02.1 Bijlage 1 Programmabegroting 2026 (interactief)

Programmabegroting 2026

2026 Programmabegroting 2024 gemeente Harlingen

2

Terug naar deze inhoudsopgave? Dat kan op iedere pagina via dit icoon.

INHOUD

PARAGRAFEN

Kerngegevens Aanbiedingsbrief Financieel perspectief

A. Lokale heffingen B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing C. Onderhoud kapitaalgoederen D. Financiering E. Bedrijfsvoering F. Verbonden partijen G. Grondbeleid H. Interbestuurlijk toezicht I. Wet open overheid

PROGRAMMA’S 1. Bestuur en ondersteuning 2. Veiligheid 3. Verkeer, vervoer en waterstaat 4. Economie 5. Onderwijs 6. Sport, cultuur en recreatie 7. Sociaal domein 8. Volksgezondheid en milieu 9. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

FINANCIËLE BEGROTING Overzicht incidentele baten en lasten Overzicht van structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves Overzicht mutaties reserves 2026-2029 Meerjarig verloopoverzicht reserves 2026-2029 Meerjarig verloopoverzicht voorzieningen 2026-2029 Recapitulatiestaat Investeringsprogramma Overzicht kosten overhead Raadsbesluit

BIJLAGE Overzicht baten en lasten per taakveld

3

Programmabegroting 2026 gemeente Harlingen

KERNGEGEVENS Omschrijving

A. SOCIALE STRUCTUUR Aantal inwoners waarvan van 0 t/m 3 jaar van 4 t/m 16 jaar van 17 t/m 64 jaar van 65 jaar en ouder Aantal periodieke bijstandsgerechtigden

31 december 31 december 2023 2024 (werkelijk) (werkelijk)

1 januari 2026

Lengte van waterwegen

C. FINANCIËLE STRUCTUUR Gewone uitgaven Opbrengst OZB Algemene uitkering gemeentefonds Vaste schuld Reserves Voorzieningen

16.233 510 2.105 9.276 4.342

16.216 550 2.050 9.166 4.450

16.247 520 2.052 9.171 4.504

441

446

452

1

6.000 m

83.297.110 86.348.243 4.552.890 5.252.500 45.120.463 48.350.000

45.666.666 33.628.819 8.063.257

40.666.666 35.666.666 43.905.578 31.213.433 7.369.839 7.232.116

1. Deze gegevens zijn gebaseerd op de stand per 1 juni 2025.

64

65

65

38.768 ha 170 ha. 2.496 ha. (45 ha.)

38.768 ha 170 ha. 2.496 ha. (45 ha.)

38.768 ha 170 ha. 2.496 ha. (45 ha.)

36.103 ha.

36.103 ha.

36.103 ha

Aantal woningen

8.340

8.327

8.2862

waarvan in Harlingen in Midlum in Wijnaldum

7.835 284 221

7.822 283 222

7.783 283 220

Aantal woonschepen

17

17

19

B. FYSIEKE STRUCTUUR Oppervlakte gemeente waarvan binnenwater oppervlakte land historische stads- of dorpskern buitenwater

4

6.000

75.365.845 4.022.476 41.981.888

2. Dit gegeven is gebaseerd op de stand per 1 juni 2025.

Aantal inwoners werkzaam in sociaal werkvoorzieningschap

6.000

AANBIEDINGSBRIEF

Jeugdzorg De kostenontwikkeling van het sociaal domein, en dan met name jeugdzorg, laat al enige tijd een stijgende lijn zien. Uitgangspunt zijn de ramingen die door de Dienst NWF worden opgesteld en die worden overgenomen in de begroting. Bij de inschatting van de kosten jeugdzorg zijn deze aangevuld met de verwachte uitkomsten van preventieve maatregelen die door de gemeente Harlingen zijn en nog worden ingezet. Al met al is er een realistische raming van de kosten sociaal domein in deze begroting opgenomen.

Beste leden van de Raad, Voor u ligt de begroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029. Deze begroting is een uitwerking en vervolg op de kadernota 2026-2029. Dit is de laatste begroting voor de verkiezingen van maart 2026. Als college stellen we dan ook voor om ruimte te maken voor het college na ons.

Ontwikkelingen meerjarig perspectief

De voortgang van onze ambities we hebben met u gedeeld en geconstateerd dat we goed op koers liggen en dat de meeste ambities zijn bereikt en waargemaakt. Daar zijn we als college trots op. Zeker omdat we dit in goed samenspel verloopt met u als raad, onze inwoners, bedrijven, instellingen, verenigingen en maatschappelijke partners en natuurlijk ook met onze ambtelijke organisatie.

In deze begroting is de meicirculaire 2025 verwerkt. In deze circulaire wordt informatie gegeven over de hoogte van de uitkering uit het gemeentefonds voor de komende 4 jaren. Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van de gemeente. De ontwikkeling ervan bepaalt daarom in belangrijke mate de financiële ruimte van de gemeenten. Bovendien dient de begroting reëel en structureel in evenwicht te zijn. De toezichthouder (de provincie) stelt daarom dat de ramingen tegen lopende prijzen conform de meicirculaire verwerkt moeten zijn in de (meerjaren)begroting.

Begrotingsuitkomst Het is gelukt om een beleidsarme begroting op te stellen met een positief saldo. Daarbij is rekening gehouden met autonome ontwikkelingen. Tevens is voldaan aan de wens van het college om minimaal structurele ruimte te vinden van € 250.000 voor de nieuwe raad en het college voor toekomstige ontwikkelingen. Omdat het structurele budget van € 100.000 voor de raad vorig jaar nog niet volledig benut is, resteert er nog een structureel budget van € 48.500.

In de meicirculaire is opnieuw aandacht besteed aan het verdeelmodel van het Gemeentefonds. Daarbij is bevestigd dat het model voortdurend in ontwikkeling is en dat er momenteel verschillende onderzoeken lopen naar onder andere grootstedelijke kosten, het sociaal domein en de overige eigen middelen. De uitkomsten van deze onderzoeken geven aanleiding tot verdere verkenning, maar leiden op dit moment nog niet tot aanpassingen van het verdeelmodel. Wel is aangekondigd dat per 1 januari 2027 een volgende stap wordt gezet in het ingroeipad naar het nieuwe model, waarbij eventuele wijzigingen worden gebaseerd op geactualiseerde gegevens en onderzoeksresultaten.

Besparingsproces In het voorjaar van 2024 is binnen de organisatie een besparingsproces gestart, in opdracht van het college. Dit proces richtte zich op de optimalisatie van de bedrijfsvoering en het inventariseren van mogelijkheden binnen de bestaande taakvelden. Tegelijkertijd is het meerjarenperspectief 2026-2029 geactualiseerd op basis van de meicirculaire van het Rijk. Deze actualisatie laat zien dat het meerjarenbeeld ten opzichte van eerdere verwachtingen is verbeterd. Waar eerdere ramingen voor de jaren 2026 en 2027 nog een structureel negatief saldo toonden, laten de meest recente cijfers een positief saldo zien vanaf 2026. Dit betekent dat er een structureel sluitende begroting voorligt. Het besparingsproces heeft geleid tot een besparing van structureel € 126.000. Voor wat betreft de specificatie wordt hierbij verwezen naar het financieel perspectief.

Het is positief dat er extra geld komt voor jeugdzorg en dat het Rijk erkent dat er een betere balans moet komen tussen gemeentelijke taken en middelen. Toch gaat het vooral om tijdelijke oplossingen en moeten de gemeenten het vanaf 2028 weer met minder doen: het ravijnjaar is niet gedempt, maar opgeschoven naar 2028. Daarnaast is er op andere gebieden, zoals woningbouw, klimaat en inburgering nog steeds (te) weinig geld beschikbaar voor het uitvoeren van deze taken. De toezichthouder (provincie) benadrukt Programmabegroting 2026 dat er sprake moet zijn van structureel en 5

gemeente Harlingen

reëel evenwicht Dit betekent dat de begroting in 2026 of de meerjarenraming in 2029 structureel sluitend dient te zijn (de tussenliggende jaren kunnen eventueel incidenteel gedekt worden uit de reserve). Mede dankzij de uitkomsten van de meicirculaire hebben we dit kunnen realiseren. In deze tijden van tekorten, ravijnjaar, oplopende kosten en onvoldoende compensatie van het Rijk is dat een prestatie op zich.

Tot slot De begroting die voorligt geeft de richting aan die we als gemeenteraad en college samen op gaan, ofwel waar de financiële middelen op ingezet worden, en welke ambities we als eerste willen gaan realiseren. Daarom gaan we graag met u als raad na de verkiezingen en ook nu in gesprek over hoe we in de komende jaren, waarin de financiële positie van de gemeente onzeker is, invulling kunnen geven aan de bestuurlijke ambities en prioriteiten.

De volgende uitgangspunten in de algemene uitkering hebben we in de begroting gehanteerd:

Wij stellen u voor: • De programmabegroting 2026 vast te stellen; • In te stemmen met de meerjarige uitkomsten tot en met 2029.

• Gemeenten krijgen ieder jaar een deel van het BTW compensatiefonds (BCF) uitgekeerd van het Rijk, omdat het geraamde bedrag nooit helemaal volledig wordt gebruikt door gemeenten. Feitelijk is dit een structurele opbrengst. Deze opbrengst werd niet structureel opgenomen in onze begroting. In de begroting 2025 is dat wel gedaan. Het is wettelijk toegestaan en het werd ook door de VNG aanbevolen. Voorzichtigheidshalve is in 2025 € 300.000 meegenomen, ongeveer 50% van de totale verwachte vrijval BCF. In de begroting 2026 is met dit zelfde uitgangspunt rekening gehouden en is derhalve ook € 300.000 meegenomen. • De provinciaal toezichthouder gaf voor de jaren 2026 en 2027 toestemming om een stelpost op te nemen voor ‘nog te ontvangen rijksbijdrage jeugdzorg’. De gemeente Harlingen heeft deze stelpost in de begroting 2025 opgenomen voor 100%. Voor 2028 bleef onduidelijk of gemeenten 100% mochten ramen of 75% aangezien deze jaren nog niet opgenomen waren in de richtlijnen van de provinciaal toezichthouder. De gemeente Harlingen hield vooralsnog 75% aan. Nu de deskundigencommissie Van Ark heeft geadviseerd om het tekort in het budget voor jeugdzorg in gelijke delen te verdelen over Rijk en gemeente, en deze middelen zijn toegevoegd in de meicirculaire, kon in de begroting 2026 de stelpost die we hiervoor hadden opgenomen, vervallen.

6

FINANCIEEL PERSPECTIEF

Uitgangspunten meerjarenraming Bij de samenstelling van de meerjarenraming is uitgegaan van de begroting 2026. De ramingen zijn vervolgens doorgetrokken naar de jaren 2027, 2028 en 2029. De becijferingen kunnen voor een deel worden beschouwd als extrapolatie van de ramingen van de primitieve begroting, waarbij rekening is gehouden met: • stijging van inkomsten, zoals uit belastingopbrengsten. • ontwikkelingen algemene uitkering gemeentefonds. • lagere rentelasten in verband met vermindering boekwaarde door afschrijving. de ramingen zijn gedaan op basis van lopende prijzen, hetgeen betekent dat met loon- en prijsstijgingen rekening is gehouden. Deze kostenstijgingen worden zowel gecompenseerd door uit het gemeentefonds te ontvangen salaris- en prijscompensatie als door de normale trendmatige aanpassingen van de eigen belastingopbrengsten.

Uitgangspunten begroting Bij de samenstelling van de begroting 2026 en meerjarenraming 2027 – 2029 zijn onder andere de volgende algemene uitgangspunten gehanteerd: Spelregels Financiën uit het hoofdlijnen - Akkoord 2022-2026 Algemene uitkering berekening op basis van de meicirculaire 2025 gemeentefonds Salarissen 1 juni 2025 (incl. de nieuwe cao afspraken) Kapitaallasten Investeringen 1e jaar ½ jaar rente, 2e jaar volledige kapitaallast (bij gebouwen wordt een restwaarde van 20% gehanteerd) Rentepercentage nieuwe 2,5% investeringen Belastingen, tarieven etc. verhoging met geschatte inflatie van 2,6% Afvalstoffenheffing, 100% kostendekkend rioolrecht Onvoorzien structureel: € 35.000 De jaarlijks beschikbare onvoorziene structurele uitgaven bedragen € 35.000. Aanwending van deze post kan alleen indien voldaan wordt aan al de 3 O’s: onvoorzienbaar, onvermijdbaar en onuitstelbaar. Voor een volledige opsomming van uitgangspunten wordt verwezen naar de in de raadsvergadering van 7 mei 2025 vastgestelde Kadernota begroting 2026. Voor een nadere toelichting wordt eveneens verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen.

7

Programmabegroting 2026 gemeente Harlingen

Uitkomst begroting 2026 / meerjarenraming 2027 – 2029 Rekening houdende met bovengenoemde uitgangspunten is de uitkomst van de begroting en meerjarenraming als volgt: (bedragen X € 1.000) Begrotingsjaar Lasten (excl. mutatie reserves) Baten (excl. mutatie reserves) Geraamd saldo van baten en lasten Toevoegingen reserves Onttrekkingen reserves Geraamd resultaat Incidentele lasten (incl. incidentele toevoegingen reserves) Incidentele baten (incl. incidentele onttrekkingen reserves) Structureel begrotingssaldo

2026

2027

2028

2029

84.628 83.180 -1.448

86.281 84.638 -1.643

86.636 85.894 -742

87.896 88.457 561

1.405 3.168 315 1.178

1.464 3.115 8 1.172

1.437 2.277 99 296

1.496 1.935 1.000 0

1.178

1.172

296

0

315

8

99

1.000

* De positieve saldi in 2026, 2027, 2028 en 2029 worden toegevoegd aan de eenmalige middelen.

8

Overzicht baten en lasten Omschrijving

Lasten

Baten

Saldo 2026

Saldo 2027

Saldo 2028

Saldo 2029

Programma 1

1.757.022

163.869

-1.593.153

-1.499.617

-1.500.182

-1.501.527

Programma 2

2.168.026

174.367

-1.993.659

-2.061.434

-2.115.465

-2.170.275

Programma 3

10.202.139

7.318.215

-2.883.924

-3.021.749

-2.776.564

-2.726.825

Programma 4

1.147.282

320.700

-826.582

-724.304

-734.583

-746.872

Programma 5

2.813.996

658.310

-2.155.686

-2.137.292

-2.106.411

-2.106.411

Programma 6

6.663.164

1.020.572

-5.642.592

-5.416.251

-5.166.560

-5.043.417

Programma 7

36.976.568

11.916.444

-25.060.124

-25.517.036

-25.568.763

-25.934.720

Programma 8

5.697.608

4.898.394

-799.214

-841.713

-866.365

-810.978

Programma 9

2.020.090

588.600

-1.431.490

-1.420.360

-1.418.230

-1.318.100

Algemene dekkingsmiddelen

1.595.297

55.530.459

53.935.162

55.062.814

55.641.821

57.424.828

Overhead

12.544.682

589.501

-11.955.181

-12.353.428

-12.047.623

-12.041.053

Onvoorzien

309.400

1.000

-308.400

-977.100

-1.346.800

-1.726.500

Vennootschapsbelasting

733.000

0

-733.000

-735.899

-736.698

-737.496

Totaal van baten en lasten

84.628.274

83.180.431

-1.447.843

-1.643.369

-742.423

560.654

3.167.812

3.167.812

3.115.312

2.277.812

1.934.912

-1.405.080

-1.463.580

-1.437.080

-1.495.580

Onttrekkingen reserves Toevoegingen reserves

1.405.080

Totaal mutatie reserves

1.405.080

3.167.812

1.762.732

1.651.732

840.732

439.332

Waarvan incidentele baten en lasten (saldo)

1.178.400

1.178.400

0

0

0

0

Structureel begrotingssaldo

86.033.354

86.348.243

314.889

8.363

98.309

999.986

9

Programmabegroting 2026 gemeente Harlingen

De algemene reserves bestaan uit (geraamde stand per 1 januari 2026): 1. de algemene reserve weerstandsvermogen € 5.000.000 2. de algemene investeringsreserve € 3.324.535 € 8.324.535

Begrotingsruimte Omschrijving Abonnementen Onderhoudscontract taxatiebureau Bijdrage aan Sport Fryslan Totaal extra ruimte in de begroting

2026 10.000 20.000 96.000 126.000

2027 10.000 20.000 96.000 126.000

2028 10.000 20.000 96.000 126.000

2029 10.000 20.000

In de kolom ‘beschikking’ zijn de onttrekkingen uit de algemene investeringsreserve voor o.a. nieuwe projecten opgenomen. De belangrijkste mutaties in de kolom ‘toevoeging’ bij de bestemmingsreserves betreft de jaarlijkse dotaties aan de reserve monumentenstichting. Bij de dekkingsreserve betreft dit de reserve onderwijshuisvesting. De belangrijkste mutatie in de kolom ‘beschikking’ bij de bestemmingsreserves betreffen de beschikking over de reserve monumentenstichting en de reserve sociaal domein. De dekkingsreserves worden jaarlijks aangewend voor het dekken van een deel van de kapitaallasten in de exploitatiebegroting. Dit betreft de afschrijvingen, de onderwijshuisvesting en de zwembad ’t Derde Haad. De mutaties voorzieningen betreffen voornamelijk het groot onderhoud van de kapitaalgoederen en de voorziening pensioenen wethouders en oud wethouders.

96.000 126.000

Incidentele baten en lasten Om vast te kunnen stellen dat er sprake is van een structureel begrotingsevenwicht is het van belang dat inzicht bestaat in welke geraamde baten en lasten incidenteel zijn en welke structureel. Op grond van artikel 19 BBV moeten de incidentele baten en lasten limitatief per programma en meerjarig inzichtelijk worden gemaakt. In de financiële begroting is het verplichte overzicht van incidentele baten en lasten opgenomen.

Reserves en voorzieningen Bij de samenstelling van de begroting zijn de reserves en voorzieningen als volgt geraamd: Omschrijving

Toevoeging

Beschikking

Algemene reserves Bestemmingsreserves Dekkingsreserves Subtotaal

Saldo 01-01-2026 8.324.535 7.175.670 15.713.228 31.213.433

0 180.250 1.224.830 1.405.080

990.400 413.481 1.763.931 3.167.812

Saldo 31-12-2026 7.334.135 6.942.439 15.174.127 29.450.701

Voorzieningen

7.232.116

1.314.254

1.505.470

7.040.900

Totaal

38.445.549

2.719.334

4.673.282

36.491.601

10

Investeringen In de begroting 2026 en meerjarenraming 2027 – 2029 reserveren we gelden voor diverse projecten en investeringen. Achter in deze begroting vindt u een volledig (gecomprimeerd) overzicht van het investeringsprogramma. Omschrijving Materieel reiniging, tractie, onderhoud Materieel groenvoorziening Materieel VVH Riolering (GRP) Optimaliseren openbare toiletvoorziening Geluidsinstallatie raadszaal Auto’s binnendienst Aanschaf 6 elektrische bedrijfsauto’s Herinrichtingswerkzaamheden Grote Bredeplaats Maatregelen verkeersveiligheid Oude Trekweg Elektrische palen Grote Bredeplaats Centrumvisie: herinrichting Grote Bredeplaats (aanvullend) Centrumvisie: herinrichting Voorstraat Toekomstbestendige Schuilstraat en omgeving Vervangen lichtmasten Renovatie veldverlichting Fc Harlingen Biodiversiteit Totaal

Investering 345.340 653.310 28.290 570.000 75.000 47.847 124.579 180.000 200.000

structureel 52.419 104.687 5.281 23.751 4.815 5.981 17.160 33.600 12.840

uitvoering 2026 t/m 2029 2026 t/m 2029 2026 2026 t/m 2029 2026 2029 2026 2026 2026

200.000

14.800

2026

200.000

18.067

2026

500.000 2.000.000

32.100 128.400

2026 2026

211.400 150.000 121.000 90.252 5.697.018

15.643 13.550 10.849 1.128 495.071

2026 2026 2026 2029

11

Programmabegroting 2026 gemeente Harlingen

12

PROGRAMMA 1 BESTUUR EN ONDERSTEUNING

Burgemeester Ina Sjerps, wethouders Erik de Groot, Hendrik Sijtsma en Paul Schoute

SPEERPUNTEN 1 Bouwen aan een toekomstbestendige dienstverlening. 2 Inzetten op participatie.

Speerpunt 2 Inzetten op participatie

Wat gaan we er in 2026 voor doen? Speerpunt 1

We zetten stevig in op kwalitatief goede participatietrajecten met oog voor alle betrokkenen. Daarbij is er extra aandacht voor jongeren. In 2025 experimenteren we met het betrekken van jongeren. Afhankelijk van de resultaten stellen we ons participatiebeleid in 2026 bij.

Bouwen aan een toekomstbestendige dienstverlening In het Hoofdlijnenakkoord is dienstverlening een belangrijk speerpunt. De kwaliteit van dienstverlening wordt structureel verbeterd.

Wat gaan er in 2026 voor doen? In de Aanpak dienstverlening 2024 – 2027 hebben we specifiek aandacht voor onze bereikbaarheid: digitaal, telefonisch en fysiek aan het loket. We focussen op het sneller en direct beantwoorden van vragen via onze website of het Klant Contact Centrum (KCC). Hierdoor hoeft minder vaak een beroep te worden gedaan op beleidsmedewerkers. De bereikbaarheid van de backoffice blijft belangrijk maar wordt zo minder noodzakelijk. In de digitale dienstverlening starten we naast mail en e-formulieren met chatten. Daarmee bieden we inwoners sneller antwoord én creëren we ruimte voor inwoners die persoonlijke aandacht willen. Via persoonlijke gesprekken en korte vragenlijsten bij bepaalde diensten halen we voortdurend feedback op bij onze inwoners. Naast snelheid en bereikbaarheid gaat het bij dienstverlening ook om gastvrijheid en de kwaliteit van beantwoording. We evalueren daarom continu de dagelijkse praktijk om onze dienstverlening verder te verbeteren. Hiervoor is de feedback van inwoners en derden cruciaal. We werken samen met alle teams (beleid en uitvoering) aan gastvrij gedrag en de juiste houding.

14

Harlinger indicatoren Privacy Indicator Aantal gemelde datalekken *stand per 3 juli 2025

2022 5

2023 7

Rekening 2024 € 11,38

2024 9

2025* 9

Algemene indicatoren Indicator

Eenheid

Bron

Formatie

Fte per 1.000 inwoners Fte per 1.000 inwoners Kosten per inwoner

Eigen gegevens Eigen gegevens Eigen begroting Eigen begroting

Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur

Overhead

Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen % van totale lasten

Eigen begroting

Begroting Begroting 2026 2025 € 12,00 € 12,05

€ 11,22

€ 10,90

€ 11,19

€ 1.411,37

€ 1.331,96

€ 1.417,15

24,20% € 3.642.194

5,39% € 883.760

20,56% € 3.650.000 *

13,55%

13,78%

€ 13,85%

*De stijging van 2025 ten opzichte van 2026 is budgetneutraal. In 2025 was de inhuur deels in de projecten opgenomen, vanaf 2026 is dit zichtbaar gealloceerd aan het budget inhuur. Ook is hierbij rekening gehouden met niet ingevulde vacatureruimte.

15

Programmabegroting 2026 gemeente Harlingen

Financiën X €1000

Rekening 2024 16.238 51.945

Begroting 2025 15.933 52.965

Begroting 2026 16.939 56.284

Begroting 2027 17.959 57.456

Begroting 2028 17.989 58.000

Begroting 2029 18.445 59.863

Resultaat voor bestemming

35.707

37.032

39.345

39.497

40.011

41.418

Onttrekking aan reserves Toevoeging aan reserves

1.343

228

162

327

23

19

Mutaties reserves

1.260

228

162

327

23

19

Resultaat na bestemming

36.967

37.260

39.507

39.824

40.034

41.437

Lasten Baten

-83

16

Kaderstellende beleidsnota’s Bestuur Verordening op de Rekenkamer Harlingen Participatiecode Participatieverordening Reglement van orde van de Raad 2023 Akkoord op hoofdlijnen 2022-2026 Uitvoeringsprogramma Akkoord op Hoofdlijnen 2022- 2026 Verordening Auditcommissie Harlingen 2012 Organisatiebesluit gemeente Harlingen 2023

2024 2022 2025 2024 2022 2022 2013 2023

Dienstverlening Visie op de dienstverlening ”Op weg naar 2025 gemeente Harlingen” Kwaliteitshandvest 2017 Informatiebeleidsplan Archiefverordening

2017 2017 2017 2013

Financiën Controleverordening Treasurystatuut Nota weerstandsvermogen en risicobeheersing 2015 Financiële verordening gemeente Harlingen Harlingen, pragmatisch in control

2023 2010 2015 2025 2025

17

Programmabegroting 2026 gemeente Harlingen

18

PROGRAMMA 2 VEILIGHEID

Burgemeester Ina Sjerps

genomen. Met behulp van de Regio Deal Noardwest-Fryslân gaan we aan de slag met een pilot om de veiligheid in de haven te vergroten. Om het toezicht te versterken werken we samen met verschillende opsporingsen handhavingsdiensten. Het platform ondermijning Kleine Zeehavens is een samenwerkingsverband met havens als Eemshaven, Delfzijl en Scheveningen. Dankzij dit platform kunnen we van elkaars aanpak leren, gezamenlijke projecten draaien en producten ontwikkelen of inkopen.

SPEERPUNTEN 1 Een veilige omgeving voor mensen die wonen, werken en recreëren in Harlingen.

Speerpunt 1 Een veilige omgeving voor mensen die wonen, werken en recreëren in Harlingen.

Uitvoeringsplan Eind 2025 wordt het uitvoeringsplan Integrale Veiligheid 2026-2027 vastgesteld. Hierin vertalen we de prioriteiten uit het Integrale Veiligheidsplan en bovengenoemde ontwikkelingen in een concrete aanpak en acties. Ook de uitkomsten en aanbevelingen van het verdiepend onderzoek naar ondermijnende criminaliteit krijgen een plek in dit uitvoeringsplan.

Gemeente Harlingen is een veilige gemeente. Dit blijkt uit vergelijking met landelijke en politiecijfers over veiligheid. Aan onze veiligheid werken we hard met partners als politie, Openbaar Ministerie en Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC). Op het gebied van veiligheid heeft de burgemeester steeds meer taken en verantwoordelijkheden gekregen. Te denken valt aan de aanpak van ondermijning, (jeugd)overlast, evenementenveiligheid en personen met onbegrepen gedrag. Mensenhandel en radicalisering vragen meer aandacht. Tegelijkertijd kampt de politie met tekorten en krijgen de gemeentelijke boa’s er taken bij.

Wat gaan we er in 2026 voor doen? • •

De cijfers voor Harlingen laten een verschuiving zien van fysieke inbraken en geweld naar online criminaliteit. Dit heeft gevolgen voor de aanpak van diverse vraagstukken en de samenwerking met ketenpartners.

• • • • •

De Regio Deal Noardwest-Fryslân biedt kansen om te investeren in de aanpak van ondermijning. Ook voor onze jeugd. We starten met programma’s om jongeren weerbaar te maken tegen de verleiding snel geld te verdienen door bijvoorbeeld klusjes die het daglicht niet kunnen verdragen. We richten ons daarbij ook op de online wereld van jongeren. Haven De aanpak van ondermijning in de Harlinger havens is volop in beweging. In de haven hebben we te maken met landelijke en internationale regelgeving op het gebied van veiligheid. Zoals de International Ship and Portfacility Security Code (ISPS-code). Om te voldoen aan de eisen die in de ISPS-code benoemd staan is het noodzakelijk om de beveiligingsmaatregelen in de haven op orde te hebben en het toezicht daarop ook goed te organiseren. Alle betrokken partijen beseffen dat een open haven kwetsbaar is voor ondermijning. Een aantal eerste maatregelen in het openbaar gebied is daarom al 20

Uitvoeren van acties en prioriteiten uit het Uitvoeringsplan 2026-2027. Projecten uit de Regio Deal uitvoeren: o.a. weerbare jeugd, rioolwateronderzoek en online jongerenwerk. Plan van aanpak mensenhandel implementeren. Bibob-beleid updaten en implementeren. Meewerken (faciliterende rol) aan de beveiligingsmaatregelen in de haven. Samenwerking toezicht havens en kustgebied door ontwikkelen. Platform ondermijning kleine zeehavens verder vormgeven.

Algemene Indicatoren Indicator

Verwijzingen Halt

Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstallen uit woning Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

Eenheid

Bron

Harlingen 2022

Harlingen 2023

Harlingen 2024

Aantal per 1000 jongeren (12 t/m 18 jr) Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners

Bureau Halt 2024

11

7

15

Gemeente < 25.000 2024 9

CBS 2024

1,9

1,5

1,2

0,8

CBS 2024

2,8

3,1

2,2

2,6

CBS 2024

0,9

0,9

0,3

1,1

CBS 2024

6,3

5,6

5,9

3,6

Financiën X €1000 Lasten Baten Resultaat voor bestemming

Rekening 2024 1.933 164

Begroting 2025 2.173 161

Begroting 2026 2.168 174

Begroting 2027 2.235 174

Begroting 2028 2.289 174

Begroting 2029 2.344 174

-1.769

-2.011

-1.994

-2.061

-2.115

-2.170

-2.011

-1.994

-2.061

-2.116 -2.170 2026 Programmabegroting gemeente Harlingen

Onttrekking aan reserves Toevoeging aan reserves

50

Mutaties reserves

50

Resultaat na bestemming

-1.719

21

Kaderstellende beleidsnota’s Integraal Veiligheidsplan 2024-2027 Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Fryslân Preventie en handhavingsplan alcohol Plan van aanpak drugs Beleidsregels Wet Bibob Beleidsregels wet aanpak woonoverlast APV Coffeeshopbeleid Uitvoeringskader evenementen` Terrassenbeleid Regionaal Beleidsplan Veiligheid Noord-Nederland Evenementenvisie Harlingen

2023 2024 2023 2022 2023 2024 2023 2019 2023 2019 2023 2024

22

PROGRAMMA 3 VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT

Wethouders Hendrik Sijtsma en Paul Schoute

23

SPEERPUNTEN 1 Een veilige verkeersafwikkeling. 2 Een goede bereikbaarheid van de stad en dorpen. 3 Een evenwichtig en gebruiksvriendelijk parkeeraanbod afgestemd op de functies wonen, winkelen, werken, recreëren en lang parkeren waarbij de leefbaarheid van de stad en dorpen gewaarborgd is.

Speerpunt 2 Een goede bereikbaarheid van de stad en dorpen Een goede bereikbaarheid van de stad verbetert de leef- en woonomgeving van inwoners en versterkt onze economische vitaliteit. In het kader van het Hoofdlijnenakkoord 2022–2026 streven we naar een verbeterde verblijfskwaliteit in de binnenstad en stimuleren we het fietsgebruik.

Speerpunt 1 Wat gaan we er in 2026 voor doen? Een veilige verkeersafwikkeling

• • •

Het is belangrijk dat stad, dorpen en buitengebied goed bereikbaar, veilig en leefbaar zijn. In 2026 zetten we ons daarom in voor het verder verbeteren van de verkeersveiligheid. Waar nodig voeren we, naast regulier onderhoud, ook achterstallig onderhoud uit aan wegen. We geven een impuls aan de verkeersveiligheid door risicolocaties aan te pakken. Deze staan in het ‘Strategisch Plan Verkeersveiligheid Gemeente Harlingen’. Hiervoor hebben we een Rijkssubsidie ontvangen. Tot slot zetten we het structurele budget ‘klein verkeersleed’ in om snel en adequaat te reageren op meldingen en klachten van inwoners over de infrastructuur.

Wat gaan we er in 2026 voor doen ? • • • • • •

Verbeteren verkeersveiligheid kruising Kimswerderweg – De Eendracht. Verbeteren verkeersveiligheid noordelijk deel Galjoenweg. Verbeteren 30km/u inrichting ter hoogte van de kruising De Spiker en Industrieweg. Herinrichten Gerrit Schuilstraat en omgeving. Uitwerken eventuele toekomstige aanleg vrijliggend fietspad Ludingaweg. Kleine verkeersaanpassingen uit het potje ‘klein verkeersleed’.

24

Uitvoeren uitvoeringsprogramma Centrumvisie Harlingen. Herinrichten van de Waddenpromenade. Door ontwikkelen inrichting en ontsluiting langparkeerterreinen.

Speerpunt 3 Een evenwichtig en gebruiksvriendelijk parkeeraanbod afgestemd op de functies wonen, winkelen, werken, recreëren en lang parkeren waarbij de leefbaarheid van de stad en dorpen gewaarborgd is. In 2025 vroegen we inwoners, ondernemers, werknemers en bezoekers naar hun parkeerervaring op straat in Harlingen en Midlum. Het algemene beeld is dat het parkeerbeleid voldoet aan het speerpunt. Wel hebben we inzichten gekregen over hoe we het beleid kunnen verbeteren in 2026 en daarna. Het monitoren en evalueren van parkeerdata helpt ons daarbij. Gemeente Harlingen verzorgt de exploitatie van het lang parkeren, het parkeerterrein van de Bruine Vloot en de parkeergarage Waddenpromenade. Het beheer voert een externe partij uit. In 2026 werken we verder aan het optimaliseren van de parkeerterreinen en de ontsluiting van het eilandparkeren via de Zuidwalweg. Onderzoek wijst uit dat de parkeergarage Waddenpromenade met enige bouwkundige aanpassingen nog jaren mee kan.

Wat gaan we er in 2026 voor doen? • • • •

Monitoren van het straat parkeren en dit verder optimaliseren waar nodig in overleg met belanghebbenden. Verzorgen van de exploitatie eiland gerelateerd parkeren en het parkeren voor de bruine vloot. Waar nodig optimaliseren we dit verder. Afronden van de aanleg van het aantrekkelijke parkeerterrein op de voormalige Aldi-locatie. De inrichting van de parkeervakken op de Nieuwe Willemshaven verbeteren.

25

Programmabegroting 2026 gemeente Harlingen

Harlinger indicatoren Wegen Indicator Onderhoudsniveau wegen

omschrijving Het bedrag aan achterstallig onderhoud per m2 areaal

2022 € 2,30

2023 € 2,31

2024 € 2,47

2025 € 2,52

Financiën X €1000

Rekening 2024 10.006 8.800

Begroting 2025 11.950 8.320

Begroting 2026 10.202 7.318

Begroting 2027 10.340 7.318

Begroting 2028 10.095 7.318

Begroting 2029 10.045 7.318

Resultaat voor bestemming

-1.205

-3.630

-2.884

-3.022

-2.777

-2.727

Onttrekking aan reserves Toevoeging aan reserves

1.124

1.709

887

837

637

617

-1.307

-178

-180

-180

-180

-180

-183

1.531

707

657

457

437

-1.388

-2.099

-2.177

-2.365

-2.320

-2.290

Lasten Baten

Mutaties reserves Resultaat na bestemming

26

Kaderstellende beleidsnota’s Verkeer en vervoer Gladheidsbestrijdingsplan gemeente Harlingen Mobiliteitsvisie Beheerplan openbare verlichting Beheerplan Wegen Beheerplan Bruggen en Duikers

2022-2023 2020 2025 - 2029 2025 - 2029 2025 - 2029

Beheerplan kades en walbeschoeiingen 2025 - 2029 Beheerplan gebouwen 2025 - 2029 Parkeren Parkeerverordening Evaluatie langparkeren

2024 2024

Recreatieve havens en economische haven Havenverordening Havenvisie 2022-2032 Ruimtelijk programma van Eisen Toegangspoort Harlingen Haveninrichtingsplan Harlingen Cope rapport haven Harlingen Havenplan Nieuwe Willemshaven Cruise Port Harlingen Beheerplan Baggeren binnenwateren Harlingen 2025 - 2039 Havenbeheerplan Havenvisie Port of Harlingen

2025 - 2029 2019

Riolering Gemeentelijk Rioleringsplan Fries Bestuursakkoord waterketen (FBWK3)

2024 - 2028 2021 - 2025

2012 2022 2013 2013 2013 2014 2014

27

Programmabegroting 2026 gemeente Harlingen

28

PROGRAMMA 4 ECONOMIE

Wethouder Paul Schoute

29 29

Programmabegroting 2026 gemeente Harlingen

In het project Participatie Acceleratie Collectief (PAC) werken meerdere partijen samen om mensen met afstand tot de arbeidsmarkt aan werk te helpen. Dit gebeurt volgens het open/social hiring concept. Daarbij worden bepaalde werkzaamheden voor het in dienst nemen van personeel met een kwetsbare arbeidsmarktpositie, overgenomen door de gemeente en partners. Het gaat bijvoorbeeld om werving, het opstellen van contracten en het aanmelden bij het doelgroepenregister. Ook de inzet van een jobcoach, loonwaardemeting, aanvraag van loonkostensubsidie en een No Riskpolis bij ziekte zijn hiervan onderdeel. Daarnaast kan Pastiel kandidaten detacheren bij een werkgever. In 2026 willen we dit groeiend collectief verder uitbreiden.

SPEERPUNTEN 1 Een goed vestigingsklimaat voor bedrijven. 2 Bevordering toerisme. 3 Actief sturen op samenwerking in het Waddengebied. 4 Programma Harlingen uitwerken en realiseren.

Speerpunt 1 Een goed vestigingsklimaat voor bedrijven.

Bedrijventerrein Oostpoort 3 is klaar en wordt door de Exploitatiemaatschappij uitgegeven. We verwachten hier in 2026 het eerste bedrijf te verwelkomen. Afgelopen jaar hebben we, in samenwerking met de Port of Harlingen, onderzoek laten doen naar de ruimtelijke toekomstvisie op onze bedrijventerreinen. Hiermee wilden we ons voorbereiden op toekomstige ontwikkelingen en inzicht krijgen in welke bedrijven zich willen vestigen, hun omvang en benodigde voorzieningen. Dit was essentiële input voor de omgevingsvisie en om vanaf 2026 te kunnen inspelen op ontwikkelingen, uitdagingen en kansen.

Met het oprichten van een gemeentebreed ondernemersfonds is er een nieuwe stichting met een nieuw bestuur gekomen. In 2026 verwachten wij dat zij volledig actief zijn. Ook de bedrijventerreinen Koningsbuurt en Hermes gaan zich waarschijnlijk organiseren en sluiten aan bij het fonds en de stichting. De gemeente blijft hen daar waar nodig ondersteunen. Voor 2026 komt de focus te liggen op het versterken van het centrummanagement en het organiserend vermogen in de binnenstad. Ondernemers worden actief betrokken bij plannen en actuele onderwerpen.

Samen met Rijk en regio werken we aan de Regio Deal voor Noardwest-Fryslân (NWF). Deze Regio Deal is een gezamenlijke inspanning van de gemeenten Harlingen, Waadhoeke, Leeuwarden, de provincie Fryslân en Wetterskip Fryslân. Er wordt samengewerkt met onderwijs en bedrijfsleven. De Regio Deal geeft een impuls aan het woon- en vestigingsklimaat in Noardwest-Fryslân en vergroot hier de levenskwaliteit en welvaart. De drie hoofdlijnen van de deal omvatten een vitale Economie, kwaliteit van leven en natuur in balans. In 2026 wordt er (verder) gewerkt aan de verschillende businesscases. Sommige zijn al in uitvoering andere worden nog ontwikkeld.

In de uitvoering van het citymarketingplan 2023-2030 ‘De Harlinger Aanpak’ concentreren we ons vooral op toeristische marketing. We zetten Harlingen neer als fijne plek om te ondernemen en te werken. Dit doen we onder andere met ondernemersportretten en een zakelijke nieuwsbrief. Onze citymarketing sluit aan bij gebiedsgerichte processen en draagt bij aan de promotie van het centrum. Ontwikkelingen die het economisch klimaat versterken lichten we uit via onze marketingkanalen. De centrumvisie van Harlingen streeft naar een optimale ruimtelijk-functionele invulling van het kernwinkelgebied. Het doel is het verbeteren van het economisch functioneren, de leefbaarheid en de uitstraling van het centrum. Dit wordt bereikt door het autoluwer maken van de Voorstraat en het autovrij maken van de Grote Bredeplaats. Dit in combinatie met vergroening en verbetering van de verblijfskwaliteit.

In 2026 werken we verder aan het Sociaal Economisch Actieprogramma (SEAP). Dit is nu onderdeel van de Regio Deal onder de businescases ‘Hands on Valley’ en ‘Leven lang leren’. Het SEAP zet de komende jaren in op innovatie en ondernemerschap, onderwijs en arbeidsmarkt, versterken woon- en vestigingsklimaat en slimmer samenwerken. Ons programma voor startende ondernemers is inmiddels onderdeel van het SEAP. Ook komend jaar ondersteunen wij vanuit dit programma starters en kleine zelfstandigen. Nu nog meer in 30

samenwerking met de gemeente Waadhoeke. Het project Brede Welvaart is onderdeel van de Regio Deal en geeft inzicht in de brede welvaart van regio en gemeente. Het gaat met name om economische, welzijns- en omgevingsfactoren. Vanaf 2026 zet Planbureau Fryslân deze onderzoekslijn voort met een vierjaarlijkse publicatie met een vollediger beeld van de regionale brede welvaart en beleidsadviezen voor gemeenten.

Wat gaan we er in 2026 voor doen? • • • • • • • • • •

De lidmaatschappen, contacten en overleggen met de ondernemersvereniging in Harlingen worden in 2026 voortgezet. Intensief contact onderhouden met ons bedrijfsleven. Citymarketing inzetten om het vestigingsklimaat en de werkgelegenheid te versterken. Verblijfskwaliteit van het kernwinkelgebied verhogen. Doorgaan met het project Participatie Acceleratie Collectief (PAC). Bestaande en nieuwe bedrijven ondersteunen bij verplaatsing en uitbreiding. Anticiperen op toekomstige ontwikkelingen, uitdagingen en kansen. Samen met het Rijk en de regio werken aan de Regio Deal Noordwest-Friesland (NWF). Doorwerken aan het SEAP via Regio Deal programmalijn 1 veerkrachtige economie met de onderdelen ‘Hands on Valley’ en ‘Leven lang leren’. Voortzetten van het project Brede Welvaart.

Speerpunt 2 Bevordering toerisme We hebben onze inwoners en bezoekers veel te bieden: onze unieke ligging aan het UNESCO Waddenzee Werelderfgoed, de levendige zeehaven en monumentale binnenstad. De komende jaren willen we het toerisme verder bevorderen in lijn met de behoeften en wensen van onze inwoners. Een sterke, bruisende sector draagt namelijk bij aan het in stand houden van onze voorzieningen en het vergroten van de aantrekkingskracht op potentiële nieuwe voorzieningen. De sector is daarmee goed voor onze economie én leefbaarheid. We gaan daarom door met de uitvoering van de ontwikkelagenda Recreatie en Toerisme 2024-2030. Hiervoor versterken we de verblijfssector en ontwikkelen een passend aanbod

aan dagrecreatie. De promotie van ons aanbod gebeurt online en in de openbare ruimte. Via efficiënte samenwerking werken we aan onze gezamenlijke ambities en het uitvoeringsprogramma. Maritieme beleving Harlingen We blijven werken aan de uitvoering van het Visserij Ontwikkel Plan (VOP) en de deelprojecten. In het verlengde daarvan gaan we aan de slag met het realiseren van een maritieme beleving in Harlingen. Hiervoor maken we het maritieme aanbod beter beleefbaar. We realiseren nieuw aanbod dat we goed ontsluiten voor diverse doelgroepen. We zien daarbij kansen om een toeristische attractie van formaat neer te zetten, die ook buiten het hoogseizoen bezoekers trekt. De visserij is als verhaallijn onderdeel daarvan. Ook thema’s als scheepsbouw, scheepvaart, walvisvaart en de admiraliteit komen aan bod. We willen hiermee dagrecreatie versterken. Cruiseport Harlingen We streven naar meer (cruise)toeristen die langer verblijven en meer besteden in Harlingen. Dit leidt tot meer werkgelegenheid en een gunstiger vestigingsklimaat. Hiervoor zetten we in op meer promotie. We spelen daarbij in op de groeiende interesse voor cultuur, historie en bijzondere verhalen. Afgelopen jaren zagen we een stijgende belangstelling en waardering van cruisetoeristen. We werken aan een verdere toename in 2026.

Citymarketing Harlingen Welkom aan Zee Met het citymarketingplan ‘De Harlinger Aanpak’ willen we Harlingen zo goed mogelijk positioneren onder bezoekers, inwoners en ondernemers. De focus daarbij ligt op toeristische marketing. In 2026 werken we verder aan dit plan, in lijn met het beleid voor Recreatie en Toerisme. Hiervoor zetten we online en fysieke middelen in en maken de openbare ruimte aantrekkelijk. Met aansprekende verhalen zetten we Harlingen op de kaart. We verbeteren de informatievoorziening met onder andere een educatieve looproute op de Waddenpromenade, nieuwe stadsplattegronden en bewegwijzering in de openbare ruimte. Regio Deal Door de Regio Deal kunnen we projecten versnellen bijvoorbeeld voor vitale logiesaccommodaties, toeristische data en regiomarketing. Om de beleving en toegankelijkheid van de Waddenzee te verbeteren werken we aan ‘Op paad Programmabegroting 2026 gemeente Harlingen 31

lâns ’t Waad’. Dit is een doorgaande fietsroute langs de waddenkust inclusief voorzieningen. Vanuit dit project pakken we een aantal lokale initiatieven op. Daarbij verbinden we Harlingen via gezamenlijke toeristische regiomarketing met het cultuurtoerisme en het platteland.

Speerpunt 3 Actief sturen op samenwerking in het Waddengebied Samen met Rijk en regio voeren wij de Waddenagenda 2050 uit. Deze is gericht op een zorgvuldige en gecoördineerde aanpak van het beleid en beheer van het Waddengebied. De Waddenagenda verbindt de verschillende opgaven op het gebied van natuurontwikkeling, landschap, visserij, landbouw, mobiliteit, bereikbaarheid, waterveiligheid, delfstoffenwinning, milieuverontreiniging etc.

Ligplaatsenbeleid en stadshavens De haven maakt Harlingen aantrekkelijk voor verschillende groepen. Voor het toerisme gaat het specifiek om de stadshavens (binnenhavens van Harlingen) inclusief De Nieuwe Willemshaven. We willen de recreatieve functie van deze havens versterken en het toerisme bevorderen door meer passanten te trekken. Met de uitvoer van het nieuwe ligplaatsenbeleid komen diverse aspecten aan bod zoals de tariefstelling van de stadshavens, de aankleding en verfaaiing van belangrijke waterinvalswegen, voorzieningen, de ligplaatsenindeling en de promotie van Harlingen als watersportstad.

De negen Waddengemeenten zijn in de Waddengovernance vertegenwoordigd door de Vereniging van Waddenzeegemeenten (VWG). Wij nemen intensief deel aan dit proces om de belangen van onze zeehavenstad en het omliggende gebied te behartigen. De VWG informeert de gemeentelijke adviseurs en wethouders over actualiteiten en brengt waar nodig namens hen standpunten, wensen en bedenkingen in.

Wat gaan we er in 2026 voor doen? Lokaal: • Uitvoeren van de ontwikkelagenda Recreatie en Toerisme 2024-2030. • het citymarketingplan 2023-2030 ‘De Harlinger Aanpak’ en promotiecampagne uitvoeren. • Uitvoering geven aan het Visserij Ontwikkel Plan (VOP) en werken aan het realiseren van een maritieme beleving Harlingen. • Investeren in toeristisch-recreatief aanbod. • De openbare ruimte aantrekkelijk en beleefbaar maken. • Het ligplaatsenbeleid uitvoeren om de recreatieve functie van onze stadshavens te versterken.

De VWG is voortrekker van het programma Maritieme Havenontwikkeling. We werken hierin actief samen aan gedeelde en eigen opgaven van de vijf waddenzeehavens Den Helder, Den Oever, Lauwersoog, Delfzijl en Harlingen. Het bevaarbaar houden van Vaargeul Boontjes blijft aandacht vragen. Door een stevige lobby vanuit gemeente Harlingen, VWG en Port of Harlingen is de maatschappelijke kostenbatenanalyse uitgebreid met een stakeholdersonderzoek. Daaruit is een gezamenlijke baggerproef ontstaan.

Wat gaan we er in 2026 voor doen? •

Regionaal: • Via de Regiodeal regionaal samenwerken aan (gemeenschappelijke) toeristische ambities. • Uitvoering geven aan het project ‘Op paad lâns ’t Waad’ • Vanuit de Waddenagenda en Fries Programma Wadenkust samenwerken met de kustregio aan gezamenlijke toeristische ambities volgens het deelprogramma Recreatie & Toerisme van de Waddenagenda.

• •

32

Actief deelnemen aan het uitvoeringsprogramma Gebiedsagenda Wadden 2050. De Vereniging van Waddenkustgemeenten benutten als kennisbron en belangenbehartiger. De Baggerproef in vaargeul de Boontjes volgen en waar nodig actie ondernemen.

Speerpunt 4

Wat gaan we er in 2026 voor doen? •

Programma Harlingen uitwerken en realiseren • •

Binnen Programma Harlingen, onze samenwerking met Provincie en Wetterskip, draagt de gemeente bij aan het bereiken van doelen op het gebied van duurzaamheid, klimaatadaptatie, biodiversiteit, inclusiviteit, bereikbaarheid en werkgelegenheid.

• •

Port of Harlingen is als stakeholder nauw betrokken bij verschillende onderwerpen zoals slibneerslag in de voorhaven, bereikbaarheid en een verbeterde toegang tot de economische haven. Ook zoeken we de afstemming met andere stakeholders zoals RWS, LTO, natuurmonumenten, IKW en WF.

• •

Input leveren aan de uitwerking van het Integraal Ruimtelijk Ontwerp (IRO), en de oplevering hiervan. Realiseren van een uitvoeringsagenda 2050 . Afronden subsidieaanvraag Investeringskader Waddengebied en Waddenfonds voor de Waddenpromenade. Subsidie aanvragen bij het Investeringskader Waddengebied en Waddenfonds op basis van uitkomsten Integraal Ruimtelijk Ontwerp. Samenwerking en verbinding borgen en versterken met onze partners en andere stakeholders. Werken in afstemming met het Programma Maritieme Havenplaatsen en het VOP. De belangen van Harlingen behartigen binnen de diverse programma’s.

Uit het onderzoek naar strategische mobiliteit in de toekomst is naar voren gekomen dat de bestaande functies op de huidige plek toekomstbestendig genoeg zijn. Het onderzoek door de Port of Harlingen over knelpunten in de haven nemen we mee in het Integraal Ruimtelijk Ontwerp. Na de afwijzing van de Europese subsidie (Interreg) stelden de drie partijen van Programma Harlingen zelf geld beschikbaar te stellen voor het maken van het Integraal Ruimtelijke Ontwerp – Kustzone Harlingen. Dit bedrag is aangevuld vanuit het Investeringskader Waddengebied en het Waddenfonds. In januari 2025 is dit traject gestart. Op basis van het ontwerp maken we een gedegen en haalbaar plan voor een uitvoeringsagenda voor de komende 10-15 jaar. En werken we aan een gezamenlijk lange termijn beeld tot 2150. Dit plan komt op inclusieve wijze tot stand met actieve betrokkenheid van de raad.

33

Programmabegroting 2026 gemeente Harlingen

Harlinger indicatoren programma 4 Toerisme Indicator Aantal overnachtingen B&B en verblijven Aantal overnachtingen in hotels Aantal overnachtingen campings en overig Totaal aantal overnachtingen Indicator Aantal riviercruises Aantal zeecruises

2022 76 2

2023 23.875 56.490 37.315 117.680 2023 45 10

2024 27.459 46.966 42.823 117.248

2025 23.799 47.258 46.906 117.963

2024 55 5

2025* 92 7

2022 23

2023 18

*calls 2025 aangemeld tot juli 2025

Economie Indicator Leegstaande winkelpanden in de binnenstad

2024 19

2025 19

Algemene indicatoren Indicator

Eenheid

Bron

Functiemenging*

%

Vestigingen (van bedrijven)

Aantal per 1000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 65 jaar

Meerdere 2022 LISA 2022

Harlingen 2021 47,3%

Harlingen 2022 48,6%

Harlingen 2023 48,4%

Gemeente<25.000 2023 49,8%

167,8

175,9

183,2

187,3

* Deze indicator weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen (0% is alleen werken en 100% is alleen wonen)

34

Financiën X €1000

Rekening 2024 1.730 813

Begroting 2025 1.143 297

Begroting 2026 1.147 321

Begroting 2027 1.045 321

Begroting 2028 1.055 321

Begroting 2029 1.067 321

Resultaat voor bestemming

-917

-846

-826

-724

-734

-746

Onttrekking aan reserves Toevoeging aan reserves

234

190

90

Mutaties reserves

234

190

90

Resultaat na bestemming

-683

-656

-736

-724

-734

-746

Lasten Baten

Kaderstellende beleidsnota’s Kansen verzilveren, een sociaaleconomisch actieprogramma voor Harlingen en Waadhoeke (SEAP)(2021). Sociaal Economische Actieprogramma 2 - Uitvoeringsplan SEAP2 2024 Centrumvisie 2024 Ontwikkelagenda Recreatie en Toerisme 2024

35

Programmabegroting 2026 gemeente Harlingen

36

PROGRAMMA 5 ONDERWIJS

Wethouder Hendrik Sijtsma

37 37

Programmabegroting 2026 gemeente Harlingen

SPEERPUNTEN 1 Kinderen van Harlingen in hun ontwikkeling ondersteunen door goed, gezond en passend onderwijs te bieden. 2 Bestrijden van laaggeletterdheid.

•

Speerpunt 1

Speerpunt 2

Kinderen van Harlingen in hun ontwikkeling ondersteunen door goed, gezond en passend onderwijs te bieden.

Bestrijden van laaggeletterdheid Gemeente Harlingen heeft een hoog percentage laaggeletterden. Veel inwoners hebben moeite met lezen, schrijven, rekenen en/of het omgaan met een computer. We vinden het belangrijk dat deze inwoners herkend en geholpen worden. Taal is één van de basisvaardigheden voor meer zelfredzaamheid op het gebied van bijvoorbeeld werk en gezondheid.

De gemeente faciliteert het best mogelijke onderwijs zodat ieder kind zich maximaal kan ontplooien. Kinderen moeten de kans hebben zonder achterstand aan het basisonderwijs te beginnen. Peuters die iets meer aandacht nodig hebben krijgen Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) of kunnen terecht bij de Peuterplusvoorziening. Dit gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid voeren we uit samen met schoolbesturen, peuteropvangorganisaties en GGD. Alle basisscholen zijn Integrale Kindcentra. De schoolgebouwen geven onderdak aan basisonderwijs, voorschoolse educatie voor peuters en kinderopvang. Ook de twee scholen voor Voortgezet Onderwijs, RSG Simon Vestdijk en Maritieme Academie zijn belangrijk voor de ontwikkeling van jongeren uit Harlingen en de nabije omgeving. Deze scholen kunnen rekenen op steun in onder meer planologische en verkeerskundige ontwikkelingen en plannen.

Wat gaan we er in 2026 voor doen? • • • •

Wat gaan we er in 2026 voor doen? •

•

•

•

Samen met de scholen en lokale organisaties inzetten op Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) om zo een positieve leefomgeving te creëren voor onze jongeren.

Optimale kansen bieden aan kinderen met of zonder taal- en ontwikkelingsachterstanden. Hierbij werken we samen met ouders en onze ketenpartners. Jaarlijks de inzet van de jeugdteammedewerker op de scholen evalueren en waar nodig aanpassen zodat de zorgstructuur naadloos aansluit op de hulpverlening thuis. Bassischoolleerlingen zwemonderwijs aanbieden zodat ze hun zwemvaardigheden onderhouden en een zwemdiploma kunnen behalen in onze waterrijke gemeente. Samen met onderwijs en jongerenwerk voorlichtings- en weerbaarheidscampagnes blijven aanbieden die aansluiten bij de behoeftes van jongeren. Denk aan middelengebruik, discriminatie, sexting, cybercrime, suïcide preventie en seksuele diversiteit. 38

Cursussen digitale vaardigheden en taaltrajecten blijven aanbieden in het DigiTaalHuis in de Bibliotheek of op andere locaties. Focussen op activiteiten die positieve gezondheid stimuleren en de eigen kracht en het sociaal netwerk van inwoners versterken. Professionals en vrijwilligers trainen in het herkennen en doorverwijzen van laaggeletterden zodat wij onze inwoners op de juiste leerplek faciliteren. Creatieve methodes inzetten om laaggeletterden te bereiken en aandacht te vragen voor dit onderwerp.

Algemene indicatoren Indicator

Eenheid

Bron

Absoluut verzuim*

Aantal per 1000 leerlingen

Relatief verzuim**

Aantal per 1000 leerlingen

Vroegtijdige schoolverlaters zonder startclassificatie

% deelnemers van het VO en MBO onderwijs

DUO /Ingrado 2024 DUO /Ingrado 2024 DUO /Ingrado 2024

Harlingen 2022

Harlingen 2023

Harlingen 2024

5,3

3,2

2,8

Gemeente < 25.000 inw. 2023/2024 6,1

17

77

21

21

1,8%

3,1%***

2,0%***

1,8%***

* Het aantal leerlingen dat niet staat ingeschreven op een school **Het aantal leerplichtigen dat wel staat ingeschreven maar ongeoorloofd afwezig is. De hoge cijfers uit 2023 kloppen niet met de leerplichtadministratie. De gemeente Leeuwarden heeft abusievelijk voor het schooljaar 2022-2023 een fout in de telling gemaakt, hierdoor is het aantal leerlingen dat verzuimde veel hoger uitgevallen. *** Voorlopige cijfers

39

Programmabegroting 2026 gemeente Harlingen

Financiën X €1000 Lasten

Rekening 2024 2.852

Begroting 2025 2.785

Begroting 2026 2.814

Begroting 2027 2.814

Begroting 2028 2.801

Begroting 2029 2.801

Baten

674

644

658

677

695

695

-2.179

-2.141

-2.156

-2.137

-2.106

-2.106

896

1.025

1.070

1.070

1.057

1.057

-1.199

-1.209

-1.225

-1.241

-1.257

-1.273

-303

-184

-155

-171

-200

-216

-2.482

-2.325

-2.311

-2.308

-2.306

-2.322

Resultaat voor bestemming Onttrekking aan reserves Toevoeging aan reserves Mutaties reserves Resultaat na bestemming

Kaderstellende beleidsnota’s Verordening leerlingenvervoer Integraal Huisvestingsplan Verordening Onderwijshuisvesting IKC-notitie 2014-2015

2019 2011 2011 2014

40

PROGRAMMA 6 SPORT, CULTUUR EN RECREATIE

Wethouders Hendrik Sijtsma, Erik de Groot, Paul Schoute en Ina Sjerps

41

•

SPEERPUNTEN 1 Bijdrage leveren aan het versterken van het cultureel imago en klimaat voor de eigen inwoners en bezoekers. 2 Het ondersteunen van kunst en cultuur in de openbare ruimte. 3 Het entrepotgebouw geschikt maken voor culturele en maatschappelijke activiteiten. 4 Toewerken naar een integraal huisvestingsplan voor sport en cultuur. 5 Deelname aan sport en cultuur stimuleren, met name onder jongeren. 6 Vanuit actuele vraagstukken en samen met betrokken partners het cultureel erfgoed van Harlingen toekomst geven. 7 Het groener maken van de binnenstad. 8 Het organiseren van mooie evenementen in Harlingen.

• • • •

Een doorgaande leerlijn van culturele programma’s aanbieden in het primair en voortgezet onderwijs. Versterken van de betrokkenheid van jongeren bij cultuur door de realisatie van een maakplaats voor jongeren in MCL. Door ontwikkelen van culturele broedplaats DOK5. Samenwerken met collega’s in welzijn, sport, cultureel erfgoed, duurzaamheid en recreatie en toerisme om onze gezamenlijke doelen te behalen. Samenwerken met landelijke of regionale partners.

De Culturele Denktank betrekken bij de ontwikkeling en evaluatie van culturele programma’s. Onder andere met een netwerkbijeenkomst voor het culturele veld. Uitvoering geven aan de culturele programmering. Dit bestaat uit imagoversterkende, cultureel kwalitatieve evenementen voor inwoners, bezoekers en toeristen etc. Cultuur betrekken bij de ontwikkeling en uitvoering van grote projecten zoals het Visserij Ontwikkelplan en de Maritieme Beleving Harlingen

Speerpunt 1

Speerpunt 2

Bijdrage leveren aan het versterken van het culturele imago en klimaat voor de eigen inwoners en bezoekers

Het ondersteunen van kunst en cultuur in de openbare ruimte Meer aandacht voor cultuur in een goed cultureel klimaat zorgt voor een prettige leefomgeving, een aantrekkelijk vestigingsklimaat, sociale cohesie en een economische impuls. Belangrijke voorwaarde hierbij is dat initiatiefnemers, kunstenaars en culturele instellingen goed op de hoogte zijn van elkaars activiteiten. Het goed informeren van inwoners over het aanbod versterkt het draagvlak voor kunst en cultuur. We willen dat de deelname aan culturele activiteiten de komende jaren toeneemt. Zowel passief als actief.

Kunst en cultuur in de openbare ruimte dragen bij aan de aantrekkelijkheid van de stad. Daarnaast is het mogelijk om via kunst en cultuur het verhaal van Harlingen te laten zien en positieve kenmerken van de stad te benadrukken.

Wat gaan we er in 2026 voor doen? •

Wat gaan we er in 2026 voor doen?

•

• •

•

• • •

Verder uitvoering geven aan de Cultuurnota 2022-2028. Ontwikkelen van een sterke, zichtbare en toekomstbestendige culturele infrastructuur in Harlingen. Cultuur voelbaar maken in het dagelijks leven van Harlingers. Vergroten van participatie als publiek, mede-maker, vrijwilliger of organisator. Online zichtbaarheid van kunst & cultuur in Harlingen vergroten met de nieuwe website kunst & cultuur Harlingen.

• •

42

Ondersteunen, verbinden, versterken en fysiek zichtbaar maken van culturele partijen. Mogelijke locaties voor culturele programmering online zichtbaar maken via locatiemenu. Citydressing inzetten om locaties en routes er naartoe goed zichtbaar te maken in de openbare ruimte. Doorontwikkeling van de Willemshaven als culturele hotspot. Harlingen positioneren als culturele stad met een helder profiel, zichtbare agenda en uitnodigend verhaal.

op jongeren van 12 tot 16 jaar, voor cultuur op 12 tot 18 jaar. We willen dat flink meer inwoners gaan sporten en bewegen en dat meer jongeren meedoen aan georganiseerde vrijetijdsbesteding op het gebied van kunst, cultuur en sport. Daarnaast is het doel om de creatieve ontwikkeling van jongeren te versterken. Zij kunnen informeel kennis maken met kunst & cultuur en hun talenten ontdekken via workshops, maakplaatsen en experimenten. Ook hebben we aandacht voor het versterken van de vitaliteit van sport- en cultuurverenigingen.

Speerpunt 3 Het entrepotgebouw geschikt maken voor culturele en maatschappelijke activiteiten We willen meer activiteiten in het Entrepotgebouw mogelijk maken. Dit doen we onder andere door het verdubbelen van de capaciteit. Momenteel mogen volgens de vergunning maximaal 450 personen in het pand zijn.

Wat gaan we er in 2026 voor doen?

Wat gaan we er in 2026 voor doen?

•

•

Door bouwkundige aanpassingen de capaciteit van het Entrepotgebouw verdubbelen.

Speerpunt 4

• •

Toewerken naar een integraal huisvestingsplan voor sport en cultuur

•

De gemeente werkt aan een integraal huisvestingplan voor sport en cultuur. Daarmee willen we de samenwerking stimuleren tussen verenigingen op het gebied van bestuur, vrijwilligers en accommodaties. Het plan speelt ook in op de behoefte aan podia, ontwikkelplekken en locaties voor cultuuronderwijs.

•

Wat gaan we er in 2026 voor doen?

•

•

•

Actief inzetten van beschikbare panden (bestaande en pop-uplocaties, waaronder ook sportlocaties) voor een rijk en divers cultureel programma. •

Speerpunt 5 • Deelname aan sport en cultuur stimuleren, met name onder jongeren Sport en beweging zijn essentieel voor een gezonde en vitale samenleving. Uit cijfers blijkt dat Harlingen op dit gebied achterblijft: 55% van de inwoners sport niet, tegenover 49% landelijk. Van de jongeren voldoet slechts 42% aan de beweegnorm. Dat is ruim onder het Fries gemiddelde van 55%. Om deze trend te keren blijven we investeren in cultuur- en sportstimulering. Vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord zetten we daarom in op interventies die het sporten en bewegen van inwoners stimuleren. Voor sport ligt de focus 43

Uitvoering geven aan het uitvoeringsplan Kadernota sport en bewegen 20262030. De Cultuurnota 2022-2028 uitvoeren. Doorlopende leerlijn aanbieden voor de culturele ontwikkeling van jeugdigen van 2 tot en met 18 jaar. Culturele aanbieders stimuleren om passend aanbod voor jongeren te ontwikkelen. Jong en oud met weinig geld wijzen op de mogelijkheden in Harlingen mee te doen. Vanuit de preventieaanpak Opgroeien in een Kansrijke Omgeving een gevarieerd en laagdrempelig vrijetijdsaanbod realiseren voor jongeren van 12 tot 18 jaar. TeamFRL stimuleert sporten en bewegen en een gezonde levensstijl bij jong en oud. Zij stellen een nieuw activiteitenplan op met acties en speerpunten voor 2026. Sportclubs ondersteunen en adviseren bij huidige of toekomstige vraagstukken. Vanuit het Sportakkoord blijven inzetten op sporten en bewegen met plezier en een groter bereik.

Programmabegroting 2026 gemeente Harlingen

Speerpunt 6

Wat gaan we er in 2026 voor doen? •

Vanuit actuele vraagstukken en samen met de betrokken partners het cultureel erfgoed van Harlingen toekomst geven.

• • •

Erfgoed is essentieel voor de identiteit, leefbaarheid en aantrekkelijkheid van Harlingen. In 2026 werken wij verder aan het vergroten van de zichtbaarheid en betekenis van ons erfgoed, nu en in de toekomst. In het erfgoedbeleid hebben wij bijzondere aandacht voor toekomstbestendigheid, duurzaamheid, kennisopbouw en samenwerking. Via de provinciale werkgroep Erfgoed en Overheid versterken we onze verbinding met het bredere provinciale erfgoednetwerk. Dit biedt kansen om kennis en ervaringen uit te wisselen voor het verbeteren van ons erfgoedbeleid. Ook via de werkgroep erfgoedpartners stimuleren we kennisdeling en betrokkenheid. Verder zoeken wij de verbinding met omliggende gemeenten om samen de aandacht voor erfgoed te versterken.

•

• • •

Met het nieuwe omgevingsprogramma erfgoed staat de verankering van cultuurhistorische waarden in ons beleid centraal. Hierin borgen we erfgoed ook in de omgevingsplannen. Duurzaamheid blijft een actueel thema.

• •

De informatievoorziening over erfgoed en monumenten via onder andere de website erfgoedharlingen.nl blijft een prioriteit. Hiermee ondersteunen wij eigenaren en andere belangstellenden bij het maken van bewuste keuzes voor hun erfgoed. Het groene erfgoed krijgt extra aandacht met onder andere een inventarisatie van monumentale bomen en het bepalen van de cultuurhistorische waarden van de Algemene Begraafplaats.

44

Toegankelijk maken en onder de aandacht brengen van de uitgebreide website Erfgoedharlingen.nl Uitvoering geven aan de nieuwe subsidieregeling voor gemeentelijke monumenten. Lokale verhalen en trots meer zichtbaar maken in de programmering. Monumentale bomen inventariseren en de cultuurhistorische waarde van de Algemene Begraafplaats bepalen. Duurzame groei van het aanbod en nieuwe initiatieven ondersteunen binnen de culturele programmering in Harlingen voor wat betreft planvorming, financiën, marketing en publiciteit. Het contact tussen aanvrager en gemeente vanaf initiatieffase toegankelijk houden en waar nodig intensiveren. De kwaliteit en toegankelijkheid van het evenementenloket en het evenementenspreekuur bewaken en up-to-date houden. Aanvragen voor evenementen beoordelen op basis van de nieuwe subsidieregeling en de toetsingscriteria. Nieuwe systematiek evalueren en de regeling waar nodig aanpassen. Inzetten op het organiseren van een jaarlijkse bijeenkomst voor organisatoren van evenementen.

Speerpunt 7

Speerpunt 8

Het groener maken van de binnenstad.

Het organiseren van mooie evenementen in Harlingen.

Om het groen in de binnenstad te revitaliseren zijn in diverse straten al maatregelen genomen om bomen te behouden en te revitaliseren. Bomen met een te slechte conditie worden vervangen door jonge vitale bomen om het groene karakter te behouden. Tegelijkertijd kijken we of we tijdens renovaties extra groen kunnen toevoegen. Bijvoorbeeld door het vergroten van boomspiegels en het vervangen van verharding door nieuwe groenvakken.