Voorstel Nota Reserves en Voorzieningen 2026

1/4 Gemeenteraad GHG Raadsvoorstel Zaaknummer: 2026-0071893 Vergadering van 16 juli 2026 Gemeente Hardinxveld-Giessendam - Hardinxveld-Giessendam Auteur: Yvonne Zwang Portefeuillehouder: Arjan Meerkerk Nota Reserves en Voorzieningen 2026 Voorgesteld besluit 1. De “Nota Reserves en Voorzieningen 2026” vast te stellen. 2. De financiële effecten die voortvloeien uit de Nota Reserves en Voorzieningen door middel van een begrotingswijziging te verwerken in de Begroting 2026. 3. De financiële effecten die voortvloeien uit de Nota Reserves en Voorzieningen te verwerken in de jaarrekening 2026 4. De volgende bestemmingsreserves op te heffen en het saldo per 1-1-2026 hiervan toevoegen aan de algemene reserve: •Bestemmingsreserve eigen risico sociale verzekeringswetten •Bestemmingsreserve compensatie rente wegen •Bestemmingsreserve individuele trajecten •Bestemmingsreserve sociale woningbouw •Bestemmingsreserve kazerne Rijnstraat 1c 5. De volgende bestemmingsreserves op te heffen en het saldo per 1-1-2026 hiervan toe te voegen aan de bestemmingsreserve wegen respectievelijk bestemmingsreserve scholenbouw: •Bestemmingsreserve verkeersveiligheid •Bestemmingsreserve voorzieningenniveau Boven-Hardinxveld 6.

De volgende bestemmingsreserves in te stellen: •Bestemmingsreserve toekomstige investeringen •Bestemmingsreserve onderzoek gezamenlijk zwembad •Bestemmingsreserve uitvoering bomenbeleidsplan •Bestemmingsreserve duurzaamheid sporthal de Wielewaal 7. De volgende bestemmingsreserves in de begroting en jaarrekening te presenteren als 1 verzamel- bestemmingsreserve “ter dekking van afschrijvingslasten bestaande investeringen”: •Bestemmingsreserve openbare verlichting •Bestemmingsreserve wegen •Bestemmingsreserve scholenbouw •Bestemmingsreserve aanpak wateroverlast •Bestemmingsreserve begraafplaatsen •Bestemmingsreserve werkplaats •Bestemmingsreserve speelplaatsen •Bestemmingsreserve duurzaamheid vastgoed •Bestemmingsreserve ruimtelijke ontwikkelingen •Bestemmingsreserve sportvelden •Bestemmingsreserve duurzaamheid Huis van de gemeente •Bestemmingsreserve onderzoek gezamenlijk zwembad •Bestemmingsreserve uitvoering bomenbeleidsplan •Bestemmingsreserve duurzaamheid sporthal de Wielewaal 2/4 Inhoud Inleiding In artikel 16 lid 2 van de financiële verordening van Gemeente Hardinxveld-Giessendam staat dat het college van burgemeester en wethouders eens per 4 jaar een Nota reserves en voorzieningen (hierna: nota) ter vaststelling aanbiedt aan de gemeenteraad. De huidige nota dateert van eind 2021 en is daarom aan actualisatie toe.

Dit is ook in lijn met de wens vanuit de gemeenteraad om een duidelijk beeld te krijgen van de reserve- en voorzieningenpositie. Beoogd effect Het actualiseren van de reserve- en voorzieningenpositie van de gemeente zorgt voor beter inzicht in algehele financiële positie. Daarmee biedt het een handelingskader voor een meer strategische inzet van reserves. Argumenten 1.1 Beleidsuitgangspunten bieden duidelijkheid voor raad, college en ambtelijke organisatie Belangrijke aspecten daarbij zijn: recht doen aan kaderstellende rol van de raad, het voorkomen van “wildgroei” en inzicht bieden waar vrije ruimte is. Dat betekent onder andere dat reserves met systeemafspraken vervallen en reserves die niet gebruikt worden voor het beoogde doel opnieuw heroverwogen worden. 1.2 Definiëren minimumomvang algemene reserve leidt tot duidelijkheid benodigde buffer Dit gebeurt jaarlijks aan de hand van de risico’s in de begroting. Gezien de ambities en onzekerheden (zie kanttekening 2.2) wordt een weerstandsratio van 1,5 voorgesteld. De weerstandsratio geeft aan wat de omvang van het minimale weerstandsvermogen (lees: de omvang van de algemene reserve) moet zijn om de gekwantificeerde risico’s en eventuele incidentele begrotingstekorten op te kunnen vangen.

De Provinciale toezichthouder hanteert een ratio van 1 als minimum, waarbij ook gekeken wordt naar (de ontwikkeling van) enkele andere belangrijke financiële kengetallen (zoals de schuldquote en de solvabiliteit). 1.3 Nota voldoet aan wet- en regelgeving Bij het opstellen is rekening gehouden met de voorschriften uit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). 2.1/3.1 Hiermee creëren we een duidelijk nieuw nulpunt De samenvattende tabel op pagina 14 laat zien wat het huidige saldo is (per 1-1-2026) en wat het nieuwe saldo wordt na herschikking. Dit is het vertrekpunt voor mutaties in de toekomst. 2.2 Herschikking leidt tot inzicht in “vrije ruimte” De vrije ruimte zit in twee reserves. Allereerst is dat de algemene reserve. Op basis van een weerstandsratio van 1,5 is dat per 1-1-2026 circa €2,7 miljoen. Hier is het resultaat van 2025 nog niet bij opgeteld. Verder zat er in de algemene reserve nog een gelabeld bedrag “nog nader te bestemmen bedrag uit de opbrengsten Eneco-gelden” van circa €6,8 miljoen. Vanwege de opgaven die nog op de gemeente afkomen is het voorstel om deze over te hevelen naar een nieuwe bestemmingsreserve “toekomstige investeringen”. Dit kan op verschillende manieren ingezet worden.

Denk aan het dekken van kapitaallasten van projecten die nog niet volledig gedekt zijn in de exploitatie, maar ook eventuele investeringen in (de ontsluiting van) ’t Oog. Daar hoeft nu geen besluit over genomen te worden. Exclusief het jaarrekeningresultaat is er dus circa €10 miljoen ruimte. Belangrijk aandachtspunt is dat dit eenmalig geld is. 4.1 Noodzaak voor instandhouding van deze reserves ontbreekt In de loop van de tijd zijn meerdere reserves gevormd. Enkele reserves zijn inmiddels volledig aangewend en hebben daardoor een saldo van € 0. Andere reserves hebben een beperkte omvang en/of de jaarlijkse toevoeging en aanwending zijn redelijk gelijk aan elkaar. Daarmee zouden deze 3/4 mutaties onderdeel kunnen worden van de exploitatie. Als gevolg hiervan vervalt de noodzaak van het aanhouden van deze reserves en kunnen zij daarmee vervallen. 5.1 Er is veel samenhang met andere bestaande reserves De reserve verkeersveiligheid is in het verleden ingesteld ter egalisatie van kosten op grond van het mobiliteitsplan. Tot op heden is de reserve nog niet dan wel beperkt aangewend en is in het mobiliteitsplan geen concreet bestedingsplan opgenomen. Daarnaast bestaat er een overlap met te treffen maatregelen op grond van het beheerplan wegen (met inzet van de reserve Wegen).

In verband hiermee wordt voorgesteld om de reserve verkeersveiligheid op te heffen en op te laten gaan in de reserve wegen. De reserve voorzieningenniveau Boven-Hardinxveld wordt ingezet ter dekking van afschrijvingslasten in verband met investeringen in de tijdelijke huisvesting van de Regenboogschool. De reserve scholenbouw heeft hetzelfde doel. In verband hiermee wordt voorgesteld om de reserve voorzieningenniveau Boven-Hardinxveld op te heffen en op te laten gaan in de reserve scholenbouw. 6.1 ‘Gelabeld deel’ binnen algemene reserve vervalt Op dit moment is er bij genoemde onderwerpen onder beslispunt 4 nog sprake van enkele gelabelde bedragen binnen de algemene reserve. Dit leidt tot onduidelijkheid over de status van deze bedragen als ook over de mogelijke inzet/aanwending van deze bedragen. Dit bemoeilijkt een transparant inzicht in de vrije omvang van de algemene reserve. Daarom is het wenselijk om hier aparte reserves voor in te stellen. 7.1 Samenvoeging draagt bij aan overzichtelijkheid De genoemde reserves onder beslispunt 7 zijn bedoeld ter dekking van kapitaallasten van investeringen die in het verleden zijn gedaan en/of waar al een raadsbesluit over is geweest. Er is dus in principe geen invloed meer op bestedingen vanuit deze reserves.

Door deze reserves in de P&C- cyclus als één reserve te presenteren wordt duidelijk dat het hier om lopende verplichtingen gaat en dus ook dat er binnen deze reserves geen vrije ruimte zit. Kanttekeningen 2.1 Herschikking leidt andere (financiële) uitgangspunten op een aantal belangrijke beleidsonderwerpen Op hoofdlijnen zijn dat: •De reserve sociaal domein wordt als gevolg van herschikking fors kleiner. De oorspronkelijke bedoeling van deze reserve was om onvoorziene transitiekosten van de drie decentralisaties in 2015 op te vangen. In de praktijk functioneert deze reserve vooral als dekkingsmiddel voor pilots met een relatief beperkte omvang. De ruimte voor het opstarten van nieuwe pilots wordt dus minder. Dit kan opgelost worden door de reserve de komende jaren aan te vullen of ruimte te zoeken in de exploitatie. •In het verleden heeft de gemeente een reserve duurzaamheid vastgoed gevormd voor een bedrag van circa € 2,4 miljoen. Inmiddels is op basis van afzonderlijke raadsbesluiten in de afgelopen periode circa € 0,7 miljoen respectievelijk € 0,75 miljoen ingezet voor het dekken van afschrijvingslasten voor duurzaamheidsinvesteringen in het Huis van de gemeente respectievelijk de renovatie en uitbreiding van sporthal de Wielewaal.

Vanuit het verleden is daarnaast beoogd dat deze reserve voor een bedrag van eveneens circa € 0,75 miljoen ingezet wordt voor de (gedeeltelijke) dekking van afschrijvingslasten in verband met duurzaamheidsinvesteringen van een (nieuw) zwembad. Momenteel wordt samen met de gemeente Sliedrecht de haalbaarheid van een nieuw zwembad onderzocht. Voorgesteld wordt dit bedrag van € 0,75 miljoen vrij te laten vallen ten gunste van de algemene reserve. Wanneer later meer duidelijk wordt over de (mogelijke) investering in een nieuw zwembad zal in dat kredietvoorstel nader in worden gegaan op de dekkingsmogelijkheden. •Maatregelen met financieel effect in het kader van het mobiliteitsplan moeten apart aan de raad worden voorgelegd. Er moet dan ruimte gevonden worden in de exploitatie of de reserve wegen. 4/4 2.2 Financieel beeld nota Reserves en Voorzieningen is een momentopname Reserves en voorzieningen zijn dynamisch: elk jaar vinden er mutaties plaats en kunnen er nieuwe ontwikkelingen zijn die (mogelijk) effect hebben op de reservepositie. Op dit moment zijn dat de volgende concrete punten: •De Perspectiefnota 2027-2030 laat zien dat de gemeente voor een aantal financiële uitdagingen staat. Het financieel meerjarenperspectief dwingt de gemeente om financieel scherp aan de wind te (blijven) zeilen.

De ontwikkeling van de inkomsten uit de algemene uitkering gemeentefonds is en blijft onzeker, mede door het doorschuiven van het “ravijnjaar” van 2026 naar 2028. Daarnaast is er vooralsnog geen zicht op een structureel en stabiel hogere algemene uitkering gemeentefonds (veel maatregelen/compensaties vanuit de rijksoverheid zijn incidenteel). •De gemeente heeft daarnaast een uitdagende investeringsagenda met belangrijke gewenste, maar zeker ook noodzakelijke investeringen om het voorzieningenniveau duurzaam in stand te houden en te verhogen. De financiële effecten van deze investeringen op de exploitatie zijn deels nog onzeker/onbekend en ook nog niet volledig financieel ingerekend in het meerjarenperspectief. •Een aantal andere belangrijke beheerplannen (waaronder wegen, bruggen/civiele kunstwerken, openbare verlichting, vastgoed) moet nog worden geactualiseerd en vastgesteld. De financiële effecten hiervan zijn momenteel dus nog niet bekend. •Ongeveer 50% van de reserves van de gemeente dient ter dekking van structurele afschrijvingslasten van investeringen welke in het verleden reeds hebben plaatsgevonden en/of op korte termijn gaan plaatsvinden. Wanneer vervangingsinvesteringen aan de orde zijn zullen de nieuwe afschrijvingslaten opnieuw structureel gedekt moeten worden.

Financiële informatie De financiële effecten leiden primair tot een herschikking binnen de reserves en hebben daarmee in de basis geen effect op het begrotingsresultaat. Enkele bestemmingsreserves, zoals genoemd onder beslispunt 4, komen te vervallen. Dat betekent dat de huidige geraamde dotaties aan deze bestemmingsreserves komen te vervallen. Daar staat tegenover dat de desbetreffende lasten niet meer worden gedekt uit de bestemmingsreserves, maar ten laste van het begrotingsresultaat komen. Op basis van de geraamde mutaties zoals opgenomen in de begroting 2026-2029 is per saldo sprake van een voordelig structureel effect op het begrotingsresultaat van jaarlijks circa €60.000 voordelig. Participatie Niet van toepassing. Communicatie Niet van toepassing. Vervolg De Nota Reserves en Voorzieningen dient als kader in de P&C-cyclus. Eventueel toekomstige mutaties in reserves zullen in lijn met de uitgangspunten uit deze nota zijn. Openbaar Ja Bijlagen 1. Nota Reserves en Voorzieningen 2026 2. Advies en bevindingen Auditcommissie Nota Reserves en Voorzieningen 2026.pdf 3. Amendement SGP bij Nota reserves en voorzieningen - Weerstandsratio.docx