de Omgevingsvisie. Vooral de link met de Groenvisie en de gezondheidsbevorderende maatregelen kunnen in de Omgevingsvisie worden verankerd. Een voorbeeld is de Kampjesbuurt, daar domineert parkeren het straatbeeld.

Autodelen en substantieel minder parkeren is voorlopig in Hattem nog niet aan de orde. Maar parkeren achter de woningen kan wel een hele verbetering zijn. Dat werkt ook goed in Assenrade. Assenrade is in meerdere opzichten een goed voorbeeld met een mooie mix aan bewoners in de wijk, veel groen en zo veilig dat kinderen zelfstandig kunnen fietsen. Fietsbereikbaarheid – en veiligheid vragen een prominentere rol. Gezondheid is wel meer dan dat en gaat ook over milieu (licht, luchtkwaliteit, geluid et cetera). Duurzame energie We hebben mooie ambitie in een klimaatakkoord beschreven maar er gebeurt nog te weinig. De urgentie ontbreekt nog bij de inwoners. En voor bedrijven is het rendement te laag om er echt werk van te maken. We moeten creatief kijken naar bedrijven, zonnepanelen op dak stimuleren / met zachte dwang of altijd panelen op het dak bij nieuwbouw. Met huizen isoleren is nog veel winst te behalen, daar richt Triada zich dan ook vooral op. Maar gedrag van mensen is ook belangrijk. Als nieuwe technieken er toe leiden dat alle ramen worden open gezet is de winst ook beperkt. Voor nieuwboek is ook met de situering van huizen gericht op maximale zoninval veel winst te halen (qua warmte en zonnepanelen). Nu verdwijnen goede ideeën (voorbeeld t Veen) nog wel eens omdat onder aan de streep de ontwikkelaar vooral kijkt naar de verhouding van de kosten en opbrengsten.

34

Laatste rondje tips en aandachtspunten  Kleinschalige velden met zonnepanelen kunnen bijdrage aan de biodiversiteit op percelen die zo intensief zijn gebruikt dat het bodemleven grotendeels verdwenen is  In het Koersdocument staat het woordje: ‘’dorps’’ (lokaal bedoeld) > Hattem is een Hanzestad, dus graag zoeken naar een beter woord.  De enquête op samenhattem.nl voor de Omgevingsvisie is sturend. Vooral de vragen waar een aantal beweringen moet worden aangekruist. Als je minder aanstreept kun je niet door met de enquête, dat leidt ertoe dat mensen afhaken en zou moeten worden aangepast.  De discussie bij de twee webinars was leuk, maar graag een volgende keer meer voorbereidingstijd nemen, beter aankondigen en meer ruimte bieden voor interactie (ook via mail. Whatsapp, Zoom et cetera). Het is leuk als je live via zoom vragen kunt stellen en kunt discussiëren. De webinars waren wel erg informatief! 4. Rondvraag en sluiting Wethouder Schipper dankt iedereen voor de waardevolle inbreng. Projectleider geeft aan dat schriftelijke reacties/suggesties nog tot en met 31 maart 2021 kunnen worden ingestuurd via omgevingsvisie@hattem.nl

35

5 Verslag bijeenkomst met collega-overheden over Koersdocument Hattem Datum: 25 maart 2021 Aanwezig: Organisatie GGD Waterschap ODNV VNOG

Organisatie Provincie Gelderland. Gemeente Heerde/ Kop van de Veluwe Gemeente Zwolle Gemeente Hattem

1. Opening en mededelingen Wethouder Auke Schipper heet iedereen welkom en beschrijft kort het doel van de bijeenkomst. Het doel van deze bijeenkomst is om de koers voor te leggen aan collega-overheden. Daarna is er ruimte voor een kennismakingsrondje. 2. Korte toelichting op het Koersdocument De projectleider stelt zich ook voor en presenteert een PowerPoint (zie bijlage). 3. Bespreken reacties op het Koersdocument - Provincie Gelderland: Het Koersdocument is een mooie visie op hoofdlijnen. Op dit moment ziet de provincie geen strijdigheden met de provinciale Omgevingsvisie. Graag bij de uitwerking aandacht voor thema’s als biodiversiteit (Gelderland wil 1 mln. Bomen planten), gezonde leefomgeving (ook voor bedrijven) en de woningmarkt (vooral doorstroming, staat dit niet haaks op zo lang mogelijk zelfstandig wonen?). Dieter herkent de worsteling met de energie-ambities en roept op deze ook regionaal op te pakken. Graag aandacht voor de schaal van eventuele zonnevelden in het open polder landschap niet grootschalig maar kleinschalig toestaan. - Projectleider geeft aan dat de zonnevelden in de Omgevingsvisie nu benoemd zijn als kleinschalig en geeft aan dat er voor zon op dak ook nog veel winst is te behalen. Wethouder geeft aan dat we het RES-traject benutten voor samenwerking met buurgemeenten.

We hebben nu 12 ha zonnepanelen op restpercelen aan zonnevelden toegestaan, daarnaast zijn we zuinig op onze groene ruimte. Langer zelfstandig wonen kan (en zal ook vaak) ook betekenen, verhuizen naar een appartement, waarmee ook de doorstroming is geholpen. Biodiversiteit heeft zeker de aandacht voor de Veluwe. Maar ook in het landelijk gebied is veel winst te behalen is via duurzame landbouw, al zijn de sturingsmogelijkheden voor de gemeente beperkt. 36

-

-

-

Waterschap Vallei en Veluwe ziet dat de mens centraal staat in het Koersdocument en vraagt aandacht voor een goede balans met het natuurlijk (water) systeem. Laat het natuurlijk systeem mee bepalend zijn voor de keuzen. Naast hittestress en wateroverlast vraagt ook verdroging aandacht. Projectleider geeft aan dat de sturingsmogelijkheden voor de gemeente in het buitengebied beperkt zijn. Uiteraard kunnen gemeente en waterschap hier goed samen in optrekken. GGD Ziet dat er in het Koersdocument veel aandacht is voor preventieve gezondheid. De oproep van Roel Rischen (meer bewegen) uit het webinar van 11 maart is Jaap uit het hart gegrepen. Bewegen en een gezonde leefomgeving bevorderen de gezondheid niet alleen via sportvoorzieningen maar ook via een beweegvriendelijke omgeving en het stimuleren van een goede bereikbaarheid per fiets en OV en minder nadruk op de auto. Ook adviseert Jaap om bij planontwikkelingen van de windturbines, iedereen vroeg en financieel te betrekken. Hou bij toekomstige ontwikkelingen wel rekening met de bestaande gezondheidsrisico’s (en veiligheid) van de A28, A50, de Gelderse Dijk en de (blijvende) bedrijven in het Veen. Projectleider geeft aan dat de risico’s bekend zijn en zeker in beeld komen als gekozen wordt voor een grote woningbouwopgave met uitleggebieden richting A28/A50.

En op het Veen proberen we ruimte te creëren door uitplaatsing van bedrijven richting H2O, maar we kunnen dat alleen stimuleren.

-

VNOG. Koersdocument is een goed begin, met de aandacht die er is voor veiligheid. Ondermijning is een aandachtspunt voor het Veen en VNOG wil hier samen in optrekken (i.h.k.v. Keurmerk Veilig Ondernemen). Samen met de gemeente, samen met andere ketenpartners. De belangrijkste veiligheidsrisico’s voor Hattem komen vanuit de snelwegen (transport gevaarlijke stoffen), de hoge druk aardgasleiding (en in mindere mate hoogspanningsleiding). Graag aandacht hiervoor bij de realisatie van nieuwe ontwikkelingen zoals het hotel op bedrijventerrein H2O. De VNOG denkt graag met de gemeente mee om een veilige leefomgeving te creëren en te behouden.Het is ook interessant om het veiligheidsgevoel bij de inwoners regelmatig te verkennen á la waarstaatmijngemeente.nl . Een ander aandachtspunt is natuurbrand. Stuur bij de inrichting van bosgebieden op een goede compartimentering, meer loofbos en denk ook na over en goede zonering van de recreatie (Hans van Altena Gelderland)

-

ODNV Koersdocument is nu nog vooral een optelsom van mooie ambities. Het is belangrijk om keuzes te maken, rekening houdend met de randvoorwaarden bijvoorbeeld vanuit de A28, A50 en de blijvende bedrijven in het Veen. Maak een helder afwegingskader. Kiezen voor gezondheid heeft consequenties. Projectleider geeft aan dat het signaal helder is en het voornemen er is om een afwegingskader te maken voor toekomstige ontwikkelingen.

-

Heerde/Kop van de Veluwe: Ziet graag wat meer aandacht voor het klimaatvraagstuk. Ook in het licht van de regionale verkenning die op het punt staat te beginnen. De regionale samenwerking verloopt goed en er is nu een verkenning om gezamenlijk de kop van de Noord-Veluwe/regio Zwolle aan te melden als NOVI-gebied. De verstedelijkingsstrategie loopt ook nog. 37

-

Projectleider geeft aan dat klimaat zeker de aandacht heeft. In de recent opgestelde Groenvisie is dit uitgewerkt. De hoofdlijnen zullen we overnemen in de Omgevingsvisie.

-

Heerde geeft aan dat er in hun visie principe-uitspraken staan vermeld die kunnen ondersteunen bij fundamentele keuzes in de Omgevingsvisie (bijdragen aan watersysteem / aandacht voor kwaliteit naast van kwantiteit). Zie hiervoor, een afwegingskader zal deel uitmaken van de Omgevingsvisie.

-

Zwolle vraagt ook aandacht voor het regionale perspectief. Hoe ga je bijvoorbeeld om met de bereikbaarheid die nu al een knelpunt is in de regio. Wellicht goed om de regio Zwolle in persoon ook een aanvullende uitnodiging te sturen ene volgende keer. Wethouder geeft aan dat bereikbaarheid zeker een belangrijke factor is. Vandaar dat ingezet is op een extra afslag op de A28 bij Wezep. Maar het huidige stelsel met de twee bruggen is kwetsbaar en loop snel vast als op één van beide een calamiteit is. Bij substantiële uitbreiding van Hattem moet je ook zeker denken aan een heel goed HOV-systeem voor de hele regio.

Discussie - Na het rondje ontstaat een discussie onder ander over de woningbouwopgave. In de enquête (https://SammenHattem.nl ) is nu een bandbreedte aangegeven van 600-1500 woningen. De vraag is wat past bij de aard en schaal van Hattem. Wat voor effect heeft dat op de recreatie (Veluwe), ontsluiting en bereikbaarheid? Het is in ieder geval belang om een goede doorstroming te realiseren. Seniorenwoningen kunnen daar een belangrijke bijdrage aan leveren 4. Rondvraag en vervolg Projectleider geeft een korte toelichting op de planning (zie tabel) Juni 2021 Eerste ruwe versie Omgevingsvisie gereed Sept 2021 Ter inzage legging Omgevingsvisie Jan 2022 Vaststelling Diverse organisaties geven aan graag in juni nog een keer mee te denken over de ruwe versie van de Omgevingsvisie. Dat kan ook voorkomen dat punten (onnodig) via een zienswijze aandacht moeten krijgen. Afgesproken wordt de partijen opnieuw uit te nodigen voor bespreking van de ruwe versie. Wethouder dankt iedereen voor de bijdrage en het constructieve gesprek.

38

Bijlage 1: Aanvullende reactie VLMH Commentaar VLMH op Concept Omgevingsvisie Datum 31 maart 2020 Algemeen Er is nog veel werk te doen om een en ander op te tillen naar een relevante visie die niet ‘losstaat’ van de omgeving. Denk breder, maar concreter, meer in samenhang en met meer maatschappelijke groeperingen. 1. Het concept is teveel een opsomming van plannen van nu, en van algemene statements die mooi klinken maar geen inhoud hebben. Vermijd onbereikbare symbolische streefwaarden; 2. Hattem is geen eiland, ze staat niet los van haar omgeving, a) Hattem hoeft geen geheel zelfvoorzienend afgesloten geheel te zijn: b) Hoe hangt de visie van Hattem samen met die van haar buren, van de provincie, met de NOVI, met ontwikkelingen in de agrarische sector? Voor natuurversterking in natuurgebieden en biodiversiteitsversterking daarbuiten, met de stikstofproblematiek? c) Werken, wonen, mobiliteit, natuur, water, energie: ze zijn allemaal grensoverschrijdend; 3. Leer van andere gemeenten. -

Ad 1. Wat betekent het bijvoorbeeld dat ‘iedereen een leven lang kan wonen in Hattem’? Letterlijk en in de praktijk betekent dat nu, direct en tot aan 2040, met een flinke instroom naar een aantrekkelijk Hattem, een explosieve uitbreiding van het bouwprogramma. Zonder eisen zal dit bouwprogramma de wensen van instromers die voor projectontwikkelaars het meest opleveren volgen en zal het binnenkort het verlies van diezelfde kernwaarden bewerkstelligen. Deze doelstelling gaat nu eenmaal niet samen met andere doelstellingen. Of, een andere optie: biedt gemeente Hattem – gewogen - mogelijkheden voor wonen en leven voor alle generaties (of te wel een goede samenstelling van het woonaanbod en leefomgeving). Dit uitgangspunt is al en flinke verschuiving van de situatie nu en pakt in 2040 wezenlijk anders uit. En hoe hangt een en ander dan samen met de NOVI en specifiek de NOVI -regio Zwolle? Met de afbakening platteland en stedelijk en alle andere doelstellingen voor klimaat, natuur en water? Deze discussie is mogelijk voor vrijwel elk uitgangspunt. Ze klinken mooi, maar zijn bij nadere aanschouwing leeg. Maak een en ander concreet en toetsbaar. Wat betekent bijvoorbeel ‘voorzieningen, waar mogelijk clusteren’? Alle scholen bij elkaar? Of alle scholen, bedrijven, winkels, tandartsen, zwembad, en bushaltes bij elkaar.

Betekent clustering dan alles bij elkaar in het centrum, of is er bv een kritische ondergrens om het centrum vitaal te houden (een doelstelling vanuit de stad) en mag de rest op fietsafstand. Of betekent clustering voorzieningen op fietsafstand - en dan is Hattem klein? En wat dan met de voorzieningen in andere gemeenten, bv Zwolle voor cultuur, winkelstad, werkgever, mobiliteit, scholen? 39

-

-

Moet alles in miniatuur herhaald worden in Hattem, of zijn bewoners voor hun voorzieningen, mobiliteit in 2040 net als nu betrokken bij gemeenten buiten Hattem, en waarbij in een aantal gevallen een hogere kwaliteit behaald kan worden? Wat faciliteert de gemeente dan nog wel? Wat betekent dat alle bewoners zich bewust zijn van de invloed van hun leefstijl op hun gezondheid. Is dat haalbaar? Is dat, zoals nu verwoord, een plicht voor bewoners, net als het meedoen aan ‘samenzijn’? We trekken het hier in het absurde, maar dit soort algemeenheden wijzen nu eenmaal op het ontbreken van een visie. Ad 2. Hattem staat niet los in de wereld en voor een groot deel van haar oppervlak gelden - direct - kaders van buitenaf. Provincie en rijk hebben ook visies, en komen omgevingsagenda’s en plannen die zijn weerslag hebben op Hattem. Voor de inpassing in die van de provincie is bv. bescherming van de natuur van essentieel belang en in de nationale het onderscheid tussen platteland en verstedelijking. Wees duidelijk: Hattem heeft een heel klein oppervlak, het is een van de kleinste gemeenten, waarbij een groot deel van dat oppervlak onder provinciale kaders valt. Sommige opties kunnen nu eenmaal niet samen bestaan. In het Enkenlandschap zijn, als de gemeente die waarde wil behouden, nauwelijks nog nieuwe ontwikkelingen mogelijk.

In de Hattemerpoort is migratie (in een flessenhals) nu al ernstig beperkt. Als de Hattemerpoort meer is dan een kreet noodzaakt dit een daadwerkelijke acceptatie van beperkende kaders en het omarmen van rentmeesterschap en proactief relevante acties. Ontwikkelingen in bouw zullen vooral plaatsvinden via inbreien. Wat betekent dat voor aantal woningen, en voor hoogte, voor de industrie? Hattem worstelt met participatie. De raad wil draagvlak onder bewoners, maar realiseert zich onvoldoende dat draagvlak een resultaat is van een solide en kwalitatief hoogstaand proces waar maatschappelijke organisaties en burgers vanaf de start een rol spelen. Dat is wat anders dan draagvlak vooraf, wat meestal stilstand inhoudt. In de raadsvergadering wordt veel en vaak gerefereerd aan wensen van (enkele) bewoners, maar worden maatschappelijke organisaties nauwelijks genoemd. In 2040 is er een werkend, toetsbaar en voor de gemeente verplichtend participatiebeleid, waarin burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties vanaf het beginstadium bij het opstellen van beleid betrokken worden. Er is een burgergroep ontwikkeld die voor de belangen van bewoners op komt. Ad 3. Bv. Zwolle met waterbeleid (zie bijgevoegd). Energietransitie: beleid voor daken en zonneweides bij andere gemeenten in de RES Noord Veluwe. Ermelo met zonneweides, zonne-energie op daken.

Landschappen - Behoud unieke van Hattem Hattem is uniek gelegen. De bossen van de Veluwe liggen nergens zo dicht op de IJssel wat de Hattemerpoort ecologisch bijzonder maakt. De Hattemerpoort staat al jaren sterk onder druk, en ondanks dat de strategische waarde van die poort met prachtige woorden beleefd wordt, staan de daden in da dagelijkse praktijk er te vaak haaks op. Uiteindelijk gaat het erom dat die Hattemerpoort werkelijkheid wordt, dat die woorden consequenties hebben. In Hattem komen daarnaast meerdere landschapstypen op een heel klein stukje samen, weer en andere kwaliteit. Dit staat allemaal onder druk, bv. door verrommeling waardoor de differentiatie tussen deze gebieden, dat wat Hattem interessant maakt, langzaam aangetast wordt. De verbinding van mensen aan de omgeving, zoals via een bebouwing die een reflectie is van een lange geschiedenis naar het nu en via groen en 40

natuur, hoort onder het begrip ‘duurzaam’ en heeft een directe invloed op welzijn. Benoem beter en specifieker in de visie wat behouden dient te worden, versterkt (nieuwe dingen kunnen door contrast benadrukken), of gecombineerd, zodat dit goed tot zijn recht kan komen in omgevingsplannen. De onderverdeling van Hattem in verschillende delen kunnen we onderschrijven. Volg de inzet van de groenvisie, welke via de groenhoofdstructuur verbindt en tegelijkertijd via openbaar groen verschillen tussen verschillende delen van Hattem benadrukt. In de groenvisie staan enkele doelen die we niet terugvinden in de omgevingsvisie, zoals bv het verhogen van de omgevingskwaliteit bij de Waa. Hattem staat bekend als een groene gemeente. In 2040 is de gemeente nog minstens net zo groen, maar is de kwaliteit van het groen (in termen van biodiversiteit) verbeterd, meer natuur, levendiger, meer afwisseling, meer kruidenrijke onderbegroeiing, en doorkijkjes en overgangen naar landschappen. - Bepaalde oude bomen (gemeente, particulier) zijn beschermd, omdat ze oud zijn (rol in biodiversiteit) en / of ze beeldbepalend zijn, of een cultuurhistorische achtergrond hebben. - Natuur is op allerlei manieren de bebouwing binnengebracht.  Randen langs wegen en sloten zijn ingezet voor bloemen en kruiden die hier van nature voorkomen, het maaibeleid is erop afgestemd.

Onderhoud is gifvrij en wordt uitgevoerd volgens van toepassing zijnde normen.  Natuur-inclusief bouwen en groenbeleid gemeente sluiten naadloos op elkaar aan waardoor (kleine) natuur daadwerkelijk is ontstaan en in stand gehouden wordt.  Groen in stad voor water vasthouden en klimaat; De omgevingswet maakt het mogelijk om ‘gebodseisen’ te stellen in bestemmingsplannen. In 2040  wordt die mogelijkheid in omgevingsplannen benut.  Bosschages zijn aangelegd daar waar nu bestemmingsplan bos is. Of om het beheren kruidenrijke begroeiing te borgen.  In 2040 zijn intenties van de wet natuurbescherming bosopstanden in omgevingsplannen omschreven. Behoud de cultuurhistorische waarden die in groen verankerd zijn, of die met groen versterkt kunnen worden. - Er is in 2040 een lange termijnplan voor beheer en behoud van de historische groenstructuren in de binnenstad, langs de Apeldoornseweg, etc. Behoud in de binnenstad het dichtstedelijke karakter en de kenmerken die sfeerbepalend zijn voor Hattem als Hanzestad. We vragen ons af of de vereniging Heemkunde al betrokken is bij de omgevingsvisie. - In 2040 is zicht op stad beschermd. De verbinding van de stad met de haven (via schilderspalet) is verbeterd. Groene lijn van de Gelderse dijk naar Nieuweweg niet meer onderbroken.

Zet doelen - Hoeveel platte daken zijn er in Hattem en welk percentage dient in 2040 met groen bedekt te zijn - Hoeveel bouw is nodig en mogelijk. Hoeveel kan via inbreiding en is hoger bouwen noodzakelijk?

41

Natuur Een groot deel van het buitengebied van Hattem bestaat uit Natura 2000. Dit komt in de Hattemse politiek en discussie nauwelijks aan de orde als waarde. In een coalitie-akkoord is geen zin te vinden over natuur en landschap en in een groenvisie mist de uitwerking van voor Hattem zo kenmerkende buitengebied. Natuur en bebouwing blijven in dit concept van de omgevingsvisie twee verschillende en van elkaar losstaande onderdelen waarbij de mens wel de natuur gebruikt maar natuur veel te weinig het gebied van de mens in kan. Natuur is in de praktijk de makkelijkste en goedkoopste weg. De ontwikkeling aan de Nassaulaan is een voorbeeld van Hattems navelstaren, een ukkepukproject dat jaren kost, niet relevant oplevert, terwijl de grotere opgave en kansen in een groter verband aan Hattem voorbijgaan. Dat het een plaats in een omgevingsvisie krijgt is sprekend voor het niveau van de discussie in Hattem. In 2040 is de natuur in Hattem beter beschermd, in betere conditie (biodiversiteit, stikstof), en wordt dit domein als waardevol in de politiek gerespecteerd. Burgers hebben een meer vitalere en interessante (groene) ruimte waarin de natuur meer ruimte krijgt en een serieuzere plaats inneemt. Geef rekenschap van eisen vanuit provinciebeleid Uitloopgebied Hoenwaard voor recreatie. De visie benoemt de Hoenwaard als uitloopgebied voor recreatie.

De Hoenwaard valt onder Natura 2000 en is een beschermd weidevogelgebied (actualisatie 7 omgevingsverordening provincie). Langs de hele IJssel, van Deventer tot aan de randmeren wordt aan natuurontwikkeling gedaan. In deel van gebied wordt van oudsher geboerd (boerderijen zijn enclaves in Natura 2000). In dit boerenland wordt veel aan weidevogelbescherming gedaan en landelijk zijn er allerlei reddingsplannen voor weidevogels omdat deze zwaar onder druk staan en sterk in aantallen afnemen. Verhoging van de recreatie komt erbij en geeft een aanzienlijke verstoring. In 2040 is dit gebied een goed ontwikkeld weidevogelgebied, natuurherstel van plan Hoenwaard 2040 heeft plaatsgevonden. Kleinschalige recreatie komt in plaats van de huidige bedrijvigheid, en in zoverre dit de basisfuncties van de Hoenwaard niet verstoord. Geen nieuwe wegen en paden. In 2040 ligt, indien bedrijven verhuizen, er een groene scheiding tussen de uiterwaarden en de nieuwe woonwijken als uitloop om de uiterwaarden te ontlasten., In 2040 Natuur en daarmee recreatie is daarnaast de bebouwde kom ingebracht (zie later) of via Rosenboomspoor, klompenpaden (afwisselende gebieden) naar en in de polder van Hattem (richting Zalk). Nationaal landschap - De enk, de polder en de Veluwe De enk en de polder vallen onder nationaal landschap (verordening provincie).

Kernwaarde is openheid en behoud van onderscheid stedelijk en platteland. De omgevingsvisie van Hattem zal aan dergelijke eisen dienen te voldoen. Ook voor de Veluwe gelden allerlei wettelijke bepalingen. In 2040 kan gezwommen worden in een natuurvijver. De polder van Hattem is weer een rijk vogelgebied, geschikt voor recreatie (aanleg klompenpaden).

42

In 2040 is de cultuurhistorische achtergrond van de enk zichtbaar. Verbeter Hattemerpoort. In 2040 is de Hattemerpoort (inclusief ecologische verbindingszone) toe- en doorgankelijk voor wild, en geschikt voor migratie van insecten, en vogels. De natuurwaarden (jncl. de migratiemogelijkheden) op de daartoe aangewezen delen van de terreinen van de sportvelden zijn verbeterd (voorbeeld: ontwikkelingen bij de hockey). Het terrein van Dutch Golf heeft bestemming natuur en is onderdeel van het Gelders Natuurnetwerk en aaneengesloten bij ’t Algemene Veen. In 2040 is er niet meer bebouwing in de ecologische verbindingszone dan nu. In 2040 liggen er geen zonnepanelen op Natura 2000, ook niet op het terrein aan de Nassaulaan. Dit ligt op een kruising tussen natura 2000 gebieden en is deel van het Gelders natuurnetwerk. Indien de gemeente zich niet in staat acht dit terrein voor 2025 op het vastgestelde natuurniveau te krijgen zoals ze verplicht is, dan is dit overgedragen aan een andere beheerder. Herstel polder. De polder van Hattem was nog niet zolang geleden een rijk vogelgebied. Nu gaan in de zomer bijenvolkeren dood door gebrek aan eten. In 2040 is er meer biodiversiteit, bv door onderhoud kanten van wegen en sloten, diversiteit aan bomen, etc. De weilanden van Hattem zijn belangrijk voor het open gevoel, wat weer belangrijk is voor de gezondheid van mensen.

Het huidige beleidskader geeft geen bovengrens aan zonnevelden op weidelanden, noch stelt het eisen. Het moet duidelijk zijn hoeveel grond de gemeente maximaal wil toestaan voor zonnevelden en waar en hoe groot die per stuk mogen zijn. Houd daarbij rekening met de concurrentiepositie van boeren. Klimaatransitie In 2040 is gewerkt volgens zonneladder (deze is in 2020 door raad onderschreven maar wordt nog niet toegepast) en de gemeente heeft leerpunten van omringende gemeenten omarmd en toegepast. De gemeente maakt maximaal gebruik van nationaal en provinciale financiële en andere mogelijkheden. Daken zijn in 2040 optimaal benut, op een gelijk niveau als de beste 10 % van gemeenten in Gelderland. Schat in hoeveel energie dat oplevert: - Hoeveel energie uit zonnepanelen op daken; Hoeveel daken moeten vervangen worden om zonnepanelen mogelijk te maken en zijn in 2040 vervangen. - Nieuwbouwprojecten zijn zo ontworpen dat zonnepanelen optimaal mogelijk zijn; - % van de bedrijfsdaken is in 2040 bedekt met zonnepanelen (er komt regelgeving waarvan gemeente Hattem gebruik kan maken) - Creatieve opties zijn onderzocht en daar waar mogelijk benut (taluds, boven parkeerterreinen) In 2040 is ? aan zonnevelden aangelegd. 43

-

-

Wielink is gereed (45.000 panelen), Bepaal maximum aan hectare zon op weilanden en andere mogelijkheden in de polder. Nb. Dit is niet zozeer een regel die bedoeld is om te beperken, maar om los te maken: soms is een grens de stap die nodig is om ontwikkelingen gericht in gang te zetten en duidelijkheid te krijgen waar een en ander over gaat. Energietransitie is gecombineerd met natuurdoelen en met participatie van omgeving.

In 2040 is ingezet op energie besparen: - Is er op basis van een inventarisatie een plan gemaakt en in uitvoering voor isolatie van woningen; - Nieuwe industrie is beperkt tot huidige mogelijkheden

44

Bijlage 2: Reactie en vragen op concept Koers Omgevingsvisie, D66 -

-

waarom 'koers' en geen doel? is de weg belangrijker dan het doel? Beide zou ik zeggen. Pas als je een doel hebt, kan je een dan de stip op de horizon zetten!! een vitale stad tussen Veluwe en IJssel, waarom wordt er niet of nauwelijks ingegaan op juist die geografische gegevenheden? En dan moet je logischerwijs ook ingaan op de randen? er wordt gesproken over een stip op de horizon. Waar lees ik die wat die stip is die we willen bereiken? waarom 2040? in veel Rijksdocumenten spreek men over 2030 of 2050? is het daarom niet beter om beide jaartallen op te nemen? Juist dan kan je spreken over een koers en kijk je of je in 2030 op de goede weg bent en in het juiste tempo om het doel, het juiste doel in 2050 te bereiken. Er wordt een voorstel voor de visie , en dan spreekt men over de bestaande kwaliteiten; dat is toch geen visie dat is toch behoudend? is het niet juist de vraag waar we met Hattem heen willen in de toekomst? inspelen op verschillende trends is toch geen visie? er worden 4 voorbeelden van trends genoemd: duurzame energie; woonbehoefte; extremer weer en beweegvriendelijk.

Zijn dit de enige en de belangrijkste? deze trend worden gelegd langs de lat van de belangrijkste principes en uitgangspunten, er worden 3 overkoepelende thema's genoemd: • vitale samenleving; • Samen duurzaam; • levendig landschap tussen Veluwe en IJssel zijn dit nu de enige thema's? en wat valt eronder deze thema's? waar en hoe dragen deze bij aan: Hattem betekenisvol zelfstandig? Het huidige collegeakkoord . Of moet dat niet worden: Hattem weerbaar, krachtig , zelfbewust en toekomstbestendig zelfstandig ? Wellicht het doel en de uitdaging van de volgende collegeakkoorden? hoe en op welke wijze dragen thema's of doelen bij aan: Hattem financieel weerbaar, met structureel sluitende begrotingen? hoe en op welke wijze dragen de thema's bij aan het in stand houden, uitbreiden en versterken van Hattems voorzieningen niveaus, zoals winkels, sociaal cultureel, sport, verengingen etc.? hoe en op welke wijze dragen de thema's bij aan het versterken van de bestuurskracht van Hattem? hoe en op welke wijze dragen de thema's bij aan: "wonen is een grondrecht", (zie art. 22 van de Grondwet); let op: voor 30 nieuwbouwwoningen op Het Veen waren er 800! gegadigden; 3x een derde uit Hattem, Zwolle en de rest van Nederland. Vrije vestiging is wettelijk vastgelegd.

Maar faciliteren wij het grondrecht van ruim 250 Hattemers op Goed Wonen en een Prettig Leven in Hattem? Het mogelijk maken en ondersteunen van Hattemse wooncorporaties, zou dat wellicht dichter bijbrengen?

45

pag. 2. Duurzaan Hattem - economisch en cultureel centrum; - ondernemend stadje; - knooppunt ruimtelijk en maatschappelijk; - hechte en vitale samenleving; - dorpse sfeer; - menselijke maat; - dat is een redelijk compleet en limitatieve opsomming; doch zullen gestructureerd langs fysieke, maatschappelijke en abstracte meetlatten moeten worden gelegd, anders leidt het algauw tot een ratjetoe aan zgn wenselijke en modieuze opsommingen, van "wel leuk en we zien wel" -

dus: ingrijpen, sturen en fysiek ingrijpen en bepalen op terrein van: Ruimtelijke ordening; wonen, verkeer, bedrijven, winkels, sport- culturele-, sportvoorzieningen, etc. etc. dus ook : ingrijpen, sturen en bepalen maatschappelijk terrein: welzijn; welstand, milieu, zorg, veiligheid sociale cohesie, gezondheid, etc. en ook: sturen en bepalen op terrein van abstract: ambitie, tijdsduur, tijdshorizon, beïnvloedbaarheid; haalbaarheid, ed. en we moet ook wat, wat vinden en wat doen t.a.v.: overheden Prov, Rijk; grensgebiedenranden van Hattem , als daar zijn IJssel/Zwolle, Oldebroek, Heerde en geld- wat vinden we hier van? wat willen hiermee? wat gaan we er aan doen?

Vitale samenleving; koers op weg naar 2040 (1) - onduidelijke opsomming van soms algemeenheden , soms constateringen; soms wensen soms ingrepen ; beter is eerst de huidige situaties beschrijven; daarna knelpunten en vervolgens oplossingen - bv. derde bullit: 'voorzieningen worden geclusterd', is dat nu niet het geval? willen we dat wel? welke voorzieningen? - bv . 4e en 5e bullit; Hattem heeft een gezonde en sportieve samenleving; we maken werk van een gezond Hattem...... dat hebben we toch al zie de voorgaande bullit? Vitale samenleving; koers op weg naar 2040 (2) - een ratjetoe van maatschappelijke en fysieke wensen, ingrepen en doelen; knippen in: fysiek, maatschappelijk en overig. En een scheiding maken in constateringen, wensen en ingrepen en alles op het juiste en vergelijkbare abstractie- en haakbaarheids niveau - bv. 5e bullit: jonge gezinnen en ouderen wonen bij elkaar. Is dat zo, willen we dat hoe doen we dat dan, hoe realiseren we dat...? - bv. 6e bullit: we bouwen passende woningen en levensloop bestendige wijken voor de eigen woningbehoefte Mooie wensen, maar zonder heldere, meetbare criteria niet realiseerbaar. en 'voor de eigen woningbehoefte' niet mogelijk zonder nadere/verdere sturing, welke.....? ook niet haalbaar. - We bouwen zoveel mogelijk binnen de bebouwde kom.

Slechts zeer ten dele mogelijk en dan alleen met actieve grondpolitiek en een forse bijdrage uit de overheidskas. Is een mix van inbreiden en uitbreiden met vereffening van grondkosten niet een betere en meer haalbare optie? 46

-

bv. laatste bullit: toevoegen de gemeente draagt zowel in financiële al is voorwaarde scheppende zin bij aan Het Voerman- Anton Pieck en Bakkerij museum, de Hattemse kunstkring etc.

Samen duurzaam; koers op weg naar 2040 - wederom een opsomming van wenselijke, soms haalbare, soms onhaalbare , soms niet "Hattems- competentie-dromen". Dus contra productief. - Hattem zal nooit energie neutraal worden, te klein grondgebied (en we moeten ook nog woningen bouwen en we willen een mooi landelijk gebied behouden, enz. - verder bv bullit 5; we stimuleren een afvalloze samenleving ... misschien in 2140...? De rijksoverheid moet als eerste ingrijpen in die richting, dan kunnen gemeente dat op lokaal niveau verfijnen - bv. op een na laatste bullit: warmte transitie; is duur maar we willen geen problemen voor mensen met een kleine portemonnee! Hattem trekt daar de eigen beurs voor? en dat kost ? en daarmee worden we artikel 12 gemeente? en dan worden we gedwongen tot fusie met bv Zwolle? willen we dat? Levendig landschap tussen Veluwe en IJssel; koers op weg naar 2040 - een betere koers-opzet t.o.v. de voorgaande; alleen moet de 3e en de laatste 2 bullits op een ander 'koersblad' bv wonen/fysiek/voorzieningen ed. - de andere bullits wel aangeven wat de problemen/zorgen zijn en wat de verbeteringsoplossingen (moeten) zijn. - bullit 3: goed punt; zou kunnen worden uitgewerkt in bv we stimuleren, organiseren zelf als Hattem: het ontwikkelen van 2 of 3 buurtschappen in de polder van bv.

één of twee van 20-50 - woningen en één van 200-300 woningen met een sterk gemeenschappelijk dorps/landelijk karakter, die wij samen met en door lokaal geïnteresseerden ontwikkelen en vormgeven. - nog een: denk eens na over de mogelijkheid om een kunstenaarsnederzetting te ontwikkelen op potentieel drijvende woningen nabij het veer. Ruimte voor "een nieuwe Voerman", misschien zelfs - een dependance van de Hattemse musea; uitstekend voor het aantrekken van toeristen en de - Hattemse economie. - vooruit nog een: in de uiterwaarden tussen spoor-en Zwolse brug een outdoor sport trainings/ faciliteit/park - de laatste bullit: samenwerking met andere gemeente is wezenlijk en belangrijk. Dan hebben we het over de fysieke grenzen met Zwolle /IJssel; Oldebroek/A50 en Wapenveld/Heerde/uiterwaarden. - De fysieke vormgeving van deze randen kunnen en moeten worden benut (en niet dat een gemeente grote windmolens plempt nabij de gemeente grens!). Het zijn geen rest gebieden, maar kans gebieden. Daar moet op intensieve wijze aan en mee gewerkt worden. De voorstellen van Hattem zijn: 47

o

o

verdere verbindingsvoorzieningen: meer en betere fiets en speed pedalec verbindingen naar de omliggende gebieden; een betere fiets/knooppunten verbinding met de Veluwe; èn zoals de CU heeft aangegeven een nieuw treinstation in Hattem. Het is goed om deze plaats daarvoor reeds nu te bepalen. Dus als dat serieus wordt gevonden, ook serieus stappen in die richting zetten!! meer woningbouw, we hebben in Nederland een wooncrisis; Zwolle heeft een ruime rijksopgave te vervullen; Hattem steekt een bereidwillige hand uit. De synergie van deze opstelling zal/moet bijdragen aan bv. de (financieel dure) verplaatsing van Saturn en enkele grote bedrijven (bv PT&T) van 't Veen. We krijgen dan een uitstekende inbreidingslocatie tussen Stationslaan en Kastanjelaan

Koersen op karakter - de genoemde overkoepelende principes en uitgangspunten zijn NIET compleet en helder en arbitrair genoeg en daarom niet bruikbaar voor de verdere uitwerking. Ook heb ik hiervoor al aangegeven dat slechts 3 thema's ook niet voldoende zijn. Het moeten er meer zijn; wellicht in nog nader te bepalen gewicht en prioriteit. Waarbij haalbaarheid en wenselijkheid nader dienen te worden geadstrueerd. - er worden 8 deelgebieden onderscheiden. Op zich een aardige gedachtelijn en aanpak. Doch op z'n minst is een 9e gebied nodig te weten het gebied tussen de woongebieden en de A28. Hoe noemen we dat? Nieuw Hattem? Het is een rommelig gebied met de vele doorsnijdingen van wegen spoor, onduidelijke/grote bedrijven. Een verder nader te bepalen structurering is nodig. Dat kan pas als er één of enkele na te streven karakters voor dit/deze deelgebieden zijn geformuleerd. De laatste 2 alinea's zijn zeer wezenlijk en moeten daarom uiterst goed besproken worden alvorens we deze gaan vaststellen. Hoe krijgen we helder en gedragen de karakter en de identiteit van elk (deel)gebied beschreven? zo niet dan moeten we die maken/bepalen. Huidig karakter Binnenstad - ontbreekt: wonen; winkels; verkeer /parkeren, ....... e.d. Koers Binnenstad - een aardig begin; knippen in: fysiek; voorzieningen; visie/praten/ doen.

- bullit 4: toevoegen: en ook voor iedereen die in Hattem op bezoek wil komen - op 3 na laatste bullit: vormgeven/laten beleven van de oude omwalling/stadsmuur van vroeger rondom Hattem

Huidig karakter Woongebieden 48

-

lijkt aardig, maar is maar een heel summiere beschrijving. Veel (deel)woongebiedjes zijn ook saai en indifferent en nodigen daarom ook niet uit tot onderlinge saamhorigheid. Dus werk aan de winkel. Nuttig en werkbaar is daarom de verschillende gebiedjes apart te beschrijven. Pas dan kan er goed en onderscheidend aan dat karakter worden gewerkt

Koers Woongebieden - een rommelige opsomming van deels volkshuisvestelijke: wensen? - doelen? - opgaven?dit hoort meer thuis in de Woonvisie gebaseerd op woonbehoefte verkennen. Waarbij, met de kop in het zand/met een grote boog om de wettelijke vrijheid van (woon) vestigingsplaats wordt gelopen. Het kan dus niet/is wettelijk niet realiseerbaar. - voldoende..... wat is voldoende? Geef indicatief aan wat we volkshuisvestelijk willen, wat is onze visie, wat is onze ambitie, wat is er voor nodig? -

-

ik doe een volkshuisvestelijke poging: verhouding: huur 40%; koop 60% huurdeel: sociale huur (tot € 750) 25%; middenhuur *(tot € 1000) 10%; vrije sectorhuur 5%, koopdeel: sociale koop (tot € 310.000) 5%; midden koop (tot (€ 450.000); dure koop 25% (schuif naar believen, doch hou rekening met de huidige realiteit en kies voor ambitie!) een volgende keuze/ambitie hoeveel inwoners wil Hattem hebben/krijgen? nu zijn er 12.217 inwoners; er staan op de huidige plancapaciteit van het college ca. 900 woningen; met de bezettingsgraad van 2,1 zou e.e.a. leiden tot ca 1900 nieuwe inwoners. is het dan gek om te streven naar een inwonertal van ten minste 15.001 inwoners in laten we zeggen in 2030?

-

En wat mooi is dan kan het aantal raadsleden groeien naar 17. De bezoldiging van College, Raad en ambtenaren kan daardoor ook iets groeien. Goed om de huidige kwaliteit te behouden en zo nodig te versterken. Goed om meer dan een volwaardige gesprekspartner in de regio en voor Zwolle te blijven. Ook dat is van belang om Hattem structureel en langjarig zelfstandig te houden.

-

natuurlijk is de eerste keuze voor nieuw bouwlocaties binnenstedelijk/binnen de bebouwde kom. en dan hebben wij het over (voormalige) bedrijfsterreinen. Als eerste is dat het (voormalige) bedrijfsgebied 't Veen. Maar ook locatie Saturn en (delen van) De Netelhorst. Daarnaast zijn er ook nog diverse indifferente gebiedjes tussen Assenrade en de A28 die uitstekend geschikt zijn voor woningbouw. Steeds zal er voor elk gebied een duidelijk karakter/identiteit moeten worden bepaald. Om op die wijze aan te sluiten bij de kleinschalige/dorpsgerichte/samen-zijnde identiteit van Hattem. Er is ruim voldoende ruimte om ook deze nieuw wijkjes/buurschappen in het groen te situeren in deze paragraaf is het wel op zijn plaats de situering van nieuwbouw qua woningtype aan te geven. Senioren woningen, veelal nul-trede woningen (bv appartementen) nabij de voorzieningen. bv de binnenstad of buurtwinkelcentra. Dat geldt in belangrijke mate ook voor de huisvesting van

-

-

49

jongeren. Gezinnen, al dan iet met kinderen verkiezen vaak een tuin, dus ligt het voor de hand deze te situeren in de huidige of toekomstige woongebieden. en ...... Huidig karakter Enken en Kampen - dit gebied wordt Enken en Kampen genoemd, maar daar is helaas weinig van over die deze benaming nog zou kunnen dragen in sommige delen zijn er nog wel kenmerken te vinden, maar deze zijn steeds minder manifest. - de sfeer is er nog wel aanwezig; je proeft het in de mensen; de eigenzinnige uitstraling . en .... Koers Enken en Kampen - niet alleen versterken Kampenlandschap, maar op sommige delen opnieuw vormgeven. eventueel kleinschaliger, maar wel met de oorspronkelijke beplanting om de enken en kampen een nader te bepalen deel kan bebouwd worden, onder voorwaarden dat een ander deel open moet blijven. Geen lint bebouwing maar kampen/enken bebouwing.dit geldt voor zowel noord als zuid. Huidig karakter Uiterwaarden - de uiterwaarden zijn erg lang, de gehele oostzijde van Hattem tot aan de IJssel en bovendien van redelijk smal tot erg breed. Om die reden is het nuttig en nodig de uiterwaarden in een aantal delen te beschouwen.

- te denken is bijvoorbeeld: A.: noordelijke deel, van gemeentegrens Zalk tot aan de Hanzeboog; B.: van Hanzeboog tot aan brug Hoenwaardseweg; C 1.: van Hoenwaardseweg tot aan de IJssel; C2.: van Hoenwaardseweg tot aan Kanaaldijk en tot aan gemeentegrens Wapenveld. deze 4 delen zijn behoorlijk verschillend, in karakter dus en verdienen daarom specifieke benadering in zowel bescherming, gebruik en mogelijkheden. o karakter A: echte uiterwaarden; vrij overstroombaar; echt onderdeel van de IJssel en natuur o karakter B: meer gebruiksdeel ; toegankelijk; IJselstein/Jachthaven/toegang en vertrekplek het klein veer; o karakter C1; economisch in gebruik door boerderijen o karakter C2: indifferent gebied tussen Hoenwaardseweg en de Kanaaldijk doorsnede door het Apeldoornskanaal; extensief in gebruik als weidegebied voor koeien ed. gedeeltelijk bereikbaar en toegankelijk; lagere belevingswaarde -

waarom staat er: agrarisch bebouwing in de Hoenwaard en niet agrarische bebouwing is belangrijk in de Hoenwaard; vergelijk met de Hoenwaard is belangrijk voor recreatie er zou ook kunnen staan in de Hoenwaard is recreatie. Kortom pas op om bij een beschrijving van een huidig karakter een waardeoordeel aan te geven!

50

Koers Uiterwaarden - in het verlengde van de hierboven aangegeven wens om dit gebied, de uiterwaarden splitsen in 4 delen is het beter en duidelijker om 'de Koers' ook te koppelen aan elk specifiek deel. hiermee voorkom je onduidelijkheid, vaagheid als je schrijft: bij bullit 1: 'versterken natuurwaarde' en bij bullit 2 'nieuw ontwikkel perspectief bewoners en ondernemers'. op die manier kan alles of kan niks.... -

-

-

A.: noordelijke deel, van gemeentegrens Zalk tot aan de Hanzeboog; open houden; nadruk op natuur; eventueel binnen grenzen extensief landbouwgebruik; vogels; water berging B.: van Hanzeboog tot aan brug Hoenwaardseweg; uiterwaardendeel tegen de stad, gebruik voor en door de stad, recreatie, deels verblijf, deels bezoek. Toeristische mogelijkheden benutten en versterken van stad, jachthaven, camperplaats naar eventueel te ontwikkelen bootjes camping; drijvende kunstenaars woningen e.d. C 1.: van Hoenwaardseweg tot aan de IJssel, huidige landbouw/ boeren bedrijven in overleg en samenspraak omvormen naar ecologische kringloopbedrijven; die gezamenlijk zodanig in de markt wegzetten voor een goede boterham voor de boeren en veel aanloop van toeristen/klanten van deze bedrijven C2.: van Hoenwaardseweg tot aan Kanaaldijk en tot aan gemeentegrens Wapenveld; het deel tussen Apeldoornse kanaal en de Hoenwaardse weg zal onderdeel blijven uitmaken van de landbouwbedrijven; het deel tussen Apeldoornse kanaal en de Kanaaldijk valt eigenlijk uiteen in twee stukken; deWiesenbergsche Kolk en het deel van de Sluis via de Landgoed de Hezenberg naar het Sluisje Hattem en het hoogspanning trafostation.

De Wiessenbewrgsche Kolk kan en moet veel meer toegankelijk worden gemaakt als wandel gebied met veel zorg voor vogels, land/waterdieren en dus biodiversiteit; her andere grotere deel zal grotendeels in gebruik blijven voor landbouw; doch een strook aansluitend aan de Kanaaldijk kan geschikt gemaakt worden voor lange(re) wandeltochten; laten we zeggen "een groot rondje Hattem"

Huidig karakter Polders - wat ik al eerder aangaf het is nuttig en nodig om 'dit gebied' of deze 'aanduiding' te splitsen in meerdere delen, pas dan kan een betere beschrijving/karakter worden aangegeven en vervolgens ook een helderder koers in discussie worden gebracht. - de hoofdverdeling zou zuidelijk (Z)noordelijk(N) van de A28 behoren te zijn. vervolgens lijkt het nuttig om het zuidelijke deel te splitsen in 3 delen: - Z1- het deel tussen Assenrade en de spoorlijn; - Z2 - het deel tussen spoorlijn en de Zuiderzeestraatweg en - Z3 - het deel tussen Zuiderzeestraatweg en de A28 het noordelijk deel van 'de polders', het gedeelte tussen de A28 en de gemeentegrens met Zalk is wel veel eenduidiger doch kan met enig inlevingsvermogen toch ook in 3 delen kunnen worden beschouwd; twee ten oosten van de Oostersedijk en één ten westen. - N1 - het deel tussen Ierstweg en de Geldersedijk; 51

-

N2 - het gedeelte in het uiterste noorden tussen Geldersedijk en de Gelderse Kolk N3 - in het midden van de Oostersedijk ter hoogte van 't Zand

karakters: - -Z1 - een open polder gedeelte met niet veel beleving, wat eigenlijk ligt te wachten op de volgende uitbreiding van Assenrade. In het oostelijk deel ligt de nieuwe ijsbaan, die aanleiding zou een uitnodiging zijn voor meer sport gerelateerde functies – - Z2 - de aanwezige bebouwing aan de zuidzijde van de Zuiderzeestraatweg heeft de sfeer van een kleine lokale gemeenschap; deze gemeenschap zou goed kunnen worden uitgebreid en worden versterkt. - -Z3 - een vrijwel geheel open gebied, behalve in het midden langs de Oosterse dijk daar staan enkele woningen Koers Polders - zoals hierboven bij karakters polders kan een onderscheid worden gemaakt in 2x3 karakters/ deelgebieden voor elk deel behouden, versterken en benutten karakter en potentie - Z1 - gebied geschikt voor woningbouw zoals Assenrade; wat kleinere dichtheid door veel natuur tussen de woonblokken / woongroepen wellicht hier meer sportvelden (denk eens goed na of de voetbal van Hattem/Hatto Heim hier naartoe verplaatst kan worden. betere bereikbaarheid direct een goed parkeervoorziening; de meeste clubleden zullen nu al in Hattem noord wonen. Dus veel kunnen naar het voetbalveld op de fiets. (n.b. de vrijgekomen voetbal velden geschikt maken voor woningbouw.

de revenuen hiervan investeren in de nieuwe voetbalvelden) - Z2 - de huidige bebouwing uitbreiden langs Zuiderzeestraatweg en Weerdweg uitbreiden en gebruiken om het dorpse karakter van dit gebied te versterken. de driehoek Weerdweg-Zuiderzeestraatweg en spoorlijn verkennen of hier een nieuw NS-station Hattem kan komen. - Z3 - een open gebied uitstekend geschikt voor vrijstaande villabouw, net zoals in Zwolle direct voorbij de oude IJsselbrug tussen Oude Veerweg en A28 - N1 - polder gedeelte cirkelvormig omsloten door de Ierstweg. Uitstekend geschikt om hier buurtschap/buurtdorp Ierst te ontwikkelen. 200 á 300 woningen ronde een buurthuis - N2 - aansluitend bij het huidige buurtschapje uitbreidingsmogelijkheid met ca. 20-30 woningen versterken van het huidige karakter. Dat kan bv middels een wooncoöperatie, eigen bouw dus. - N3 - ronde het huidige buurtschapje 't Zand uitbreidingsmogelijkheid met 20-30 woningen, Dat kan bv middels een wooncoöperatie, eigen bouw dus. Huidig karakter Veluwe - in z'n algemeenheid een saai dennenbos. Donker, slecht toegankelijk niet veilig. Lage natuurwaarde 52

Koers Veluwe - het gebied meer open en toegankelijk maken. Nagaan of een substantieel deel van de naaldbomen vervangen kunnen worden door loofbomen. Delen openmaken door het creëren van nieuw kampjes. - t.b.v. de kosten zouden er een beperkt aantal bouwkavel gecreëerd kunnen worden meer wandel en fietspaden t.b.v. dagrecreatie. - geen zonnepanelen op de voormalige vuilstort. Huidig karakter Veluwerand - ondanks dat dit gebied gekenschetst kan worden als 'het overgangsgebied tussen Veluwe en de uiterwaarden', is dat als zodanig nauwelijks te zien, te beleven te her- en onderkennen. het gebied is behalve op enkele plekjes een helder en herkenbaar overgangsgebied. het is een ratjetoe van plekken doorsneden door verkeerswegen.

de villawijk - de Apeldoornseweg - de sportvelden - kanaal en Kanaaldijk - afrastering - laaggelegen en heel brede uiterwaarden -en in de verte de IJssel Koers Veluwerand - behouden en versterken groen karakter en dit meer open maken en begaanbaar maken - creëren van een sterke toegankelijke ecologische en beleefbare en begaanbare verbinding tussen Veluwe en IJssel - verplaatsen van de voetbalvelden van Hattem en Hattem Hein naar Hattem noord - de vrijgekomen gebieden benutten voor woningbouw met daartussen ruime groen corridors noord- zuid - recreatie mogelijkheden toestaan / stimuleren binnen de natuurwaarden Huidig karakter Bedrijvenparken - bedrijvenpark H2O is goed in ontwikkeling - bedrijvenpark Netelhorst loopt achter, heeft eigenlijk ook geen karakter Koers Bedrijvenparken - H2O dient een specifiek 'eigen karakter te krijgen, zowel qua ruimtelijke/stedenbouwkundige invulling. Het soort bedrijven, de architectuur en de kleurstelling en uitstraling dien elkaar te ondersteunen en te versterken. - bedrijvenpark Netelhorst doet er goed aan om hier bij aan te sluiten. Dat zal de levensvatbaarheid, de herkenbaarheid en het verdienvermogen vergroten D66, Hattem 08-03-21 53

Bijlage 3: Nagekomen reacties Onderstaande reacties van het Participatieraad en Powered by Hattem zijn ruim na sluiting van de participatieronde binnengekomen en daarom niet in bovenstaande beantwoording meegenomen. Het voorstel is om beiden aan te geven dat ze weliswaar niet in het verslag van de participatie zijn meegenomen, maar wel inhoudelijk zullen worden meegenomen bij de uitwerking van de Omgevingsvisie. Beide organisaties maken bovendien deel uit van het overleg met de stakeholders en kunnen dus ook langs die weg nog hun inbreng leveren.

Participatieraad (ontvangen 8 april 2021) Als participatieraad willen we n.a.v. het Koersdocument Omgevingsvisie graag het volgende laten weten: We ondersteunen de visie en zien dat een flink aantal doelen in met name het thema “Vitale samenleving” het sociaal domein ( kunnen) raken. Hieronder geven wij daarvan enkele voorbeelden welke niet uitputtend zijn bedoeld. Graag willen we als participatieraad op de hoogte gehouden worden van het uitvoeringsplan wat naar aanleiding van deze visie gemaakt gaat worden. Zeker daar waar het gaat om de onderwerpen die het sociaal domein raken. Wij vragen u dan ook om de participatieraad niet alleen op de hoogte te houden maar ook te betrekken bij ( de opstelling van ) het uitvoeringsplan. Voorbeelden waarbij de participatieraad betrokken zou kunnen / willen zijn: - Voorzieningen worden zoveel mogelijk geclusterd en we zien deze als ontmoetingsplaatsen van inwoners en activiteiten. Opmerking: zijn dit ook de voorzieningen die ten goede komen aan het welzijn van de individuele mensen en hoe zorgt de gemeente ervoor dat de groepen voor wie dat van belang kan zijn worden bereikt en er ook aan mee kunnen doen? - Bij ondersteuning- gericht op meedoen in de samenleving- wordt er eerst gekeken naar het eigen, sociale netwerk en de financiële mogelijkheden van mensen.

Opmerking: Tot hoever gaat dit 'kijken’ naar een eigen netwerk, wat te doen met mensen die dat niet hebben? Evenzo m.b.t. de financiële mogelijkheden? In de intro van het koersdocument is sprake van de 'menselijke maat'. Wat ís de menselijke maat hierin? - We zetten in op het realiseren van betekenisvolle sociale netwerken rondom Hat-temers, gericht op minder eenzaamheid en minder overbelaste mantelzorgers. Opmerking: Wat is de rol van de gemeente hierin? - Met maatschappelijke organisaties, zorg- en welzijnspartners werken we samen om maatschappelijke doelen en effecten te bereiken. Voor alle bovengenoemde punten geldt de vraag: wat zijn de maatschappelijke doelen en effecten en hoe worden deze gefaciliteerd? Zoals al eerder genoemd, wordt de participatieraad graag betrokken bij het vervolg van / op het koersdocument. Met vriendelijk groet, Participatieraad Hattem 54

Powered by Hattem (ontvangen 21 april 2021) Reactie Energie Coöperatie Powered by Hattem (PbH) op het voor de Omgevingsvisie Hattem 2040 begin maart 2021 opgestelde Koersdocument Hattem: Samen op weg naar 2040. Geacht college van burgemeester en wethouders en leden van de raad van de gemeente Hattem Graag willen wij reageren op het Koersdocument en aangeven hoe PbH haar inbreng wil leveren bij de energietransitie in Hattem. Powered by Hattem als plaatselijke energie coöperatie PbH is actief als coöperatie van, door en voor haar leden. En probeert zoveel mogelijk duurzame energie te laten opwekken en te verkopen aan grotere energieleveranciers of inzetten voor lokale projecten. PbH is er niet primair op gericht om energiebesparing te bevorderen. Daarvoor is Veluwe Duurzaam door de gemeente aangewezen. 2. Hoe vult PbH haar rol in? Om haar energie opwekkende taak uit te kunnen oefenen, wordt PbH eigenaar van tot nu toe alleen zonnepanelen installaties. De grond/ het gebouw waarop de zonnepanelen worden gelegd blijft eigendom van de huidige eigenaar. Aanleg, onderhoud en verzekering is een taak van PbH. De eigenaar ontvangt eventueel een vergoeding van PbH voor het beschikbaar stellen van grond/gebouw. PbH heeft een contract gesloten met Greenchoice voor afname van de door PbH opgewekte stroom. Ook met andere energieleveranciers kan een contract worden afgesloten.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Hattem&id=e6e563ca-d186-4823-9040-3f7f0e23adc7