Presentatie OZHZ PFAS bodem HG.pdf

PFAS in grond Hardinxveld Giessendam Ruud Hakkeling

Hoe komt PFAS in de bodem? • Via uitstoot van bedrijven naar lucht die weer neerslaat op de bodem (diffuus). • Via blusschuim – blusacties en oefenplekken (bedrijfs)brandweer. • Via PFAS houdend bedrijfsafval. • Via lekke riolen en leidingen. • Via toepassing van PFAS houdende grond.

Bijna overal in Nederland zit PFAS in de bodem, maar meestal in zeer licht verhoogde concentraties

PFAS in de bodem in Zuid-Holland Zuid • Van de PFAS komt PFOA in regio het meest voor en in de hoogste concentraties. • Bron van diffuse PFOA/GenX in Zuid-Holland Zuid: uitstoot naar lucht door DuPont/Chemours sinds ca. 1970. • GenX komt ook voor, maar in lagere concentraties en minder ver van Chemours/DuPont. GenX is ook minder schadelijk dan PFOA. • Overige PFAS komen diffuus in veel lagere concentraties dan PFOA voor. Deze kunnen over het algemeen niet aan DuPont/Chemours worden toegeschreven. • Blootstelling aan PFAS vanuit de bodem  nagenoeg alleen via voedsel

PFOA in grond Zuid-Holland - Onderzoeksresultaten

Brondocument: “Bodemverwachtingskaart PFOS en PFOA Zuid-Holland” (PZH, publicatie verwacht 2024)

PFOA in grond in Zuid-Holland Zuid

Groen: Geel: Rood:

niet/nauwelijks verontreinigd met PFOA licht verontreinigd met PFOA licht tot sterk verontreinigd met PFOA

BINNEN GELE/RODE ZONES HETEROGEEN

PFOA in grond in Alblasserwaard

Geel 14, 16: licht verontreinigd met PFOA licht verontreinigd met PFOA (maar sterker dan 14 en 16) Geel 15: Rood: licht tot sterk verontreinigd met PFOA

BINNEN GELE/RODE ZONES HETEROGEEN

Gemeten concentraties en toetswaarden Gemeten grondconcentraties • Groene zone: lager dan 1,9 µg/kg PFOA. • Gele zone: overwegend lager dan 10 µg/kg PFOA met uitschieters tot ca 20 µg/kg • Rode zone: overwegend 10 -100 µg/kg PFOA met uitschieters tot ca 150 µg/kg (HG: max ca. 60 µg/kg) Toetswaarde nieuwbouw (saneringsplicht) • Interventiewaarde / INEV – wonen met 10% voedsel eigen tuin  boven interventiewaarde: “sterk verontreinigd”

60 (30) µg/kg 1

Toetswaarde bestaande situatie: meer maatwerk nodig • Wonen met siertuin (geen voedsel uit eigen tuin) • Wonen met 2% voedsel uit eigen tuin

461 (231) µg/kg 2 196 (98) µg/kg 2

• Moestuin / volkstuin • Landelijke achtergrondwaarde (statistisch) • Landbouw / natuur

2,3 µg/kg 3 1,9 µg/kg 4 onbekend (landelijke achtergrondwaarde)

(...) gecorrigeerd voor 50% achtergrondblootstelling (beleidsmatige keuze) 1 RIVM 2021 + kamerbrief mei 2022 3 RIVM 2021

2 Arcadis november 2022 (met programma RIVM)

4 RIVM 2020

Conclusie: risico’s liggen bij moestuinen / volkstuinen

Volkstuinonderzoek 2022 - 20 volkstuincomplexen - referentiecomplexen in groene zone Hoeksche Waard - 800 gewasmonsters - 10 gewasgroepen - 17 verschillende PFAS - Toetsen aan strengere risiconormen van EFSA 2020 - Ook onderzoek naar kwaliteit grond, grondwater, slootwater en regentonwater. Opdracht Dordrecht, Papendrecht, Sliedrecht en Molenlanden. Financiering via SPUK-subsidie van ministerie I&W.

Volkstuinonderzoek 2022

Vervolg volkstuinonderzoek 2023-2024 - Onderzoek naar PFAS in eieren (eind 2023/begin 2024) - Aanvullend onderzoek naar PFAS in sloten rond enkele complexen - Onderzoek naar extra volkstuincomplexen - Onderzoek naar opvallende uitbijters en verschillen (Financiering via SPUK-subsidie van ministerie I&W) Overige ontwikkelingen - Verbeteren bodemverwachtingskaart ZHZ door invoer meer rapporten. - Programma PFAS RIVM (2023-2025). O.a. landbouwrisicowaarden

VRAGEN?