Document · PDF

Perspectiefnota 2027-2030.pdf

Gemeenteraad GHG 9 juli 2026, gemeente Hardinxveld-GiessendamBij agendapunt: 9: Perspectiefnota 2027-203010.308 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Juli

2026 Perspectiefnota 2027-2030 Sturen is kiezen: over financiële kaders, doelen en dienstverlening.

www.hardinxveld-giessendam.nl

Inhoudsopgave 1 Inleiding

1.1 Inkomstenbronnen gemeente

1.2 De ambtelijke organisatie

1.3 leeswijzer

2 Opbouw perspectiefnota

2.1 Perspectiefnota als instrument in P&C cyclus

2.2 Inventarisatie & indeling

3 Financieel perspectief op hoofdlijnen

3.1 Vertrekpunt

3.2 Duiding meicirculaire

3.6 Risicoparagraaf

4 De keuzes

4.1 De voorstellen stapsgewijs gesorteerd

4.2 De financiële vertaling van stap 1 t/m 3

4.3 Keuzes in stap 4

4.4 De knoppen voor dekking

Bijlage: toelichting op de maatregelen

www.hardinxveld-giessendam.nl

1 Inleiding De Perspectiefnota 2027-2030 heeft als ondertitel: ‘Sturen is kiezen: over financiële kaders, doelen en dienstverlening.’ Dat de perspectiefnota draait om het maken van keuzes is geen verrassing – daar is het document immers voor bedoeld. Namelijk: kiezen welke vertaling er gemaakt wordt vanuit de opgaven en financiële kaders naar de begroting voor het volgende jaar. De perspectiefnota geeft inzicht in zowel de opgaven die voor ons liggen de komende jaren als de doorkijk in wat dit betekent voor de portemonnee van de gemeente. Om deze Perspectiefnota 2027-2030 goed te kunnen duiden is het van belang te weten welke perspectieven onderdeel zijn van deze nota. Dat begint met het perspectief op de opgaven die voor ons liggen. Simpel gesteld: welke inzet denken we dat de komende jaren nodig is om onze dienstverlening op peil te houden en onze (wettelijke) kerntaken uit te voeren? Daarnaast zijn er de opgaven die keuzeruimte kennen. Als gemeente kennen we de vrijheid om zelf in behoorlijke mate te kiezen welke accenten er gelegd worden. Dat vraagt om een inhoudelijke afweging: wat doen we wel, wat doen we niet. En waarop zijn die keuzes gebaseerd. Dit vraagt om een politieke afweging, waarbij naast de politieke voorkeuren en ambities twee belangrijke documenten als kompas fungeren. Namelijk de Toekomstvisie en de Omgevingsvisie.

Beide documenten zijn in 2025 vastgesteld, en gelden als complementaire koersdocumenten voor onze gemeente. Bij de voorstellen die vragen om een afweging en keuze is in deze perspectiefnota dan ook aangegeven of en waar de voorstellen raakvlakken kennen met de Omgevings- of Toekomstvisie.

1.1 Inkomstenbronnen gemeente Naast inhoudelijk gedreven argumenten voor het al dan niet vertalen van opgaven naar de begroting voor het komende jaar is het ook van belang een financiële weging te maken. Want: alle inzet vraagt ook om voldoende financiële kaders. Simpelweg: alles wat we willen of moeten doen kost geld. En dat geld moet beschikbaar zijn. Dat komt op hoofdlijnen vanuit drie bronnen. Allereerst is er de algemene uitkering via het gemeentefonds: het geld dat wij als lokale overheid ontvangen vanuit de Rijksoverheid. Want: naast de eerder genoemde wettelijke verplichtingen ontvangen wij ook een bijdrage van het Rijk. Dit is onze grootste structurele inkomstenbron, die continue bijgesteld wordt als gevolg van autonome ontwikkelingen en gewijzigd rijksbeleid. Deze bijstellingen worden drie keer per jaar doorgevoerd, en aan ons als gemeente kenbaar gemaakt middels de mei-, september- en decembercirculaire. In de tweede plaats kunnen we lokaal keuzes maken die de portemonnee beïnvloeden. Aan de ene kant zijn er reserves die gebruikt kunnen worden om tekorten op de begroting te dekken. Dit vraagt een zorgvuldige afweging, want op=op. Daarnaast zijn wij als gemeente genoodzaakt de omvang van de reserve goed te bewaken, zodat er voldoende buffer is voor onvoorziene kosten en ruimte voor toekomstige investeringen. Tot slot is er de knop van lokale belastingen.

Immers, een deel van de draagkracht van de gemeente komt van onze inwoners en bedrijven. Zij plukken niet alleen de vruchten van de inzet, maar dragen daar ook aan bij. De mate waarin zij bijdragen vraagt ook om een afweging en dus het maken van keuzes. Naast bovenstaande financiële knoppen op zijn er natuurlijk meer zaken die in meer of mindere mate van invloed zijn op de financiële balans van de gemeente. Denk hierbij aan subsidieregelingen, inkomsten die gekoppeld zijn aan projecten of grondexploitaties, en specifieke uitkeringen (SPUKS). Doorgaans zijn dit incidentele middelen.

www.hardinxveld-giessendam.nl

1.2 De ambtelijke organisatie Naast de financiële en inhoudelijke doorkijk is er het perspectief op de ambtelijke organisatie. Want het gaat er ook om dat aan alle opgaven uitvoering wordt gegeven. En daar is de nodige ambtelijke capaciteit voor nodig, zowel in tijd als deskundigheid. Het is daarbij goed om te beseffen dat in deze perspectiefnota vooral die zaken zichtbaar worden die een wijziging en/of toevoeging vormen op werkzaamheden die al door de ambtelijke organisatie worden opgepakt (going concern). Ook voor de organisatie is het goed als er vanuit de perspectiefnota duidelijke kaders volgen over wat wel, maar soms ook niet opgevolgd moet worden.

1.3 leeswijzer Keuzes kunnen vanuit elke van de perspectieven gestuurd worden: inhoudelijk, financieel en/of vanuit organisatieperspectief. In hoofdstuk 2 wordt verder geduid op welke wijze deze perspectiefnota is opgebouwd. In hoofdstuk 3 is het financieel perspectief per (organisatie)domein toegelicht. Voor de volledigheid: dit gaat om de domeinen ‘Fysiek’, ‘Sociaal’, en ‘Bedrijfsvoering en dienstverlening’. In dit hoofdstuk is ook een risicoparagraaf opgenomen. Hoofdstuk 4 brengt samenhang aan in het geheel, waarbij het college ook een handreiking doet voor te maken keuzes. Tot slot is in de bijlage een overzicht opgenomen van alle voorstellen, inclusief een beknopte toelichting.

www.hardinxveld-giessendam.nl

2 Opbouw perspectiefnota 2.1 Perspectiefnota als instrument in P&C cyclus De perspectiefnota is onderdeel van de cyclus van planning en control. Binnen die cyclus zijn de begroting (planning) en jaarstukken (control) de belangrijkste producten. Via de begroting wordt vastgesteld welke financiële en inhoudelijk kaders er gelden voor het komende kalenderjaar. Via de jaarstukken wordt verantwoording afgelegd over de resultaten van het voorgaande jaar. De jaarstukken bestaan uit de jaarrapportage (inhoudelijk) en jaarrekening (financieel). Tijdens het lopende begrotingsjaar wordt met de halfjaarrapportage inzicht gegeven in de voortgang, en worden waar nodig bijstellingen gedaan ten aanzien van de begroting. Daarmee vormen begroting, halfjaarrapportage en jaarstukken een logisch geheel, en vragen om vaststelling door de gemeenteraad. De perspectiefnota is enigszins een vreemde eend in de bijt. Het document is bedoeld om richtinggevende keuzes (kaders) te maken op basis waarvan de begroting wordt opgesteld. De perspectiefnota wordt dus niet als geheel vastgesteld, maar de raad wordt wel gevraagd op basis van de perspectiefnota duidelijk richting te geven ten behoeve van de begroting. Daarbij wordt de raad aangereikt hoe deze keuzes tot stand kunnen komen (hoofdstuk 4).

En daarmee is de behandeling van perspectiefnota een belangrijk moment van sturing (kaderstelling) door de gemeenteraad.

In maart 2025 is door de gemeenteraad een herziene planning en control (P&C) cyclus vastgesteld. Deze kent de volgende producten: Perspectiefnota Via de perspectiefnota (al dan niet geamendeerd) worden de kaders bepaald voor de opstelling van de begroting van het opvolgend kalenderjaar. Begroting In de begroting staat wat de gemeente het komende kalenderjaar aan activiteiten uitvoert en hoeveel dit mag gaan kosten. Halfjaarrapportage De halfjaarrapportage geeft de gemeenteraad inzicht in de stand van zaken van de realisatie van de uitvoeringsdoelen en de financiële stand van zaken per 1 juli van het lopende jaar. Jaarrapportage De jaarrapportage geeft de gemeenteraad inzicht in de realisatie van de Uitvoeringsdoelen en een doorkijk op de realisatie van de Maatschappelijke doelen. Jaarrekening Via de jaarrekening vindt inhoudelijke en financiële verantwoording plaats over het desbetreffende jaar.

2.2 Inventarisatie & indeling In opbouw wijkt de perspectiefnota enigszins af van de begroting en jaarstukken. Bij die twee producten wordt conform afspraak gewerkt met een vaste programma-indeling en (wettelijke) taakvelden. Hierdoor wordt per programma helder wat de definitieve mutaties zijn. Dit is onder andere belangrijk vanwege rechtmatigheid. De perspectiefnota is echter niet bedoeld om de daadwerkelijk wijzigingen door te voeren in de administratie, maar om een beeld te schetsen hoe we er financieel voor staan. Daarnaast is het een samenhangende handreiking voor mogelijke inhoudelijke en financiële keuzes. Daarom is een beeld per domein van de organisatie passend. In de vertaling naar de begroting wordt dan zichtbaar gemaakt wat dit concreet per programma betekent, vanzelfsprekend afhankelijk van de keuzes die de gemeenteraad maakt.

www.hardinxveld-giessendam.nl

In mei 2024 is de organisatiestructuur (organogram) voor de gemeente Hardinxveld-Giessendam vastgesteld. De belangrijkste reden hiervoor was het aanbrengen van meer sturing in de organisatie, en het komen tot een juiste balans tussen autonomie en hiërarchie. Daarbij is de organisatie opgedeeld in de volgende drie domeinen: 1. 2. 3.

Sociaal domein Fysiek domein Domein bedrijfsvoering & dienstverlening

3 Financieel perspectief op hoofdlijnen 3.1 Vertrekpunt Om een goed beeld te krijgen wat het financieel perspectief voor de komende jaren is moet het vertrekpunt helder zijn. Dat is weergegeven in onderstaande tabel.

Leeswijzer getallen en tabellen Voorstellen met een blauw lettertype bevatten een politieke keuze. Voorstellen met een rood lettertype zijn administratieve bijstellingen (=weging ambtelijke organisatie)

Tabel 1 - Het vertrekpunt (indicatief)1 2027

2028

2029

2030

Begrotingssaldo vanuit Begroting 2026-2029

€

700.965 €

573.150 € 1.156.893 € 1.156.893

Voorlopige wijzigingen Begroting 2026 met structureel effect Doorrekening meicirculaire 2026 Inflatiecorrectie OZB Correctie extra OZB-verhoging Vrijval dotaties nota Reserves en voorzieningen

€ € € € €

-165.500 € 2.239.000 € 216.534 € -464.500 € 60.036 €

-165.500 € 1.359.000 € 216.534 € -900.000 € 60.036 €

-165.500 € 434.000 € 216.534 € -900.000 € 60.036 €

-165.500 421.000 216.534 -900.000 60.036

Saldo voor keuzes Perspectiefnota 2027-2030

€

2.586.535 € 1.143.220 €

801.963 €

788.963

Het genoemde begrotingssaldo boven in de tabel is overgenomen vanuit de Begroting 2026-2030, zoals vastgesteld op 14 november 2025. Vervolgens is er binnen de ambtelijke organisatie gevraagd welke wijzigingen met structureel effect er in het huidige jaar al bekend zijn. Dit betekent structureel extra lasten van €165.500. Let op: dit is indicatief op basis van de eerste maanden van 2026. De daadwerkelijke bijstelling vindt plaats bij de Halfjaarrapportage 2026 en kan nog afwijken. Vervolgens is de Meicirculaire 2026 doorgerekend. De verschillen met de huidige begroting zijn per jaar opgenomen. Dit heeft zeker voor de eerste jaren een positief effect. Voor het berekenen van de inflatiecorrectie richting 2027 geldt het T-2-principe. De inflatie van 2025 (=+3,2%) is toegepast op de begrote opbrengst in 2026. Een uitgewerkte doorrekening, inclusief een beeld op waardeontwikkeling en het effect op de lokale lasten vindt plaats richting het opstellen van de Begroting 2027-2030. In de Begroting 2026-2029 was een gestapelde extra OZB-verhoging geprognotiseerd om de exploitatie inclusief alle ruimtelijke investeringen te kunnen dekken. De eerste stapeling (+€487.500) is daadwerkelijk verwerkt in de belastingtarieven voor 2026.

Tegelijkertijd is er bij de besluitvorming vorig jaar ook nadrukkelijk gezegd dat de gemeenteraad jaarlijks een nieuwe afweging maakt om een zuiver beginsaldo te schetsen. Daarom is de geprognotiseerde extra OZB-verhoging uit het meerjarig begrotingssaldo gehaald. Tot slot is er ook een koppeling met de Nota reserves en voorzieningen die momenteel herzien wordt en gelijktijdig met de Perspectiefnota 2027-2030 behandeld wordt. Op basis van de daarin voorgestelde wijzigingen vallen er ook een aantal dotaties vrij: jaarlijkse toevoegingen aan reserves die komen te vervallen zijn niet meer nodig. Let op: ook dit is dus een indicatie en afhankelijk van definitieve besluitvorming door de gemeenteraad. De conclusie is dus dat, voorafgaand aan de (mogelijke) keuzes voor 2027 en verder, het vertrekpunt positief is.

1 2030 is een ‘kopie’ van 2029. Richting opstellen begroting 2027-2030 wordt nader bekeken of er nog significante

verschillen tussen deze twee jaren zijn.

www.hardinxveld-giessendam.nl

3.2 Duiding meicirculaire De effecten van de Meicirculaire 2026 zijn doorgerekend. Voor 2027 is er nog een aanzienlijke verhoging voorzien, daarna neemt de toename sterk af. Een verdiepende analyse wordt via een separate bijlage met de gemeenteraad gedeeld.

3.3 Hoofdlijnen Fysiek domein Tabel 2 – Aangeleverde voorstellen Fysiek domein met onderscheid tussen administratieve bijstellingen en keuzes (wijziging) Ruimtelijk project

€

Politieke keuze Instandhouding, verduurzaming en uitbreiding Sporthal De Wielewaal Scholenbouw Pietersweer Administratieve bijstelling IHP: aanpassing kon. Wilhelminaschool IHP: Tijdelijke huisvesting Driemaster Tonneband

€ € € € € €

2027 2028 2029 -868.538 € -460.671 € -227.505 € -923.000 € -520.000 € -403.000 € 54.462 € 54.462 € €

-554.313 € -151.313 € -403.000 € 93.642 € 54.462 € 39.180 €

-321.147 € 81.853 € -403.000 € 93.642 € 54.462 € 39.180 €

2030 911.156 817.514 592.514 225.000 93.642 54.462 39.180

Ambtelijke en/of bestuurlijke wens

€

Politieke keuze Buitendienst: vervangen elektrische bedrijfswagen (Fuso) inclusief opzetstrooier en sneeuwschuiver Buitendienst: vervangen veegvuil wagen Buitendienst: aanschaf tractor Doorfietsroute: aanleg ontbrekende schakel Sluisweg/Kanaaldijk-Noord Doorfietsroute: voorbereidingskrediet aanleg ontbrekende schakel Rivierdijk/Nieuweweg Doorfietsroute: aanleg ontbrekende schakel Rivierdijk/Nieuweweg Doorfietsroute: voorbereidingskrediet kruispunt Nieuweweg/A15 Doorfietsroute: herinrichting kruispunt Nieuweweg/A15 Onderzoek en planvoorbereiding Rivierdijk naar GOW 30 km/h Monitoring begraafcapaciteit Spindermolen Opstellen natuurbeleidsplan incl. natuurkansenkaart en natuurwaardenkaart Speelruimteplan: extra impulsen Vergroenen middeneilanden rotondes Verhoging uitvoeringsbudget voor nader onderzoek bomen Voorbereidingskrediet opstellen rioleringsplan Wielwijk-Noord Duurzaamheidsprogramma: integratie duurzaamheidsopave organisatie Duurzaamheidsprogramma: energiesysteem van de toekomst Duurzaamheidsprogramma: efficient regionaal samenwerken energie en klimaat Duurzaamheidsprogramma: lokale inzet op energie en klimaat

€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

161.290 € € € 2.800 € 21.000 € 35.250 € € 47.000 € € 18.800 € 5.000 € € 4.300 € 16.140 € 11.000 € € € € € €

1.186.440 € 23.550 € 7.800 € 2.800 € 21.000 € 35.250 € 72.000 € 47.000 € 102.000 € 18.800 € 5.000 € 11.750 € 8.600 € 16.140 € 11.000 € 58.750 € 200.000 € 250.000 € 125.000 € 170.000 €

1.190.740 € 23.550 € 7.800 € 2.800 € 21.000 € 35.250 € 72.000 € 47.000 € 102.000 € 18.800 € 5.000 € 11.750 € 12.900 € 16.140 € 11.000 € 58.750 € 200.000 € 250.000 € 125.000 € 170.000 €

1.195.040 23.550 7.800 2.800 21.000 35.250 72.000 47.000 102.000 18.800 5.000 11.750 17.200 16.140 11.000 58.750 200.000 250.000 125.000 170.000

Besparing

€

-11.500 €

-11.500

Politieke keuze Buitendienst: besparing onderhoud sportvelden

€ €

-11.500 € -11.500 €

-11.500 -11.500

Nieuwe (wettelijke) opgave

€

64.700 €

20.000 €

20.000

Politieke keuze Opstellen Natuurherstelverordening Administratieve bijstelling Implementatie Wet versterking regie volkshuisvesting Coördinatie Soortenmanagementplan (SMP)

€ € € € €

4.700 € 4.700 € 60.000 € 40.000 € 20.000 €

€ € 20.000 € € 20.000 €

20.000 20.000

Wijziging begroting Gemeenschappelijke Regeling/verbonden partij

€

63.381 €

63.381

Administratieve bijstelling Indexatie OZHZ (bouw- en milieu)

€ €

63.381 € 63.381 €

63.381 63.381

Overig

€

14.300 €

6.800 €

6.800

Administratieve bijstelling Monitoring invasieve waterplant Buitendienst: bijstellen onderhoudsbudget materialen en voertuigen Indexering Avres voor inzet groenploegen

€ € € €

14.300 € 7.500 € 5.000 € 1.800 €

6.800 € € 5.000 € 1.800 €

6.800 5.000 1.800

€

-576.367 €

Totaaleffect Fysiek op begrotingssaldo

www.hardinxveld-giessendam.nl

161.290 € 1.186.440 € 1.190.740 € 1.195.040

804.450 € 1.041.916 € 2.184.877

Op hoofdlijnen zien we een aantal ontwikkelingen binnen het fysiek domein. Allereerst zijn er diverse wijzingen ten aanzien van (grote) ruimtelijke projecten. Deze worden onder Tabel 3 nader toegelicht. Verder is divers materieel van de buitendienst aan vervanging toe of is de wens geuit om te investeren in een voertuig (aanschaf tractor) om later weer te kunnen besparen (onderhoud sportvelden). Daarnaast zijn er diverse voorstellen op het gebied van mobiliteit, vooral ten aanzien van de doorfietsroute. Hier is onderscheid gemaakt in een voorbereidingskrediet en de daadwerkelijke aanleg. Daarbij is er verschil in looptijd: bij voorbereidingskredieten is er een relatief korte afschrijvingstermijn (5 jaar), terwijl de aanleg in 40 jaar wordt afgeschreven. Tegelijkertijd maakt dit voor het financieel perspectief op de komende vier jaar dus geen verschil. Belangrijk voor dit onderwerp is dat er lobby plaats vindt voor (co)financiering vanuit Rijk en provincie. Als daar definitief positief uitsluitsel over is, kan het dus zijn dat deze financiële effecten minder of zelfs heel beperkt drukken op onze gemeentelijke begroting. Tot slot is het goed om stil te staan bij het programma duurzaamheid. Tot en met 2026 loopt de financiering via een Specifieke Uitkering (Spuk).

Dat betekent dat wij de meeste inzet op het programma vergoed krijgen door het Rijk, zolang wij als gemeente goed onderbouwen hoe we deze middelen hebben besteed. In 2027 worden duurzaamheidsmiddelen via het gemeentefonds verstrekt. Naar verwachting kan ook de lokale inzet in 2027 nog gedekt worden uit de resterende Spuk en levert dat dus een eenmalig voordeel op. Dit is verrekend in het effect meicirculaire (zie tabel 1). Op basis van eerdere toezeggingen is de verwachting dat dit ook in de jaren na 2028 zal gebeuren. Omdat deze middelen via het gemeentefonds zullen gaan lopen ontstaat er meer keuzevrijheid voor de gemeente of deze middelen volledig aan duurzaamheid besteed moeten worden. De vier verschillende voorstellen geven inzicht in de politieke keuzes op hoofdlijnen. Tabel 3 – Investeringslijst ruimtelijke projecten Jaarlijkse kapitaallasten

Ruimtelijke project

Totaal investering

Scholenbouw Ichthus/Driemaster Pietersweer Huis van de gemeente Centrumplan Sporthal De Wielewaal Gezamenlijk zwembad IHP Kon Wilhelminaschool IHP tijdelijke huisvesting Driemaster Tonneband Gebiedsontwikkeling 't Oog Doorfietsroute F15 + aanpassing kruising Nieuweweg

€ €

€

14.000.000 € 8.550.000 € PM 14.160.333 € PM 1.163.042 € 391.800 € PM 2.030.000 €

Totaal Ruimtelijke projecten

€

40.295.175 €

€ € €

Reeds in begroting

670.000 € 511.000 € PM € 1.112.514 € PM € 54.462 € 39.180 € PM € 319.550 €

445.000 € 511.000 € 100.000 € 520.000 € € € € € €

2027 -403.000 € € € -520.000 € € 54.462 € € € 86.800 €

2.706.706 € 1.576.000 € -781.738 €

2028

2029

-403.000 € -403.000 € € € € € -151.313 € 81.853 € € € 54.462 € 54.462 € 39.180 € 39.180 € € € 319.550 € 319.550 €

2030 225.000 592.514 54.462 39.180 319.550

-141.121 € 92.045 € 1.230.706

Vanuit de wens om jaarlijks te kijken naar de (prioritering van) ruimtelijke projecten is bovenstaande tabel toegevoegd. Daar passen een aantal opmerkingen bij: • Voor de scholenbouw aan de Pietersweer en Sporthal De Wielewaal is er een doorrekening gemaakt van de kapitaallasten over jaren heen. Dat begint met afschrijving en rentelasten van een voorbereidingskrediet (sporthal) en een opbouw van rentelasten om leningen te kunnen aantrekken voor de bouw van beide projecten te financieren. De volledige kapitaallasten (=rente + afschrijving) gaan pas lopen in het jaar na realisatie. Op basis van voorlopige planningen is dat in 2030. Dat levert dus in eerdere jaren een voordeel op, maar 2030 is het maatgevend jaar om te bepalen wat we structureel kwijt zijn aan lasten. • De investeringen voor de andere scholen volgen uit het Integraal Huisvestingsplan. • Over de maatregelen ten behoeve van de doorfietsroute is nog geen definitief besluit genomen (zie eerdere opmerkingen).

Wel is het voor het complete beeld goed om deze mee te nemen in de totale investeringslijst • Voor ’t Oog en het zwembad is er nog geen concreet onderbouwd investeringsbedrag opgenomen, omdat dit afhankelijk is van latere besluitvorming (zwembad) en actualiteiten (gebruik maken voorkeursrecht, toestemming provincie, eventuele cofinanciering Rijk) • Op basis van de huidige investeringslijst en stand van zaken stijgen de lasten in 2030 nog met ruim 1,2 miljoen euro ten opzichte van de huidige begroting. • De investeringen hebben invloed op de schuldquote: die neemt toe.

www.hardinxveld-giessendam.nl

3.4 Hoofdlijnen Sociaal domein Tabel 4 – Aangeleverde voorstellen Sociaal domein met onderscheid tussen administratieve bijstellingen en keuzes Ambtelijke en/of bestuurlijke wens

€

2027 694.592 €

Politieke keuze Besparing Welzijnswerk MAG terugdraaien Uitbreiding Sociaal Team 2 fte Ophogen bibliotheeksubsidie Ophogen MAG-budget bestaande activiteiten Informatiepunt Digitale Overheid Programma Voorzorg: preventie kindermishandeling Vervangende mantelzorg aan huis zonder indicatie Inzet op cultuureducatie Pilot buurtgezinnen Pilot onderwijs en jeugdhulp Pilot gratis OV voor minima Inrichting gezinshuiscoördinatiepunt Budget initiatieven 70 jaar Hardinxveld-Giessendam Administratieve bijstelling Uitbreiding SROI-unit GR Sociaal

€ € € € € € € € € € € € € € € €

687.799 € 206.326 € 181.000 € 100.000 € 64.807 € 19.000 € 11.000 € 10.750 € 10.000 € 38.800 € 25.000 € 6.000 € 5.116 € 10.000 € 6.793 € 6.793 €

Besparing

€

Politieke keuze Bijstellen hogere Rijksbijdrage BUIG

€ €

2028 652.799 €

2029 608.883 €

2030 602.883

652.799 € 206.326 € 181.000 € 100.000 € 64.807 € 19.000 € 11.000 € 10.750 € 10.000 € 38.800 € € 6.000 € 5.116 € € € €

608.883 € 206.326 € 181.000 € 100.000 € 64.807 € 19.000 € 11.000 € 10.750 € 10.000 € € € 6.000 € € € € €

602.883 206.326 181.000 100.000 64.807 19.000 11.000 10.750 10.000 -

-609.304 € -609.304 € -609.304 € -609.304 -609.304 € -609.304 €

-609.304 € -609.304 €

-609.304 -609.304

Wijziging begroting Gemeenschappelijke Regeling/verbonden partij

€

Politieke keuze Aanpassing GR Dienst Gezondheid & Jeugd Administratieve bijstelling Aanpassing GR Sociaal Indexatie Zorg- en Veiligiheidshuis ZHZ + Veiligheidsalliantie Rotterdam Indexatie GR Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid

€ € € € € €

217.085 € 217.085 € 2.472.725 € 2.378.000 € 2.910 € 91.815 €

217.085 € 217.085 € 1.710.725 € 1.616.000 € 2.910 € 91.815 €

217.085 217.085 1.694.725 1.600.000 2.910 91.815

Nieuwe (wettelijke) opgave

€

292.000 €

217.000 €

117.000

Politieke keuze Opstellen en uitvoering erfgoedagenda Uitbreiding beleidsadviseur welzijnsbeleid 0,38 fte Pilot inwonersparticipatie, preventie en samenredzaamheid Administratieve bijstelling Maatregelen Beschermd Wonen

€ € € € € €

215.000 € 100.000 € 40.000 € 75.000 € 77.000 € 77.000 €

140.000 € 100.000 € 40.000 € € 77.000 € 77.000 €

40.000 40.000 77.000 77.000

Overig

€

34.272 €

-728

Politieke keuze Uitvoering Spreidingswet Administratieve bijstelling Besparing SPUK Onderwijsachterstandenbeleid terugdraaien Ophogen bedrag gemeentetoeslag peuteropvang Zwembad: extra inkomsten

€ € € € € €

17.472 € 17.472 € 16.800 € 35.000 € 16.300 € -34.500 €

17.472 17.472 -18.200 16.300 -34.500

Totaaleffect Sociaal op begrotingssaldo

€

2.689.810 € 2.689.810 € 1.927.810 € 1.911.810

3.101.370 € 2.984.577 € 2.178.661 € 2.021.661

Binnen het Sociaal domein bepaalt vooral de GR Sociaal het beeld. De voorlopige begroting 2027 laat voor onze gemeente een stijging zien van circa 2,3 miljoen euro aan kosten. Voor een deel vindt compensatie plaats via de maatstaven in het gemeentefonds, en krijgen we compensatie via de BUIG. Het voorstel is daarom om de BUIGcompensatie in ieder geval te gaan begroten, zodat inkomsten en uitgaven iets meer in verhouding komen te staan. Ook is in de jaren 2029 en 2030 een afname te zien. Dit komt omdat het Rijk de vergoeding voor de huishoudelijke hulp uit de Wmo schrapt. Dat betekent ook dat we minder uitgaven hebben. Dit alles neemt niet weg dat het voor de komende jaren noodzakelijk is om te werken aan effectieve ombuigingen, zodat de kosten beheersbaar blijven. Voor de Dienst Gezondheid & Jeugd is het een keuze om de verwachte stijging van kosten in te boeken.

www.hardinxveld-giessendam.nl

Dit heeft te maken met een recent kwartaaloverzicht inclusief een doorkijk naar komende jaren. Die is circa €200.000 euro lager. In de Begroting 2026-2029 hebben we gesteld dat de inzet is om de eerdere besparingen te consolideren: verdere verlaging van de kosten lijkt niet realistisch. Op basis van het recente overzicht lijkt dit wel mogelijk, maar dit brengt risico’s met zich mee. De kwartaaloverzichten en prognoses fluctueren, en een enkele extra casus kan het financiële beeld (negatief) beïnvloeden. Tot slot worden er diverse mogelijkheden voor pilots voorgesteld.

3.5 Hoofdlijnen Domein Bedrijfsvoering en Dienstverlening Tabel 5 – Aangeleverde voorstellen Bedrijfsvoering en Dienstverlening met onderscheid tussen administratieve bijstellingen en keuzes Ambtelijke en/of bestuurlijke wens

€

2027 11.000 €

Politieke keuze Doorontwikkeling gemeenteraad Intensivering raadscommunicatie

€ € €

11.000 € 6.000 € 5.000 €

2028 11.000 €

2029 11.000 €

2030 11.000

11.000 € 6.000 € 5.000 €

11.000 6.000 5.000

Wijziging begroting Gemeenschappelijke Regeling/verbonden partij

€

Administratieve bijstelling Aanpassing bijdrage dienstverlening Bedrijfsvoering Drechtsteden Aanpassing GR SVHW

€ € €

464.103 € 446.103 € 18.000 €

381.686 € 363.686 € 18.000 €

355.665 € 337.665 € 18.000 €

355.665 337.665 18.000

Nieuwe (wettelijke) opgave

€

96.600 €

Politieke keuze Projectleider weerbaarheid Opstellen Lokale Inclusie Agenda (LIA)

€ € €

96.600 € 55.000 € 41.600 €

Overig

€

Politieke keuze Ambtelijke kosten 70 jaar Hardinxveld-Giessendam Administratieve bijstelling Loon- en prijsontwikkeling Licentiekosten software vastgoed Ondersteuning college Meerkosten accountant Indexatie contributies Bijstelling reguliere onderhoudskosten Gemeentewerkplaats - onderhoud warmtepomp Bijstelling reguliere onderhoudskosten gemeentehuis Bijstelling reguliere onderhoudskosten zwembad Bijstelling reguliere onderhoudskosten sporthal De Wielewaal Bijstelling reguliere onderhoudskosten sporthal De Appelgaard Bijstelling reguliere onderhoudskosten aula begraafplaats

€ € € € € € € € € € € € € €

Totaaleffect Bedrijfsvoering op begrotingssaldo

€

464.103 € 381.686 € 355.665 € 355.665

€ -

€ € €

€ -

€ € €

244.000 € 272.500 € 216.500 € 300.500 15.000 € 15.000 € 229.000 € 168.000 € 10.000 € 7.500 € 5.000 € 5.000 € 7.000 € 6.500 € 6.000 € 5.000 € 5.000 € 4.000 €

€ € 272.500 € 245.000 € 10.000 € 7.500 € 5.000 € 5.000 € € € € € € €

€ € 216.500 € 189.000 € 10.000 € 7.500 € 5.000 € 5.000 € € € € € € €

300.500 273.000 10.000 7.500 5.000 5.000 -

815.703 € 665.186 € 583.165 € 667.165

Binnen het Domein bedrijfsvoering en Dienstverlening is het aantal voorstellen relatief beperkt. Belangrijkste is de doorwerking van een nieuwe verdelingssystematiek binnen de samenwerking van Bedrijfsvoering Drechtsteden. Die leidt tot een toename van kosten voor onze gemeente. Ook de (voorlopige) effecten van cao-stijgingen zijn opgenomen. Verder zijn er diverse bijstellingen voor onderhoud aan gemeentelijk vastgoed, bedoeld om de periode te overbruggen richting de uitvoering van een nieuw op te stellen Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) voor gemeentelijk vastgoed.

www.hardinxveld-giessendam.nl

3.6 Risicoparagraaf Net als de huishoudportemonnee kent de gemeentelijke financiële boekhouding een zeker mate van grilligheid. Kosten die vooraf voorzien zijn vallen soms aanzienlijk hoger of lager uit dan verwacht. En er kan sprake zijn van onverwachte inkomsten, bijvoorbeeld door bijstellingen van Rijkswege. Op hoofdlijnen zijn er twee manieren om met deze grilligheid om te gaan. Namelijk: Kiezen voor een hoge mate van zekerheid en voorspelbaarheid, doorgaans vormgegeven door ruim te begroten (uitgaven) én te zorgen dat er voldoende dekking (inkomsten) voorhanden is. Het principe van veilig begroten is min of meer uitgaan van het ergste, waardoor meevallers ook gelijk zorgen voor een positief begrotingsresultaat. Een andere manier van begroten is meer risicovol begroten. In dat geval wordt ten aanzien van de uitgaven verondersteld dat deze mogelijk lager uitvallen dan begroot en wordt er rekening gehouden met meevallers aan de inkomstenkant. Beide modellen kennen hun voor- en nadelen. Het belangrijkste nadeel van het meer ‘veilig’ begroten is dat in het geval van de gemeente Hardinxveld-Giessendam vooral toegevoegd zal moeten worden aan de inkomstenkant, omdat de doorrekeningen laten zien dat vanaf 2028 tekorten ontstaan. Waarbij het verhogen van de inkomsten onlosmakelijk verbonden is aan het verhogen van de lokale lasten.

Meer risicovol begroten vergt het hebben van een reserve die voldoende van omvang is om de risico’s te dekken. Dat vraagt enerzijds dus een omvang van de reserve die volstaat als dekking voor de risico’s. En anderzijds de bereidheid deze reserve ook aan te spreken (uitgeven) en weer op peil te brengen (aanvullen) als het verwachte risico zich daadwerkelijk voordoet. De volgende zaken worden gezien als risico: •

•

Beheerplannen: Zowel in 2026 als in 2027 vindt er een actualisatie van de belangrijkste beheerplannen plaats (wegen, kunstwerken, openbare verlichting, vastgoed, etc.) Hoewel de financiële effecten hiervan doorgaans niet gelijk na actualisatie voelbaar zijn is goed er rekening mee te houden dat met name het beheer van de openbare ruimte (wegen en kunstwerken) de komende jaren forse investeringen vraag. De financiële effecten hiervan zijn nu nog niet inzichtelijk, en daarmee niet onderbouwd financieel vertaald in deze perspectiefnota. Wel is bij vaststelling van de Begroting 2026-2029 de keuze gemaakt om structureel een risicopost van €600.000 euro in te boeken in de exploitatie. Dit is met name bedoeld om een deel van de effecten van beheerplannen op te kunnen vangen. Tijdelijke huisvesting Wielewaal: Een belangrijke opgave voor de komende jaren is de renovatie, verduurzaming en uitbreiding van sporthal De Wielewaal. Daarbij is momenteel financieel nog niet voorgesorteerd op het bieden van tijdelijke huisvesting voor de gebruikers van de sporthal ten tijde van de verbouwing. ICT: Er zijn diverse ontwikkelingen die investeringen vragen op het vlak van Informatie- en Communicatietechniek (ICT). Door toenemende digitalisering wordt steeds meer gevraagd van apparatuur en andere voorzieningen op het vlak van ICT.

Om effectief te kunnen werken en risico’s op bijvoorbeeld het vlak van privacy, hacking en archivering te vermijden zijn investeringen nodig. En binnen het gemeentehuis zullen werkplekken moeten worden ingericht die voldoen aan de huidige tijd en manieren van werken. De hiertoe benodigde investeringen zijn momenteel onvoldoende in beeld en belegd. Gebiedsontwikkeling: De huidige realiteit is dat de ontwikkeling van het ’t Oog en Middenwetering vanwege provinciaal nog niet snel richting uitvoering over kunnen gaan. Maar het tij kan keren als bijvoorbeeld Rijksoverheid of de Provincie het belang van deze ontwikkeling wel omarmen. Ook is er een kans dat een perceel te koop wordt aangeboden aan de gemeente als gevolg van vestiging voorkeursrecht. En dan zal er binnen de gemeente, zowel qua inzet als financiering, snel geschakeld moeten worden.

www.hardinxveld-giessendam.nl

4 De keuzes 4.1 De voorstellen stapsgewijs gesorteerd Zoals eerder aangegeven zijn de opgaven voor 2027 en verder gesorteerd op basis van een onderscheid: administratieve bijstelling of politieke keuze. In tabel 6 is deze sortering op hoofdlijnen verder gedetailleerd om tot een logische indeling te komen. Deze indeling is stapsgewijs opgebouwd: •

Stap 1 - Administratieve wijzigingen: De administratieve wijzigingen zijn opgaven of effecten die eigenlijk onvermijdbaar zijn, bijvoorbeeld omdat het om indexaties van kosten gaat en/of (regionaal) bindende afspraken zoals de gemeenschappelijke regelingen. De keuzevrijheid bij deze stap wordt als zeer klein gezien.

•

Stap 2 – De besparingen: Er zijn ook voorstellen opgenomen die leiden tot een besparing op uitgaven. Ook deze stap wordt, vanwege het vermijden of reduceren van uitgaven, als logisch gezien om te verwerken. De keuzevrijheid bij deze stap is groot.

•

Stap 3 – Verwerken koers eerder genomen besluiten: In deze stap zijn de opgaven opgenomen die een direct resultaat zijn van een reeds ingeslagen koers en bijhorende raadsbesluiten. Bijvoorbeeld vanwege eerder vastgesteld beleid, regionale afspraken of prioritering van ruimtelijke projecten. De keuzevrijheid bij deze stap is klein tot gemiddeld: er kan terug gekomen worden op eerder genomen besluiten, maar dit wordt als onwenselijk gezien.

De eerste drie stappen worden min of meer als gegeven beschouwd. Natuurlijk kan er een koerswijziging plaatsvinden (bijvoorbeeld door een andere keuze ten aanzien van projecten) of boekhoudkundig bepaalde voorstellen nog niet te verwerken en in te zetten op ombuigingen of compensatie (bijvoorbeeld bij de GR Sociaal), maar op korte termijn is dit te risicovol en heeft dit een negatief maatschappelijk effect

•

Stap 4 – de keuze voor 2027 (en verder): In stap 4 kunnen keuzes gemaakt worden van alle overige aangereikte voorstellen. De keuzevrijheid bij deze stap is gemiddeld tot groot: dit vraagt met name een politiek afweging. Wat wel/wat niet, maar ook wat eerst en wat later?

www.hardinxveld-giessendam.nl

4.2 De financiële vertaling van stap 1 t/m 3 Tabel 6 – Financiële effecten stap 1 t/m 3 2027 2028 2029 2030 3.675.649 € 3.621.619 € 2.777.598 € 2.810.598

1 - verwerken administratieve wijzigingen

€

Aanpassing GR Sociaal Aanpassing bijdrage dienstverlening Bedrijfsvoering Drechtsteden Aanpassing GR Dienst Gezondheid & Jeugd Loon- en prijsontwikkeling

€ € € €

2.378.000 € 446.103 € 217.085 € 168.000 €

2.378.000 € 363.686 € 217.085 € 245.000 €

1.616.000 € 337.665 € 217.085 € 189.000 €

1.600.000 337.665 217.085 273.000

Indexatie GR Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid Maatregelen Beschermd Wonen Indexatie OZHZ (bouw- en milieu) IHP: aanpassing kon. Wilhelminaschool

€ € € €

91.815 € 77.000 € 63.381 € 54.462 €

91.815 77.000 63.381 54.462

Implementatie Wet versterking regie volkshuisvesting Besparing SPUK Onderwijsachterstandenbeleid terugdraaien Coördinatie Soortenmanagementplan (SMP) Aanpassing GR SVHW Ophogen bedrag gemeentetoeslag peuteropvang Licentiekosten software vastgoed Monitoring invasieve waterplant Ondersteuning college Bijstelling reguliere onderhoudskosten Gemeentewerkplaats - onderhoud warmtepomp Uitbreiding SROI-unit GR Sociaal Bijstelling reguliere onderhoudskosten gemeentehuis Bijstelling reguliere onderhoudskosten zwembad Bijstelling reguliere onderhoudskosten sporthal De Appelgaard Bijstelling reguliere onderhoudskosten sporthal De Wielewaal Meerkosten accountant Buitendienst: bijstellen onderhoudsbudget materialen en voertuigen Indexatie contributies Bijstelling reguliere onderhoudskosten aula begraafplaats Indexatie Zorg- en Veiligiheidshuis ZHZ + Veiligheidsalliantie Rotterdam Indexering Avres voor inzet groenploegen IHP: Tijdelijke huisvesting Driemaster Tonneband Zwembad: extra inkomsten

€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

40.000 € 35.000 € 20.000 € 18.000 € 16.300 € 10.000 € 7.500 € 7.500 € 7.000 € 6.793 € 6.500 € 6.000 € 5.000 € 5.000 € 5.000 € 5.000 € 5.000 € 4.000 € 2.910 € 1.800 € € -34.500 €

€ 35.000 € 20.000 € 18.000 € 16.300 € 10.000 € € 7.500 € € € € € € € 5.000 € 5.000 € 5.000 € € 2.910 € 1.800 € 39.180 € -34.500 €

20.000 18.000 16.300 10.000 7.500 5.000 5.000 5.000 2.910 1.800 39.180 -34.500

2 - toepassen besparingen

€

Buitendienst: aanschaf tractor Buitendienst: besparing onderhoud sportvelden Bijstellen hogere Rijksbijdrage BUIG

€ € €

3 -verwerken koers eerder genomen besluiten

€

Vergroenen middeneilanden rotondes Verhoging uitvoeringsbudget voor nader onderzoek bomen Pilot gratis OV voor minima Monitoring begraafcapaciteit Spindermolen Speelruimteplan: extra impulsen Scholenbouw Pietersweer Instandhouding, verduurzaming en uitbreiding Sporthal De Wielewaal

€ € € € € € €

www.hardinxveld-giessendam.nl

-618.004 € -618.004 € -618.004 € -618.004 2.800 € -11.500 € -609.304 €

2.800 € -11.500 € -609.304 €

2.800 -11.500 -609.304

-880.560 € -507.573 € -270.107 €

866.854

16.140 € 11.000 € 6.000 € 5.000 € 4.300 € -403.000 € -520.000 €

16.140 € 11.000 € 6.000 € 5.000 € 8.600 € -403.000 € -151.313 €

16.140 € 11.000 € 6.000 € 5.000 € 12.900 € -403.000 € 81.853 €

16.140 11.000 5.000 17.200 225.000 592.514

Het saldo per stap is enkel een financiële optelling van alle individuele voorstellen. In tabel 7 is vervolgens te zien wat deze voorstellen betekenen voor het (indicatieve) begrotingssaldo. Tabel 7 – De effecten van stap 1 t/m 3 afgezet tegen saldo voor PPN 2027-2030 2027

2028

2029

2030

Saldo voor keuzes Perspectiefnota 2027-2030

€ 2.586.535 € 1.143.220 €

801.963 €

788.963

Stap 1 - verwerken administratieve wijzigingen Nieuw saldo na stap 1 Stap 2 - toepassen besparingen Nieuw saldo na stap 2 Stap 3 - verwerken koers eerder genomen besluiten

€ € € € €

3.675.649 € -1.089.114 € -618.004 € -471.110 € -880.560 €

2.777.598 € -1.975.635 € -618.004 € -1.357.631 € -270.107 €

2.810.598 -2.021.635 -618.004 -1.403.631 866.854

Saldo na stap 3 = consolideren

€

409.450 € -1.352.822 € -1.087.524 € -2.270.485

3.621.619 € -2.478.399 € -618.004 € -1.860.395 € -507.573 €

Tabel 7 laat zien dat het verwerken van de voorstellen uit stap 1 t/m 3 leidt tot een positief saldo in 2027. Belangrijke kanttekening hierbij is dat het meerjarig perspectief wel negatief is. Zeker met het oog op meerjarige verplichtingen is dat een risico.

4.3 Keuzes in stap 4 Naast de voorstellen in de eerste drie stappen is er ook nog een ‘restcategorie’. Dit zijn voorstellen die vanuit inhoudelijke en organisatorische argumenten wenselijk worden geacht. Daarbij zijn doorgaans twee motieven leidend. Allereerst kunnen keuzes gemaakt worden vanuit een financieel motief: er is wel of geen geld voor, of de financiële consequenties wegen (te) zwaar. Naast de financieel gedreven motieven zijn er de maatschappelijke motieven: Wat is de maatschappelijke impact van het wel of niet doorvoeren van maatregelen. De voorstellen in stap vier kunnen langs die twee motieven beoordeeld worden. Dan ontstaan er twee uitersten, waarbinnen gekozen kan worden.

Figuur 1 – systematische weergave keuzes 2027

Niets aanvullend toevoegen = financieel gedreven : +€409.450 in 2027

www.hardinxveld-giessendam.nl

Alles toevoegen = maximaal maatschappelijk rendement -€754.171 in 2027

Tabel 8 – De voorstellen in stap 4 per domein 4 - de keuze voor 2027 (en verder) Fysiek domein Buitendienst: vervangen elektrische bedrijfswagen (Fuso) inclusief opzetstrooier en sneeuwschuiver Buitendienst: vervangen veegvuil wagen Doorfietsroute: aanleg ontbrekende schakel Sluisweg/Kanaaldijk-Noord Doorfietsroute: voorbereidingskrediet aanleg ontbrekende schakel Rivierdijk/Nieuweweg Doorfietsroute: aanleg ontbrekende schakel Rivierdijk/Nieuweweg Doorfietsroute: voorbereidingskrediet kruispunt Nieuweweg/A15 Doorfietsroute: herinrichting kruispunt Nieuweweg/A15 Onderzoek en planvoorbereiding Rivierdijk naar GOW 30 km/h Opstellen natuurbeleidsplan incl. natuurkansenkaart en natuurwaardenkaart Opstellen Natuurherstelverordening Voorbereidingskrediet opstellen rioleringsplan Wielwijk-Noord Duurzaamheidsprogramma: energiesysteem van de toekomst Duurzaamheidsprogramma: integratie duurzaamheidsopave organisatie Duurzaamheidsprogramma: lokale inzet op energie en klimaat Duurzaamheidsprogramma: efficient regionaal samenwerken energie en klimaat

€ €

2027 2028 2029 2030 1.163.621 € 1.958.171 € 1.914.255 € 1.814.255 126.750 € 1.142.900 € 1.142.900 € 1.142.900

€ € € € € € € € € € € € € € €

€ € 21.000 € 35.250 € € 47.000 € € 18.800 € € 4.700 € € € € € €

23.550 € 7.800 € 21.000 € 35.250 € 72.000 € 47.000 € 102.000 € 18.800 € 11.750 € € 58.750 € 250.000 € 200.000 € 170.000 € 125.000 €

23.550 7.800 21.000 35.250 72.000 47.000 102.000 18.800 11.750 58.750 250.000 200.000 170.000 125.000

Sociaal domein

€

914.271 €

804.271 €

760.355 €

660.355

Besparing Welzijnswerk MAG terugdraaien Uitbreiding beleidsadviseur welzijnsbeleid 0,38 fte Uitbreiding Sociaal Team 2 fte Ophogen bibliotheeksubsidie Opstellen en uitvoering erfgoedagenda Ophogen MAG-budget bestaande activiteiten Pilot inwonersparticipatie, preventie en samenredzaamheid Pilot buurtgezinnen Pilot onderwijs en jeugdhulp Programma Voorzorg: preventie kindermishandeling Vervangende mantelzorg aan huis zonder indicatie Inrichting gezinshuiscoördinatiepunt Informatiepunt Digitale Overheid Uitvoering Spreidingswet Inzet op cultuureducatie Budget initiatieven 70 jaar Hardinxveld-Giessendam

€ € € € € € € € € € € € € € € €

206.326 € 40.000 € 181.000 € 100.000 € 100.000 € 64.807 € 75.000 € 38.800 € 25.000 € 11.000 € 10.750 € 5.116 € 19.000 € 17.472 € 10.000 € 10.000 €

206.326 € 40.000 € 181.000 € 100.000 € 100.000 € 64.807 € € 38.800 € € 11.000 € 10.750 € 5.116 € 19.000 € 17.472 € 10.000 € €

206.326 € 40.000 € 181.000 € 100.000 € 100.000 € 64.807 € € € € 11.000 € 10.750 € € 19.000 € 17.472 € 10.000 € €

206.326 40.000 181.000 100.000 64.807 11.000 10.750 19.000 17.472 10.000 -

Bedrijfsvoering en dienstverlening

€

122.600 €

11.000 €

11.000

Projectleider weerbaarheid Opstellen Lokale Inclusie Agenda (LIA) Ambtelijke kosten 70 jaar Hardinxveld-Giessendam Doorontwikkeling gemeenteraad Intensivering raadscommunicatie

€ € € € €

55.000 € 41.600 € 15.000 € 6.000 € 5.000 €

€ € € 6.000 € 5.000 €

6.000 5.000

Het college heeft bovenstaande voorstellen besproken, maar hier nog geen definitieve conclusie aan verbonden. Daar zijn meerdere redenen voor: 1. De verwerking van stap 1 tot en met 3 is al een stevige keuze (in lijn met de eerder ingezette koers) en zorgt voor een financiële uitdaging de komende jaren. 2. Het is passend om een nieuw bestuur de ruimte te geven om definitief richting te geven, zowel inhoudelijk als financieel. 3. Enkele voorstellen vragen een uitgebreidere onderbouwing en afweging richting het opstellen van de Begroting 2027-2030. Wel wil het college een aantal aspecten ter overweging meegeven: •

Enkele voorstellen betreffen de uitvoering van een wettelijke taak (denk aan de uitvoering Spreidingswet, het opstellen van een Lokale Inclusie Agenda en een erfgoedagenda). Hier is deels ruimte om invulling te geven aan het ‘hoe’, maar we hebben hier als gemeente uiteindelijk wel verplichtingen na te komen.

www.hardinxveld-giessendam.nl

•

De voorstellen rondom (personeels)uitbreidingen in het sociaal domein en het uitvoeren van pilots dragen bij aan preventie. Dit leidt tot (meer) welzijn van inwoners en de beheersing van kosten op de langere termijn. Dat vraagt om investeren aan de voorkant, met een verwacht positief financieel effect de komende jaren. Daarbij past de kanttekening dat dit vooraf niet volledig te kwantificeren valt. Wel is er de ervaring (vanuit de jeugdhulp) dat weloverwogen investeringen op een later moment renderen. Rondom de voorstellen op het gebied van duurzaamheid komt meer vrijheid hoe Rijksgelden ingezet kunnen worden (zie paragraaf 3.3). Dat neemt niet weg dat inzet op een aantal onderdelen noodzakelijk wordt geacht. Dit geldt vooral op het gebied van het energiesysteem, zowel lokaal als regionaal. Als we hier geen inzet op plegen dan heeft dit direct negatieve gevolgen voor de uitvoering van (woningbouw)projecten en de uitbreidings- en verduurzamingsmogelijkheden voor ondernemers in ons dorp. Ten aanzien van de doorfietsroute: er zijn regionaal afspraken gemaakt om dit verder vorm te geven. Daarom zijn de voorbereidingskredieten nodig om de ontbrekende schakels concreet uit te werken. Juist ook om een goede onderbouwing te hebben richting het aanvragen van subsidies die naar verwachting een groot deel van de kosten zullen dekken.

4.4 De knoppen voor dekking

Over de knoppen in relatie tot de stappen: 1. Taken niet, minder of anders uitvoeren: Deze knop is feitelijk van toepassing op maatregelen die in alle vier de stappen zijn gepositioneerd, zij het in meer of mindere mate. Logischerwijs zit de grootste keuzeruimte bij de maatregelen die opgenomen zijn in stap 4. Maar ook in de stappen 1-3 zit keuzeruimte. Allereerst ten aanzien van de politieke keuzes. Maar ook maatregelen die als administratieve bijstellingen zijn gekwalificeerd kunnen voor nu niet verwerkt worden. Dit zal dan adequaat vertaald moeten worden naar de risicoparagraaf, aangezien de kans groot is dat de gemeente de kosten alsnog moet dragen.

www.hardinxveld-giessendam.nl

2. Investeringen in voorzieningen niet of later doen: Onder meer vanuit de in eerder gemaakte prioritering, maar ook het toevoegen op investeringen, staat er behoorlijk wat op de rol. Hiervan zijn de financiële effecten met name in het meerjarig perspectief goed zichtbaar. Er bestaat een mogelijkheid deze beoogde investeringen nog tegen het licht te houden en keuzes te maken ten aanzien van omvang, uitstel of mogelijk zelfs afstel. Hierbij zullen met name maatschappelijke effecten gewogen moeten worden in relatie tot het gewenste financiële effect. Deze investeringen zijn met name zichtbaar in stap 3, en ook in hoofdstuk 3 is onder bij een toelichting op het Fysiek domein een staatje opgenomen van komende en lopende investeringen. 3. Verhogen OZB en/of andere inkomstenbronnen: Van alle inkomstenbronnen waar de gemeente direct invloed op heeft is de Onroerendzaakbelasting (OZB) de meeste relevante. Deze is direct stuurbaar, in tegenstelling tot inkomstenbronnen zoals bijvoorbeeld het gebruik maken van subsidies of uitkeringen – deze kennen doorgaans een grotere onzekerheidsfactor en zijn incidenteel van aard. In de opbouw van de stappen is nu geen gestapelde verhoging van de OZB meegenomen. Dit is een aanpassing op het in 2026 in de perspectiefnota en begroting opgenomen meerjarig perspectief. 4.

Risico gestuurd begroten: Een begroting gaat over het maken van een zo gefundeerd mogelijke inschatting van inkomsten en uitgaven. Daarbij kan er gekozen worden voor ruim (of veilig) te begroten, of juist risicovol. Hier is in paragraaf 3.6 ook een en ander over uitgelegd: risicovol begroten kent een relatie met de risicoparagraaf en vraagt simpelweg om een reserve die omvangrijk genoeg is om de genomen risico’s te kunnen dekken indien nodig (nadeel). Tegelijk levert de financiële ruimte op vanuit de aanname dat risico’s zich niet of minder voordoen. 5. Inzet van reserves (en voorzieningen): Hierbij gaat het vooral om de strategisch inzet van de reserves. Want: voorzieningen kennen een doelbestemming, en zijn dus niet of nauwelijks strategisch inzetbaar (zie hiervoor ook de nota Reserves en Voorzieningen. Als het gaat om de inzet van reserves, is de inzetbaarheid als volgt. De gemeente zal een minimale omvang van haar reserve in stand moeten houden als dekking voor risico’s. Het overige deel van de reserve is inzetbaar. Zoals een huishouden het spaargeld in kan zetten voor een investering in de woning bijvoorbeeld, kan de gemeente dat doen voor en investering in het dorp. Het voordeel is dat deze investering daarmee niet drukt op de exploitatiebegroting. Je hebt er immers voor gespaard dus het geld kan uitgegeven worden.

Daarbij wordt verondersteld dat het aanwenden van de reserves primair gebeurt ten behoeve van de in stap 1 en 3 opgenomen maatregelen (doen wat moet), met als belangrijkste motief het voorkomen van het verhogen van lokale belastingen. Daarnaast moet bij besteding van de reserves overwogen worden of en hoe de reserve ook weer wordt opgebouwd.

www.hardinxveld-giessendam.nl

Bijlage: toelichting op de maatregelen Stap

Opgave/voorstel

Omschrijving

Aansluiting koers

Aanpassing GR Sociaal

Verwerken conceptbegroting 2027 Gemeenschappelijke Regeling Sociaal.

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

Aanpassing bijdrage dienstverlening Bedrijfsvoering Drechtsteden

Herziene bijdrage ten behoeve van de afname van diensten via Bedrijfsvoering Drechtsteden op basis van huidige afspraken en calculaties.

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

Aanpassing GR Dienst Gezondheid & Jeugd

Voorgestelde begrotingswijziging binnen de Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd (begroting 2027) op basis van prognoses.

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

Loon- en prijsontwikkeling

Toepassen van indexatie op salarislasten.

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

Indexatie GR Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid

Indexatie gemeentelijke bijdrage 2027 voor de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid.

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

Maatregelen Beschermd Wonen

Lokaal budget voor essentiële (wettelijke) maatregelen voor de doelgroepen van Beschermd Wonen: uitvoering Wijk-GGD en Wvggz

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

Indexatie OZHZ (bouw- en milieu)

Indexatie van de inzet van de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid op de bouwtaken die bij hen belegd zijn.

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

IHP: aanpassing kon. Wilhelminaschool

Inzet vanuit het Integraal Huisvestingsplan (IHP) ten behoeve van onderwijs bedoeld voor herstelwerkzaamheden aan gebouw van de Koningin Wilhelminaschool.

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

Implementatie Wet versterking regie volkshuisvesting

Inzet ten behoeve van de implementatie Wet versterking regie volkshuisvesting. Met name gericht op zaken als het opstellen van een huisvestingsverordening, het met voorrang verlenen van huisvesting voor aandachtsgroepen en implementeren van een kwalitatief woningbouwprogramma.

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

www.hardinxveld-giessendam.nl

Stap

Opgave/voorstel

Omschrijving

Aansluiting koers

Besparing SPUK Onderwijsachterstandenbeleid terugdraaien

Binnen de Speciale Uitkering (SPUK) onderwijsachterstandenbeleid was afgelopen jaren ruimte om ook ambtelijke inzet te vergoeden, en daarmee feitelijk een besparing te realiseren op het personeelsbudget. In de periode 2027 is het budget volledig nodig voor de kerntaken, en vervalt deze mogelijkheid tot besparing op personeelskosten.

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

Coördinatie Soortenmanagementplan (SMP)

In 2026 is een soortenmanagementplan (SMP) voor energiebesparing opgesteld en een vergunning aangevraagd bij ODH. Voor beheer is een coördinator nodig, regionaal ingevuld, bij voorkeur via Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ).

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

Aanpassing GR SVHW

Bijstelling van de bijdrage aan de Gemeenschappelijke Regeling SVHW 2027.

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

Ophogen bedrag gemeentetoeslag peuteropvang

Om te blijven voorzien in de gemeentelijke toeslag waarmee ouders van kinderen tussen de 2 en 4 jaar gebruik kunnen maken van peuteropvang is het nodig het bedrag op te hogen. Deze gemeentelijke toeslag is bedoeld voor ouders die voor peuteropvang geen recht hebben op kinderopvangtoeslag van het Rijk.

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

Licentiekosten software vastgoed

In 2026 is een nieuw beheerpakket voor het gemeentelijk vastgoed aangeschaft. Voor het behouden van de licentie op dit pakket is jaarlijks budget nodig.

Geen specifieke raakvlakken met Toekomst- en/of Omgevingsvisie

Ondersteuning college

De afgelopen jaren is ingezet op het ontwikkelen en ondersteunen van het college in brede zin; het voorstel is deze inzet ook de komende jaren te continueren.

Geen specifieke raakvlakken met Toekomst- en/of Omgevingsvisie

Monitoring invasieve waterplant

Om de kwaliteit van het oppervlaktewater te verbeteren (verplichting) zetten we in op de monitoring en het plekgewijs verwijderen van de Cabomba (Waterwaaier), een invasieve soort die veel impact heeft op de waterkwaliteit en biodiversiteit.

Ontwikkelopgave Groene omgeving en water

Bijstelling reguliere onderhoudskosten Gemeentewerkplaats onderhoud warmtepomp

Bijstelling van het reguliere onderhoudsbudget voor de gemeentewerkplaats (de Werf) wegens gestegen kosten voor onderhoud en instandhouding.

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

www.hardinxveld-giessendam.nl

Stap

Opgave/voorstel

Omschrijving

Aansluiting koers

Uitbreiding SROI-unit GR Sociaal

Binnen de GR Sociaal wordt ingezet op Social Return on Investment (SRoI), een arbeidsmarktinstrument om met aanbestedingstrajecten meer maatschappelijke waar de te creëren. Uitbreiding regionale van de SROI-unit (2 fte) is nodig om meer SROI-waarde bij inkoopopdrachten en aanbestedingen te genereren; de investering levert maatschappelijke baten.

Geen specifieke raakvlakken met Toekomst- en/of Omgevingsvisie

Bijstelling reguliere onderhoudskosten gemeentehuis

Bijstelling van het reguliere onderhoudsbudget voor het gemeentehuis wegens gestegen kosten voor onderhoud en instandhouding.

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

Bijstelling reguliere onderhoudskosten zwembad

Bijstelling van het reguliere onderhoudsbudget voor zwembad De Duikelaar wegens gestegen kosten voor onderhoud en instandhouding.

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

Indexatie contributies

Indexering van het budget dat benodigd voor de diverse contributies aan verenigingen en dergelijke, waaronder de verplichte bijdrage aan de Vereniging van Nederlandse Gemeenten of de Vereniging van ZuidHollandse Gemeenten. Doorgaans worden deze contributies doorberekend op basis van inwoneraantallen.

Geen specifieke raakvlakken met Toekomst- en/of Omgevingsvisie

Bijstelling reguliere onderhoudskosten sporthal De Wielewaal

Bijstelling van het reguliere onderhoudsbudget voor sporthal de Wielewaal wegens gestegen kosten voor onderhoud en instandhouding.

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

Buitendienst: bijstellen onderhoudsbudget materialen en voertuigen

Bijstelling van het budget voor het onderhouden en repareren van materialen en voertuigen buitendienst vanwege de gestegen kosten.

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

Meerkosten accountant

Voor de inzet van de accountant is structureel meer geld nodig dan momenteel voorzien.

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

Bijstelling reguliere onderhoudskosten sporthal De Appelgaard

Bijstelling van het reguliere onderhoudsbudget voor sporthal de Appelgaard wegens gestegen kosten voor onderhoud en instandhouding.

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

Bijstelling reguliere onderhoudskosten aula begraafplaats

Bijstelling van het onderhoudsbudget (met name onderhoudscontract daken) voor de aula van de begraafplaats wegens gestegen kosten.

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

www.hardinxveld-giessendam.nl

Stap

Opgave/voorstel

Omschrijving

Aansluiting koers

Indexatie Zorg- en Veiligiheidshuis ZHZ + Veiligheidsalliantie Rotterdam

Verhoging van de inwonersbijdrage door indexatie ten behoeve van het Zorg- en Veiligheidshuis ZHZ (0.05 euro per inwoner) en de Veiligheids Alliantie Rotterdam (VAR) (0.10 euro per inwoner).

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

Indexering Avres voor inzet groenploegen

Indexering van het budget dat nodig is voor de extra inzet van groenploegen door uitvoeringspartner Avres tijdens piekmomenten.

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

IHP: Tijdelijke huisvesting Driemaster Tonneband

Tijdelijke huisvesting Driemaster Tonneband voor de periode waarin de nieuwbouw wordt gerealiseerd.

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

Zwembad: extra inkomsten

Verwachte inkomsten als gevolg van het (meer) aanbieden van instructiezwemmen omdat de afgelopen jaren hebben laten zien dat er een groeiende behoefte is aan dit aanbod, en als gevolg hiervan de inkomsten die hiermee samenhangen stijgen.

Geen specifieke raakvlakken met Toekomst- en/of Omgevingsvisie

Buitendienst: aanschaf tractor

Investering in nieuw materieel voor de buitendienst ten behoeve van een besparing: Door aanschaf van een compacte tractor voor het onderhoud van de kunstgrasvelden en natuurgrasvelden wordt een bezuiniging gerealiseerd doordat de inhuur van materieel en de personele inzet om de kunstgrasvelden te vegen wordt voorkomen.

Geen specifieke raakvlakken met Toekomst- en/of Omgevingsvisie

Buitendienst: besparing onderhoud sportvelden

Besparing door investering in nieuw materieel: Als gevolg van de aanschaf van een compacte tractor voor het onderhoud van de kunstgrasvelden en natuurgrasvelden wordt een bezuiniging gerealiseerd doordat de inhuur van materieel en de personele inzet om de kunstgrasvelden te vegen wordt voorkomen.

Geen specifieke raakvlakken met Toekomst- en/of Omgevingsvisie

Bijstellen hogere Rijksbijdrage BUIG

Verwerking van de hogere Rijksbijdrage Bundeling van Uitkeringen Inkomensvoorzieningen aan Gemeenten (BUIG) ten opzichte van huidige raming in de begroting

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

Vergroenen middeneilanden rotondes

De middeneilanden van de binnen het dorp aanwezige rotondes worden vergroend, conform de in het groenbeleidsplan opgenomen doelstellingen en activiteiten.

Ontwikkelopgave Groene omgeving en water

www.hardinxveld-giessendam.nl

Stap

Opgave/voorstel

Omschrijving

Aansluiting koers

Verhoging uitvoeringsbudget voor nader onderzoek bomen

Voor het jaarlijks inspecteren van de conditie van de bomen die binnen onze gemeente onder de verantwoordelijkheid van de gemeente vallen is aanvullend budget nodig, conform de vaststelling van het bomenbeleidsplan in 2025.

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

Pilot gratis OV voor minima

De gemeente neemt 2026–2029 deel aan de provinciale OV-pilot voor minima. Daarmee krijgen inwoners met een minimum inkomen de gelegenheid in de weekenden en tijdens de daluren gratis te reizen met het openbaar vervoer in de provincie Zuid-Holland.

Ontwikkelopgave Duurzame mobiliteit

Monitoring begraafcapaciteit Spindermolen

De conditie van de bodem (bodemdaling) van de begraafplaats Spindermolen dient voortdurend gemonitord te worden om zo grip te houden op de beschikbare begraafcapaciteit.

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

Speelruimteplan: extra impulsen

In het speelruimteplan is opgenomen extra impulsen te geven aan de huidige speelplaatsen; deze worden met het gevraagde budget gefaseerd gerealiseerd.

Ontwikkelopgave Samen fijn, veilig en gezond wonen

Scholenbouw Pietersweer

Realisatie van de scholenbouw aan de Pietersweer

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

Instandhouding, verduurzaming en uitbreiding Sporthal De Wielewaal

Sporthal De Wielewaal wordt gerenoveerd en verduurzaamd ten behoeve van instandhouding, en daarnaast uitgebreid met een extra zaaldeel.

Ontwikkelopgave Samen fijn, veilig en gezond wonen

Besparing Welzijnswerk MAG terugdraaien

Herziening van het eerder genomen besluit om te bezuinigen op de MAG vanwege de uitbreiding van het takenpakket binnen de MAG en het instandhouden van het huidige niveau van dienstverlening bij de huidige welzijnsorganisatie

Benutten kracht samenleving

Ophogen bibliotheeksubsidie

Budget dat nodig is om, in combinatie met de bestaande MAG subsidie, in de exploitatiesubsidie van de bibliotheek te voorzien. Daarmee wordt voldoen aan de Bibliotheekwet die verplicht tot een toegankelijke en volwaardige bibliotheekvoorziening.

Uitvoering (wettelijke) kerntaken

Ophogen MAG-budget bestaande activiteiten

Naast het voorstel de beoogde bezuiniging op het MAG-budget terug te draaien is het nodig dit MAG-budget te verhogen ten behoeve van het continueren van de bestaande activiteiten.

Benutten kracht samenleving

www.hardinxveld-giessendam.nl

Stap

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: http://raad.hardinxveld-giessendam.nl/api/v1/meetings/1200/documents/36033