1.03 bijlage 2 ODNV Jaarprogramma 2021.pdf
Tekst van het document
Jaarprogramma 2021
Jaarprogramma 2021 ODNV
Inhoud
Jaarprogramma 2021
Samenvatting Context en afspraken Voortzetting ontwikkelingen Speerpunten vergunningen, toezicht, handhaving, advies Voortgang en Kwaliteit
2
Jaarprogramma 2021 ODNV
Samenvatting nsen tot een e m t r e le u im t s ODNV aan een e g a r d ij b e ll o v is beteken omgeving. f e le e ig il e v n e gezonde
In 2020 hebben we als Omgevingsdienst Noord-Veluwe (ODNV) geconstateerd dat de wereld om ons heen verandert en er belangrijke ontwikkelingen gaande zijn. Ontwikkelingen die invloed hebben op onze taakuitvoering. In datzelfde jaar kwam de Covid-19 pandemie daar nog bij, die eveneens consequenties heeft voor onze taakuitvoering. In 2020 hebben we bewust ingezet op het inspelen op deze ontwikkelingen en daarbij op het versterken van de relatie en samenwerking met onze collega’s bij de gemeenten en de provincie. Voor 2021 verwachten we dat dezelfde onderwerpen uit 2020 impact hebben op ons en onze omgeving. Vanuit de versterking van de samenwerking met gemeenten en provincie geven we daarom verder invulling aan onderwerpen die we in 2020 hebben opgepakt. Concreet gaat het om advisering op Natuur & Ecologie en de ondersteuning van gemeenten op het thema Ondermijning.
Vanuit de VTH-taakuitvoering en milieuadvisering over initiatieven in de fysieke leefomgeving, geven we in 2021 vervolg aan Branchegericht Toezicht en toezicht op Energiebesparing bij bedrijven. En natuurlijk aan de verdere voorbereiding op de komst van de Omgevingswet. Binnen onze reguliere milieu VTH-taakuitvoering is per vakgebied een aantal speerpunten uitgewerkt waar we in 2021 jaar specifiek op inzetten. Tenslotte geven we aan hoe we sturen op de kwaliteit van onze dienstverlening en de voortgang van onze programmering. Onze verantwoording relateren we steeds meer aan de effecten van onze inzet. Om zo de vertaling naar onze maatschappelijke bijdrage te laten zien. Een andere belangrijke ontwikkeling is de overgang naar een ander VTH-systeem. Met dit systeem kunnen we onze werkprocessen op de eisen van de Omgevingswet afstemmen. Dit nieuwe systeem stelt ons ook in staat om (in de toekomst) meer datagericht te kunnen werken.
3
Jaarprogramma 2021 ODNV
4
Context en afspraken ODNV stimuleert mensen tot een betekenisvolle bijdrage aan een gezonde en veilige leefomgeving. Dit doen we vanuit de taken die de gemeenten in onze regio en de Provincie bij ons hebben belegd. Dit takenpakket bestaat uit: • advisering op ruimtelijke initiatieven • beoordeling en advisering op milieurelevante vergunning- en meldingsplichtige activiteiten • toezicht op naleving van milieu- en sloopregels • (advisering bij) het handhavend optreden bij het overtreden van milieu- en sloopregels. Om een kwalitatief goede taakuitvoering te borgen, werken de zeven Gelderse Omgevingsdiensten op een aantal taken samen. Zo voldoen de Gelderse Omgevingsdiensten aan de bepalingen uit de VTH Kwaliteitsverordening die de gemeenten en provincie hebben vastgesteld. Op onderstaande zeven taken werkt ODNV samen in dit Gelders Stelsel. Per taak is steeds één omgevingsdienst verantwoordelijk voor de coördinatie: • complexe vergunningverlening – Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) • complexe handhaving – Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA) • ketentoezicht – Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) • coördinatie en kwaliteit Gelders Stelsel – Omgevingsdienst de Vallei (OddV) • portaal & communicatie – Omgevingsdienst Veluwe IJssel (OVIJ) • P&O – Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) • coördinatie BOA en bestuurlijke strafbeschikking milieu – Omgevingsdienst Noord-Veluwe (ODNV)
Naast deze stelsteltaken werkt ODNV samen met OVIJ en ODA voor taken op het gebied van Externe Veiligheid. En is er een samenwerking met OVIJ voor de piketdiensten. Verder werken we samen op project- of themabasis tussen de Gelderse Omgevingsdiensten. Voorbeelden zijn de onderlinge samenwerking op belangrijke thema’s als: Omgevingswet, branchegericht toezicht en I-GO (Informatievoorziening Gelderse Omgevingsdiensten).
Afspraken taakuitvoering De afspraken over onze taakuitvoering zijn vastgelegd in dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s) met onze opdrachtgevers. In deze DVO’s is afgesproken dat we voor ieder kalenderjaar een jaarprogramma opstellen.
Totstandkoming Dit jaarprogramma beschrijft onze geplande activiteiten in 2021. Deze activiteiten zijn opgesteld vanuit onze gestelde doelen en prioriteiten binnen het takenpakket dat bij ons belegd is. De hoofdlijnen van dit jaarprogramma zijn afgestemd met onze opdrachtgevers, zodat onze inzet bijdraagt aan de richting die de gemeenten (bestuurlijk) hebben vastgesteld. Onze milieuadvisering voor ruimtelijke vraagstukken is niet gespecificeerd in dit document. Dit stemmen we met de individuele partners af. Uitzondering hierop zijn een aantal speerpunten, die we in het hoofdstuk ‘Voortzetting Ontwikkelingen’ beschrijven.
Jaarprogramma 2021 ODNV
5
Voortzetting ontwikkelingen In het jaarprogramma van afgelopen jaar is uitwerking gegeven aan een aantal ontwikkelingen die invloed hebben op het werk van onze omgevingsdienst. Deze ontwikkelingen betreffen zowel ons vakgebied (de fysieke leefomgeving) als de maatschappelijke context waarin we werken. Voorbeelden zijn: de transitie naar duurzame energie, stikstofproblematiek, een maatschappij die andere verwachtingen heeft bij een overheid, nieuwe stoffen waar nieuwe wetgeving voor komt zoals PFAS, of Zeer Zorgwekkende Stoffen. In ons jaarprogramma 2020 is onderkend dat deze ontwikkelingen gevolgen hebben voor onze rol als omgevingsdienst in het speelveld van maatschappij, opdrachtgevers en (keten)partners. In het Gelders Stelsel van Omgevingsdiensten is een analyse gemaakt van de ontwikkelingen. Daarbij is geconstateerd dat de wereld om ons heen verandert. Dit brengt een aantal uitdagingen met zich mee voor omgevingsdiensten en hun zorg voor de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Hierbij zijn de volgende ontwikkelingen als meest relevant benoemd: • klimaatverandering (energietransitie, circulaire economie) • veranderende regelgeving (i.c.
Omgevingswet) • kennis en personeel (krappe arbeidsmarkt en vergrijzing) • technologische ontwikkelingen (big data, digitalisering, automatisering, etc.) • ondermijning in relatie tot milieuschade Hierbij zijn de Omgevingswet en effectgericht werken voorbeelden van instrumenten die hieruit volgen. Voor het opstellen van het jaarprogramma 2021 is opnieuw naar de ingeslagen koers gekeken. We hebben geconstateerd dat deze past bij de huidige ontwikkelingen en om vervolg vraagt. Onze opdrachtgevers hebben deze richting bevestigd.
Op basis hiervan is dit jaarprogramma opgesteld met hierin een aantal onderwerpen die ook in 2020 beschreven zijn. Voor veel onderwerpen zijn inmiddels stappen gezet en zien we voor 2021 een doorloop of vervolg. Hoe dat er uit ziet, leest u hieronder.
Rol van de Omgevingsdienst Het afgelopen jaar is de verandering van onze rol als omgevingsdienst concreter geworden: verbreding op vakinhoud en op het soort vraagstukken vanuit onze opdrachtgevers, namelijk van uitvoeringstaken naar meer richtinggevende advisering. Deze ontwikkeling is in het Algemeen Bestuur besproken met als uitkomst de ambitie om een gezaghebbende kennispartner van de gemeenten te zijn. Voorbeelden van opdrachten vanuit onze gemeenten zijn: het meedenken over de voorbereidingen voor de komende Omgevingswet en uitbreiding van ons takenpakket op het gebied van Natuur & Ecologie vanuit de behoefte van de gemeenten. Ook de ondersteuning bij het tegengaan van Ondermijning is een nieuw onderwerp waarbij gemeenten vaker onze medewerking vragen. Maar ook het meer effectgericht werken, wat niet alleen een weerslag heeft op hoe we werken, maar ook op wat we doen. Dit heeft een uitwerking op alle stappen die gezet worden: van het plannen en uitvoeren tot het afleggen van verantwoording over onze werkzaamheden. Zo is dit het tweede jaarprogramma, waarvan onze activiteiten in de context van de maatschappelijke en vakinhoudelijke ontwikkelingen geplaatst zijn. Deze manier van verantwoording gaan we steeds meer toepassen bij onze voortgang- en jaarrapportage (zie hoofdstuk ‘Voortgang en Kwaliteit’).
In 2020 is deze doorgroei bevestigd in het bestuurlijke opdrachtgeversoverleg.
Jaarprogramma 2021 ODNV
Omgevingswet De inwerkingtreding van de Omgevingswet is uitgesteld tot 1 januari 2022. Dat geeft meer tijd om de benodigde voorbereidingen te treffen om volgens de nieuwe wet te werken. Komend jaar zetten we in op de volgende onderwerpen: ¼
¼
¼
Opleiding medewerkers In 2020 stond de opleiding Omgevingswet voor onze medewerkers gepland. Dit is een opleiding op inhoud van de nieuwe wetteksten. Vanwege het uitstel van de inwerkingtreding is deze opleiding doorgeschoven naar 2021. Het opleiden van medewerkers vindt plaats vanuit het Gelders Stelsel. Hiermee leggen we een inhoudelijke basis om wegwijs te worden in de nieuwe wet. Werkprocessen Los van de inhoudelijke wijzigingen, vraagt de nieuwe wet ook om aanpassing van bestaande werkprocessen. Om volgens de omgevingswet te kunnen werken is het van belang dat onze werkprocessen goed aansluiten op die bij de gemeenten. Uniformiteit hierin is essentieel om efficiënte taakuitvoering en inzet te waarborgen. Vanuit onze positie werken we aan een voorstel voor onze gemeenten. We zetten in op integraal adviseren van gemeenten. Hiervoor sluiten we aan bij steeds meer Omgevingstafels. Ook gaan we door met het ontwikkelingen van onze Omgevingskamer; hierin bereiden we de omgevingstafels van gemeenten voor, delen we informatie over lopende dossiers en handelen we korte adviezen integraal af. Om het werken onder de Omgevingswet te faciliteren zijn we eind 2020 overgestapt naar een nieuw VTH-systeem, OpenWave, waarmee we zaakgericht kunnen werken. Inmiddels is het systeem in de basis ingericht, zodat het inhoudelijke werk doorgang kan vinden.
In 2021 gaan we verder met de inrichting om ervoor te zorgen dat we kunnen voldoen aan het werken volgens de Omgevingswet. Ondersteuning gemeenten bij voorbereiding Inmiddels zijn we bij alle gemeenten aangehaakt bij hun voorbereidingen op de Omgevingswet. In programma’s en projecten hebben zij beschreven welke opgave zij zien.
6
Waar gewenst bieden wij ondersteuning bij het uitwerken van de verschillende onderdelen. Tot nu toe zijn we betrokken bij onderwerpen zoals Omgevingsvisie, Omgevingsplan en de Bruidsschat. ¼
Samenwerking ketenpartners In 2021 willen we de samenwerking met de VNOG en de GGD uitbreiden. Hiervoor gaan we het gesprek met hen aan zodat we integraal kunnen adviseren naar onze gemeenten. Door ons werk op deze manier in te richten verwachten we op 1 januari 2021 klaar te zijn voor de invoering van de Omgevingswet.
Ondermijning ODNV wordt steeds vaker gevraagd om te ondersteunen bij het tegengaan van Ondermijning. Met name de informatiepositie over bedrijven en de bevoegdheden voor binnentreding in bedrijfspanden en –voertuigen is van grote meerwaarde. De maatschappelijke ontwikkeling is dat criminele activiteiten een steeds grotere sociale en economische invloed ontwikkelen. Het verschijnsel is wijdvertakt en raakt steeds meer ingebed in het dagelijkse sociale leven. Overheidsoptreden en ondermijnende criminaliteit hangen omgekeerd evenredig met elkaar samen. Waar de overheid naïef of slap is, ontstaat ruimte voor crimineel handelen. Waar het het optreden van de overheid betreft, is gebleken dat een integrale aanpak van belang is. In 2020 hebben gemeenten en ODNV afgestemd over deze ontwikkeling. Uitkomst hiervan is dat er een rol gezien wordt voor ODNV en dat een structurele inzet verder uitgewerkt wordt in 2021. Om de verwachtingen over de inzet van ODNV en het te bereiken effect op dit onderwerp scherp te krijgen, werken we samen met de gemeenten een dienstbeschrijving Ondermijning uit. Hoewel het onderwerp Ondermijning bij gemeenten vooral gecoördineerd wordt vanuit het domein Openbare orde & Veiligheid, is afgesproken dat het ambtelijk opdrachtgeverschap ingevuld wordt door de leden van het Opdrachtgeversoverleg die veelal werkzaam zijn binnen het Domein Ruimte.
Onderlinge afstemming vindt plaats bij de gemeente.
Jaarprogramma 2021 ODNV
Per branche werken we een vierjarig brancheplan uit. Hierin maken we een analyse van de branche en het naleefgedrag. En werken we ook een aanpak uit om tot passende interventies en monitoring van de gesorteerde effecten te komen. Gedurende de looptijd van een brancheplan werken we jaarlijks een uitvoeringsplan uit. In 2021 stellen we nieuwe uitvoeringsplannen op voor de branches Automotive, Dierhouderijen, Horeca, Voedingsmiddelen, Sport en recreatie. De volgende tabel geeft een overzicht van de voortgang van de verschillende lopende brancheplannen.
Brancheplan gereed
¼
Branchegericht Toezicht In 2019 zijn we gestart met Branchegericht toezicht voor de branches Automotive en Dierhouderijen. Hiermee is een transitie van onze toezichtstaken gestart. In plaats van ons uitsluitend te richten op de risico’s voor de leefomgeving, denken we ook na over wat er nodig is om beter naleefgedrag te stimuleren en daarop in te zetten. Deze werkwijze is gestoeld op de ervaring dat binnen de branches vaak dezelfde overtredingen geconstateerd worden. Dit maakt dat een branchebenadering een logische benadering is bij de inzet voor verbetering van het naleefgedrag.
¼
Natuur & Ecologie Met de landelijke stikstofproblematiek en de vervuiling van de bodem met PFAS is de aandacht voor natuur- en ecologische waarden in de leefomgeving sterk op de voorgrond gekomen. Gemeenten zien de noodzaak meer aandacht te willen besteden aan deze taak. Hierbij hebben zij ervoor gekozen om deze taak bij ODNV te beleggen. Gemeente Nunspeet en Ermelo blijven deze taak in eigen huis uitvoeren. Voor de overige gemeenten is de dienstverlening beschreven die per 1 september 2020 gestart is. Na een jaar, in september 2021, gaan we deze dienstverlening evalueren en aanscherpen waar nodig. De capaciteit voor deze taakuitvoering nemen we af bij OVIJ; een vergelijkbare samenwerking tussen OVIJ en ODNV zoals die al langer loopt op het vakgebied Externe Veiligheid. Voorgenomen is om in 2021 een besluit te nemen of ODNV zelf capaciteit gaat aantrekken voor deze taakuitvoering of dat de samenwerking met OVIJ voor de afname van deze taak blijft bestaan.
Uitvoeringsplan (jaar) 1
Automotive
2018
Dierhouderijen
2018
Sport & Recreatie Horeca
2020
Voedingsmiddelen
2020
Gereed
2
3
4
Evaluatie
2020
Uitvoering 2021
Een van de speerpunten voor 2021 is het uitzetten van zelfchecklijsten bij de branches Dierhouderijen en Automotive. Deze instrumenten zijn in 2020 getest in een pilot. De zelfchecklijsten zijn bedoeld om bedrijven aan te zetten tot het treffen van maatregelen om te voldoen aan de geldende milieuregels. Het gebruik van een zelfchecklijst creëert ook bewustzijn bij de bedrijven en voorziet ze in actuele informatie over hun naleefgedrag en aanwezige afwijkingen van de regels. De uitvoeringsplannen voor controles worden op basis van de risicomodule uit het Besturingsmodel van ODNV opgesteld. De focus ligt dit jaar niet op het uitbreiden van het aantal brancheplannen, maar op een goede implementatie van de systematiek van het branchegericht toezicht binnen ODNV. Daarbij biedt het nieuwe VTH-systeem OpenWave aanvullende mogelijkheden om bedrijfsinformatie, zoals naleefgedrag, te gebruiken bij het uitvoeren van brancheanalyses en het meten van het effect van ons toezicht. Komend jaar starten we met het inzetten van deze mogelijkheden.
7
Jaarprogramma 2021 ODNV
8
Energiebesparing Cofinanciering Provincie: extra impuls toezichtsbezoeken In het kader van het Gelders Energie Akkoord heeft Provincie Gelderland voor de periode 2017-2020 een co-financieringsproject aangeboden om een extra impuls aan het toezicht op energiebesparing te geven. Gemeenten die belast zijn met het toezicht op het naleven van de energiebesparingsregels uit het Activiteitenbesluit, zijn hiermee financieel ondersteund. In de praktijk ligt het toezicht bij ODNV en zijn de gemeenten samen met ons opgetrokken in het subsidietraject. Het traject richt zich op bedrijven die doorgaans minder frequent bezocht worden vanwege hun beperkte milieurisico. In december 2020 heeft Provincie Gelderland besloten om vervolg te geven aan het co-financieringsproject. Het vervolgproject kent een looptijd van 2021 tot en met 2024. Waar in het eerste project de subsidie steeds per kalenderjaar aangevraagd moest worden, kan dat nu voor alle jaren in één keer. Met de gemeenten stemmen we af over het vervolgtraject. Op basis van de voorwaarden, ervaringen en resultaten van het eerste project, gaan we voor komend jaar c.q. de komende jaren kijken wat de meest passende invulling is om een zo groot mogelijk stimulerend effect te hebben op energiebesparing door bedrijven.
Versterking toezicht Verder loopt via Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) een parallel spoor gericht op versterking van het toezicht op energiebesparing. In 2020 heeft ODNV ingezet op het verder opleiden van toezichthouders op specifieke energiebesparingsmogelijkheden bij verschillende bedrijfsprocessen. En daarnaast ook op de bewustwording van bedrijven over hun meldplicht wanneer zij de
verbruiksgrenzen overstijgen. Deze laatste actie was een vervolg op de landelijke meldplicht per 1 juli 2019; om meer kracht bij te zetten en bedrijven aan te zetten om aan de meldplicht te voldoen. Door het melden wordt het voor de overheid inzichtelijk voor welke bedrijven de energiebesparingsregels gelden, welke voldoen en welke nog niet. In 2021 is het de bedoeling om wederom een aanvraag in te dienen bij RVO om activiteiten uit te voeren in het kader van deze regeling. Welke activiteiten dat precies worden, is nog niet bekend. Deze keuze werken we begin 2021 uit in een voorstel en leggen we aan de gemeenten voor. Regionale Energie Strategie (RES) en Regionale Structuur Warmte (RSW) Gemeenten zijn in 2020 gestart met de Regionale Energie Strategie en het werken aan een Regionale Structuur Warmte (RSW). De RES focust op grootschalige opwek van duurzame energie en de ruimtelijke inpassing daarvan. De RSW richt zich op een aardgasvrije regio in 2050 en de weg daarnaartoe, met als ijkpunt 2030. Hiervoor wordt inzichtelijk gemaakt wat de mogelijkheden zijn van duurzame warmte. In 2020 is in het opdrachtgeversoverleg gesproken over de voortgang op deze onderwerpen. Gemeenten zijn echter nog zoekende naar of en hoe ODNV ingezet kan worden om een bijdrage te leveren aan deze plannen en de uitvoering daarvan.
In 2021 wordt dit onderwerp wederom geagendeerd in het opdrachtgeversoverleg om scherp te krijgen of de gemeenten hier ondersteuning bij wensen.
Jaarprogramma 2021 ODNV
Samenwerking met gemeenten In 2020 is met de gemeenten het gesprek gevoerd over het werkpakket Advies dat zij bij ODNV beleggen. Aanleiding hiervoor was de toename in omvang de afgelopen jaren, waarbij in alle gevallen het afgesproken werkpakket (ver) overschreden werd. Dit leidde tot een oplopende werkdruk bij ODNV. Het ad hoc vergroten van de capaciteit bij ODNV werd vanwege een krappe arbeidsmarkt vrijwel onmogelijk en een tijdige afhandeling van vragen kwam in het geding. Bijna alle gemeenten die structureel advies uren afnemen, hebben besloten om dit aantal te vergroten. Op deze manier is het mogelijk voor ODNV om de benodigde capaciteit structureel te organiseren, zodat de kwaliteit van de dienstverlening op niveau gehouden kan worden. Naast het gesprek over de omvang is ook gesproken over de sturing op het werkpakket. Op beide aspecten worden kansen gezien om de continuïteit en beheersbaarheid te versterken. Harderwijk en Ermelo zijn gestart met het aanpassen van hun interne werkwijze om te zorgen dat gemaakte advieskosten in de eigen organisatie juist geadresseerd worden. ODNV is aangesloten bij deze aangepaste werkwijze van de gemeenten. In 2021 wordt ingezet op de borging van het geactualiseerde werkpakket. En daarnaast ook op de gezamenlijke aanscherping van de sturing op het werkpakket, op zowel operationeel als tactisch/strategisch niveau.
Om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan, zijn we op advies van de rijksoverheid zo veel mogelijk thuis gaan werken. Deze maatregel loopt door in 2021 met de verwachting dat thuiswerken een groter aandeel zal blijven uitmaken dan dat we voorheen gewend waren. Deze verandering vraagt om creativiteit waar het gaat om samenwerken en kennisdeling. In 2021 zetten we in op de afstemming met onze collega’s bij gemeenten. In 2020 is gebleken dat duidelijkheid over bereikbaarheid, afstemming over verwachtingen en heldere afspraken helpen nu de fysieke afstand tot elkaar groter is geworden.
9
Jaarprogramma 2021 ODNV
10
Speerpunten vergunningen, toezicht, handhaving, advies De werkzaamheden die door ODNV uitgevoerd worden, hebben betrekking op een aantal processen. Concreet gaat het om Vergunningverlening, Toezicht, Handhaving en Advisering op ruimtelijke ontwikkelingen in de leefomgeving (VTH-A). Voor elk van deze processen is/zijn één of meerdere teams ingericht voor de taakuitvoering. Zoals het vorige hoofdstuk is beschreven, zijn er maatschappelijke ontwikkelingen die impact hebben op de rol van ODNV bij de advisering over vraagstukken in de leefomgeving. In dit hoofdstuk geven we per proces een toelichting over de geplande werkzaamheden voor 2021.
Vergunningverlening
Speerpunten 2021 ¼
¼
Bij de start of wijziging van bedrijfsactiviteiten kan milieuwet- en regelgeving van toepassing zijn. Afhankelijk van de complexiteit van de bedrijfsactiviteiten, is een milieumelding of –toestemming nodig. Team Vergunningen adviseert of besluit ondermandaat over de impact van deze activiteiten en de van toepassing zijnde milieuregels. Doelstelling hierbij is het vinden van een balans tussen grofweg werken en wonen in de leefomgeving. Van advisering in vooroverleg met initiatiefnemers tot het daadwerkelijk beoordelen en verlenen van vergunningen. Team Vergunningen heeft actuele kennis van milieuwet- en regelgeving, de technieken die bedrijven toepassen en de impact van deze technieken op de leefomgeving. Regelmatig zet het team bij de beoordeling van aanvragen specialistische kennis in over Bodem, Geluid, Externe Veiligheid, Lucht, Asbest, Energie, Natuur & Ecologie enz.
¼
Actualisaties vergunningen Inrichtingen met complexe bedrijfsprocessen zijn veelal vergunning plichtig. Geldende milieu wet- en regelgeving is opgenomen in een milieuvergunning. Aangezien regels aangepast worden, is het nodig om bestaande vergunningen periodiek te toetsen op actualiteit. Ontwikkelingen in de regels zijn geactualiseerde referentiedocumenten voor de best-beschikbare technieken (BREFs) en de minimalisatieverplichting voor Zeer Zorgwekkende Stoffen. Beheersing werkvoorraad Afgelopen jaar zijn er verschillende wisselingen in team Vergunningen geweest waardoor onderbezetting is opgetreden. Deze ontwikkeling, samen met een aanhoudende toestroom werk, heeft ervoor gezorgd dat eind 2020 de werkvoorraad dusdanig is opgelopen dat er prioriteiten gesteld moesten worden. Procedures met fatale termijnen en (politiek)gevoelige dossiers hebben hierbij voorrang gekregen. De geprioriteerde werklijst is met de gemeenten afgestemd. Aan de start van 2021 is het team weer versterkt met een nieuwe collega en zet het team in op het wegwerken van de aanwezige achterstand en het correct afstemmen over de afhandeltermijnen. Voorbereiding op Omgevingswet Net als andere teams bij ODNV richt team Vergunningen zich dit jaar op het wegwijs worden in het werken met de nieuwe Omgevingswet.
Jaarprogramma 2021 ODNV
De ODNV medewerkers volgen cursussen om de systematiek en procedures eigen te maken. Op deze manier zorgen we dat we bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet in staat zijn om ook volgens de nieuwe wet vergunningaanvragen af te handelen.
Speerpunten 2021: ¼
Toezicht & Handhaving Onze toezichthouders zien toe op naleving van de geldende milieuregelgeving door bedrijven of bij het uitvoeren van bedrijfsmatige handelingen (zoals sloop van gebouwen, grondverzet of het breken van puin op locatie). We bezoeken periodiek bedrijven volgens een risico gestuurd jaarprogramma. Onze doelstelling is om de bedrijven te stimuleren tot een betekenisvolle bijdrage, zoals een goede naleving van de geldende milieuregels.
¼
Voor een aantal branches is een specifieke risicoanalyse van het naleefgedrag uitgevoerd om zo het toezicht beter aan te laten sluiten op het naleefgedrag. Op deze manier zetten we gericht toezichtscapaciteit en –instrumenten in (zie ook Branchegericht Toezicht). Waar nodig stemmen we af met ketenpartners (andere vakdisciplines of milieutoezichthouders uit andere regio’s). Voor inzet bij ongewone voorvallen en milieu-incidenten buiten kantoortijden hebben we een pool met toezichthouders ingericht. Wanneer het toezicht niet leidt tot het gewenste naleefgedrag of wanneer een geconstateerde overtreding zeer ernstig van aard is, kunnen we handhavend optreden. Bij deze afweging volgen we de Landelijke Handhavingsstrategie (LHS). Hierbij is het mogelijk om bestuurs- en/of strafrechtelijk op te treden. ODNV heeft een aantal Boa’s in dienst voor het toepassen van strafrecht bij milieutoezicht. Vanuit onze juridische kennis ondersteunen we de gemeenten bij bezwaar- en beroepszaken, die voortvloeien uit handhaving- (of vergunning-) procedures.
11
¼
Inzet op aandachtsbedrijven Bij de programmering van toezicht maken we onderscheid tussen bedrijven op basis van het risicoprofiel. Zo maken we onderscheid tussen complexe- en niet-complexe bedrijven. Dit komt tot uiting in de frequentie en de aard van het toezicht. Uit ervaringen van de afgelopen jaren blijkt dat in de groep nietcomplexe bedrijven zich een aantal bedrijven bevindt dat vanwege aanvullende factoren zoals naleefgedrag, risico voor de omgeving, ligging of politieke gevoeligheid toch specifieke aandacht vraagt. Voor deze categorie bedrijven voeren we in 2021 een specifieke probleemanalyse uit om zo de toezicht inzet goed te laten aansluiten. Complexe gemeentelijke bedrijven (proces om tot voorstel te komen) Sinds 2020 vindt het toezicht op de provinciale complexe bedrijven plaats vanuit een centraal programma ter verbetering van het toezicht. Met deze vorm is er meer ruimte ontstaan voor kennisdeling en is de bestuurlijke drukte teruggebracht. Tijdens de voorbereiding van dit centrale programma hebben alle bestuurlijke voorzitters en de Opdrachtgeversboard zich uitgesproken over verbetering van het toezicht en de handhaving bij alle 400 complexe bedrijven in Gelderland; dus ook die onder gemeentelijk bevoegd gezag vallen. Bestuurlijke nabijheid en het lokaal borgen van kennis van complexe handhaving zijn hierbij als voorwaarden gesteld.
In 2021 werkt een centrale werkgroep in het Gelders Stelsel een voorstel uit over hoe het toezicht en de handhaving voor de gemeentelijke complexe bedrijven verbeterd kan worden. Actualisatie bedrijvenbestand Afgelopen jaar is een deel van het bedrijvenbestand in het werkgebied geactualiseerd. Met deze slag is het duidelijk geworden dat de actualisatie doorlopend aandacht vraagt. Met name bij die gebieden waar (milieu)risico’s groter zijn vanwege een hogere dynamiek of grotere kwetsbaarheid voor illegale activiteiten.
Jaarprogramma 2021 ODNV
De ervaringen en resultaten van afgelopen jaar hebben onderstaande aandachtspunten opgeleverd voor 2021: • bedrijventerreinen, industrieterreinen en bedrijfsverzamelgebouwen, omdat hier relatief vaak wisselingen plaatsvinden en risico’s op milieucriminaliteit groter zijn. • buitengebied, omdat daar de verwachting is dat ons huidige bestand veel minder compleet is en ons toezicht daar aansluit bij gemeentelijke projecten zoals ‘Veilig buitengebied’. Omdat de beelden per gemeente verschillen, stemmen we de focus van de actualisatie in 2021 vooraf af met het Coördinatorenoverleg Handhaving. ¼
¼
¼
Programma Ketentoezicht Net als ieder jaar zetten we in op ketentoezicht. Hierbij verzorgt Omgevingsdienst Rivierenland de projectcoördinatie. Vanuit ODNV dragen wij met kennis en informatie bij aan de verschillende ketenanalyses en geven we uitvoering aan de toezichtsprojecten in onze regio. Naast de al lopende projecten (asbestketen, verontreinigde grond, dierlijke bijproducten en e-waste), zetten we in 2021 in op: • aanpak mestfraude in samenwerking met NVWA (is reeds gestart in 2020); • tactische analyse schroothandelaren; • inzet in landelijk dreigingsbeeld milieucriminaliteit (vanuit OD Rivierenland). Aanpassing brief sjablonen handhaving De strategie van ODNV is om mensen te stimuleren tot een betekenisvolle bijdrage aan een veilige en gezonde fysieke leefomgeving. Daarbij is het van belang dat we onze boodschap zo helder mogelijk brengen. Waar het handhaving betreft gaat het om het schriftelijk aanspreken van ondernemers op het ongedaan maken van overtredingen. Deze aanschrijvingen zijn onderdeel van de juridische dossiervorming en moeten daarmee aan bepaalde voorwaarden voldoen. In de praktijk blijkt echter dat deze eisen vaak de leesbaarheid niet ten goede komen. Om te zorgen dat onze handhavingsbrieven goed aansluiten bij de lezer, zetten we in op het herschrijven van onze briefsjablonen.
Inzet VTH op circulaire economie Met de introductie van de circulaire economie is de manier waarop we met grondstoffen, materialen en goederen omgaan aan het veranderen.
12
Een ‘grondstoffentransitie’ is nodig om toegang te houden tot eindige grondstoffen, concurrerend te blijven op de wereldmarkt én milieubelasting drastisch terug te dringen. Het overheidsbeleid met betrekking tot grondstoffen, circulaire economie en afvalstoffen is sterk in ontwikkeling. Ook de manier waarop we met het instrumentarium (milieu)vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) omgaan vraagt om een heroverweging. Provincie Gelderland heeft samen met de Gelderse Omgevingsdiensten een implementatieplan uitgewerkt. Dit om het VTH-instrumentarium op een hoger niveau te brengen, ter bevordering van de circulaire economie in de periode 2021-2023. De opgedane kennis en ervaring hierbij komt in een later stadium ook beschikbaar voor VTH-inzet bij gemeentelijke bedrijven. ¼
Toezicht sloopactiviteiten Bij de repressieve handhaving op illegale sloopactiviteiten is een veel gehoorde reactie van overtreders, dat ze dachten goed te handelen en niet wisten dat deze regels gelden voor sloopactiviteiten. Soms geven ze ook aan dat voor het verkrijgen van de bouwvergunning al contact is geweest met de gemeente, maar dat zij hierbij niet zijn gewezen op de verplichtingen voor de uitvoering van sloop. Of dit waar is, laten we in het midden. Team Toezicht & Handhaving zet komend jaar in op versterking van voorlichting en informatieverstrekking vooraf.
Jaarprogramma 2021 ODNV
¼
Pilot integraal toezicht Natuurbeschermingswet In 2021 start een pilot ‘integraal toezicht Natuurbeschermingswet’ met de Provincie. Hierin wordt toezicht op de Wet natuurbescherming gecombineerd met toezicht op sloopactiviteiten. Deze pilot richt zich op sloopwerkzaamheden bij bijgebouwen met asbestdaken in het buitengebied. Het toezicht vindt plaats bij zowel de toetsing van de melding als tijdens de uitvoering van de werkzaamheden. Bijzondere aandacht gaat uit naar registratie van bevindingen en resultaten, waarmee we de aanpak aan het eind van het jaar kunnen evalueren en een uitrol naar alle Omgevingsdiensten in Gelderland kan plaatsvinden.
¼
¼
Inzet strafrecht De opdrachtgevers van ODNV hebben de Landelijke Handhaving Strategie (LHS) vastgesteld voor de toepassing van strafrecht bij milieutoezicht. De LHS vormt het kader voor een uniforme wijze van beoordelen van overtredingen én de inzet van het meest geëigende instrument (bestuursrecht en/of strafrecht). Met de LHS wordt invulling gegeven aan het creëren van een gelijk speelveld voor burgers en bedrijven. Speerpunten 2021 ¼
Basis op orde In het kader van het traject “De basis op orde” heeft het toepassen van de LHS en het op orde brengen van de Boa-capaciteit, het afgelopen jaar de nodige aandacht gekregen. De ingebruikname van het nieuwe VTH systeem OpenWave eind 2020, biedt ODNV de mogelijkheid de LHS ook volledig en automatisch te borgen in de werkprocessen. De resultaten kunnen we dan ook eenvoudiger monitoren. In 2021 wordt OpenWave hierop ingericht. Hierbij werkt ODNV samen met de andere Gelderse Omgevingsdiensten die OpenWave (gaan) toepassen.
13
Prioritering inzet strafrecht Sinds eind 2020 voldoet ODNV wat het aantal Boa’s betreft zelfstandig aan de Kwaliteitscriteria 2.2. Dit was één van de doelen uit 2020. Wel moeten er keuzes worden gemaakt over de inzet van strafrecht, omdat zowel binnen ODNV als bij het OM de capaciteit echter niet onbeperkt is. In afstemming met de 9 Omgevingsdiensten in Oost-Nederland én met inbreng van politie en OM, is ODNV in 2020 gestart met het opstellen van een handreiking voor deze prioritering. De afronding daarvan verwachten we in het tweede kwartaal van 2021. Doorontwikkeling inzet strafrecht door Boa’s Bij de start van ODNV in 2013 bestond er slechts een beperkt inzicht in de functies en rollen van Boa’s. En ook van de inzet van strafrecht binnen het milieu domein. In de loop van de afgelopen jaren heeft dit inzicht zich steeds verder ontwikkeld, wat heeft geleid tot de geleidelijke opbouw van Team Boa bij ODNV. Tegelijkertijd zien we een verandering in de maatschappij die ook lijkt te vragen om een andersoortige inzet van Boa’s. ODNV volgt deze ontwikkelingen nauwgezet en ontwikkelt mede daarom in 2021 een eigen toekomstvisie over de rol van de Boa’s en de wijze waarop zij veilig en doeltreffend kunnen functioneren.
Overige activiteiten team Strafrecht
Opdracht
¼
¼
¼
Opdrachtgever
Doel
OM / gemeenten en provincie
Toepassing van strafrecht waar dit passend en effectief is (LHS is leidend)
Bestraffend optreden ter bevordering van een beter naleefgedrag
Stelsel van Gelderse omgevingsdiensten
Ondersteuning van de boa’s die in dienst zijn van de 7 Gelderse omgevingsdiensten
Ontzorgen van de individuele diensten (proces), ondersteuning van boa’s (inhoud/kwaliteit) en bevordering van samenwerking (boa-pool)
Provincie Gelderland / pilot voor twee jaar
Regionale coördinatie groene handhaving
Faciliteren van de samenwerking van ‘groene’ Boa’s in de regio’s Noord-Veluwe en Apeldoorn
Provincie Gelderland als regisseur groene handhaving
Ondersteuning van ‘groene’ boa’s en ondersteuning regie op de ‘groene’ handhaving
Mede-coördineren en ontzorgen van ‘groene’ boa’s en hun werkgevers, bevorderen van kwaliteit en samenwerking Boa’s in heel Gelderland
Gemeenten NoordVeluwe
Ondersteuning van netwerk van ‘groene’ boa’s binnen gebied Noord-Veluwe
Faciliteren handhavingssamenwerking
Jaarprogramma 2021 ODNV
14
Advies De functies die wij in de leefomgeving uitvoeren zijn in meer of mindere mate voorbereid in ruimtelijk beleid en concrete plannen. In deze plannen worden verschillende ruimtelijke en maatschappelijke aspecten afgewogen om te komen tot de inrichting van onze leefomgeving. ODNV is gespecialiseerd in met name de omgevingsaspecten Bodem, Geluid, Lucht, Externe Veiligheid, Natuur & Ecologie en Bedrijvigheid bij advisering over ruimtelijk beleid en ruimtelijke planvorming. Bij de inzet van deze kennis, beschikken wij ook over de expertise van collega’s bij andere Gelderse Omgevingsdiensten. Inmiddels adviseren wij alle gemeenten, structureel of incidenteel, bij deze processen. Vanuit onze expertise en met oog voor belangen van andere actoren, werken wij aan een gezonde en veilige leefomgeving. Hierbij zetten we in op groei naar steeds meer proactief adviseren over ontwikkelingen, zodat gemeenten hun omgevingsbeleid kunnen vormgeven. En werken we daarnaast aan draagvlak voor onze missie. Speerpunten 2021 ¼
¼
Verschuiving bevoegdheden bodemverontreiniging Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet (2022) verschuiven de bevoegdheden voor bodemverontreiniging van de provincie naar gemeenten. In 2020 zijn de consequenties van de bevoegdheden hiervan grotendeels in kaart gebracht. In 2021 bespreken we de uitkomsten met de gemeenten en provincie, waaronder de overdracht van eventueel lopende saneringen of locaties waar een historische verontreiniging aanwezig is. Op basis hiervan bepalen we de werkvoorraad voor 2022 per gemeente. Actualisatie Nota bodembeheer en bodemkwaliteitskaart De gemeente Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Oldebroek en Putten hebben ingestemd met het updaten van de Nota bodembeheer en bodemkwaliteitskaart. Voor de actualisatie wordt expertise ingehuurd die samen met de bodemadviseurs bij de gemeenten deze nota en kaart maken. In 2020 is de Noord-Veluwe bodemkwaliteitskaart PFAS opgesteld.
Dit jaar wordt de nieuwe Nota bodembeheer afgerond. Hierdoor voldoet de nieuwe kaart weer als bewijsmiddel voor grond-verzet. ¼
¼
Inzet op actueel bodeminformatiesysteem Een compleet en betrouwbaar bodeminformatiesysteem bespaart veel tijd en geld. Bij informatieverzoeken hoeft dan slechts één systeem geraadpleegd te worden. De ontsluiting van dergelijke informatie wordt een verplichting onder de Omgevingswet. In 2020 is ingezet op het wegwerken van achterstanden. In afstemming met de gemeenten Harderwijk, Putten en Ermelo zetten we in 2021 in op een werkwijze om het systeem actueel te houden. Sanering B-lijst woningen Voor het saneren van woningen met een te hoge geluidbelasting door wegverkeer, biedt de rijksoverheid een subsidie aan. In 2020 is voor de gemeenten Heerde, Hattem, Nunspeet, Ermelo en Harderwijk voorbereidingssubsidie aangevraagd en verleend. Komend jaar worden de saneringsplannen uitgewerkt. De plannen richten zich op het kiezen van doelmatige geluidreductiemaatregelen. Het toepassen van geluid reducerend wegdek is een vaak getroffen maatregel die past binnen de subsidievoorwaarden. Aanvullend kunnen maatregelen aan de woningen zelf nodig zijn. Voor Putten en Elburg liep het subsidietraject al. Voor deze gemeenten zijn de resultaten van de eerste geluid reducerende maatregelen bekend en blijkt voor een aantal locaties aanvullende maatregelen nodig te zijn. Welke hiervoor het meest passend zijn, onderzoeken we dit jaar.
Jaarprogramma 2021 ODNV
¼
Omgevingsmodel Verkeerslawaai Vaak schakelen gemeenten onze geluidadviseurs in voor de geluidbelasting of de noodzaak van een akoestisch onderzoek bij een nieuw woningbouwinitiatief. Zonder verkeersgegevens is dat op voorhand lastig te zeggen. Na onderzoek blijkt geluidbelasting vaak onder de voorkeurswaarde te liggen. Dat kost zowel de aanvrager als de gemeente en ODNV tijd en geld. Met een omgevingsmodel voor verkeerslawaai kunnen veel onderzoeken achterwege blijven of sneller en goedkoper uitgevoerd worden. Inmiddels is voor de gemeenten Harderwijk en Nunspeet een verkeerslawaaimodel gereed en wordt voor Oldebroek hier binnenkort mee gestart. Daarmee is ODNV aardig op weg om gegevens te verzamelen om één geluidmodel voor de gehele Noord-Veluwe te kunnen maken. Met de andere gemeenten in het werkgebied gaan we het gesprek aan over hun wensen en mogelijkheden. Om zo ook voor hen een Omgevingsmodel verkeerslawaai te maken, zodat toetsing van initiatieven sneller en eenvoudiger kan.
rt Voorbeeld: koadael omgevingsm aai verkeerslaw Harderwijk
15
Jaarprogramma 2021 ODNV
16
Voortgang en Kwaliteit ODNV heeft als doelstelling een lerende organisatie te zijn. Dit heeft zowel betrekking op het ontwikkelen en onderhouden van onze inhoudelijke expertise, als op de uitvoering van ons jaarprogramma. Gezien de ontwikkelingen in ons speelveld (zowel vakinhoudelijk als bij onze samenwerkingspartners) is het van belang om vanuit ons werk en onze rol als omgevingsdienst goed aangesloten te zijn bij deze ontwikkelingen. Anderzijds moet onze inzet bijdragen aan het behalen van de strategische doelen van de gemeenten in de regio Noord-Veluwe en van de provincie Gelderland.
Deze ontwikkeling loopt de komende jaren als een rode draad door ons werk. Om te zorgen dat we in de dagelijkse praktijk onze voortgang en de kwaliteit van onze werkzaamheden borgen, passen we cyclisch werken toe. Dit houdt in dat we volgens het principe van Plan-Do-Check-Act sturing geven aan ons werk. Hiervoor hebben we een aantal instrumenten ontwikkeld om ons daarbij te helpen: ¼
Verantwoording over onze inzet De verschuiving naar meer opgavegericht werken, brengt met zich mee dat de verantwoording over inzet en resultaten anders wordt. De verantwoording over onze inzet begint bij het gesprek over ons jaarprogramma. Dat wat we doen binnen dit jaarprogramma is vooral ingegeven door het effect dat we willen bereiken. En vanuit dit perspectief hebben we de hoofdlijnen van het jaarprogramma met onze ambtelijke opdrachtgevers besproken en vastgesteld. Het jaarprogramma zelf is gericht op de bijdrage die ODNV levert voor een veilige en gezonde fysieke leefomgeving. In de tussenrapportages en zeker in het jaarverslag willen we, naast de gebruikelijke verantwoording op inzet en producten, ook meer rapporteren over de effecten die ons werk heeft gehad. Om hier invulling aan te geven, blijven we in ons werk nadenken over de benodigde inzet om het gewenste effect te bereiken en hoe we dat effect ook inzichtelijk kunnen maken.
¼
¼
Team werkplannen (TWP) ODNV organiseert haar kennis rondom vraagstukken. Voorbeeld hiervan is het toezichtprogramma. Het team dat hiervoor verantwoordelijk is, stelt een TWP op, waarin ze de wijze van uitvoering en kwaliteitsborging vastleggen. Individuele werkplannen (IWP) Iedere medewerker bij ODNV heeft ook een IWP, waarin het eigen werkpakket is beschreven (dus inclusief taken vanuit de teams waarvan hij of zij deel uitmaakt). Periodiek stemt iedere medewerker met zijn/haar leidinggevende af over de voortgang van dit plan. Dashboard Voor elk TWP is ook een dashboard ontwikkeld. Iedere maand wordt aan de hand van een dashboard de voortgang op kwantitatieve en kwalitatieve wijze gevolgd en sturen we bij waar nodig.
Jaarprogramma 2021 ODNV
¼
¼
¼
Afstemming voortgang Om onze gemeentelijke en provinciale partners goed aangehaakt te houden op de voortgang van onze taakuitvoering, leveren we drie keer per jaar een voortgangsrapportage op. De vier- en achtmaands rapportage is vooral een bondige weergave van de voortgang gedurende het jaar. Het jaarverslag geeft inzicht in de resultaten aan het eind van het kalenderjaar. Aanvullend vindt er periodiek 1-op-1 afstemming met de gemeenten plaats. En stemmen we in regionaal verband op strategisch, tactisch en operationeel niveau af in respectievelijk het Regionaal Bestuurlijk Handhavingsoverleg, het Ambtelijk Opdrachtgeversoverleg en het Coördinatorenoverleg Handhaving. Vier-ogenprincipe Om de inhoudelijke kwaliteit van onze dienstverlening te borgen, werken we volgens het vier-ogen principe. Dat betekent dat adviezen en brieven eerst door een collega worden tegen gelezen, voordat we ze versturen. OpenWave Bij ODNV werken we vanaf 2021 voor het afhandelen van ons werk met het VTH-systeem OpenWave. De overgang naar dit systeem heeft in december 2020 plaatsgevonden. In Gelderland werken nu zes omgevingsdiensten met dit systeem. OpenWave is ingericht om zaakgericht en integraal te werken. Het systeem is ook geschikt om straks onze werkzaamheden volgens de Omgevingswet uit te voeren en aan te sluiten op het Digitaal Stelsel Omgevingswet.
In 2021 besteden we met name aandacht aan het afronden van de inrichting van dit systeem en de voorbereiding op de Omgevingswet. Daarnaast biedt OpenWave ook de mogelijkheid om zelfstandig analyses uit te voeren op de bedrijfs- en omgevingsinformatie die we in dit systeem bijhouden. Naar de toekomst toe biedt dit mogelijkheden om omgevings- en brancheanalyses uit te voeren en vervolgens met gerichte inzet een zo groot mogelijk effect te behalen voor een gezonde en veilige leefomgeving.
¼
¼
17
Klantgericht verbeteren Om de kwaliteit van onze dienstverlening te meten én hierop gerichte verbeteracties uit te kunnen voeren, vragen we klanten (voornamelijk bedrijven) naar hun beleving van onze dienstverlening. De resultaten hiervan bespreken we met de betrokken teams. Om zo de kwaliteit te borgen en waar nodig bij te sturen. De totale resultaten presenteren we in ons inhoudelijke jaarverslag. Werken volgens VTH-kwaliteitscriteria 2.2. Voor de inhoudelijke taakuitvoering op het gebied van Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving werken we volgens de Kwaliteitscriteria 2.2. In 2021 zetten we specifiek in op onze strategische personeelsplanning. Dit doen we om ervoor te zorgen dat we blijvend de juiste kennis en vaardigheden op de juiste plek in de organisatie beschikbaar hebben. Hierbij houden we tevens rekening met de verbreding in de vragen die onze opdrachtgevers aan ons stellen (zie ook ‘Rol van de Omgevingsdienst’).