VRZHZ- jaarrekening 2021.pdf
Tekst van het document
Jaarstukken 2021 Versie 0.2 Jaarstukken Februari 2022 Versie 1.2 14-04-2022 2021 2022/… 2022-0309B
Inhoudsopgave 1
Voorwoord ..................................................................................... 3
2
Bestuurlijke samenvatting ............................................................... 4
3
Strategische ontwikkelingen ............................................................ 7
4
Programmaverantwoording ............................................................. 10
4.1
Doelstelling 1: Focus op de voorkant – risicobeheersing ........................... 10
4.2
Doelstelling 2: Startklaar en daadkrachtig - preparatie en repressie ........... 12
4.3
Doelstelling 3: Samen verder komen – samenwerking .............................. 16
4.4
Doelstelling 4: Investeren in bedrijfsvoering-professionaliteit ................... 18
5
COVID-19...................................................................................... 20
5.1
Corona impact-analyse ...................................................................... 20
5.2
Monitor Corona-kosten ...................................................................... 20
6
Paragrafen .................................................................................... 22
6.1
Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................. 22
6.1.1
Weerstandscapaciteit ........................................................................ 22
6.1.2
Risico’s .......................................................................................... 22
6.1.3
Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................. 23
6.1.4
Financiële kengetallen ...................................................................... 24
6.2
Onderhoud kapitaalgoederen .............................................................. 25
6.2.1
Vastgoedbeheer ............................................................................... 25
6.2.2
Voertuigen, persoonlijke bescherming en uitrusting ................................. 25
6.3
Financiering .................................................................................... 25
6.3.1
Renteontwikkeling en -resultaat .......................................................... 25
6.3.2
Kasgeldlimiet .................................................................................. 26
6.3.3
Renterisiconorm .............................................................................. 27
6.3.4
EMU saldo ...................................................................................... 27
6.3.5
Schatkistbankieren ........................................................................... 27
6.3.6
Kredietrisico’s ................................................................................. 28
6.3.7
Rentetoerekening ............................................................................. 29
6.3.8
Financieringspositie.......................................................................... 29
6.4
Bedrijfsvoering ................................................................................ 30
6.5
Verbonden partijen .......................................................................... 31
7
Overzicht van baten en lasten ......................................................... 34
7.1
Gerealiseerde baten en lasten ............................................................ 34
7.1.1
Lasten ........................................................................................... 35
7.1.2
Baten ............................................................................................ 37
7.2
Overzicht algemene dekkingsmiddelen .................................................. 38
7.3
Incidentele baten en lasten ................................................................ 39
7.4
Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves ...................... 39
7.5
WNT-verantwoording 2021 VRZHZ ....................................................... 39
Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
1
7.6
Rechtmatigheid ............................................................................... 40
8
Balans .......................................................................................... 41
8.1
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .................................. 43
8.1.1
Activa ........................................................................................... 43
8.1.2
Passiva .......................................................................................... 44
8.2
Toelichting op de balans per 31 december 2021...................................... 44
8.2.1
Vaste activa ................................................................................... 44
8.2.2
Vlottende activa .............................................................................. 48
8.2.3
Vaste passiva .................................................................................. 49
8.2.4
Vlottende passiva ............................................................................ 54
8.2.5
Overlopende passiva ......................................................................... 55
8.2.6
Garantstellingen .............................................................................. 56
8.2.7
Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen ............................. 57
8.2.8
Gebeurtenissen na balansdatum .......................................................... 58
9
Monitor frictie-opgave Vijfheerenlanden .......................................... 59
10
SiSa bijlage .................................................................................. 60
11
Vaststelling .................................................................................. 61
12
Bijlagen ........................................................................................ 62
Bijlage 1: Programmaplan met overzicht van baten en lasten ................................... 62 Bijlage 2: Overzicht van baten en lasten naar taakveldindeling ................................ 62 Bijlage 3: Verplichte beleidsindicatoren ............................................................... 62 Bijlage 4: Risico’s ........................................................................................... 63 Bijlage 5: Kredieten ........................................................................................ 67 Bijlage 6: Operationele kentallen ....................................................................... 69
Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
2
1
Voorwoord
Het jaar 2021 ligt achter ons. Een jaar waarin de Corona pandemie het maatschappelijk leven en ook onze werkzaamheden bepaalde. Op het moment van dit schrijven laten we de regels rond Corona achter ons en gaat de maatschappij weer open. Maar hetzelfde moment zijn er grote zorgen over de ontwikkelingen in Oekraïne. Heftige gebeurtenissen met een grote impact op de maatschappij en hoe mensen veiligheid beleven. Maar veiligheid zit ook in wat wij misschien als “kleine brand” zien. Het zal je keuken of slaapkamer maar zijn. Een huis wat tot dat moment vertrouwd en veilig voelde is dat ineens niet meer. Het tekent ons werk. We staan 24 uur per dag paraat voor de veiligheid van de burger in onze mooie regio Zuid-Holland Zuid. In 2021 waren er ruim 2600 incidenten, van klein tot groot. De infographic bij deze jaarrekening geeft een mooi beeld van alle inspanningen die in 2021 zijn gedaan. Dank aan alle medewerkers en betrokkenen die hier aan hebben bijgedragen. Van operationele tot ondersteunende taken, van uitvoerend medewerker tot bestuurder. Samen staan we voor veiligheid. Er spelen veel ontwikkelingen. Niet alleen op het gebied van veiligheid, maar ook in het algemeen. Hoge inflatie, een moeilijke arbeidsmarkt. Het legt een grote spanning op onze financën. Sterker nog, er moet geld bij om de veiligheidszorg blijvend te kunnen vervullen. Geen fijne en geen makkelijke boodschap.
Ik ben trots en dankbaar dat we dit vraagstuk op een open, betrokken en transpante wijze met ons bestuur kunnen bespreken, en voor de steun die ik daarin ervaar. Het resulteert in krachtige voorstellen over ons financieel perspectief waar we in 2022 met de gemeenten over in gesprek komen. Met vertrouwen kijk ik daar naar uit, in de verwachting dat we in de komende jaren de veiligheidszorg in Zuid-Holland Zuid, voor en met onze gemeenten, op een goede wijze kunnen continueren. Mede namens het managementteam van Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid, C.P. Frentz Algemeen directeur Commandant Brandweer Secretaris
Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
3
2
Bestuurlijke samenvatting
Het jaar 2021 kenmerkte zich net als in 2020 door de grote inzet voor de bestrijding van de Corona pandemie. Na de zomer leek het rustiger en is gewerkt aan een voorzichtige afbouw. De GRIP 4 status werd opgeheven. De opkomst van de omikron variant zorgde opnieuw dat het alle hens aan dek was. Geen GRIP 4 maar wel veel monitoring en acties om de paraatheid voor onze kritieke processen te borgen. Door de inzet voor de Coronacrisis is een aantal speerpunten niet behaald. In vrijwel alle gevallen leidt dat tot een doorschuiven naar 2022. Bij het opstellen van het jaarplan 2022 is daar rekening mee gehouden, zodat we verwachten dat dit op te vangen is in 2022. We zien in dit doorschuiven geen (bestuurlijke) risico’s. We zijn wel blij dat de Corona maatregelen vervallen zijn om zo een aantal processen als oefenen weer “normaal” in te kunnen vullen. Het elkaar weer kunnen ontmoeten is ook belangrijk voor de mentale gezondheid van onze medewerkers. Het was niet alleen het jaar van Corona. Veel mooie resultaten zijn bereikt. Voorop staat de dagelijkse zorg voor onze inwoners. Voor ruim 2600 incidenten zijn we in actie gekomen vanuit de 31 posten in onze regio. Een belangrijke mijlpaal was het vaststellen van het beleidsplan 2022-2025 in het algemeen bestuur van 9 december 2021. Met dit beleidsplan is de visie en de richting voor de komende jaren ingevuld.
Een periode waarin we vele ontwikkelingen zien zoals het voldoen aan de Europese deeltijdrichtlijn, de invoering van de Omgevingswet en de uitwerking van de Evaluatie Wet Veiligheidsregio’s. In veel van deze ontwikkelingen is in 2021 intensief op landelijke schaal samengewerkt tussen de veiligheidsregio’s. Intensief is in 2021 gesproken over het financieel kader voor VRZHZ. Na de bezuinigingsopgave uit 2015 heeft VRZHZ een stabiele financiële positie gekend waarin de bezuinigingen versneld zijn behaald, en incidentele resultaten zijn teruggeven aan de gemeenten. Marktontwikkelingen en exogene ontwikkelingen maken dat de financiële positie onder druk staat en een structureel tekort naar de toekomst wordt voorzien. Dit in het licht dat het niet gewenst is om volledig stil te vallen in ontwikkeling en innovatie, maar dat in het algemeen ook de financiële positie van gemeenten onder druk staat. Het gegeven dat we per saldo als regio toch financieel toeleggen op de uittreding van Leerdam en Zederik maakt deze opgave niet eenvoudiger. Na een zienswijze met de nieuwe gemeenteraden moet in 2022 een duidelijk kader opgesteld worden. De financiële druk zien we terug in het resultaat. Bij het opstellen van de begroting 2021 is uitgegaan van een tekort / opgave van bijna €1,0 mln. Het werkelijk tekort over 2021 komt uit op €1,9 mln.
Dit tekort kan bijna geheel worden opgevangen uit de reserve Vijfheerenlanden (5HL). Er resteert een tekort van €9.000,- dat verrekend moet worden met de gemeenten.
Jaarresultaat 2021 Dekking reserve 5HL Netto te verrekenen resultaat
Bedrag (x €1000) -/- 1908 1899 -/- 9
Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
4
Verschil met BURAP-II Bij BURAP-II gingen we uit van een prognose van €0,8 mln. tekort. Helaas is bij de jaarrekening geconstateerd dat bij BURAP-II een verkeerde prognose is gemaakt met betrekking tot de Coronakosten. Volgens de richtlijnen moeten de minderkosten die we als gevolg van Corona maken (bijvoorbeeld minder oefenen) afgetrokken worden van de declaratie die we voor Corona bij het Rijk doen. Dit is gedaan, maar deze minderkosten zijn niet in mindering gebracht op de budgetten binnen de afdelingen. Hierdoor zijn in 2021 nog teveel uitgaven gedaan tov (gecorrigeerd) budget 2021. De prognose bij BURAP-II had daardoor een tekort van €1,7 mln. moeten zijn. Het werkelijk tekort over 2021 komt uit op €1,9 mln. Hierin is meegenomen dat na BURAP-II een doorwerking van de CAO bekend is geworden met een aanvullende impact van €0,45 mln. in 2021.
Prognose BURAP-II Correctie op BURAP-II Aanvullend CAO Overige verschillen
Bedrag (x €1000) -/- 788 -/- 929 -/- 446 255
Jaarresultaat 2021
-/- 1908
Reserve Vijfheerenlanden Conform de afspraak bij BURAP-II 2019 wordt de jaarrekening sluitend gemaakt met een onttrekking uit de reserve Vijfheerenlanden. Het jaarresultaat van €1,9 mln. negatief maakt dat de reserve volledig leeg wordt getrokken. Reserve Vijfheerenlanden Stand reserve 31-12-2020 Toevoeging resultaat 2020 Reguliere onttrekking frictie Vijfheerenlanden 2021 Onttrekking voor dekking jaarresultaat Stand reserve 31-12-2021
Bedrag (x €1000) 2552 5 -/- 658 -/- 1899 0
Oorzaken resultaat In hoofstuk 7 is een verklaring van het resultaat van €1,9 mln. negatief opgenomen. Deze toelichting gaat uit van de economische categorieën. Tussen de verschillende categorieën zitten relaties waar voor- en nadelen worden verrekend, of waar een verrekening met de Covid declaratie plaats vindt. In de tabel op de volgende pagina wordt over het geheel gezien toegelicht wat de grotere oorzaken in het resultaat zijn.
Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
5
Bedrag Lasten -970.000
I/S
Omschrijving
S
-540.000
S
-330.000
I
-295.000
I/S
-128.000 -302.000 -2.565.000
S I
Tekort al bij opstellen primaire begroting 2021. Gerelateerd aan vraagstuk financieel perspectief. Effect CAO voor 2021. Het structurele effect vanaf 2022 bedraagt 460.000. O-bundels, levering pas plaatsgevonden in 2021 i.p.v. 2020. Kan niet geactiveerd worden en drukt dus volledig op de exploitatie. Meer opleidingen nieuw personeel. Gevolg van succesvolle wervingscampagne. Structureel effect afhankelijk van verloop operationeel personeel. Onderhoudskosten gebouwen Mutaties reserves en voorzieningen (7.1 en 7.2) Subtotaal lasten
Baten 292.000 86.000 233.000 255.000 866.000 -209.000 -1.908.000
I S I I
Saldo loonkosten en inhuur los van Covid declaratie en CAO Rentevoordeel als gevolg oversluiten leningen, deel 2021 Opbrengst van detacheringen Voordeel eerdere jaren vanwege fiscale eenheid Spinel Subtotaal baten Saldo diversen Totaal jaarrekening 2021
Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
6
3
Strategische ontwikkelingen
Er spelen op dit moment diverse regionale en landelijke ontwikkelingen waar in 2021 veel aandacht aan is gegeven. In het beleidsplan 2022-2025 is ingegaan op de betekenis van deze onderwerpen in de komende jaren. Onderstaand worden 8 onderwerpen die prominent spelen toegelicht: Deeltijdrichtlijn De Europese deeltijdrichtlijn gaat uit van het principe dat gelijk werk in voltijd en in deeltijd gelijk beloond moet worden. Dit conflicteert met de wijze waarop het huidige brandweerbestel is vormgegeven. Het Ministerie van Justitie en Veiligheid en het Veiligheidsberaad hebben vastgesteld dat veel waarde wordt gehecht aan het huidige hybride stelsel van beroeps- en vrijwillig brandweerpersoneel in Nederland. Dit is in juni 2021 vertaald in een opdracht aan een landelijke stuurgroep voor een onderzoek naar een toekomstbestendig brandweerstelsel. Een ontbindende voorwaarde vanuit het Veiligheidsberaad is dat alle incidentele en structurele kosten door het Rijk worden gedragen. Omgevingswet De Omgevingswet beoogt een verregaande vereenvoudiging van het stelsel van wetgeving voor de ontwikkeling en het beheer van de omgeving, door tientallen wetten en honderden regels te bundelen in één nieuwe wet. De inwerkingtreding van de Omgevingswet is verschillende malen uitgesteld en lijkt zich nu te richten op 1 oktober 2022 of 1 januari 2023.
De wet betekent een aanzienlijke inhoudelijke reductie van regels op het terrein van water, lucht, bodem, natuur, infrastructuur, gebouwen en cultureel erfgoed. Onderdeel is een Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO), met als doel onder meer het beschikbaar stellen van informatie over de fysieke leefomgeving. Het wordt de opvolger van het digitale Omgevingsloket. Evaluatie WVR Een ontwikkeling waarvan de effecten nog niet in te schatten zijn, is die van de evaluatie van de Wet veiligheidsregio’s (Wvr). De evaluatiecommissie heeft eind 2020 een aantal stevige adviezen gegeven. Afgewacht moet worden hoe deze adviezen zich vertalen in wetgeving en wat de betekenis daarvan voor de veiligheidsregio’s is. Het is onderwerp van de strategische agenda van het Veiligheidsberaad Voorziene groei van de regio De regio kent de komende jaren een groeiopgave waar het gaat om woningen en werkgelegenheid. Uit inventarisatie blijkt voor de regio in totaal een doelstelling van ruim 30.000 woningen. Gerekend met een gemiddelde van 2 personen per huishouden betekent dit een toename van 60.000 inwoners, ruim 13% t.o.v. het huidige aantal. Daarnaast kent alleen al de Drechtsteden op weg naar 2030 een doelstelling van een groei van 30.000 arbeidsplaatsen. Deze groei zal leiden tot een groei van de veiligheidsopgave, meer incidenten en bijvoorbeeld meer bouwplannen die beoordeeld moeten worden.
Als gevolg van de groei van de regio stijgt ook de uitkering die gemeenten ontvangen uit het gemeentefonds cluster brandweer en rampenbestrijding. Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
7
Risk Factory In de regio Zuid-Holland Zuid wordt tussen gemeenten en partners zoals VRZHZ onderzocht of een Risk Factory realiseerbaar is. In een Risk Factory kunnen we regionale problematiek aankaarten, zoals waterveiligheid. Andere onderwerpen die aan bod komen zijn verkeersveiligheid, drugs, vuurwerk, brandveiligheid, onveilige situaties thuis, groepsdruk, nepnieuws en sexting. Dit met het oog op het vergroten van de zelfredzaamheid en veerkracht van onze kinderen. Maar ook van ouderen. Multi Intelligence Center Samen met de Landelijke Meldkamer Samenwerking (LMS) en de multi-partners in het Directorium van de Meldkamer Rotterdam (MKR) werkt VRZHZ aan een Multi Intelligence Center (MIC). Er wordt gewerkt aan een businesscase waarbij ook gekeken wordt naar de intenties van de regio’s Haaglanden en Hollands Midden om aan te sluiten. Met het MIC beogen wij een 24/7 uur ondersteuning van collega’s ‘op straat’ met real-time informatie over het incident waarvoor ze zijn opgeroepen. Hiervoor koppelen we informatie uit meerdere databasesystemen en meldkamerbronnen aan informatie van andere diensten. Ook betrekken we informatie uit andere bronnen, zoals websites, camerabeelden en sociale media.
Werkgeversvereniging en Wnra Sinds 1 januari 2022 maakt de Werkgeversvereniging Samenwerkende Veiligheidsregio’s (WVSV) namens de veiligheidsregio’s afspraken met de vakbonden over het collectief aan arbeidsvoorwaarden voor het personeel van de veiligheidsregio’s. Dit doen zij samen in het Landelijk Overleg Arbeidsvoorwaarden Veiligheidsregio’s (LOAV). Voorheen was dit belegd bij de Brandweerkamer van het College voor Arbeidszaken (CvA) van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Echter, waar de Brandweerkamer slechts aanvullende afspraken maakte over de arbeidsvoorwaarden van brandweerpersoneel, bovenop de generieke afspraken voor al het gemeentepersoneel die het CvA uitonderhandelde, onderhandelt de WVSV over het geheel van arbeidsvoorwaarden voor het personeel van de veiligheidsregio’s. Dat dit niet langer bij de VNG belegd kon worden, is een gevolg van de invoering van de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra). De inwerkingtreding van de Wnra maakt dat gemeentepersoneel al sinds 1 januari 2020 onder het private arbeidsrecht valt, terwijl de inwerkingtreding van de Wnra voor veiligheidsregio’s tot nader besluit is uitgesteld. Daarmee valt het personeel van de veiligheidsregio’s nog steeds onder het publieke ambtenarenrecht.
Stichting risicobeheer In oktober 2021 heeft het Veiligheidsberaad het principebesluit genomen tot het oprichten van het expertisebureau Stichting risicobeheer veiligheidsregio’s. Dit expertisebureau voorziet in de ondersteuning bij de afhandeling van ongevallen en de gezamenlijke inkoop van een ongevallenverzekering. Hiertoe is besloten als gevolg van een aantal interne en externe ontwikkelingen op het gebied van goed werkgeverschap en mate van verzekerbaarheid. Daarnaast is gebleken dat de verzekeringsfunctie binnen de veiligheidsregio’s veelal kwetsbaar is ingevuld door ‘eenpitters’ met beperkte formatie en beperkte kennis en ervaring. Door onderling samen te werken en verbindingen te leggen met externe expertise kan deze kwetsbaarheid worden verminderd. Momenteel loopt een
Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
8
zienswijzeprocedure bij de gemeenteraden voor de oprichting van en deelname aan de Stichting risicobeheer. Verdere besluitvorming volgt in 2022.
Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
9
4
Programmaverantwoording
Kleurenmodel beleidsdoelstellingen
Groen Oranje
Speerpunt is in 2021 behaald/afgerond. Speerpunt is in 2021 grotendeels behaald/afgerond en zal naar verwachting in Q1 2022 volledig behaald/afgerond worden. Speerpunt is niet behaald/afgerond in 2021. De speerpunten waarvan de prognose aangeeft dat die niet behaald worden (rood) bevatten een toelichting over mogelijke gevolgen en/of risico’s.
Rood
4.1
Doelstelling 1: Focus op de voorkant – risicobeheersing
1.
Wat wilden we in 2021 bereiken? We richten onze focus op het veilig bouwen en veilig gedrag in een veilige leefomgeving waar gewoond, gewerkt en gerecreëerd kan worden. Daarom motiveren en beïnvloeden we het gedrag van organisaties en burgers zodanig dat zij beter in staat zijn waakzaam, zelfredzaam en samen redzaam te zijn. Dit doen we niet alleen, maar in samenhang en in samenwerking met alle betrokkenen. We zetten in op een zuivere verantwoordelijkheidsverdeling van partijen. Extern nemen we deel aan en creëren we slimme, goed gebouwde netwerken waarbij wij een stevige positie innemen. Om deze rol te kunnen vervullen optimaliseren we onze interne processen, gaan we door met het ontwikkelen van risicogericht adviseren en richten we ons op onze nieuwe rol onder het Omgevingsrecht en de Wet Kwaliteitsborging. Wij kennen de behoeften van onze klanten. Wat hebben we daarvoor gedaan in 2021? Speerpunt
Realisatie
1. Met het programma Veilig Leven het vergroten van de zelfredzaamheid en- eigen verantwoordelijkheid van burgers, instellingen en bedrijven ter voorkoming van brand en incidenten. Onderdeel hiervan is het vormgeven van risicocommunicatie. 2. De voorbereiding op de komst van de Omgevingswet door het programma ‘Veranderende Omgeving’. In 2021 wordt de implementatie van de digitale infrastructuur en het zaakgericht werken afgerond en wordt aansluiting gezocht bij het Digitaal Stelsel Omgevingswet. 3. We adviseren in het kader van Veilig Bouwen en Gebruiken en een Veilige Omgeving op plannen voor de ruimtelijke omgeving / externe veiligheid; variërend van klassieke
Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
10
Integrale Veiligheidsplannen tot te ontwikkelen Omgevingsvisies en -plannen. Hierbij horen ook de adviestaken bij de totstandkoming en het gebruik van objecten, evenementen of bouwwerken en de reguliere inspecties bij BRZO-bedrijven. 4. Inzetten op de prioritaire risico’s die zich de komende jaren manifesteren, middels het programma ‘Multidisciplinaire Risicobeheersing’. We onderkennen hierin op dit moment onder meer de ‘grootschalige infrastructurele onderhoudsopgave’ en het risico op ‘hoog water en overstromingen’. 5. We continueren het drietal projecten op het gebied van risicobewustzijn die in 2020 gestart zijn: de Risk Factory, risicobewustzijn bij jeugdigen en het landelijk project Risicobedrijven. 6. Mono- en multidisciplinaire evenementenadvisering. 7. Verdere versterking zorgcontinuïteit binnen de witte keten vanuit de GHOR doelstelling.
Toelichting 2. De invoeringsdatum van de Omgevingswet (1 juli 2022) is wederom uitgesteld. Momenteel wordt bezien welke datum wel verantwoord is voor de inwerkingtreding. In 2021 is constructief gewerkt aan de voorbereidingen op de invoering met een uitgebreid plan van aanpak. De voorbereidingen vorderen gestaag. De opleidingen zijn in volle gang, procesafspraken met ketenpartners en gemeenten zijn gemaakt. VRZHZ is betrokken en adviseert bij omgevingsvisies, omgevingsplannen en sluit aan bij (proeven met) omgevingstafels. Hiervoor hebben wij ook het fenomeen “interne Omgevingstafel” in het leven geroepen. Daarnaast is gestart met de ketentesten binnen het Digitaal Stelsel Omgevingsrecht (DSO). In 2022 werken we verder aan een succesvolle implementatie. De effecten van de stelselherziening omgevingsrecht worden steeds concreter en merkbaar. Duidelijk is dat er sprake is van een intensieve taakverandering die op verschillende vlakken resulteert in knelpunten. In 2022 zal dit verder geconcretiseerd worden.
Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
11
4.2
Doelstelling 2: Startklaar en daadkrachtig - preparatie en repressie
2.
Wat wilden we in 2021 bereiken?
Onze brandweerzorg gaat onder andere over het bestrijden en beperken van brand, over het voorkomen en beperken van ongevallen bij brand en over het bestrijden en indammen van gevaar voor mensen en dieren bij ongevallen anders dan bij brand. Wij zorgen hierbij voor een goed voorbereide en slagvaardige brandweer- en crisisbeheersingsorganisatie met oog voor vrijwilligers en crisisfunctionarissen, vakmanschap, een goede informatiepositie én veiligheid. De wijze van brandweeroptreden steken we vraag- en risicogericht in. We bereiden ons gericht voor op de aanwezige risico’s en de daarbij horende vraag vanuit de maatschappij. Dit vraagt om een andere manier van denken, opleiden, oefenen en het inregelen van (uitruk) procedures. Deze manier van werken wordt in 2021 bestendigd met als doel een toekomstbestendige brandweerorganisatie, die aansluit bij de dynamiek in onze veranderende maatschappij. Om adequaat op te kunnen treden is het onder andere van belang om vakbekwaam te worden en te blijven. In de opleidingsprogramma’s sluiten we daarom aan bij de maatschappelijke ontwikkelingen en de nieuwste richtlijnen, onder meer door het oefenprogramma toe te snijden op (brandweer-)postniveau.
Daarnaast wordt (blijvend) ingezet op het versterken van ons lerend en innoverend vermogen, het werken onder veilige omstandigheden, de verbetering van de operationele informatievoorziening en de doorontwikkeling op het vlak van melding en alarmering. Ook ondersteunende werkzaamheden, zoals de verwerving en het onderhouden van materiaal en materieel en de daarbij horende logistieke processen, hebben in 2021 onverminderd de aandacht. Daarnaast staat VRZHZ ook in 2021 voor een goed gefaciliteerde, opgeleide en deskundige 24/7 parate crisisorganisatie voor opgeschaalde situaties. Deze tak richt zich op de multidisciplinaire-, geneeskundige- en bevolkingszorgprocessen. De multidisciplinaire processen omvatten onder meer de processen leiding en coördinatie, crisiscommunicatie, informatiemanagement en resourcemanagement.
Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
12
Wat hebben we daarvoor gedaan in 2021? Speerpunt
realisatie
1. De continuïteit van de brandweerzorg en de beschikbaarheid van (brandweer)mensen blijft onverminderd onder de aandacht. Hierbij zoeken we aansluiting bij het landelijke programma vrijwilligheid. Ook geven we op dit vlak invulling aan de richting en aanbevelingen vanuit het Veiligheidsberaad. 2. Verwerken van nieuwe crisistypen en/of nieuwe informatie over bestaande crisistypen in onze planvorming en vakbekwaamheidsprogramma’s. Hierbij valt te denken aan nieuwe crisistypen gerelateerd aan ontwikkelingen als de energietransitie en aan maatschappelijke ontwrichting op het vlak van cyber, klimaat en pandemie. 3. Nastreven van een goede aansluiting op de hulpvraag vanuit de maatschappij. Dit doen we onder meer door vanuit de lokale context van onze brandweerposten gericht te oefenen. Dit doen we met aandacht voor specialistisch optreden, zoals de industriële brandbestrijding, incidentbestrijding op het water en grof- en extreem geweld. Hiermee wordt het oefenen van onze specialismes doelmatiger en efficiënter en zijn onze brandweerposten beter toegerust op de mogelijke vraag om specialistisch optreden. 4. Doorontwikkelen van onze logistieke procesketen. Dit houdt een herinrichting van onze werkplaatsen en ons wagenpark in, waarmee we onze werkplaatsen, logistieke processen en materieel efficiënter en duurzamer willen maken. 5.
Inmiddels zijn de meldkamers van Rotterdam-Rijnmond en Zuid-Holland Zuid samengevoegd en loopt het traject rondom de landelijke Meldkamer Samenwerking. De transitieprocessen van de samenvoeging lopen door tot 2022. We geven deze transitieprocessen in 2021 verder vorm en borgen de overdracht en nazorg. 6. Relevante ontwikkelingen op het gebied van informatiemanagement en crisiscommunicatie worden (op)gevolgd. Dit gebeurt onder meer via een doorontwikkeling van de VIC (Veiligheids Informatie Centrum) en LCMS (Landelijk Crisismanagement Systeem), de aansluiting van crisispartners en de verbeterde samenwerking van de meldkamer. Ook op het vlak van de operationele informatievoorziening en ‘melding en alarmering’ streven we een modern pakket aan (nieuwe) mogelijkheden na. Hiermee kunnen we met de juiste actuele en diepgaande informatie onze operationele inzet voorbereiden en uitvoeren. Zo wordt in 2021 onder meer overgegaan op het dynamisch alarmeren en wordt de bruikbaarheid van kunstmatige intelligentie onderzocht. 7. Uitbouwen van de expertise en de verbinding met de partners bij de kolommen GHOR, bevolkingszorg en de multidisciplinaire crisisbeheersing. Onderdeel hiervan is de verfijning van de wijze waarop bevolkingszorg regionaal is georganiseerd en de bestendiging van de samenwerking GGDGHOR crisisorganisastie.
Dit gebeurt op basis van de uitkomsten van de evaluatie van bevolkingszorg en de samenwerking tussen de GGD en de GHOR in de Covid-19 crisis. 8. Evaluatie van mono- en multidisciplinaire inzetten.
Toelichting 2. De bredere aanpak van verschillende crisistypen heeft een eerste opzet gehad maar heeft lange tijd stilgelegen. In 2021 is een eerste stap gezet, maar de uitwerking volgt in 2022. Er was al geinvesteerd in nieuwe planvorming, bijvoorbeeld omtrent infectieziekten bestrijding. Dit is uitgebreid beoefend. Net zoals Cyber awareness is gecreëerd in vakbekwaamheidsactiviteiten. In 2022 zal een grootschalige oefening cyber worden georganiseerd net zoals voor de Hollandse Griep in 2019. Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
13
3. De schuimtrainingen in het najaar van 2021 zijn niet doorgegaan. Deze schuiven door naar het eerste halfjaar 2022. 4. Bij het doorontwikkelen van onze logistieke procesketen maken we aan de organisatorische kant stappen. Het efficiënter inrichten van de werkplaatsen op basis van de implementatie van de aanbevelingen vanuit het onderzoek naar het functioneren en het optimaliseren van de eigen werkplaatsen is een meerjarig traject en loopt door naar 2022. 6. Wij volgen de landelijke ontwikkelingen op het gebied van (operationele) informatievoorziening op de voet. Zo voeren de noordelijke veiligheidsregio’s een pilot uit op het gebied van het gebruik van kunstmatige intelligentie, en loopt het project Knooppunt Coördinatie Rijk-Regio’s (KCR2) om te komen tot een landelijk informatie en coördinatieknooppunt tussen Rijk en regio’s. Daarnaast zijn we druk bezig met de ontwikkelingen rond het Multi Intelligence Center (MIC), onder andere in het uitwerken van een businesscase waarin we de meerwaarde en de structurele kosten uitwerken. Structurele middelen zijn nodig om dit speerpunt te kunnen realiseren ook voor wat betreft de uitwerking naar de komende jaren. 7. In Q3 is de GHOR in ROAZ ZWN verband (Regionaal Overleg Acute Zorgketen Zuidwest-Nederland) begonnen met de voorbereiding op een grootschalige bovenregionale ketenoefening in de zorg in 2022.
Deze is gericht op digitale verstoring. Hiernaast wordt de inzet ten tijde van Covid-19 geëvalueerd en meegenomen in de doorontwikkeling van onder andere de GHOR. De intensieve samenwerking met partners binnen de gehele zorgketen wordt naar de toekomst toe bestendigd en de samenwerking met de GGD wordt geëvalueerd en verder verstevigd. Hierin wordt ook in de koude fase nauw contact onderhouden. De doorontwikkeling van het netcentrisch werken in de zorg wordt door de GHOR in ROAZ ZWN verband en vanuit de huidige intensieve samenwerking in de zorgketen opnieuw opgepakt. Dit proces is eerder in 2020 stil komen te liggen vanwege de Covid-19 crisis. De ervaringen van de huidige crisis worden daarin meegenomen, waarbij aansluiting wordt gezocht op het in ontwikkeling zijnde MIC en bij de landelijke ontwikkeling. Aangezien de inzet van de GGD/GHOR crisisorganisatie nog doorloopt wordt dit voortgezet in 2022. De GHOR heeft in september 2021 positief de HKZ-hertificering (Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector) doorlopen. Binnen Bevolkingszorg zijn alle werkzaamheden weer gestart in samenwerking met de gemeenten en overige crisispartners. Vakbekwaamheid, beleid en evalueren zijn van start gegaan.
Bijzondere aandacht is besteed aan het op orde krijgen van de basis (bemensen en faciliteren van de regionale crisisorganisatie) en aan de regionale taakverdeling tussen VRZHZ en de gemeenten op het gebied van Bevolkingszorg. Er is sprake van een toename in de werkdruk van de adviseurs risicobeheersing- en bevolkingszorg (ARB’ers). Dit is een gevolg van het feit dat de Coronagerelateerde Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
14
werkzaamheden bij de gemeenten zijn belegd zoals is vastgelegd in de TWM (Tijdelijke wet maatregelen). Verder is er ook binnen de gemeenten sprake van achterstallige werkzaamheden. Bovendien zijn de reguliere werkzaamheden (zowel lokaal als regionaal) weer opgestart. Voorgaande heeft - in combinatie met beperkte capaciteit en de komst van een aantal nieuwe medewerkers - ertoe geleid dat niet alle regionale werkzaamheden in 2021 zijn gestart. Begin 2022 wordt op basis van prioriteiten uit het jaarplan Bevolkingszorg 2022 invulling gegegeven aan de meest primaire taken.
Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
15
4.3
Doelstelling 3: Samen verder komen – samenwerking
3.
Wat wilden we in 2021 bereiken? Vanuit de retraite in 2019 is een kader uitgetekend om een veiligheidsregio te vormen die compact en slagvaardig is en in de nabijheid van haar opdrachtgevers en partners opereert. Dat kunnen wij op onderdelen alleen maar realiseren door een goede afstemming met die opdrachtgevers en partners, door een versterking van de samenwerking met de andere regionale uitvoeringsdiensten en door een goede borging van de aansluiting met onze ketenpartners binnen de monodisciplinaire kolommen. Samenwerking vindt dan ook plaats binnen onze organisatie, binnen onze regio met gemeenten, met andere gemeenschappelijke regelingen, andere overheden en private ondernemingen, maar ook buiten onze regio. In 2021 zorgen we, door actief samen te werken, voor aansluiting van de organisatie op de actuele ontwikkelingen, versterking van partnerschappen en waar mogelijk beïnvloeding van relevante ontwikkelingen op zowel landelijk als lokaal niveau, onder meer door stevige participatie in diverse netwerken. Wat hebben we daarvoor gedaan in 2021? Speerpunt
Realisatie
1. Vormgeven en inbedden van het accountmanagement. Er wordt hierbij vooral ingezet op het van accountmanagement bij onze risicobeheersingsactiviteiten. 2. Wij versterken partnerschappen met relevante (crisis)partners, verbeteren de aansluiting met ketenpartners binnen de monodisciplinaire kolommen en vormen tijdens crises vanuit Crisisbeheering, Bevolkingszorg en de GHOR een verbindende schakel tussen partners. 3. Vormgeven van de integrale advisering samen met de andere regionale uitvoeringsdiensten Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ) en Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid (DG&JZHZ). 4. In 2020 is de Wet veiligheidsregio’s geëvalueerd. Waar mogelijk aansluiten bij de daaruit volgende ontwikkelingsrichtingen. 5. Uitwerken van en opvolging geven aan de verkenning van de mogelijke intensivering van de samenwerking met partners op het rangeerterrein Kijfhoek. 6. Op andere landelijke en internationale dossiers intensief optrekken met de verschillende partners. Zo gebeurt dat op landelijk niveau onder meer bij de ‘grootschalige infrastructurele onderhoudsopgave’ en de komst van de Wet normalisering rechtsposities ambtenaren (Wnra). Internationale samenwerking vindt veelal plaats op het gebied van onderzoek, kennisvergaring en kennisuitwisseling. De focus ligt hierbij op het toepasbaar maken van aanwezige regionale en internationale kennis op vlak van de
Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
16
in ons Regionaal Risicoprofiel (RRP) genoemde prioritaire risico’s, zoals hoog water en klimaatverandering. Toelichting
1. Vanwege de capaciteit die de bestrijding van Covid-19 vraagt staat het onderwerp accountmanagement nog steeds on hold. Voor bevolkingszorg is accountmanagement al wel opgestart. Accountmanagement beoogt het verder optimaliseren van de verbinding tussen de gemeenten en VRZHZ. Verschuiven naar 2022 zorgt dat we gericht aandacht kunnen geven aan dit onderwerp wat een succesvolle implementatie ten goede komt. Het leidt niet tot specifieke risico’s omdat de afstemming tussen gemeenten en VRZHZ er wel is. Er is een eerste netwerkanalyse gemaakt welke wordt doorvertaald naar een betere opzet van ons accountmanagement. 2. Vanuit de GHOR worden nieuwe samenwerkingsverbanden vanuit de Covid-19 crisis verankerd en worden nieuwe partnerschappen in en gerelateerd aan de zorg verkend. De integrale advisering in samenwerking met DG&J wordt doorontwikkeld. De GHOR ZHZ speelt verder een prominente rol in meerdere relevante landelijke GHOR stuurgroepen, waaronder gericht op de thema’s: strategische doorontwikkeling mede tegen het licht van de wetsevaluatie, omgevingswet, evenementen advisering, zorgcontinuïteit en opleiding crisisfunctionarissen. In de multidisciplinaire crisisbeheersing hebben we goed contact met onze partners. Zo waren we er op tijd bij toen de problematiek leek te ontstaan bij de Lekdijk.
Toch zal er ook gekeken gaan worden naar een bredere verdeling van de accounts onder de leden van crisisbeheersing om zo een stabielere fundering te leggen onder het accounthoudersschap. Zoals vermeld zijn in 2021 niet alle reguliere werkzaamheden binnen Bevolkingszorg gestart. Een van deze werkzaamheden is het accountmanagement gericht op het netwerk rondom Bevolkingszorg. Verwachting is dat deze werkzaamheden gedurende 2022 weer worden uitgevoerd. 3. In het kader van samenwerking met andere partners werkt VRZHZ nauw samen met de GGD en Omgevingsdienst aan een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving. Deze samenwerking is geconcretiseerd in een regiobreed project met als doel elkaar te versterken en elkaar te helpen, waarbij elkaars belangen en positie worden gerespecteerd. Hierbij wordt veel geïnvesteerd in de onderlinge relatie en samenwerking. Hieruit zijn diverse gezamenlijke producten voortgevloeid, zoals omgevingsscans. Momenteel wordt de samenwerking meer geconcretiseerd door een gemeenschappelijke communicatiestrategie en nadere samenwerkingsafspraken tussen de drie diensten. 5. Samen met Prorail werken we aan de aanschaf van schuimblusvoertuigen voor Kijfhoek en de spoorzone. De aanbesteding krijgt vorm in 2021 en zal in 2022 tot een keuze leiden.
Ook wordt de haalbaarheid verkend van het verzoek van ProRail om de bedrijfsbrandweer te huisvesten in de brandweerkazerne van Zwijndrecht. Er moet nog vorm worden gegeven aan het gezamenlijk oefenen.
Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
17
4.4
Doelstelling 4: Investeren in bedrijfsvoeringprofessionaliteit
4.
Wat wilden we in 2021 bereiken? Speerpunten in 2021 liggen op het gebied van informatiemanagement, HRM en huisvesting. Daarbij zet VRZHZ in op de deskundigheid van haar medewerkers en kwaliteit van haar bedrijfsvoering via een continu proces van leren en verbeteren. Als lerende organisatie heeft zij de kwaliteit van haar diensten hoog in het vaandel staan. Een kwalitatief hoogwaardige bedrijfsvoering is een essentiële speler die hierin faciliteert en dit mogelijk maakt. Wat hebben we daarvoor gedaan in 2021? Speerpunt
Realisatie
1. Het proces-/zaak-gericht werken wordt, waar dat toegevoegde waarde heeft, verder uitgerold. 2. De transitie naar een Informatie gestuurde organisatie verder vormgeven door het inzichtelijk en meetbaar maken van informatie, en deze te gebruiken om de doelmatigheid en doeltreffendheid van onze organisatie te verhogen. Ook de veiligheid van informatie wordt steeds belangrijker in de samenleving en heeft daarom onverminderd de aandacht. 3. Toekomstbestendig personeelsbeleid, waaronder het invulling geven aan het tweede loopbaanbeleid en de eigentijdse zorg en borging van de gevolgen van de Wnra en de aantrekkelijkheid van vrijwilligheid. Hierbij zal er grote focus liggen op de uitwerking van de gekozen richting hoe de veiligheidsregio(’s) omgaat/omgaan met de deeltijdrichtlijn en de wens voor instandhouding van het stelsel van vrijwilligheid. 4. Op het gebied van huisvesting continueren we het onderhoud en beheer van onze gebouwen, zetten we ons in als adviseur bij (nieuw)bouw van (brandweer)huisvesting en scherpen wij de visie over huisvesting van VRZHZ verder aan en voeren deze uit. Toelichting 1. Er zijn een projectgroep professionalisering DIV en projectgroep projectmatig creëren
opgericht om het proces-/zaak-gericht werken in 2021 en 2022 grotendeels te realiseren. 2. De transitie naar een informatie gestuurde organisatie krijgt nog dit jaar een doorstart, zodat we in 2022 flinke stappen op dit onderwerp kunnen maken. 3. Beleid en acties voor de in- en doorstroom van vrijwilligers zijn ontwikkeld. De deeltijdrichtlijn wordt gevolgd en zal waar nodig vertaald worden. Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
18
Bij toekomstbestendig personeelsbeleid hoort ook een toekomstbestendige organisatie. De afdeling bedrijfsvoering is en wordt verder versterkt door een verschuiving van ingehuurde capaciteit naar vaste capaciteit. Dit is onderdeel van een doorgaande professionaliseringsslag die in 2022 vervolgd zal worden. 4. Het jaar 2021 heeft een forse inzet op het onderwerp huisvesting gekend. Gekozen is voor een concept van flexwerken, waardoor efficiënter gebruik gemaakt wordt van onze huisvesting en minder werkplekken nodig zijn. Dit concept heeft impact op de organisatie, zowel voor het personeel (flexibel en meer thuiswerken) als met betrekking tot faciliteiten zoals de huisvesting van de crisisruimten. De daadwerkelijke invoering per 27 september 2021 betekent echter niet dat we al klaar zijn. Per die datum is het pas begonnen: we leren door te doen en waar nodig aan te passen. Dat betekent dat we volop aan de huisvestingsvisie zullen blijven sleutelen.
Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
19
5
COVID-19
5.1
Corona impact-analyse
Burap-II bevatte een Corona impact-analyse. Deze analyse is niet gewijzigd bij de jaarrekening 2021. Hieronder een korte weergave van de effecten die we de komende periode nog zien. We maken hierin geen onderscheid meer in korte of lange termijn, omdat waar het gaat om achterstanden of aandachtspunten deze in 2022 zijn opgelost. En waar het gaat om zaken die continu blijven, zoals het flex- en thuiswerken, deze ingeregeld zijn in de reguliere bedrijfsvoering. Voordelig of geen nadelig effect Licht nadelig effect, beheersbaar Groot nadelig effect, niet beheersbaar Achterstand risicocommunicatie Achterstand vakbekwaamheid mono/multi Beschikbaarheid vrijwiligers Mentale gezondheid medewerkers, in bijzonder bij de crisisorganisatie Invoering flexwerken en thuiswerken Kosten van thuiswerken (middelen voor thuiswerkplek)
5.2
Monitor Corona-kosten
VRZHZ monitort de extra kosten die zij als gevolg van de Corona-crisis kent. Conform de afspraken met de Rijksoverheid en in het Veiligheidsberaad worden deze meerkosten per veiligheidsregio gemonitord en bij het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport gedeclareerd volgens de vooraf afgesproken uitgangspunten. Hiermee zal VRZHZ in 2021 geen direct exploitatieverlies lijden op de meerkosten die de Corona-crisis met zich meebrengt. De monitor Corona-kosten is de gerealiseerde stand t/m eind december 2021. Hierin zijn de minderkosten en minderinkomsten verrekend. VRZHZ haalt voordeel noch nadeel uit deze declaratie. De verrekening van minderkosten van €0,3 mln. is fors minder dan verwerkt in het overzicht bij Burap-II, waar is uitgegaan van een prognose van minderkosten van €0,9 mln. We zien hierin dat eind 2021 meer mogelijk was in het oefenen en opleiden dan dat we ten tijde van de BURAP hadden gecalculeerd.
Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
20
Kostensoort 2021 Coronahotels/centra Inkoop en distributie PBM €0 Overige specifieke meerkosten €0 Overige Meerkosten Brandweerzorg repressie/incidentbestrijding Meldkamer ROC (opleidingen) GHOR Preventie Crisisbeheersing & rampenbestrijding 1.031.466 Risicobeheersing Bevolkingszorg Bedrijfsvoering 234.484 Overige taken/activiteiten Subtotaal € 1.265.950 Minder inkomsten (verrekend met minder uitgaven) Brandweerzorg repressie/incidentbestrijding -362.739 Meldkamer ROC (opleidingen) GHOR Preventie Crisisbeheersing & rampenbestrijding Risicobeheersing Bevolkingszorg Bedrijfsvoering Overige taken/activiteiten 54.128 Subtotaal -€ 308.611 Totale voorlopige uitgaven 2021 € 957.339
Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
21
6
Paragrafen
Conform het besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (hierna: BBV) zijn in de jaarstukken de volgende paragrafen van toepassing. 1. weerstandsvermogen en risicobeheersing; 2. onderhoud kapitaalgoederen; 3. financiering; 4. bedrijfsvoering; 5. verbonden partijen.
6.1
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in de financiële positie in relatie tot het weerstandsvermogen en de risico’s. Onder weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt in algemene zin verstaan de mogelijkheid om potentiële tegenvallers op te vangen. Conform besluit 2018 664A houdt VRZHZ een eenvoudige, bescheiden buffer aan van 1% van het totaal van de lasten van het volgende begrotingsjaar met een minimum van €500.000.
6.1.1
Weerstandscapaciteit
Of VRZHZ in staat is de gevolgen van de risico’s op te vangen zonder dat het beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt, wordt weergegeven door de 'weerstandscapaciteit'. Onder weerstandscapaciteit verstaan we de middelen en mogelijkheden die de gemeente heeft om onverwachte, niet-begrote kosten te kunnen dekken. Het geld en de mogelijkheden bestaan onder andere uit het vrij aanwendbare gedeelte van de algemene reserve en de post onvoorzien die in de begroting is opgenomen. De benodigde weerstandscapaciteit is afhankelijk van de aard en de omvang van de risico’s waar de gemeente mee wordt geconfronteerd (risicoprofiel), bijvoorbeeld financiële risico’s binnen projecten. Voor deze risico’s kunnen geen verzekeringen worden afgesloten of voorzieningen worden gevormd omdat de risico’s zich niet regelmatig voordoen en niet goed meetbaar zijn. De weerstandscapaciteit betreft de middelen en de mogelijkheden waarover VRZHZ beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken. De weerstandscapaciteit van VRZHZ bedraagt €500.000 en is in de onderstaande tabel nader toegelicht. Beschikbare weerstandscapaciteit (in €) Algemene reserve per 31 december Onvoorzien Totale weerstandscapaciteit
ultimo 2021 500.000 10.000 510.000
ultimo 2020 500.000 10.000 510.000
Ten opzichte van de jaarstukken 2020 is de weerstandscapaciteit ongewijzigd.
6.1.2
Risico’s
Een risico is een kans op het optreden van een positieve dan wel negatieve gebeurtenis van materieel belang die niet is voorzien in de begroting. In de onderstaande tabel wordt een geactualiseerd overzicht van de huidige risico’s gepresenteerd. Indien risico’s zijn afgedekt middels maatregelen zoals het afsluiten van verzekeringen, het vormen van Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
22
voorzieningen, het creëren van (bestemming)reserves en het inrichten van de administratieve organisatie en interne controle, zijn ze niet opgenomen in deze paragraaf. Voor de volledige beschrijving van de risico’s wordt verwezen naar bijlage “Risico’s”.
* Bij een structureel risico gaan wij conform ons beleid uit van 4 jaar.
6.1.3
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Ambities kunnen niet gerealiseerd worden zonder risico’s te nemen. Risico’s horen bij het proces van verandering. Tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen, maar die wel van betekenis kunnen zijn voor de financiële positie, bestaat een relatie. Deze relatie wordt het weerstandsvermogen genoemd. Dit is de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de (niet afgedekte) risico’s die zich kunnen manifesteren. Deze is als volgt berekend:
Aan deze ratio is de volgende waardering toegekend: Waardering A B C D E F
Ratio > 2,0 1,4 – 2,0 1,0 – 1,4 0,8 – 1,0 0,6 - 0,8 < 0,6
Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
VRZHZ streeft naar een voldoende waardering. Hiervan is sprake bij een waardering van 1,0 of hoger. De negatieve financiële uitkomsten van deze jaarrekening, die ook structureel van aard zijn, geven een beeld dat de beschikbare weerstandscapaciteit ontoereikend is om risico’s zoals in de tabel genoemd op te kunnen vangen. Dit is een zorgelijke situatie voor enerzijds de GR VRZHZ maar anderzijds ook voor de deelnemende gemeenten vanuit een oogpunt van verlengd openbaar bestuur.
Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
23
6.1.4
Financiële kengetallen
In de volgende tabel is een aantal kengetallen opgenomen die inzichtelijk maken over hoeveel (financiële) ruimte VRZHZ beschikt om structurele en incidentele lasten op te kunnen vangen. Kengetallen:
Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte
Verloop van de kengetallen Realisatie Begroting Realisatie 2020 2021 2021 112,2% 157,0% 155,3% 111,0% 156,0% 154,2% 10,4% 5,0% 4,2% -1,8% -1,0% -6,4%
Onderstaande signaleringswaarden zijn afgesproken: kengetal gezond netto schuldquote <90% netto schuldquote gecorrigeerd <90% solvabiliteitsratio >50% structurele exploitatieruimte >0%
neutraal 90-130% 90-130% 20-50% 0%
risicovol >130% >130% <20% <0%
Netto schuldquote Dit cijfer geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft dus een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de afschrijvingen op de exploitatie drukken. Een laag percentage is gunstig. De Provincie adviseert om 130% als maximum norm te hanteren. De toename van de schuldquote wordt veroorzaakt doordat VRZHZ brandweerkazernes in eigendom heeft of overneemt van de gemeenten (overeenkomstig afspraken uit het verleden), en dit moet financieren met langlopende geldleningen. Op zich hoeft dit geen probleem te zijn mits de jaarlijkse kapitaallasten van deze investeringen worden gedekt binnen de reguliere exploitatiebegroting. Netto schuldquote gecorrigeerd Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt dit kengetal zowel berekend inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Hoe lager deze percentages, hoe beter. Als gevolg van investeringen is de financieringsbehoefte in 2021 toegenomen. Hiervoor zijn langlopende geldleningen afgesloten. Om die reden is de netto schuldquote gestegen. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin VRZHZ in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen.
Hoe hoger dit percentage, hoe groter de weerbaarheid. Zowel de solvabiliteit als de verhouding tussen het eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen is met 6,2% verslechterd ten opzichte van vorig jaar. Dit komt door de afname van het eigen vermogen (reserves) en de toename van het vreemd vermogen (geldleningen). De langlopende geldleningen bestaan uit aangetrokken leningen met een Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
24
termijn van 30 jaar voor de financiering van de aanschaf van de kazernes. De hiermee gemoeide kapitaallasten worden volledig gedekt binnen de exploitatie. Structurele exploitatieruimte Dit cijfer helpt mee om te beoordelen hoe groot de structurele exploitatieruimte is om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Wanneer dit cijfer negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. Een positief cijfer betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente van de langlopende leningen) te dekken. De structurele exploitatieruimte is ten opzichte van 2020 gedaald met 4,7%. De daling wordt veroorzaakt door de minimale structurele ruimte binnen de begroting.
6.2
Onderhoud kapitaalgoederen
6.2.1
Vastgoedbeheer
Het beheer en onderhoud zijn planmatig georganiseerd en gericht op het behoud van het gewenste kwaliteitsniveau waarin de beoogde functie van gebruik ongestoord mogelijk wordt gemaakt. Het onderhoud is uitgewerkt in een 3-jaarlijks te actualiseren Meerjaren Onderhoudsplan (MJOP). Sinds 1 januari 2016 heeft VRZHZ panden in eigendom, voor het onderhoud van deze panden is een voorziening ingesteld. In deze voorziening wordt jaarlijks een bedrag gestort. Gedurende het jaar worden de uitgaven gemonitord en gevolgd. Eventuele aanpassingen worden gerapporteerd in de financiële en bestuurlijke planning & control cyclus. De hoogte van de actuele voorzieningen waaronder MJOP’s liggen zijn gepresenteerd in tabel 8.2.3
6.2.2
Voertuigen, persoonlijke bescherming en uitrusting
Onderhoud en reparatie aan voertuigen, persoonlijke bescherming en uitrusting voert bureau Materieel & Logistiek van VRZHZ zelfstandig, dan wel onder regie extern uit. Hiervoor heeft zij, centraal voor vaar- en voertuigen en decentraal voor ademlucht, een aantal werkplaatsen ingericht. Onderhoud is uitgevoerd conform de bestaande beleid- en beheernotitie.
6.3
Financiering
6.3.1
Renteontwikkeling en -resultaat
De rentevergoeding op de rekening-courant met de schatkist is gelijk aan de daggeldrente. In 2021 was dit 0%. Ultimo boekjaar is het rentepercentage -/- 0.570 1. De gerealiseerde rentebaten met betrekking tot het schatkistbankieren zijn in 2021 nihil. Het renteresultaat 2021 is €225.000. De totale rentelasten op langlopende leningen bedraagt €1.049.455. De rentebaten bestaan uit de toegekende rente aan de kapitaallasten en reserves en de rentevergoeding over de uitstaande geldleningen.
1
https://www.euribor-rates.eu/nl/actuele-euribor-tarieven/2/euribor-rente-3-maanden/
Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
25
6.3.2
Kasgeldlimiet
Onder kasgeldlimiet wordt verstaan: “een bedrag ter grootte van een percentage van het totaal van de jaarbegroting bij aanvang van het jaar”. Op grond van artikel 2, lid 1 van de uitvoeringsregeling financiering decentrale overheden is de kasgeldlimiet voor de gemeenschappelijke regelingen vastgesteld op 8,2% 2. De kasgeldlimiet is een instrument om het renterisico op de netto vlottende schuld te beperken. Hiermee wordt voorkomen dat fluctuaties in de korte rente (maximaal 1 jaar) een relatief grote impact op de rentelasten hebben. De kasgeldlimiet is bepaald op een bij ministeriële regeling vastgesteld percentage van de jaarbegroting, zoals deze bij aanvang van het jaar is vastgesteld, met een ministeriële regeling vastgesteld minimumbedrag. Saldo ultimo mnd 1 Vlottende korte schuld
2 Vlottende middelen
Netto vlottende schuld (+) danwel netto 3 vlottende middelen (-)
mnd
x €1.000
mnd
x €1.000 mnd x €1.000 mnd x €1.000
1
8.000
4
12.000
7
0
10
2.931
2
6.000
5
17.000
8
0
11
0
3
12.000
6
17.000
9
0
12
0
1
5.308
4
10.202
7
9.825
10
16.178
2
3.656
5
6.131
8
5.459
11
6.702
3
4.159
6
3.979
9
2.289
12
943
1
2.692
4
1.798
7
-9.825
10
-13.247
2
2.344
5
10.869
8
-5.459
11
-6.702
3
7.841
6
13.021
9
-2.289
12
-943
Gemiddelde netto vlottende schuld (+) danwel 4 gemiddelde overschot vlottende middelen (-)
4.292
8.563
-5.858
-6.964
5 Kasgeldlimiet
3.689
3.689
3.689
3.689
6a Ruimte onder kasgeldlimiet (5-4) 6b Overschrijding van de kasgeldlimiet (4-5) 7 Begrotingstotaal
0
0
9.547
10.653
-603
-4.873
0
0 44.992
44.992
44.992
44.992
8 Percentage regeling
8,2%
8,2%
8,2%
8,2%
9 Kasgeldlimiet
3.689
3.689
3.689
3.689
Toelichting Post 1: het gezamenlijke bedrag van: 1. opgenomen gelden met een oorspronkelijke rente typische looptijd van korter dan 1 jaar, 2. de schuld in rekening-courant, 3. de voor een termijn van korter dan 1 jaar ter bewaring in de kas gestorte gelden van derden, 4. overige geldleningen die geen onderdeel uitmaken van de vaste schuld. Post 2: het gezamenlijke bedrag van: 1. de contante gelden in kas, 2. de tegoeden in rekening-courant, 3. de overige uitstaande gelden met een rente typische looptijd van korter dan 1 jaar. Post 7: Begrotingstotaal: De stand van de begroting per 1 januari van het desbetreffende jaar. 2
Bron: Overheid.nl 21-12-2015
Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
26
6.3.3
Renterisiconorm
Onder renterisiconorm wordt verstaan: “een bedrag ter grootte van een percentage van het totaal van de vaste schuld bij aanvang van het jaar”. Op grond van artikel 2, lid 2 van de uitvoeringsregeling financiering decentrale overheden (Wet Fido) is de renterisiconorm voor de gemeenschappelijke regelingen vastgesteld op 20% met een minimum van €2,5 miljoen 3. Dit houdt in dat in een jaar niet meer dan 20% van het begrotingstotaal aan herfinanciering of renteherziening toegestaan is. Het Rijk heeft het maximumpercentage ingesteld om ervoor te zorgen dat de rentelast over de jaren min of meer stabiel blijft. De renterisiconorm is in 2021 niet overschreden zoals blijkt uit onderstaande tabel. Bedragen x € 1.000 1) Renteherzieningen 2) Aflossingen 3) Renterisico (1+2)
Begroting Realisatie 2.492 2.684 2.492 2.684
4) Renterisiconorm komend jaar
8.998
9.430
5a) Ruimte onder renterisiconorm (= 5b) Overschrijding renterisiconorm (=
6.506 -
6.746 -
44.992 20,00% 8.998
47.150 20,00% 9.430
Berekening renterisiconorm Begrotingstotaal komend jaar Percentage Regeling (4)
6.3.4
EMU saldo
Het EMU-saldo geldt binnen de Europese Unie als een indicator om de gezondheid van de overheidsfinanciën te kunnen bepalen. Dit cijfer geeft aan of een overheid een overschot of een tekort heeft. Dit cijfer moet opgenomen worden omdat het Rijk een verplichting heeft naar Europa. EMU-SALDO
2019 2020 2021 -1.767 -3.828 -17.127
Financiële vaste activa Kapitaalverstrekkingen en leningen Uitzettingen Mutaties Activa Vlottende activa Uitzettingen (1 januari Liquide middelen tot 31 Overlopende activa december) Vaste schuld Vaste Passiva Passiva Vlottende passiva Vlottende schuld Overlopende passiva
-229 21 654 0 -1.900 -2.366 1.616 1.063
6.3.5
-250 0 -1.769 6 842 -528 5.577 -2.392
-141 0 790 -1 198 23.532 -6.317 758
Schatkistbankieren
Het schatkistbankieren is in de loop van 2013 geïntroduceerd. Alle decentrale overheden dienen het overgrote deel van hun overtollige middelen aan te houden in de schatkist. Dit gebeurt op een rekening-courant bij het Agentschap van het Ministerie van Financiën. Met overtollige middelen worden de liquide middelen bedoeld die (nog) niet nodig zijn voor het uitvoeren van de publieke taak. 3
Bron: Overheid.nl 21-12-2015
Jaarstukken 2021 – Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
27
Om het dagelijkse kasbeheer te vereenvoudigen is er een drempelbedrag, afhankelijk van het begrotingstotaal, dat buiten de schatkist mag worden gehouden. Het drempelbedrag tot 1 juli 2021 is gelijk aan 0,75% van het begrotingstotaal indien het begrotingstotaal lager is dan €500 miljoen. Indien het begrotingstotaal hoger is dan €500 miljoen is de drempel gelijk aan €3,75 miljoen plus 0,2% van het begrotingstotaal dat de €500 miljoen te boven gaat. De drempel is nooit lager dan €250.000. Met ingang van 1 juli 2021 is het drempelbedrag aangepast: • een verhoging van de ondergrens van € 250.000 naar € 1 miljoen euro; • een verhoging van het percentage begrotingstotaal t/m € 500 miljoen euro van 0,75% naar 2%. De benutting van het drempelbedrag wordt berekend als gemiddelde over alle dagen in het kwartaal. Gemiddeld mag een decentrale overheid dan ook maximaal het drempelbedrag buiten de schatkist hebben gehouden. Het drempelbedrag van de VRZHZ bedraagt tot 30-06-2021 €337.000 (=0.75% x €44.992.000) en per 01-07-2021 €900.000 (=2% x €44.992.000). Kwartaal 1 x