Voorstel Uitvoeringsprogramma en Begroting 2026 Smart Delta Drechtsteden.pdf

Gemeenteraad GHG Raadsvoorstel Zaaknummer: 2026-0001504 Vergadering van 29 januari 2026 Gemeente Hardinxveld-Giessendam - Hardinxveld-Giessendam Auteur: Gerard de Jong Portefeuillehouder: Jan Nederveen

Uitvoeringsprogramma en Begroting 2026 Smart Delta Drechtsteden Voorgesteld besluit 1. Het "Uitvoeringsprogramma en begroting 2026 Smart Delta Drechtsteden" vast te stellen. 2. Kennis te nemen van het voorstel "Samenwerking regio Smart Delta Drechtsteden – gemeente Gorinchem 2026". 3. Kennis te nemen van het "De Witt Toekomstpact".

Inhoud Inleiding Gemeenten staan voor grote opgaven. Hoe zorgen we dat mensen een plek hebben om te wonen? Op welke manier geven we invulling aan de transitie naar duurzame energie? Hoe zorgen we voor toekomstbestendig onderwijs en werk? Wat hebben we te doen om onze regio bereikbaar te houden? En hoe zorgen we voor een gebied dat groen is en gezonde keuzes stimuleert? Deze vragen zijn voorbeelden van uitdagingen waar gemeenten voor staan. En deze vragen zijn allemaal voorbeelden van uitdagingen die niet door een gemeente individueel kunnen worden opgepakt. Deze opgaven overstijgen de grenzen van gemeenten en vragen om een gezamenlijke, regionale aanpak. Ook samenwerking met de provincie, Rijksoverheid en Europa loopt tegenwoordig vrijwel alleen nog via regio’s. Als we iets voor elkaar willen krijgen bij andere overheden, vraagt dit dus om regionale samenwerking met andere gemeenten. Om onze uitdagingen aan te pakken, trekken we dan ook samen op. In onze regio doen we dat al lange tijd met andere Drechtsteden-gemeenten. Die samenwerking heeft ons veel gebracht. Onder de vlag van Smart Delta Drechtsteden hebben we de afgelopen jaren invulling gegeven aan een nieuwe vorm van samenwerking. Deze ontwikkeling zetten we verder voort. De inhoudelijke opgaven waar onze regio voor staat zijn stevig en vragen om forse inzet en ambitie.

Tegelijkertijd staat de financiële situatie van gemeenten onder druk en moeten keuzes gemaakt worden, ook in regionale samenwerking. Met deze uitdaging is de begroting van Smart Delta Drechtsteden voor 2026 opgesteld. In september 2025 is de gemeenteraad geïnformeerd over het Uitvoeringsprogramma 2025. We gaven daarbij aan dat verder is en wordt gewerkt aan de doorontwikkeling van de samenwerking in Smart Delta Drechtsteden en de financiële vertaling daarvan. In de afgelopen periode zijn de adviezen die het bureau Common Eye heeft opgesteld verder opgevolgd en uitgewerkt. Er zijn stappen gezet richting een nieuwe governance en een nieuwe financiële structuur. Tijdens de raadsoploop van 25 november 2025 zijn de gemeenteraden hierover bijgepraat. Er is tevens gewerkt aan een nieuwe opbouw van de begroting per thema. Dit heeft geresulteerd in het nu voorliggende Uitvoeringsprogramma en werkbegroting voor 2026.

1/4

Met de begroting 2026 zetten we een stap naar meer transparantie van de kosten en baten van samenwerking in de regio. Daarnaast vormt de begroting een eerste opstap naar een nieuw financieringsmodel voor de samenwerking. In de begroting 2026 wordt de inwonersbijdragen van de gemeenten met 20% gereduceerd. In het komende jaar werken we aan een Regionale Investeringsagenda voor onze regio, die ook moet bijdragen aan een nieuwe inrichting van de begroting. Dit wordt verwerkt in een structurele begroting vanaf 2027, die op een vernieuwde wijze wordt opgebouwd. Deze begroting zal in de zomer van 2026 gereed zijn. Zo zetten we met de nu voorliggende begroting een volgende stap in de doorontwikkeling van onze regionale samenwerking. Samenwerking met Gorinchem en De Witt Toekomstpact Ook in de samenwerking met Gorinchem zijn in de afgelopen periode stappen gezet. U treft daarom tevens een voorstel aan over de samenwerking met Gorinchem voor een periode van één jaar. Daarnaast gebeurt er veel binnen de ontwikkeling van de maritieme sector in onze regio. Het De Witt Toekomstpact is daarbij een belangrijke basis om uitvoering te geven aan opgaven en kansen. Dit pact is daarom ter kennisname toegevoegd. Beoogd effect Het bieden van helderheid over de opgaven en activiteiten die in 2026 worden opgepakt om de opgaven en ambities van Smart Delta Drechtsteden te realiseren.

Argumenten 1.1 Het Uitvoeringsprogramma geeft inzicht in de uit te voeren activiteiten We werken in de regio Drechtsteden meervoudig lokaal samen. Daarover hebben we afspraken gemaakt in de samenwerkingsovereenkomst Ruimtelijk-economisch domein. Eén van de afspraken is dat Smart Delta jaarlijks een uitvoeringsprogramma opstelt en dat de raden dit vaststellen. De coördinatie op het geheel van de opgaven gebeurt binnen het team van Smart Delta Drechtsteden. Dit team is ondergebracht bij de gemeente Dordrecht. Deze inzet ondersteunt de lokale uitvoering bij de gemeenten. Het Uitvoeringsprogramma biedt overzicht van de werkzaamheden en activiteiten binnen de programmalijnen Bouwen en Wonen, Ruimtelijke Ordening, Werken en Economie, Bereikbaarheid en Mobiliteit, Energietransitie en Public Affairs, communicatie en evenementen. De opgaven staan niet los van elkaar en vormen een integrale agenda. In het Uitvoeringsprogramma 2026 zijn ook de beide Regio Deals opgenomen.

1.2 Uitvoering sluit aan bij opgaven Omgevingsvisie De regionale opgaven sluiten aan op de vijf ontwikkelopgaven uit de Omgevingsvisie HardinxveldGiessendam: de inzet op een groene omgeving aan het water en in verbinding met de Alblasserwaard, werken aan goede bereikbaarheid en duurzame mobiliteit, gebiedsontwikkeling langs de Merwede-Lingelijn, het inrichten van decentrale energiesystemen en het faciliteren van een sterke maritieme sector. 1.3 De thema’s groen en blauw en drie taskforces zijn nieuwe onderdelen in het uitvoeringsprogramma De landelijke en regionale ontwikkelingen staan niet stil. Er zijn urgente opgaven die onze uitdrukkelijke aandacht behoeven. Dit heeft ertoe geleid dat er drie taskforces zijn opgenomen in het uitvoeringsprogramma: de Taskforce Bereikbaarheid, de Taskforce Netcongestie en de Taskforce Bouwen. Deze taskforces zijn tijdelijk en bedoeld om kracht en kennis te bundelen en de samenwerking te versterken om concreet tot uitvoering en acties te komen. Hier zijn geen nieuwe vergaderstructuren aan gekoppeld. 1.4 In de begroting is een taakstelling van 20% verwerkt Nagenoeg elke gemeente in Nederland heeft te maken met stevige bezuinigingsopgaven. Dit geldt ook voor de gemeenten die samen werken binnen Smart Delta Drechtsteden.

Dit heeft ertoe geleid dat elke gemeente uit de Drechtsteden een structurele bezuinigingsopgave in de meerjarenbegroting voor 2026 heeft opgenomen op het gehele systeem van de samenwerking in het ruimtelijkeconomisch domein. De omvang van de bezuinigingen verschilt per gemeente. In de voorliggende begroting is een taakstelling van 20% op de regionale inwonersbijdrage verwerkt. Dit komt (deels) tegemoet aan de bezuinigingsopgaven die door de individuele gemeenten zijn benoemd.

2/4

2.1 De verkenning naar deelname van Gorinchem in Smart Delta wordt voortgezet In 2025 is een verkenning naar deelname van de gemeente Gorinchem aan Smart Delta Drechtsteden gestart. De resultaten van het eerste jaar laten zien dat er veel inhoudelijke raakvlakken zijn die vragen om nadere samenwerking. Tegelijkertijd is de verkenning naar de vorm van samenwerking nog niet volledig afgerond. Gorinchem werkt ook samen in andere regio's op een aantal thema's die ook binnen Smart Delta worden opgepakt. Om de vorm van samenwerking verder uit te werken, is een langere verkenningsperiode nodig. Dit wordt met dit voorstel geborgd, waarbij Gorinchem een bijdrage levert voor de begroting 2026. Met de bijdrage van Gorinchem en de deelname van de gemeente Altena rondom maritieme samenwerking wordt de eerder in de begroting opgenomen verdienopgave van € 120.000 gerealiseerd. Kanttekeningen 1.1 Dit programma biedt nog onvoldoende mogelijkheden voor maatwerk Naar aanleiding van de adviezen van Common Eye is en wordt gewerkt aan een nieuwe financieringssystematiek, zoals hierboven omschreven. Het is nog niet gelukt deze stap naar een nieuwe systematiek daadwerkelijk te maken. Daarmee is er nog geen ruimte gekomen om maatwerk per deelnemer toe te passen. Deze stap moet in de meerjarenbegroting 2027 en verder worden gezet en zal in samenspraak met de raad gemaakt worden.

1.2 De lokale inzet en middelen zijn niet opgenomen in het Uitvoeringsprogramma In het programma wordt aangegeven welke activiteiten worden uitgevoerd door het team van Smart Delta Drechtsteden. Ook bij de gemeenten ligt een verantwoordelijkheid voor de uitvoering. Het is van belang dat de gemeenten deze lokale uitvoering op zich nemen en zorgen dat er voldoende capaciteit en middelen daarvoor beschikbaar zijn. De gemeenten zijn daarvoor zelf verantwoordelijk. De lokale inzet in capaciteit en de bijdrage aan lokale projecten is geborgd in onze begroting. 2.1 De samenwerking met de gemeente Gorinchem is verkennend van aard De bijdrage van de gemeente Gorinchem heeft een verkennend karakter. De bijdrage is incidenteel voor het jaar 2026. Gaandeweg het jaar zal duidelijkheid komen of en hoe structureel met de gemeente Gorinchem zal worden samengewerkt. Dan wordt ook duidelijk of en in welke mate deze bijdrage zal worden gecontinueerd. Financiële informatie Ten opzichte van de begroting 2025 heeft een aantal grote wijzigingen plaats gevonden. Dit heeft erin geresulteerd dat: • Alle posten van de begroting ter discussie zijn gesteld. Dit heeft ertoe geleid dat ruim 550.000 ten opzichte van de vorige begroting is komen te vervallen; • De begroting is los gemaakt van de begroting van Dordrecht.

o Hiermee zijn onjuistheden gecorrigeerd, dit leidt tot een toename van de uitgaven met 365.000. o Tevens zijn de geraamde inkomsten gecorrigeerd met ruim 880.000; • Er zijn intensiveringen opgenomen van 160.000 voor de Taskforce Bouwen en van 82.000 voor de Tasforce Bereikbaarheid; • Er een bijdrage van 300.000 van de gemeente Gorinchem (incidenteel, voor het jaar 2026) opgenomen. • De verdienopgave van 119.826 uit de begroting van 2025 tevens is ingevuld. In totaal leidt dit tot een daling van de inwonerbijdrage van de zeven gemeenten van €4.866.674 in 2025 naar €3.892.098 in 2026. Dit levert een besparing op van 20,03%. Voor onze gemeente betekent dit voor het jaar 2026 een bijdrage van €249.268. In 2025 bedroeg onze bijdrage €311.684. Participatie In de uitvoering zijn tal van partijen betrokken: mede-overheden en partners zoals de Economic Development Board, Werkgevers Drechtsteden, de Federatie Ondernemersverenigingen Drechtsteden, SCALE, de Duurzaamheidsfabriek en het Da Vinci college, tal van ondernemers en startups, vertegenwoordigers van andere regionale samenwerkingen, bestuurders en

3/4

vertegenwoordigers van woningbouwcorporaties, de provincie Zuid-Holland, universiteiten en diverse ministeries. Communicatie N.v.t. Vervolg Er wordt uitvoering gegeven aan de inhoudelijke opgaven uit het programma. Parallel daaraan wordt gewerkt aan het opstellen van een Regionale Investeringsagenda (RIA). Deze RIA en de algemene kosten van de samenwerking worden vertaald naar een meerjarenbegroting (2027 en verder). Deze meerjarenbegroting wordt in de loop van 2026 aan de gemeenteraad ter vaststelling aangeboden. Hierdoor wordt de raad tijdig in positie gebracht en kan een goede aansluiting gemaakt worden met de gemeentelijke P&C-cyclus. In de nieuwe raadperiode zal het gesprek met de raad over alle lopende regionale trajecten en de rol van de raad hierin verder opgepakt worden. Dit vanwege de behoefte die uitgesproken is, zowel in lokale raadsvergaderingen als bij de regionale raadsoploop eind 2025. Verbondenheid met de regio, juist ook vanuit de raden, is namelijk essentieel om grote en noodzakelijke opgaven te realiseren. Maar ook om lokale belangen en wensen een goede plek te kunnen geven. De manier waarop dit vorm zal krijgen gebeurt in afstemming met een werkgroep van verschillende griffiers, waaronder de griffier van Hardinxveld-Giessendam. Openbaar Ja

Bijlagen 1. Uitvoeringsprogramma en begroting 2026 Smart Delta Drechtsteden 2. Samenwerking regio Smart Delta Drechtsteden en Gorinchem 2026 3. De Witt Toekomstpact 2025

4/4