Programmabegroting 2024-2027.pdf
Tekst van het document
gemeente
Hardinxveld-Giessendam
Hardinxveld-Giessendam
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
Raadsvergadering 9 november 2023
INHOUDSOPGAVE 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5
Inleiding ......................................................................................................................................... 1 Leeswijzer ..................................................................................................................................... 4 Gehanteerde uitgangspunten ........................................................................................................ 5 Financieel meerjarenperspectief ................................................................................................... 6 Aanvullende ontwikkelingen .......................................................................................................... 9
DEEL 1 BELEIDSBEGROTING .......................................................................................................... 11 PROGRAMMAPLAN ............................................................................................................................. 13 1.6 Beleidsthema's ............................................................................................................................ 14 Een fijne en veilige woonomgeving voor de inwoners ................................................................ 15 Dienstverlening: een dienstbare organisatie in contact met inwoners ........................................ 22 Regionale samenwerking & participatie ...................................................................................... 23 De portemonnee van de gemeente............................................................................................. 24 1.7 Algemene Dekkingsmiddelen ...................................................................................................... 25 1.8 Onvoorzien .................................................................................................................................. 27 1.9 Wet Open Overheid (WOO) ........................................................................................................
28 PARAGRAFEN ...................................................................................................................................... 29 1.9 1.10 1.11 1.12 1.13 1.14 1.15
Paragraaf Bedrijfsvoering ............................................................................................................ 30 Paragraaf Lokale Heffingen ........................................................................................................ 32 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................ 40 Paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen .................................................................................... 49 Paragraaf Financiering en Treasury............................................................................................ 59 Paragraaf Verbonden partijen ..................................................................................................... 65 Paragraaf Grondbeleid ................................................................................................................ 70
DEEL 2 FINANCIËLE BEGROTING ................................................................................................... 83 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN EN TOELICHTING ................................................................ 85 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7
Begroting 2024 per programma .................................................................................................. 87 Begroting 2024 totaal ................................................................................................................ 111 Overzicht taakvelden ................................................................................................................. 112 Overzicht saldi taakvelden per programma .............................................................................. 115 Incidentele baten en lasten ....................................................................................................... 118 Overzicht beoogde incidentele en structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves .. 120 Berekening aandeel gemeente in EMU-saldo .......................................................................... 123
UITEENZETTING FINANCIËLE POSITIE EN TOELICHTING ........................................................... 125 2.8 2.9 2.10 2.11 2.12 2.13 2.14 2.15
Uiteenzetting financiële positie .................................................................................................. 126 Jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerdeverplichtingen van vergelijkbaar volume ... 127 Overzichten overhead en treasury ............................................................................................ 128 Totaaloverzicht investeringsplan ............................................................................................... 129 Verkorte balans/overzicht financiering ...................................................................................... 132 Kasstroomoverzicht ................................................................................................................... 133 Overzicht van reserves en voorzieningen ................................................................................. 136 Taakveldmatrix .......................................................................................................................... 140
Programmabegroting 2024-2027
Programmabegroting 2024-2027
1.1
Inleiding
Geachte leden van de raad, Voor u ligt de begroting 2024. Hierin leest u de beleidsvoornemens gekoppeld aan de financiën voor het komende begrotingsjaar. In deze begroting is verder vorm en inhoud gegeven aan de opzet die in de begroting 2023 was opgenomen. De opzet zal in de komende periode verder vorm worden gegeven zodat in de perspectiefnota 2025-2028 en de begroting 2025-2028 ambities en geld nog meer aan elkaar gekoppeld kunnen worden. We houden ruimte voor actuele, en meestal nieuwe, ontwikkelingen. Ook in 2024 komen er nieuwe ontwikkelingen op ons af, al kennen we deze nu nog niet. Overigens herkent u waarschijnlijk veel van onze voornemens in 2024. Een groot deel betreft plannen, projecten of uitvoering van beleid dat doorloopt uit het huidige begrotingsjaar. Externe ontwikkelingen In de begroting proberen we zo veel als mogelijk inzicht en overzicht te geven van onze lokale voornemens. Tegelijkertijd zijn er grote externe ontwikkelingen die de uitvoerbaarheid of voorgenomen richting van onze voornemens kunnen beïnvloeden. In 2024 is het ten eerste afwachten welke koerswijzigingen er komen en wat een nieuw kabinet op tafel legt richting de gemeenten.
In grote opgaven die door het Rijk worden aangestuurd zoals het stikstofdossier, de asielopvang via de Spreidingswet en de opvang van Oekraïners is vaak minder ruimte voor lokaal maatwerk en moet er gewerkt worden binnen andere kaders. Dit vraagt ook op lokaal niveau afwegingen bijvoorbeeld op de inzet van personeel. Opzet van de begroting Ons college hecht aan een herkenbare koers om te werken aan tastbare resultaten in onze samenleving. Tegelijkertijd hechten we aan overzicht en inzicht in onze P&C cyclus, zodat we de ontwikkelingen goed kunnen monitoren en deze overzichtelijk aan u kunnen presenteren ten behoeve van uw controlerende en kaderstellende rol. In de begroting 2023 vormden de strategische/inhoudelijke doelstellingen de kern van onze begroting. Vanuit deze opzet is de begroting 2024 verder doorontwikkeld. Deze leest u terug in het beleidsmatige deel van de begroting. Dit deel van de begroting mag door gemeenten vrij worden ingevuld. De financiële vertaling is zoals u gewend bent, terug te vinden in de verschillende programma's die daarop volgen.
Financiële vertaalslag ambities In zowel het coalitieakkoord als bij de beleidsprogramma's zitten ambities waar middelen voor nodig zijn. Deels betreft dit ambtelijke inzet, waarbij afweging nodig is wat wanneer gerealiseerd kan en moet worden. Anderzijds gaat het om financiële middelen, waarbij het onder andere gaat om eenmalige procesgelden en investeringsgelden. Aanvullende financiële middelen voor realisatie van ambities uit het coalitieakkoord zijn in deze begroting nog niet voorzien. Zoals hierboven aangegeven gaan we aan de slag om onze ambities scherper in de tijd te plaatsen, wij brengen dan ook in beeld welke financiële middelen benodigd zijn. Steeds meer werken we vanuit opgaven die op ons afkomen, soms ook in het Programmabegroting 2024-2027
1
lopende begrotingsjaar. Vanuit organisatieperspectief streven we ernaar om steeds meer te begroten vanuit de beschikbare capaciteit. Ook de mogelijkheden die wij hebben als werkgever op de arbeidsmarkt speelt daarbij een rol. Bepaalde functies blijken daarbij moeilijk vervulbaar, waardoor inhuur noodzakelijk is. Ook voor inhuur geldt dat beschikbaarheid van het gewenste niveau niet altijd voorhanden is. Daardoor is het soms niet mogelijk om de benodigde inzet te leveren. Financieel meerjarenperspectief Nu het financiële perspectief van gemeenten steeds meer onder druk komt te staan, is het ieder jaar een steeds grotere uitdaging om de begroting sluitend te krijgen. Hardinxveld-Giessendam kent, voor een gemeente van onze omvang, een behoorlijk aantal grootschalige (ruimtelijke) investeringen en projecten. Daarnaast vraagt ook het sociaal domein om omvangrijke uitgaven. We zetten blijvend in op een duurzame en evenwichtige begroting, waar bij een integrale afweging bij besluitvorming ons leidend perspectief is. Ook dit uitgangspunt heeft geleid tot de vorm die de begroting nu heeft. Op de algemene ledenvergadering van de Vereniging Nederlandse Gemeenten in juni 2023 is de resolutie ‘Naar een rechtvaardig, duurzaam en solide meerjarig financieel perspectief’ met grote meerderheid aangenomen.
Voor 2026 en 2027 wordt aangeraden om voor die jaren de meerjarenramingen in beeld te brengen in de vorm van een realistische begroting, gebaseerd op het huidige takenpakket, de inflatie, de stijgende rente, en de geschatte mee- en tegenvallers. De verwachting is dat de meerjarenramingen 2026 en 2027 van de gemeenten dan duidelijk tekorten aangeven. Het is uitzonderlijk dat de VNG het advies geeft om bewust tekorten te laten zien, maar de ingreep van het kabinet in het gemeentefonds vanaf 2026 levert een uitzonderlijke financiële situatie op. Door de gevolgen van de keuzes van het kabinet te laten zien, geven gemeenten een helder signaal af aan het inmiddels demissionaire kabinet en Tweede Kamer: de gemeentelijke financiën zijn momenteel onvoldoende voor het uitvoeren van het huidige takenpakket. Het beeld in deze begroting wijkt niet af van het beeld dat hiervoor is beschreven. Voor 2024 en 2025 kunnen wij een (structureel) sluitende begroting presteren. Vanaf 2026 is dit beeld fors negatief. Van coalitieakkoord naar beleidsprogramma's Om te komen tot de strategische doelen is het coalitieakkoord 2022-2026 'Samen krachtig voortbouwen' als handvat gebruikt. De 4 hoofdthema's vormen daarbij de 4 hoofdstukken, waarbij de verschillende thema's als beleidsdoel zijn gehanteerd.
Dat zijn: Een fijne en veilige woonomgeving voor de inwoners Dienstverlening: een dienstbare organisatie in contact met inwoners Regionale samenwerking & participatie De portemonnee van de gemeente Herkenbare inrichting Omdat de actualiteit niet stil staat en om ruimte te houden voor nieuwe ontwikkelingen, dekt het coalitieakkoord niet 100% de lading. Daarom zijn aanvullende onderwerpen waar in 2024 aan wordt gewerkt, opgenomen in deze begroting. Per hoofdstuk is gekozen voor een herkenbare standaardinrichting, te weten: Onderwerpen Doelstellingen Projecten, opdrachten en processen
Programmabegroting 2024-2027
2
Om te voldoen aan de voorschriften van de BBV (Besluit Begroting en Verantwoording), die gelden voor gemeenten en provincies, is in de begroting ook een financiële indeling gemaakt naar taakvelden. De taakvelden maken het mogelijk om de cijfers van gemeenten onderling te kunnen vergelijken. De informatie over de taakvelden is terug te vinden in de financiële begroting. Zo blijft achter de schermen de begroting feitelijk gelijk aan voorgaande jaren, omdat de programma-indeling gelijk is aan eerdere begrotingen. We hopen dat u met ons deze opzet van de begroting kunt waarderen en wensen u een goed Debat en Besluit op 9 november 2023. Zegen en dank aan God Wij weten ons bevoorrecht om te mogen leven in een land waar het leven voor velen goed is en hebben daarbij een gevoel van dankbaarheid. Een groot aantal burgers in onze gemeente geeft die dankbaarheid ook een religieuze verdieping en vraagt zegen en brengt dank aan God. Dat gevoelen, zo weten wij, wordt door een groot deel van uw raad en ons college gedeeld. Burgemeester en wethouders van Hardinxveld-Giessendam, de secretaris, de burgemeester,
S.M. van der Stel
Programmabegroting 2024-2027
D.A. Heijkoop
3
1.2
Leeswijzer
De begroting bestaat uit een beleidsmatig en een financieel deel. Waarbij het beleidsdeel is opgebouwd uit een programmaplan en de paragrafen. Op elk van de onderdelen volgt hier een korte leeswijzer. De indeling is conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Beleidsbegroting De beleidsbegroting bestaat uit het programmaplan en de paragrafen. Programmaplan Zoals in al in de inleiding aangegeven is de opzet van het programmaplan in deze begroting aanzienlijk gewijzigd. Nadrukkelijk is aansluiting gezocht met de beleidsvoornemens uit het coalitieakkoord. De oorspronkelijke programma-indeling is hiermee losgelaten, deze komt alleen nog terug in de financiële begroting. In het programmaplan is overeenkomstig het coalitieakkoord ingedeeld in de volgende hoofdstukken: Een fijne en veilige woonomgeving voor de inwoners Dienstverlening: een dienstbare organisatie in contact met inwoners Regionale samenwerking & participatie De portemonnee van de gemeente Per hoofdstuk is gekozen voor een herkenbare standaardinrichting, te weten: Onderwerpen Doelstellingen Projecten, opdrachten en processen Aan het einde van elk hoofdstuk is de relatie aangegeven tussen de onderwerpen uit het hoofdstuk en de programma's/producten in de financiële begroting. Paragrafen Het besluit Begroting en verantwoording stelt dat een aantal verplichte paragrafen moet worden opgenomen.
Zij geven op een aantal belangrijke beheeraspecten een dwarsdoorsnede door de programma’s weer. Financiële begroting De financiële begroting is opgebouwd uit verschillende programma's. Per programma is op productniveau aangegeven wat de baten en lasten en de mutaties in de reserves zijn. De financiële mutaties na vaststelling van de perspectiefnota 2024-2027 en de meicirculaire 2023 zijn afzonderlijk toegelicht. Tevens is per programma informatie opgenomen over: De ontwikkelingen en risico's van de verbonden partijen waarvan de kosten op het desbetreffende programma zijn verantwoord. Beleidsindicatoren. In de financiële begroting is verder financiële informatie op totaalniveau opgenomen, zoals onder andere het totaal van de baten en lasten, de baten en lasten per taakveld, de incidentele baten en lasten, het EMU-saldo, het investeringsplan, een meerjarige balans op begrotingsbasis en een staat van de reserves en voorzieningen. Met het vaststellen van de financiële begroting wordt het College geautoriseerd voor uitvoering van de jaarschijf 2024.
Programmabegroting 2024-2027
4
1.3 Gehanteerde uitgangspunten Bij de samenstelling van deze begroting zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: ▪ De begroting 2024-2027 wordt, evenals voorgaande begrotingen, opgesteld op basis van constante prijzen. ▪ De inflatieontwikkeling is gekoppeld aan de inflatie over het voor-voorgaande jaar (t-2). Dit betekent dat voor 2024 het inflatiepercentage van 2022 van toepassing is. Dit percentage bedraagt 10,0% (consumentprijsindex). In voorliggende programmabegroting is dit niet doorgerekend. In de gemeenteraad van 14 december 2023 worden voorstellen gedaan omtrent de belastingtarieven voor 2024. ▪ In deze begroting is geen rekening gehouden met de septembercirculaire, omdat die bij het opstellen nog niet beschikbaar was. Het effect op de begroting wordt na het verschijnen van de circulaire doorgerekend en via een aparte memo aan de raad ter beschikking gesteld voorafgaande aan de raadsvergadering. Op die wijze kan het totale financiële plaatje door de raad worden betrokken in haar afweging. ▪ Voor de begroting 2024-2027 zijn op dit moment de volgende aantallen van toepassing: o 18.681 inwoners (per 1 januari 2023); o 7.934 objecten met rioolplicht (gebaseerd op opgave SVHW); (peildatum september 2022); o 7.404 objecten met afvalstoffenheffingplicht (gebaseerd op opgave SVHW) (peildatum september 2022).
▪ Voor de formatie wordt uitgegaan van de formele sterkte per 1 januari 2023 (119,21 fte excl. college). ▪ Er wordt geen algemeen inflatiepercentage toegepast. In de meerjarenraming worden de budgetten individueel tegen het licht gehouden zodat, afhankelijk van trends en ontwikkelingen, bijstellingen plaats kunnen vinden. ▪ De verwachte loonontwikkeling is gebaseerd op een percentage van 3%.
Programmabegroting 2024-2027
5
1.4
Financieel meerjarenperspectief
In deze paragraaf geven we een uiteenzetting van het financieel meerjarenperspectief. Het vertrekpunt voor de begroting 2024-2027 zijn de perspectiefnota 2024-2027 en de meicirculaire 2023 geweest. De aanpassing die daarna hebben plaatsgevonden worden hieronder weergegeven en toegelicht. In meerjarenperspectief kunnen wij een sluitende begroting voor 2024 en 2025 aanbieden. Vanaf 2025 is sprake van een fors nadelig beeld. Dit wordt met name veroorzaakt door voorgestelde maatregelen van het Rijk, waarbij de Algemene Uitkering fors lager wordt. Op landelijk niveau wordt dit aangekaart via de VNG en is de effectuering ook afhankelijk van de landelijke verkiezingen op 22 november 2023 en het te vormen kabinet. Vooralsnog anticiperen wij nog niet op dit negatieve beeld.
Begrotingsresultaat na perspectiefnota 2024 Effecten mei-circulaire 2023 Financieel meerjarenperspectief na perspectiefnota en meicirculaire
2024 -150.565 250.000 99.435
2025 210.452 250.000 460.452
2026 -1.812.004 250.000 -1.562.004
2027 -1.557.006 250.000 -1.307.006
Financieel meerjarenperspectief na perspectiefnota en meicirculaire OZB inflatie-effect + arealuitbreiding Afschrijvingslasten na fasering Hogere externe rente financiering 2024-2028 Effect toerekening rentelasten aan grondepxloitaties
2024 99.435 190.000 29.232 -181.810 36.535
2025 460.452 190.000 8.729 -186.012 35.778
2026 -1.562.004 190.000 8.427 -190.220 18.904
2027 -1.307.006 190.000 8.504 -194.424 22.316
Financieel meerjarenperspectief begroting 2024
173.392
508.947
-1.534.893
-1.280.610
Na het opstellen van de perspectiefnota 2024-2028 zijn nog een aantal onderwerpen nader tegen het licht gehouden. Deze worden hieronder nader toegelicht. OZB inflatie-effect en areaaluitbreiding In de begroting 2023 is nog geen rekening gehouden met het inflatie-effect op de onroerendezaakbelastingen. Het meenemen van deze inflatie, waarbij ook de ontwikkelingen van de daadwerkelijke opbrengsten tot en met het 2e kwartaal van 2023 is meegenomen alsmede de effecten van areaaluitbreiding leiden in totaliteit tot een positief effect van € 190.000. Afschrijvingslasten na fasering In deze begroting is rekening gehouden met een nadere fasering van investeringen. Dit leidt in beperkte mate tot een effect op de exploitatie, mede doordat aan een groot aantal investeringen reserves zijn gekoppeld ter dekking van de afschrijvingslasten. In meerjarig perspectief leidt deze fasering tot een positief effect op het begrotingssaldo. Rentelasten In de begroting 2023 is uitgegaan van een rentepercentage zoals deze bekend was medio 2022. Sindsdien is de rente gestegen tot ca. 3,5%. Dit leidde reeds in 2022 tot een hoger rentepercentage op een aangetrokken lening en ook voor toekomstige financiering moet hiermee rekening worden gehouden. Daarbij geldt ook dat de korte termijnfinanciering, zogenaamd kasgeld, aanzienlijk duurder is geworden.
Was in voorgaande jaren zelfs sprake van negatieve rente, op dit moment is deze ook ca 3,5%. In totaliteit heeft dat een fors negatief effect op de rentelasten en daarmee op het begrotingssaldo. Toerekening rente grondexploitaties Een deel van de hogere rentelasten kan worden toegerekend aan de grondexploitaties en leidt op de exploitatie tot een positief effect.
Programmabegroting 2024-2027
6
Totaal overzicht van de lasten en baten in 2024 De verwachte totale lasten en baten bedragen in 2024 € 53.479.000 respectievelijk € 53.652.000. Hieronder is in zowel tabel- als grafiekvorm een specificatie van de lasten en baten gemaakt ingedeeld naar kosten- en batensoorten. Lasten Bedragen x € 1.000
Programma 1 Bestuur
Subsidies en Rente en Bijdragen Apparaatsk Verbonden overdracht afschrijvin aan osten partijen en g Materieel reserves
Totaal baten
Totaal lasten
0
510
871
5
0
1.673
0
2 Leven, reizen en documenten
270
551
0
109
0
73
0
733
3 Openbare orde en veiligheid
26
656
1.397
0
16
190
0
2.259
4 Verkeer en vervoer
891
754
199
89
687
1.338
631
3.699
5 Ondernemen en bedrijvigheid
108
135
45
393
7
41
0
621
6 Scholing
169
187
87
112
431
538
70
1.425
848
213
0
112
322
1.733
58
2.439
2.964
70
4.160
32
0
27
0
4.289
7 Samenleven 8 Werk en inkomen 9 Zorg en welzijn
3.060
270
544
12.130
1.832
7
1.575
0
16.088
10 Gezondheid en milieu
4.656
1.121
504
0
706
2.327
18
4.676
11 Bouwen, wonen en gebruiken
5.138
1.232
0
5
106
4.922
0
6.265
1
830
0
0
49
226
0
1.105
38.223
279
196
30
111
254
870
89
3.136
2.741
0
-23
96
5.951
53.652
10.218
22.330
2.717
2.421
1.127
53.479
12 Woonomgeving 13 Financiering / Alg. dekkingsmiddelen 14 Bedrijfsvoering (kostenplaatsen)
Begroot
14.665
Specificatie lasten (x 1.000)
Programmabegroting 2024-2027
7
Baten Bedragen x € 1.000
Programma
Bijdragen Rijksbijdra Lokale Grondexpl Overige uit gen heffingen oitatie inkomsten reserves
Totaal baten
1 Bestuur
0
0
0
0
0
0
2 Leven, reizen en documenten
0
139
0
131
0
270
3 Openbare orde en veiligheid
0
6
0
4
16
26
4 Verkeer en vervoer
0
32
0
70
789
891
5 Ondernemen en bedrijvigheid
0
101
0
7
0
108
6 Scholing
88
0
0
38
43
169
7 Samenleven
0
34
0
713
101
848
8 Werk en inkomen
2.964
0
0
0
0
2.964
9 Zorg en welzijn
193
1
0
76
0
270
10 Gezondheid en milieu
0
4.478
0
174
4
4.656
11 Bouwen, wonen en gebruiken
0
380
390
4.368
0
5.138
12 Woonomgeving
0
0
0
1
0
1
33.396
4.524
0
304
0
38.223
13 Financiering / Alg. dekkingsmiddelen 14 Bedrijfsvoering (kostenplaatsen)
Begroot
0
0
0
27
61
89
36.640
9.694
390
5.912
1.015
53.652
Specificatie baten (x 1.000)
Programmabegroting 2024-2027
8
1.5
Aanvullende ontwikkelingen
Door de wereldwijde ontwikkelingen zien we dat de prijzen en de lonen in het afgelopen jaar sterk zijn gestegen. In deze begroting is daar al rekening mee gehouden, maar blijft het effect in meerdere opzichten moeilijk in te schatten. In de voorgaande begroting hielden we op basis van de toen bekende inzichten rekening met aanzienlijk hogere energietarieven. Door overstap naar een andere leverancier in 2023 en ook dalende prijzen kunnen wij de eerdere raming bijstellen. Er zijn echter aanvullende ontwikkelingen die mogelijk leiden tot extra uitgaven. Hieronder volgt een nadere toelichting. CAO ambtenaren De huidige CAO heeft een looptijd tot en met 31 december 2023. In de begroting 2024 hebben wij rekening gehouden met een stijging van 3%. De onderhandelingen zullen in de komende periode over een nieuwe CAO starten. Een hogere stijging is van directe invloed op onze begroting Ter indicatie: een verhoging van 1% leidt tot een stijging van de salariskosten met circa € 100.000. Loon- en prijsontwikkelingen bij Gemeenschappelijke Regelingen In de begroting 2024 hebben wij rekening gehouden met de vastgestelde bijdragen volgens de begrotingen van de gemeenschappelijke regelingen waarin wij deelnemen. Evenals voor onze eigen gemeente geldt voor de GR-en dat er sprake is van loon- en prijsontwikkelingen die van invloed zijn op de bijdragen van de deelnemers.
De begrotingen 2024 van de GR-en zijn in het voorjaar van 2023 opgesteld en aangeboden. Ontwikkelingen na die tijd die van invloed zijn op onze begroting is geen rekening gehouden en zal e.e.a. moeten blijken uit de tussentijdse rapportages van de GR-en. Op dat moment kan ook de financiële vertaling naar onze begroting plaats vinden.
Programmabegroting 2024-2027
9
Programmabegroting 2024-2027
10
DEEL 1 BELEIDSBEGROTING
Programmabegroting 2024-2027
11
Programmabegroting 2024-2027
12
PROGRAMMAPLAN
Programmabegroting 2024-2027
13
1.6
Beleidsthema's
Programmabegroting 2024-2027
14
Een fijne en veilige woonomgeving voor de inwoners Onderwerpen De belangrijkste onderwerpen in het Coalitieakkoord 2022-2026 zijn: Welzijn en zorg – lokaal dichtbij en landelijk lef Vluchtelingen en statushouders Bouwen, wonen en projecten Leefbaarheid – fijn & veilig wonen Centrumvisie, horeca en evenementen – levendig & passend Sport en verenigingsleven Cultuur & cultuurhistorie Groen en gezond Begraafplaatsen Riolering en watergangen Een duurzame gemeente Economie en onderwijs Bereikbaarheid Doelstellingen Onze gemeente moet een fijne en veilige woonomgeving voor de inwoners zijn. Als gemeentebestuur vertegenwoordigen we alle inwoners van Hardinxveld-Giessendam. Tegelijkertijd zien we zowel landelijk als lokaal dat lang niet iedereen zich betrokken of vertegenwoordigd voelt. Wij zetten ons in voor onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke partners. Al realiseren we ons dat we niet altijd pasklare antwoorden of oplossingen voorhanden hebben en dat er verschillen (mogen) zijn in de samenleving. Wij werken vanuit vertrouwen en gaan uit van gelijke behandeling voor iedereen.
Inzetten op preventie Lokaal wat nodig is en uitgaan van eigen kracht van inwoners Faciliteren van woningbouwopgaven en bouwen naar behoeften en inwoners Veilige en prettige woonomgeving Stimulering van economische ontwikkelingen en initiatieven Actieve rol van verenigingen in (samen) sporten en/of muziek Inzet op (kleinschalige) recreatie
Projecten, opdrachten en processen
Welzijn & zorg – lokaal dichtbij en landelijk lef We houden de zorg beschikbaar voor inwoners die dit echt nodig hebben. We voorkomen dat (zwaardere) hulp aan inwoners noodzakelijk wordt. Opgaven voor 2024 We organiseren zorg en ondersteuning dicht bij de inwoners en starten we met WMO begeleiding vanuit het sociaal team. We zorgen voor een basisteam dat bestaat uit medewerkers in dienst van de gemeente. We werken gezamenlijk met maatschappelijke partners aan een toekomstbestendig plan rondom het thema vergrijzing. Om de schaarste in de zorg (zorgprofessionals) op te vangen starten we in 2024 een pilot om inwoners op een digitale manier te ondersteuning/thuishulp te bieden. We werken daarin samen met onze lokale zorgpartijen. Vanuit het Integraal Zorgakkoord (IZA) is iedere gemeente verplicht een mentaal gezondheidscentrum in te richten. We starten in 2024 met een eerste pilot. We geven hier uitvoering aan samen met de huisartsen en GGZ-instellingen. De gelden worden gedekt binnen het IZA.
Programmabegroting 2024-2027
15
In Hardinxveld-Giessendam is het prettig leven voor alle inwoners, van jong tot oud en van kwetsbaar tot gezond. Iedereen doet naar zijn of haar eigen kunnen mee. Vanaf 1 januari geven we uitvoering aan de MAG 2.0 onder penvoerderschap van de gemeente. Er wordt gewerkt met de vernieuwde MAG doelen: Verbinden, Omzien naar elkaar, Levendigheid en Vitaliteit. We geven in de MAG ook uitvoering aan de thema's vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord en gebruiken hiervoor de SPUK gelden.
Vluchtelingen & statushouders We voldoen aan de taakstelling, zoals deze door de landelijke overheid bij onze gemeente wordt neergelegd. De opvang die we bieden, past bij de schaal van Hardinxveld-Giessendam. We hebben en houden oog voor de draagkracht van de samenleving. Opgaven voor 2024 Opvang vluchtelingen Oekraïne in 2 tijdelijke locaties We streven naar de instandhouding van 2 opvanglocaties voor Oekraïense vluchtelingen, zolang de noodzaak hiervoor aanwezig is. Huisvesting statushouders conform taakstelling We huisvesten de statushouders conform de taakstelling van het Rijk. Project participatie statushouders: opbouw naar werk Met het participatieproject willen we in 2024 vijf inwoners die nog onder de "oude" wet inburgering 2013 vallen begeleiden naar werk. We vragen nadrukkelijk aandacht voor de vrouwelijke statushouder, die achterblijft in de participatie. We creëren sterkere basis voor vrouwelijke statushouders door in te zetten op meer participatie en weerbaarheid door middel van een coaching traject. Taalklas onderwijs Door de opvang van Oekraïense gezinnen is de taalklas weer noodzakelijk om onderwijs te bieden. De gelden die hiervoor nodig zijn worden gedekt uit het budget Oekraïne.
Bouwen, wonen & projecten We blijven bouwen op een organische manier, naar behoefte en vooral voor onze inwoners. Dit conform de Lokale Paragraaf Bouwen. Opgaven voor 2024 Organisch bouwen We programmeren en prioriteren woningbouw op basis van een gemiddelde oplevering van 80 woningen per jaar. Omgevingswet/Omgevingsvisie We starten met het opstellen van een Omgevingsvisie die uiterlijk medio 2025 vastgesteld wordt. We starten met de eerste stappen om vanuit het tijdelijke Omgevingsplan (van rechtswege) te komen tot een definitief Omgevingsplan. We continueren de inzet op het spoor 'Anders werken': specialistische opleidingen en trainingen in het kader van cultuurverandering worden voortgezet. We zetten in op de doorontwikkeling van het spoor 'Digitaal stelsel'. Ontwikkeling buitendijkse jachthaven Volgen van ontwikkelingen om vanuit lokaal ondernemersinitiatief een jachthaven mogelijk te maken.
Programmabegroting 2024-2027
16
Ontwikkeling Huis van de gemeente In 2024 zullen varianten aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Aansluitend zal de gekozen variant verder worden uitgewerkt en ter besluitvorming aan de raad worden voorgelegd. Daarna zullen de voorbereidende werkzaamheden worden opgestart. Doorontwikkeling sporthal de Wielewaal In 2024 zullen varianten aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Aansluitend zal de gekozen variant verder worden uitgewerkt en ter besluitvorming aan de raad worden voorgelegd. Daarna zullen de voorbereidende werkzaamheden worden opgestart. Riolering Via het GRP/Watertakenplan zorgen we in de (afval)waterketen voor de bescherming van de volksgezondheid, het behouden van droge voeten, het tegengaan van verdroging en het bevorderen van een goede leefomgeving. Vanuit dit plan volgt een uitvoeringsplanning die verwerkt wordt in de investeringsplanning . De uitvoering combineren we waar mogelijk met andere werkzaamheden (werk-met-werk). Meerjarenprogramma Grondzaken (MPG) We geven uitvoering aan de projecten die onderdeel zijn van het Meerjarenprogramma Grondzaken. Hieronder vallen ruim 20 projecten met een doorlooptijd van meerdere jaren (woningbouwprojecten, gebiedsontwikkelingen, buitenbad zwembad en de nieuwe boezem). Jaarlijks wordt het MPG door de raad vastgesteld en na een half jaar wordt een tussenrapportage aangeboden.
Ontwikkelingen watergebonden bedrijven Volgen van ontwikkelingen vanuit ondernemers om meer afmeerplaatsen langs de rivier mogelijk te maken.
Leefbaarheid – fijn & veilig wonen In Hardinxveld-Giessendam is het veilig wonen en opgroeien. Met elkaar zijn we ervoor verantwoordelijk om dat zo te houden. We hebben respect voor elkaar en geven elkaar de ruimte. Tegelijkertijd kijken we naar elkaar om en bezorgen we elkaar geen overlast. Opgaven voor 2024 Inwoners ervaren een verbetering van het gevoel van veiligheid en leefbaarheid in de wijken Er wordt een jongerenwerker aangenomen voor twee jaar binnen het sociaal team om een pilot te draaien. We voorkomen zorg door vroegtijdig op situaties in te spelen en doen interventies om onze lokale bevolking weerbaarder te maken. In 2024 geven we uitvoering aan het vastgestelde Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2023 – 2026. In de gemeente Hardinxveld-Giessendam kan iedereen zichzelf zijn en is er respect voor elkaar Samen met maatschappelijk partners geven we actief uitvoering aan de week van respect. Leefbaarheid staat hierin centraal. We bieden ouders een plek om hun overleden kindje te herdenken We creëren een gedenkplaats op de begraafplaats in beneden- en boven- Hardinxveld voor ouders die hun kindje zijn verloren in de zwangerschap. We dragen hierdoor bij in de rouwverwerking. We werken hierin samen met een kunstenaar.
Centrumvisie, horeca en evenementen – levendig & passend We zetten in op een levendig centrum, dat passend is bij de gemeente Hardinxveld-Giessendam. Opgaven voor 2024 Vaststellen en uitvoering ruimtelijk-economische centrumvisie We stellen de ruimtelijk-economische centrumvisie, waarvan de basis in 2023 is gelegd, vast en geven hier opvolging aan. Programmabegroting 2024-2027
17
Actualiseren Evenementenbeleid We werken aan het actualiseren van het bestaande evenementenbeleid ten behoeve van vergunningverlening.
Sport en verenigingsleven We zetten in op gezonde inspanning en ontspanning. Verenigingen spelen hier een actieve rol in. Samen sporten of muziek maken is belangrijk voor verbindingen in onze gemeenschap. Opgaven voor 2024 Er wordt uitvoering gegeven aan het sportakkoord In 2023 hebben we een nieuw sportakkoord vastgesteld. In 2024 geven we hier uitvoering aan door een nieuwe partij 'Team Sportservice' in te zetten als kartrekker van het akkoord en de verenigingsondersteuning. Platform voor verenigingen voor ontmoeten en samenwerken De gemeente heeft Team Sportservice opdracht gegeven om het sportplatform op te zetten en hier uitvoering aan te geven.
Cultuur & cultuurhistorie Cultuur levert een bijdrage aan leefbaarheid. Door krachten te bundelen, cultuurparticipatie te versterken, cultuur, samenleving en onderwijs te verbinden en het erfgoed beter zichtbaar te maken. Opgaven voor 2024 We stellen een cultuurcoach aan die in 2024 de verbinding tussen onderwijs en cultuur zal verstevigen. We werken aan het vaststellen en implementeren van de cultuurvisie. We inventariseren de kunstwerken in het gemeentehuis en stellen een beheerplan vast. We stellen het beheerplan kunst in openbare ruimte vast en zullen het beheer ervan uitvoeren. We faciliteren de culturele partners als het gaat om de toekomstbestendigheid van de organisaties.
Groen & gezond We zetten in op een groene en levendige omgeving, waarin het prettig verblijven en recreëren is. Opgaven voor 2024 Merwedeboulevard (podium eerste aanzet) We ontwerpen het podium voor de IJzergieterij en de omgeving/dijklint voorlangs de IJzergieterij Kleinschalige recreatie We creëren duidelijkheid over meekoppelkansen voor kleinschalige recreatie rondom de nieuwe boezem. We plaatsen bankjes in het buitengebied als uitvoering van de aangenomen motie. Groenbeleidsplan (uitvoeren en implementeren in woningbouw) We stellen het jaarlijkse uitvoeringsplan op en voeren dit uit. Groene verbindingen in de Alblasserwaard We verkennen met buurgemeentes of het polderlandschap beter ontsloten kan worden, waarbij de focus ligt op natuurversterking en kansen voor recreatie
Programmabegroting 2024-2027
18
Inpassing nieuwe systematiek onder de Omgevingswet We werken aan de inpassing van de nieuwe geluidssystematiek onder de Omgevingswet in beleid en het Omgevingsplan. We werken aan de inpassing van de nieuwe systematiek voor Omgevingsveiligheid onder de Omgevingswet in beleid en het Omgevingsplan. We stellen in regionaal verband nieuw bodembeleid vast zodat het voldoet aan de Omgevingswet. Werken aan biodiversiteit (inrichtingsplannen + groenbeleidsplan) We stellen instrumenten vast ten behoeve van de wettelijke opgaven voor biodiversiteit en beschermde soorten. Denk hierbij aan een soortenmanagementplan of natuurkansenkaarten. Update speelruimteplan We actualiseren het speelruimteplan. In- en uitbreiden begraafplaats Spindermolen De begraafplaats wordt uitgebreid. Daarvoor moet ook de parkeerplaats langs de Spindermolen worden heringericht. Dit doen we gelijktijdig met het duurzaam veilig inrichten van het gedeelte Spindermolen ten noorden van de wetering.
Een duurzame gemeente We zetten haalbaar en betaalbaar in op een duurzame gemeente. Uitgangspunt is dat inwoners, ondernemers en de gemeente zoveel mogelijk in hun eigen energiegebruik kunnen voorzien. Opgaven voor 2024 Energie besparen: haalbaar en betaalbaar (woningen, ondernemers en gemeente) We implementeren de eerste uitvoering van het meerjarenprogramma 'energie besparen' zoals opgesteld in 2023, inclusief uitvoering van het Nationaal Isolatie Programma (NIP) en de SPUK Energie Armoede. Energie opwekken via zon op dak en grootschalig zon We organiseren tenminste 1 collectieve inkoopactie voor zonnepanelen. We creëren duidelijkheid over de realisatiekansen van de huidige uitwerkingsgebieden (RES 1.0). We geven uitvoering aan de strategie zon op dak grootschalig (in relatie tot vastgoedbeheer en de Greendeal Nieuweweg) Werken aan klimaatadaptatie (o.a. watertakenplan + groenbeheersplan) We stellen uitvoeringscriteria (of ambities) van duurzaamheidsopgaven in ruimtelijke projecten vast en implementeren deze. We actualiseren de Lokale Adaptatiestrategie (LAS) We nemen deel aan de uitvoeringsagenda Regionale Adaptatie Strategie (RAS). Verduurzamen gemeentelijk vastgoed We realiseren duurzame maatregelen (zoals zonnepanelen) op of in tenminste één gemeentelijk pand.
Green Deal Nieuweweg We geven uitvoering aan het eerste deel van de uitvoeringsagenda van de in 2023 opgestelde Greendeal Nieuweweg. Handhaving label-C Kantoren We handhaven de Label-C verplichting voor kantoren op basis van de inventarisatie van 2023. Transitie Visie Warmte: toewerken naar een aardgasvrije gemeente in 2050 We stellen uitvoeringsplannen op voor de gemeente waarin wordt vastgelegd welk alternatief voor aardgas het beste past in het betreffende cluster en welke inzet wordt gedaan om die oplossing te realiseren, inclusief planning. Samenhang energiesysteem (lokaal en regionaal) We stellen een strategie op om te komen tot een lokaal Energiesysteem in regionale samenhang Programmabegroting 2024-2027
19
Economie en onderwijs We verbinden het bedrijfsleven met het onderwijs. De triple helix van onderwijs, ondernemingen en overheid geven we ook lokaal verder vorm. Als gemeente vervullen we een faciliterende rol in de vormgeving van (voor- en vroegschoolse) educatie en talentontwikkeling. Opgaven voor 2024 Bouw Ichtus/Driemaster Samen met de scholen werken we een programma van eisen voor de nieuwbouw uit. We stellen een stedenbouwkundig plan op, starten de ruimtelijke procedure en treffen voorbereidingen voor de bouw van de scholen. Herijking onderwijsachterstanden beleid (OAB) In 2024 zullen we het onderwijsachterstandenbeleid (OAB) herijken. Dit doen we samen met de kinderopvang-, peuterspeelzaal-, onderwijspartners en het consultatiebureau. Beoogd wordt dit in het 1e halfjaar van 2024 aan de raad aan te bieden. Vormgeven strategisch accountmanagement We bouwen het lokaal strategisch accountmanagement verder uit op de onderwerpen verduurzaming, groeibehoefte en verbinding onderwijs en arbeidsmarkt. Actualiseren economische visie We stellen in afstemming met ondernemers een geactualiseerde economische visie vast.
Bereikbaarheid We zetten in op een goed bereikbare en verkeersveilige leefomgeving. Opgaven voor 2024 Een goede ontsluiting van 't Oog We realiseren de herinrichting van de kruising Stationsstraat-Parallelweg. De voorrang wordt gewijzigd in een afbuigende voorrang waarbij de route Parallelweg-Spoorweg voorrang heeft. Op basis van het ambitiedocument 't Oog onderzoeken we hoe een tunnel onder het spoor ten behoeve van de ontsluiting van 't Oog gerealiseerd kan worden. A15, sluipverkeer, bereikbaarheid zonder files/mobiliteitsplan en wegenbeheerplan We zetten de lobby voor verbreding van de A15 voort. We stellen een regionaal plan voor de aanpak van sluipverkeer op. Waterbus/vervoer over water De vervoerwaardestudie is gestart en in een afrondende fase. De lobby naar het doortrekken van de Waterbus richting Hardinxveld-Giessendam zetten we voort. Op orde brengen beleidsinstrumenten Dit doen we door onder meer herijking van het laadbeleid en de Wegsleepverordening Uitvoering geven aan het Mobiliteitsplan We werken aan projecten die zijn opgenomen in het Mobiliteitsplan, waaronder deelmobiliteit, herijken parkeernormen en we onderzoeken hoe we de positie van de fietsers kunnen verbeteren. Brug Marsstraat Conform de wens van de raad maken we een plan om de brug rolstoelvriendelijk/toegankelijk te maken.
Programmabegroting 2024-2027
20
Wegreconstructies We voeren diverse wegreconstructies uit op grond van het wegenbeheerplan, als gevolg van gebiedsontwikkelingen en ter verbetering van de verkeersveiligheid: Herinrichting Hakgriend. In overleg met de bedrijven gaan we de Hakgriend voorzien van een nieuwe verharding. Daarbij optimaliseren we de inrichting van de weg en van de waterhuishouding. Spoorwegovergang Binnendams. De beveiliging van de spoorwegovergang Binnendams bestaat voor een deel uit ontruimingslichten. Die worden vaak niet opgevolgd of niet begrepen. Daarom gaan we de huidige T-kruising te veranderen in een afbuigende voorrangsweg waarbij de Parallelweg-Spoorweg voorrangsweg wordt. De Stationsstraat moet dan voorrang gaan verlenen. Daardoor worden de ontruimingslichten overbodig. Kruising Rivierdijk-Nieuweweg. We gaan het kruispunt Nieuweweg-Rivierdijk herinrichten, zodanig dat in de bocht ruimte wordt gemaakt voor een middeneiland. Zowel fietsers als auto's kunnen na de werkzaamheden in twee fasen oversteken. Daardoor verbeteren we de verkeersveiligheid. Herinrichting Buitendams. In overleg met de bewoners gaan we de weginrichting van Buitendams aanpassen, zodat die voldoet aan de uitgangspunten van Duurzaam Veilig. Verbreding en herinrichting spoorweg fase I. We gaan de Spoorweg ter hoogte van het bedrijventerrein 't Oog verbreden.
Ook komt er een vrijliggend fietspad naast de weg, waardoor we de verkeersveiligheid voor fietsers verbeteren.
Bedragen x € 1.000
Beleidsrogramma 1 Een fijne en veilige woonomgeving voor de inwoners 020 Integrale veiligheid 025 Waterkering en afwatering 030 Wegen, straten en pleinen 035 Haven 040 Veerdienst 045 Economie 050 Weekmarkt 060 Onderwijs 065 Onderwijs algemeen 070 Huisvesting onderwijs 075 Bibliotheek 080 Kunst en cultuur 085 Sport 095 Openbaar groen 100 Sociaal Domein 105 Sociaal Domein 110 Volksgezondheid 115 Peuterspeelzalen/Kinderopvang 125 Huisvesting maatschappelijk 135 Milieu 136 Duurzaamheid 140 Reiniging 145 Riolering 150 Begraven en lijkbezorging 155 Grondexploitatie 160 Omgevingszaken 165 Ruimtelijke ontwikkeling 170 Volkshuisvesting 180 Openbaar groen 220 Bedrijfsvoering Saldo van baten en lasten Mutaties reserves Resultaat
Jaarrekening 2022 Lasten Baten -4.746 3.264 -340 0 -2.876 144 -42 36 -163 0 -531 39 -25 34 -70 0 -551 49 -630 159 -34 85 -26 3 -2.164 836 -154 12 -3.778 2.320 -15.291 762 -121 0 -120 5 -28 16 -617 0 -283 106 -2.271 2.465 -1.271 1.730 -461 298 -4.564 3.953 -733 708 -1.372 285 -88 1 -1.062 2 -120 7 -44.534 17.316 -1.326 3.303 -45.859 20.619
Begroting 2023
Saldo Lasten Baten -1.482 -2.098 10 -340 -482 0 -2.732 -2.332 70 -6 -49 32 -163 -145 0 -492 -559 70 9 -50 38 -70 -64 0 -503 -867 368 -471 -556 38 50 -66 103 -23 -96 0 -1.328 -2.183 653 -142 -159 10 -1.458 -4.398 3.325 -14.529 -16.386 293 -121 -96 0 -115 -106 1 -13 -36 -6 -617 -706 0 -178 -505 106 194 -2.141 2.629 459 -1.081 1.632 -163 -416 391 -611 -3.351 3.351 -24 -710 754 -1.087 -1.096 113 -88 -94 0 -1.060 -1.208 1 -113 -293 -62 -27.218 -42.329 13.919 1.977 -1.778 3.652 -25.240 -44.107 17.572
Begroting 2024
Saldo Lasten Baten -2.088 -2.259 10 -482 -346 0 -2.262 -2.518 70 -17 -50 32 -145 -152 0 -489 -581 70 -12 -38 38 -64 -64 0 -499 -703 88 -518 -587 38 37 -23 85 -96 -109 0 -1.531 -2.060 653 -150 -189 10 -1.074 -4.289 2.964 -16.092 -15.854 275 -96 -5 0 -105 -144 1 -42 -85 -6 -706 -595 0 -399 -2.144 2.629 488 -1.076 1.632 552 -458 391 -26 -4.670 4.670 0 -943 355 45 -445 113 -983 -207 0 -94 -1.105 1 -1.207 -205 0 -355 -385 0 -28.410 -42.291 14.116 1.874 -777 954 -26.536 -43.068 15.070
Saldo -2.249 -346 -2.449 -18 -152 -511 -1 -64 -615 -549 62 -109 -1.407 -179 -1.325 -15.579 -5 -143 -91 -595 485 556 -67 0 -588 -332 -207 -1.104 -205 -385 -28.174 176 -27.998
Meerjarenbegroting 2025 Saldo -2.242 -123 -2.627 -18 -152 -511 -1 -64 -615 -527 62 -109 -1.426 -186 -1.411 -15.689 -5 -143 -91 -575 497 556 -114 0 -528 -331 -207 -1.088 -209 -405 -28.280 0 -28.279
2026 Saldo -2.242 -124 -2.647 -18 -152 -511 -1 -64 -599 -535 62 -109 -1.428 -192 -1.461 -15.753 -5 -143 -91 -575 496 551 -116 0 -566 -331 -207 -1.099 -211 -405 -28.475 12 -28.463
2027 Saldo -2.241 -111 -2.671 -18 -152 -511 0 -64 -599 -545 62 -109 -1.429 -198 -1.472 -15.390 -5 -143 -91 -575 495 575 -116 0 -438 -331 -206 -1.096 -204 -405 -27.987 34 -27.953
- = Nadelig / + = Voordelig
Programmabegroting 2024-2027
21
Dienstverlening: een dienstbare organisatie in contact met inwoners Onderwerpen De belangrijkste onderwerpen in Coalitieakkoord 2022-2026 zijn: Mensen boven regels Samenwerking bestuur en organisatie Organisatieontwikkeling Doelstellingen Onze gemeente wil een dienstbare organisatie zijn en in contact met haar inwoners. We zijn in verbinding met onze inwoners. Als dienstbare overheid maken we immers onderdeel uit van een netwerksamenleving. Wij willen een kwaliteitsslag maken door onze dienstverlening centraal te stellen in het contact met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. We werken vanuit gastvrijheid. Zo weten onze inwoners waar zij aan toe zijn. De inwoner staat centraal Koersbepaling voorafgaand aan besluitvorming Organisatieontwikkeling: een dienstbare netwerkorganisatie Projecten, opdrachten en processen
Contact met de inwoners Contact is het uitgangspunt, zowel direct als digitaal. We werken van buiten naar binnen en benutten de kracht van de samenleving. Opgaven voor 2024 Digitale toegankelijkheid We werken aan de verbetering van de opzet en toegankelijkheid van onze websites en apps voor alle burgers. Toegankelijk betekent hier bruikbaar voor iedereen: jong, oud, met of zonder beperking. Piek reisdocumenten We verwachten een piek in het vernieuwen van reisdocumenten. We zorgen waar nodig voor extra bezetting om de dienstverlening op peil te houden. Veiligheid medewerkers dienstverlening Om de veiligheid van medewerkers te waarborgen scherpen we protocollen aan en organiseren we indien nodig extra beveiligingsmaatregelen op kwetsbare momenten zoals de donderdagavond.
Bedragen x € 1.000
Beleidsprogramma 2 Dienstverlening: een dienstbare organisatie in contact met inwoners 000 College en bestuurlijke ondersteuning 010 Burgerzaken Saldo van baten en lasten Mutaties reserves Resultaat
Jaarrekening 2022 Lasten Baten -1.374 0 -631 229 -2.005 229 0 0 -2.005 229
Begroting 2023
Saldo Lasten Baten -1.373 -1.425 0 -402 -710 270 -1.775 -2.135 270 0 0 0 -1.775 -2.135 270
Begroting 2024
Saldo Lasten Baten -1.425 -1.480 0 -440 -733 270 -1.865 -2.213 270 0 0 0 -1.865 -2.213 270
Saldo -1.480 -463 -1.943 0 -1.943
Meerjarenbegroting 2025 Saldo -1.455 -463 -1.918 0 -1.918
2026 Saldo -1.360 -463 -1.823 0 -1.823
2027 Saldo -1.360 -462 -1.822 0 -1.822
- = Nadelig / + = Voordelig
Programmabegroting 2024-2027
22
Regionale samenwerking & participatie Onderwerpen De belangrijkste onderwerpen in Coalitieakkoord 2022-2026 zijn: Regionale samenwerking Bestuursstijl Participatie Doelstellingen Onze gemeente werkt regionaal samen om onze lokale gemeenschap te versterken en te verbeteren. Ons uitgangspunt is en blijft dat regionale samenwerking waarde toevoegt aan Hardinxveld-Giessendam: we doen lokaal wat kan en regionaal wat moet. Daarnaast zetten we ons in om vorm te geven aan participatie, waarbij we blijven leren en benutten de kennis van buiten. Projecten, opdrachten en processen
Regionale samenwerking en participatie Wij werken regionaal samen om onze lokale gemeenschap te versterken en te verbeteren. Ons uitgangspunt is en blijft dat regionale samenwerking waarde toevoegt aan Hardinxveld-Giessendam: we doen lokaal wat kan en regionaal wat moet. Opgaven voor 2024 Thematische vertegenwoordiging in verschillende regio's We stellen een visie met betrekking tot regionale samenwerking op. Hierin beschrijven we onze rollen in relatie tot de samenwerkingsstructuren in de Drechtsteden en de Alblasserwaard. Daarnaast leggen we verbinding met de sturing op onze verbonden partijen. ICT Beweegt De werkplekken van medewerkers en de techniek erachter worden, vooral vanuit het oogpunt van beveiliging van informatie, anders ingericht en beheerd in 2024. Dit gebeurt onder de noemer van het regionale programma ICT Beweegt dat wordt aangestuurd en uitgevoerd door de Service-gemeente Dordrecht. Alle applicaties worden gemigreerd naar een centraal en extern rekencentrum. Alle dagelijkse werkbestanden worden gemigreerd naar een nieuw samenwerkingsplatform. Een andere verandering is dat de computers op de werkplekken worden vervangen. Dat past bij het tijd- en plaatsonafhankelijk werken. Participatie Participatie zit steeds meer verweven in allerlei onderwerpen.
Of het nu gaat om de inzet van het burgerpanel, bewonersavonden of de uitvoering van de motie over burgerinitiatieven. In 2024 en verder is participatie een belangrijke voorwaarde in de dan geldende Omgevingswet. Vanuit het kernteam participatie jagen we ontwikkelingen aan, zorgen voor onderlinge kennisdeling en monitoren participatieprocessen. Bedragen x € 1.000
Beleidsprogramma 3 Regionale samenwerking & participatie
000 College en bestuurlijke ondersteuning 005 Raad en Raadsondersteuning Saldo van baten en lasten Mutaties reserves Resultaat
Jaarrekening 2022 Lasten Baten -813 0 -670 1 -1.483 1 0 23 -1.483 24
Begroting 2023
Saldo Lasten Baten -813 -841 0 -669 -702 0 -1.482 -1.543 0 23 0 14 -1.459 -1.543 14
Begroting 2024
Saldo Lasten Baten -841 -871 0 -702 -709 0 -1.543 -1.580 0 14 0 0 -1.529 -1.580 0
Saldo -871 -709 -1.580 0 -1.580
Meerjarenbegroting 2025 Saldo -871 -709 -1.580 0 -1.580
2026 Saldo -871 -709 -1.580 0 -1.580
2027 Saldo -871 -709 -1.580 0 -1.580
- = Nadelig / + = Voordelig
Programmabegroting 2024-2027
23
De portemonnee van de gemeente Onderwerpen De belangrijkste onderwerpen in Coalitieakkoord 2022-2026 zijn: Financieel evenwicht Verbonden partijen Belastingdruk overstijgt landelijke trend niet Doelstellingen We spannen ons in om de kosten beheersbaar te houden, zonder dat de zorgverlening aan inwoners onder druk komt te staan. Integrale afweging bij besluitvorming Beheerste ontwikkelingen lokale lasten Projecten, opdrachten en processen
Financieel evenwicht We zetten ons in om de begroting ieder jaar sluitend te krijgen, waarbij de kosten beheersbaar blijven zonder dat de dienstverlening aan de inwoners onder druk komt te staan. Opgaven voor 2024 Doorontwikkeling P&C-producten We werken aan de doorontwikkeling van het begrotingsproces waarbij de inrichting van de financiele programma's (systeemwereld) beter wordt aangesloten op de beleidsprogramma's (leefwereld). Op basis van de begroting 2024 zullen de tussentijdse rapportages opnieuw worden ingericht. Daarvoor zullen modellen worden ontwikkeld en zal ook de frequentie van rapportages wordenmeegenomen. Doorontwikkeling VIC: rechtmatigheid/processen In 2024 geeft het college voor het eerst een rechtmatigheidsverantwoording (over 2023) af. We houden interne processen tegen het licht en passen deze waar nodig aan. De interne borging voor de verbijzonderde interne controle c.q. rechtmatigheid pakken we in 2024 verder op.
Bedragen x € 1.000
Beleidsrogramma 4 De portemonee van de gemeente
055 Beleggingen 185 Belastingen 190 Beleggingen 205 Algemene baten en lasten 210 Uitkering gemeentefonds 215 Kapitaallasten 220 Bedrijfsvoering Saldo van baten en lasten Mutaties reserves Resultaat
Jaarrekening 2022 Lasten Baten -1 2 -506 4.334 0 71 81 18 0 30.273 -1 19 -5.787 186 -6.214 34.904 -185 1.202 -6.399 36.105
Saldo 1 3.828 71 99 30.273 18 -5.601 28.690 1.017 29.706
Begroting 2023 Lasten Baten -2 56 -429 4.340 0 72 -490 217 0 30.864 -30 12 -5.695 89 -6.646 35.649 -96 477 -6.742 36.126
Begroting 2024
Saldo Lasten Baten 54 -2 0 3.911 -404 4.530 71 0 72 -273 -148 217 30.864 0 33.396 -18 -65 9 -5.606 -5.649 27 29.003 -6.268 38.250 381 -350 61 29.384 -6.618 38.312
Saldo -2 4.126 71 70 33.396 -55 -5.622 31.983 -289 31.694
Meerjarenbegroting 2025 Saldo -2 4.126 71 -35 33.881 -5 -5.559 32.477 -191 32.286
2026 Saldo -2 4.126 71 -39 31.792 -3 -5.581 30.364 -33 30.331
2027 Saldo -2 4.126 71 -39 31.514 5 -5.569 30.106 -31 30.074
- = Nadelig / + = Voordelig
Programmabegroting 2024-2027
24
1.7
Algemene Dekkingsmiddelen
Kosten en opbrengsten die niet direct tot één van de vorengaande programma’s behoren vallen onder de noemer ‘algemene dekkingsmiddelen’. De algemene dekkingsmiddelen zijn: 1. Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is De lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is zijn heffingen waarvan er geen duidelijke relatie is tussen de gemeentelijke dienstverlening en de belasting. Voorbeelden zijn de onroerend zaakbelastingen (OZB) en de hondenbelasting. Overigens zijn de rioolheffing en de afvalstoffenheffing voorbeelden van lokale heffingen waarvan de besteding wel is gebonden. Dergelijke heffingen worden op de desbetreffende programma’s verantwoord. Voor verdere informatie wordt u verwezen naar de paragraaf ‘Lokale heffingen’. 2. Algemene uitkering uit het gemeentefonds De algemene uitkering uit het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron voor onze gemeente. Twee factoren bepalen de uitkering aan een gemeente: 1. De omvang hangt af van de algemene groei en van taak- en andere veranderingen. Het gemeentefonds is gekoppeld aan de rijksuitgaven. Als het Rijk meer uitgeeft, gaat het gemeentefonds ook omhoog en omgekeerd. Een voorbeeld van taak- en andere veranderingen: Toen de gemeenten de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) gingen uitvoeren, kregen ze daarvoor geld in het gemeentefonds. Het fonds groeide, maar het takenpakket ook. 2.
Het aandeel van een gemeente in de totale omvang van het gemeentefonds hangt af van zogenaamde “verdeelmaatstaven”. Het aantal inwoners is zo een verdeelmaatstaf. Hoe meer inwoners een gemeente heeft, des te groter het aandeel in het totaal. Er zijn circa vijftig verdeelmaatstaven. 3. Dividend Hiertoe behoren de aandelen en daaraan verbonden dividenden die niet tot één van de vorengaande programma’s behoren. Voor onze gemeente zijn dat de aandelen en de daaraan verbonden dividenduitkering van de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). 4. Saldo van de financieringsfunctie Het saldo van de financieringsfunctie wordt veroorzaakt door het verschil in de verwachte rentekosten en het percentage dat is gebruikt om de rentekosten aan de programma’s door te berekenen. Volgens de notitie rente 2017 van de commissie BBV mag dit verschil maximaal 0,5% bedragen. 5. Overige algemene dekkingsmiddelen De overige dekkingsmiddelen bestaan normaliter hoofdzakelijk uit de baten en lasten die betrekking hebben op de waardering van onroerende zaken in het kader van de Wet Waardering Onroerende Zaken (WOZ). Hieronder vallen overigens niet de opbrengsten van de onroerend zaakbelastingen (OZB) en ook niet de lasten die zijn gemoeid met de heffing en invordering daarvan. Deze worden verantwoord bij de lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is.
Om in te spelen op de stijging van de prijzen en lonen zijn bij de algemene dekkingsmiddelen in deze begroting hiervoor middelen gereserveerd (zie hiervoor ook de toelichting bij het onderdeel "Financiering en Algemene Dekkingsmiddelen" van de financiële begroting paragraaf 2.1). Bij de perspectiefnota (voorjaarsnota) en de najaarsnota wordt bekeken in hoeverre aanspraak op deze bedragen nodig is. Onderstaande tabel bevat het overzicht van algemene dekkingsmiddelen (bedragen x € 1.000):
Omschrijving Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds Dividend Saldo van de financieringsfunctie Overige dekkingsmiddelen Totaal Programmabegroting 2024-2027
2024
2025
2026
2027
4.285 33.396 72 23 -696 37.079
4.285 33.881 72 63 -701 37.599
4.285 31.792 72 88 -546 35.691
4.285 31.514 72 98 -545 35.424 25
Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is Dit betreffen de onroerende zaakbelastingen en de hondenbelasting, welke op het programma Financiering en Algemene Dekkingsmiddelen worden verantwoord. Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds De uitkomsten van de doorrekening van de meicirculaire 2023 zijn in de budgetten verwerkt. Dividend Het hierboven genoemde dividend betreft de dividenden van de Bank Nederlandse Gemeenten.
Programmabegroting 2024-2027
26
1.8
Onvoorzien
In de primitieve begroting is onder financiering en algemene dekkingsmiddelen een post voor onvoorziene uitgaven opgenomen € 25.000. bedragen x € 1.000
Nr. Begrotingswijziging / onderwerp 0 Primitieve begroting
Datum
2024 25
2025
2026
2027
25
25
25
25
25
25
Begrotingswijziging(en) Saldo post onvoorzien
Programmabegroting 2024-2027
25
27
1.9
Wet Open Overheid (WOO)
Algemeen Op 26 januari 2021 heeft de Tweede Kamer de (Wijzigingswet) Wet open overheid (WOO) aangenomen. Het betreft een initiatiefwet uit de Tweede Kamer die beoogt de gehele overheid transparanter en toegankelijker te maken. Kaders Op 1 mei 2022 is de Wet open overheid in werking getreden. De Wet openbaarheid van bestuur (WOB) is hierbij ingetrokken. Het grote verschil tussen de WOO en de WOB betreft de actieve openbaarmaking van overheidsinformatie. De WOO kent voor overheden de verplichting om bepaalde categorieën informatie uit eigen beweging openbaar te maken. Voor passieve openbaarmaking (openbaarmaking op verzoek) volgt de WOO vrijwel geheel de WOB. Middelen Voor de implementatie en de uitvoering van de WOO heeft het rijk zowel incidentele als structurele middelen beschikbaar gesteld. Op dit moment ontbreekt nog informatie van het ministerie en leveranciers over alle kosten die samenhangen met (de implementatie van) de WOO. In ieder geval zullen er kosten gemaakt worden voor het inventariseren, aanpassen en inrichten van processen voor onder andere actieve openbaarmaking. Daarnaast zijn er kosten voor automatisering, waaronder bedrijfsapplicaties, metadata, documentsjablonen aanpassen en anonimiseringssoftware. Verder worden er ook kosten gemaakt voor opleiding, communicatie en het inhuren van expertise en menskracht.
Door de bedragen die door het Rijk beschikbaar worden gesteld ook in 2024 te bestemmen voor de WOO wordt zoveel mogelijk geborgd dat er voldoende financiële middelen beschikbaar zijn.
Programmabegroting 2024-2027
28
PARAGRAFEN
Programmabegroting 2024-2027
29
1.9
Paragraaf Bedrijfsvoering
Voor de beleidsinhoudelijke aspecten voor wat betreft de bedrijfsvoering wordt verwezen naar het onderdeel "Dienstverlening: een dienstbare organisatie in contact met inwoners" van de beleidsbegroting.
1. Lasten en baten Bedragen x € 1.000
Programma 14 Bedrijfsvoering (kostenplaatsen)
Jaarrekening 2022 Lasten
Baten
-5.907 -5.907 -185 -6.092
193 193 1.202 1.395
220 Bedrijfsvoering Saldo van baten en lasten Mutaties reserves Resultaat
Begroting 2023
Saldo
Lasten
-5.714 -5.714 1.017 -4.697
-5.988 -5.988 -96 -6.084
Baten 27 27 477 504
Begroting 2024
Saldo
Lasten
-5.961 -5.961 381 -5.580
-5.855 -5.855 -96 -5.951
Baten 27 27 61 89
Meerjarenbegroting
Saldo -5.827 -5.827 -35 -5.862
2025 Saldo -5.767 -5.767 -34 -5.801
2026 Saldo -5.792 -5.792 -33 -5.825
2027 Saldo -5.773 -5.773 -31 -5.805
- = Nadelig / + = Voordelig
Specificatie lasten (x 1.000)
Zoals in de Perspectiefnota al is aangekondigd, wordt er vanaf 2024 structureel budget gevraagd voor de inrichting van een tweehoofdige directie. De werving voor de directeur bedrijfsvoering/middelen is na afstemming met presidium reeds in gang gezet, zodat deze positie zo snel mogelijk kan worden ingevuld.
2. Beleidsindicatoren Nr.
Indicator
Eenheid
Per HardinxveldGiessendam
Waarden Gemeenten < 25.000 inwoners
Bron
Beschrijving
Alle gemeenten
30 Formatie 31 Bezetting 32 Apparaatskosten