Document · PDF

Perspectiefnota 2024-2027.pdf

Gemeenteraad GHG 29 juni 2023, gemeente Hardinxveld-GiessendamBij agendapunt: 13: Perspectiefnota 2024-2027 - Raadsvoorstel13.595 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Hardinxveld-Giessendam

Perspectiefnota 2024-2027

B&W vergadering 23 mei 2023, Raadsvergadering 6 juli 2023

Inhoudsopgave Inleiding.................................................................................................................................................. 3 1. Financieel perspectief......................................................................................................................... 4 1.1 Gecomprimeerd overzicht............................................................................................................. 4 1.2 Financiële uitgangspunten............................................................................................................ 5 1.3 Financiële positie in perspectief.................................................................................................... 6 2. Risicoparagraaf................................................................................................................................... 7 Bijlage 1 Begrotingspositie................................................................................................................... 12 Bijlage 2 Financieel overzicht per programma......................................................................................13 Bijlage 3 Investeringsoverzicht 2023-2027........................................................................................... 36 Bijlage 4 Kasstroomoverzicht t.b.v.

investeringsplanning.....................................................................39

-2-

Inleiding In deze perspectiefnota wordt een beeld geschetst van de effecten van de bijstellingen, zoals die onder meer voortvloeien uit loonontwikkelingen (nieuwe CAO) en de begrotingen van de verbonden partijen. In de begroting 2023, inclusief septembercirculaire 2022, lieten de jaren 2023 tot en met 2025 een positief beeld zien. In 2026 (het zogenaamde ravijnjaar) werd een tekort verwacht. Recente ontwikkelingen, waar vooral de afgesloten CAO en de begrotingen 2024 van de verbonden partijen een grote invloed hebben, zorgen ervoor dat het financieel meerjarenperspectief voor alle jaren een negatief beeld laat zien. Van groot belang worden de uitkomsten van de meicirculaire 2023. Naar verwachting wordt de circulaire in de week van 5 juni 2023 ontvangen. Gelet op de onzekerheden rondom de uitkomsten van de meicirculaire wordt voorgesteld om het jaar 2023 van deze perspectiefnota vast te stellen en de overige jaren ter kennisgeving aan te nemen. Het college neemt de taak op zich om ervoor te zorgen dat op basis van deze perspectiefnota, de meicirculaire 2023 en mogelijke toekomstige investeringen een structureel sluitende begroting 20242027 te presenteren.

De mogelijke toekomstige investeringen zijn nu nog als pm posten opgenomen in het investeringsoverzicht 2023-2027, hierbij moet onder andere gedacht worden aan nieuwbouw Ichtus/Driemaster, Huis van de gemeente, doorontwikkeling sporthal de Wielewaal en buitenzwembad.

Leeswijzer Deze perspectiefnota start met het financieel perspectief op hoofdlijn in een gecomprimeerd overzicht. Daarnaast wordt ingegaan op de financiële uitgangspunten van de begroting 2024 – 2027. Bij gemeentefonds (algemene uitkering) is rekening gehouden met de septembercirculaire 2022, de meicirculaire 2023 is nog niet beschikbaar. De financiële effecten van de circulaire op het meerjarig perspectief worden afzonderlijk via het college aan de raad aangeboden. Een toelichting op de onderwerpen per begrotingsprogramma is in bijlage 1 opgenomen. Hoofdstuk 2 bevat de risicoparagraaf. Er zijn vier bijlagen: 1. Begrotingspositie 2. Financieel overzicht per programma 3. Investeringsoverzicht 2023-2027 4. Kasstroomoverzicht t.b.v. investeringsplanning

-3-

1. Financieel perspectief 1.1 Gecomprimeerd overzicht Saldo begroting 2023 Septembercirculaire 2022 Vertrekpunt PN2024

Onderwerp

2023 246.229 211.000 457.229

2024 199.438 -75.000 124.438

2025 2026 2027 918.327 -2.061.206 -1.685.898 -300.000 419.000 -654.000 618.327 -1.642.206 -2.339.898

Autonome ontwikkelingen Actualisatie investeringenplan Nieuwe investeringen Salarissen (voornamelijk CAO) HR21 Verkiezingen Aansluiting E-depot Tegengaan overlast Waterwaaier Tlv reserve waterbeheerplan Opbrengst havens Katalysatorfonds Dividend Stedin Sportvelden -> incidenteel onderhoud toplaag voetbalveld Sportvelden -> uitbreiding velden en compensatie prijsstijgingen voorgaande jaren Lokaal budget Sociaal team Dividend BNG Verhuur gemeentehuis ICT softwre

93.989 0 -591.961 -55.000 -13.500 -10.200 0 0 -32.107 10.000 56.000 -11.500 -17.045 -27.000 -89.096 31.500 -9.732 -45.000

151.623 -7.500 -997.179 -55.000 -5.500 -5.800 -15.000 15.000 -32.107 0 0 0 -17.045 -27.000 -88.096 31.500 -9.732 0

46.478 -43.000 -997.179 -55.000 -5.500 -5.800 -15.000 15.000 -32.107 0 0 0 -17.045 -27.000 -88.096 31.500 -9.732 0

Subtotaal

-710.652 -1.061.836 -1.202.481 -1.157.915 -1.159.225

Saldo na autonome ontwikkelingen

-253.423

-937.398

-584.154 -2.800.121 -3.499.123

Gemeenschappelijke regelingen Veiligheidsregio Dierenbescherming Zorg- en veiligheidshuis GR Sociaal Omgevingsdienst SVHW

-50.000 -15.000 0 -676.000 -17.000 -31.000

-50.000 -15.000 -13.000 -833.000 -17.000 -31.000

-50.000 -15.000 -13.000 -628.000 -17.000 -31.000

-50.000 -15.000 -13.000 -330.000 -17.000 -31.000

-50.000 -15.000 -13.000 22.000 -17.000 -31.000

Subtotaal

-789.000

-959.000

-754.000

-456.000

-104.000

Saldo na gemeenschappelijke regelingen

-1.042.423 -1.896.398 -1.338.154 -3.256.121 -3.603.123

Afwijkingen < € 10.000 Saldo na afwijkingen € 10.000

-75.695

-79.667

-75.894

-6.296 -44.500 -902.339 -55.000 -5.500 -5.800 -15.000 15.000 -32.107 0 0 0 -17.045 -27.000 -84.096 31.500 -9.732 0

-79.883

-6.106 -46.000 -902.339 -55.000 -5.500 -5.800 0 0 -32.107 0 0 0 -17.045 -27.000 -84.096 31.500 -9.732 0

-79.883

-1.118.118 -1.976.065 -1.414.048 -3.336.004 -3.683.006

Beleidswensen Gemeentenieuws Arbeidsmarktcommunicatie I-Lab Sporthal de Wielewaal -> doorontwikkeling Sportvelden -> beheerplan Basis op orde team communicatie Bomenbeleidsplan Organisatieontwikkeling ICT toegankelijkheid website gemeente en gemeenteraad Extra inzet ondermijning

-17.000 0 0 -14.000 -20.000 0 0 0 0 0

-17.000 -30.000 -16.500 0 0 -38.000 -20.000 -110.000 -50.000 -45.000

-17.000 -30.000 -16.500 0 0 0 0 -110.000 0 -45.000

-17.000 -30.000 0 0 0 0 0 -110.000 0 -45.000

Subtotaal

-51.000

-326.500

-218.500

-202.000

Bijgesteld financieel meerjarenperspectief

-1.169.118 -2.302.565 -1.632.548 -3.538.004 -3.885.006

De posten kleiner dan € 10.000 zijn niet afzonderlijk toegelicht per programma. Dit betreffen kleinere bijstellingen door actualisaties van budgetten.

-4-

1.2 Financiële uitgangspunten 

De begroting 2024-2027 wordt, evenals voorgaande begrotingen, opgesteld op basis van constante prijzen.



De inflatieontwikkeling is gekoppeld aan de inflatie over het voor-voorgaande jaar (t-2). Dit betekent dat voor 2024 het inflatiepercentage van 2022 van toepassing is. Dit percentage bedraagt 10,0% (consumentprijsindex). In voorliggende perspectiefnota is dit niet doorgerekend. In de gemeenteraad van 14 december 2023 worden voorstellen gedaan omtrent de belastingtarieven voor 2024.



In de perspectiefnota is geen rekening gehouden met de meicirculaire, omdat die bij het opstellen nog niet beschikbaar was. Het effect op de perspectiefnota wordt na het verschijnen van de circulaire doorgerekend en via een aparte memo aan de raad ter beschikking gesteld voorafgaande aan de raadsvergadering. Op die wijze kan het totale financiële plaatje door de raad worden betrokken in haar afweging.



Voor de begroting 2024-2027 zijn op dit moment de volgende aantallen van toepassing: o 18.681 inwoners (per 1 januari 2023); o 7.934 objecten met rioolplicht (gebaseerd op opgave SVHW); (peildatum september 2022); o 7.404 objecten met afvalstoffenheffingplicht (gebaseerd op opgave SVHW) (peildatum september 2022).



Voor de formatie wordt uitgegaan van de formele sterkte per 1 januari 2023 (117,84 fte excl. college).



Er wordt geen algemeen inflatiepercentage toegepast. In de meerjarenraming worden de budgetten individueel tegen het licht gehouden zodat, afhankelijk van trends en ontwikkelingen, bijstellingen plaats kunnen vinden.

-5-

1.3 Financiële positie in perspectief De financiële positie van de gemeente bestaat uit een drietal componenten en kunnen als volgt worden weergegeven:

Deze drie componenten dienen in samenhang te worden beoordeeld. Bijvoorbeeld extra investeringen zullen enerzijds gedekt moeten worden binnen de exploitatie, via kapitaallasten, maar ook gefinancierd. Als dit wordt gedaan via een lening leidt dit op korte termijn tot rentelasten (effect op de exploitatiebegroting) en op langere termijn tot aflossing (uitgaande geldstroom). Kortom: besluiten met financiële gevolgen dienen altijd in het perspectief van bovengeschetste componenten beschouwd te worden. In zowel de perspectiefnota als in de begroting worden de componenten meegewogen en dat is onder meer terug te zien in bijlage 5 (Kasstroomoverzicht t.b.v. investeringsplanning), waar de uitgangspunten van de nota Financieringsvisie en rentebeleid worden meegewogen in de haalbaarheid van de dekking van investeringen. Daarbij wordt rekening gehouden met 40% externe financiering.

-6-

2. Risicoparagraaf Centrumvisie In 2023 wordt samen met winkeliers en andere ondernemers gewerkt aan het opstellen van een ruimtelijk-economische centrumvisie. Het proces zelf zal vanuit bestaande capaciteit en middelen gefinancierd worden. Wel zullen er uitkomsten zijn die vragen om verbeteringen en/of aanpassingen in het centrumgebied. Waar mogelijk zal dit gekoppeld worden aan bestaande beleidsopgaven en bijbehorende middelen. Echter is de verwachting dat dit niet afdoende is om de ambities die er zijn voor het centrumgebied te realiseren. Bibliotheek Vanaf 2025 komt er een zorgplicht voor gemeenten en provincies om de toegang tot de openbare bibliotheek te waarborgen. De gemeenten krijgen hiervoor structureel extra geld van het Rijk. In opmars naar deze zorgplicht zijn er in 2023 en 2024 verschillende SPUK regelingen om de bibliotheek toekomstbestendig te maken. Bijvoorbeeld door de verruiming van de bemande openingstijden. De bibliotheek in Hardinxveld-Giessendam wil ook aanspraak maken op deze SPUK regeling. Voor deze regeling zal de gemeente minimaal 20% van de kosten uit eigen middelen moeten financieren. Daarnaast heeft de bibliotheek een exploitatietekort van ongeveer 30.000 euro. Het tekort is ontstaan door groeiende personeelskosten en huur en energiekosten, waarbij de jaarlijkse subsidie gelijk is gebleven.

Het exploitatietekort samen met de vraag naar de SPUK gelden, kunnen worden gefinancierd door de extra middelen 'Compensatie voor hoge kosten van maatschappelijk voorzieningen' van het Rijk. Deze compensatie is niet geoormerkt. Om aanspraak te doen op dit geld zal er een plan voor een toekomstbestendige bibliotheek in het college worden toegelicht. Btw-problematiek Ondernemersfonds Voor de oprichting van het ondernemersfonds is voor de jaren 2021 en 2022 € 10.000 per jaar beschikbaar gesteld. In 2021 zijn de middelen besteed aan vooronderzoek en de formele oprichting van het fonds. De middelen voor 2022 waren bedoeld om waar nodig het fonds te ondersteunen in de opstartfase. Eind 2022 is er een (juridisch) geschil ontstaan tussen de stichting van het fonds en de regionale afdeling van de Belastingdienst over het recht op Btw-aftrek. De Belastingdienst is van mening dat het fonds geen recht heeft op Btw-aftrek. Naast het feit dat dit consequenties heeft voor de bestedingsruimte en slagkracht van het fonds, zien we ook dat andere fondsen in het land wel recht op aftrek hebben. Er is dus geen gelijkwaardige behandeling. De € 10.000 vanuit 2022 heeft een incidenteel karakter en willen we daarom in 2023 (resulaatbestemming jaarrekening) inzetten voor ondersteuning van het fonds om dit geschil te beslechten.

Omgevingsdienst 2023 en verder Exploitatie Voor 2023 verwacht de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ) een exploitatietekort van circa € 1,5 miljoen. Belangrijkste oorzaak hiervan is de stijging van de loonkosten als gevolg van een nieuwe CAO. Bij benutting van het jaarresultaat 2022 en een gedeelte van het weerstandsvermogen blijft er nog een tekort van circa 1 miljoen euro over. Voor onze gemeente betekent dat een extra bijdrage van € 17.000 voor 2023. Deze ontwikkeling heeft ook een doorwerking in het uurtarief voor 2024 en verder. Het budget voor het jaarprogramma in de gemeentelijke begroting zal bij gelijkblijvende taken dus structureel met dit bedrag opgehoogd moeten worden. Nieuwe taken bij inwerkingtreding Omgevingswet (bodemtaken, gewijzigde vergunningverlening en bedrijfsmatige asbestmeldingen Eerder zijn er middelen aangevraagd voor financiering van nieuwe milieutaken onder de Omgevingswet. Het betreft de bodemsaneringstaken, waar nu de provincie nog bevoegd gezag voor is, gewijzigde vergunningverlening milieu en het afhandelen van bedrijfsmatige asbestmeldingen. De -7-

eerder gehanteerde uitgangspunten blijven gelden: € 40.600 structureel voor de bodemtaken, € 2.000 voor de gewijzigde vergunningverlening en € 11.416 voor de bedrijfsmatige asbestmeldingen. Voor de bodemtaken geldt dat er nog steeds geen volledige duidelijkheid is, zowel wat betreft middelen vanuit het Rijk als ook de omvang van de opgave. De omgevingsdienst gaat voor onze gemeente uit van € 65.000 in 2024 voor de uitvoering van deze taken. Daarom is het van belang om in de risicoparagraaf een bedrag van € 24.400 voor 2024 op te nemen. Toezicht label C-verplichting kantoren Vanaf 1-1-2023 is er een wettelijke taak bijgekomen voor de gemeente: het toezicht houden en handhaven op de energielabel C-verplichting voor kantoren. De meeste regiogemeenten hebben deze taak bij omgevingsdienst belegd. Voor onze gemeente is tot op heden nog onduidelijk hoe groot de opgave precies is. Daarom zal de omgevingsdienst een nadere analyse uitvoeren op het databestand. Deze analyse wordt gefinancierd vanuit de onderbesteding op het jaarprogramma OZHZ 2022. Na analyse wordt een afweging gemaakt hoe we de toezicht en handhaving vormgeven en of bestaande budgetten hierop aansluiten. Groeiagenda In de afgelopen periode is gewerkt aan de actualisatie van de Groeiagenda 2030 als onderdeel van onze meervoudig lokale samenwerking.

De accentverschuivingen voor de Groeiagenda komen onder meer uit de politieke akkoorden en input van gemeenteraden en triple helix partners. Vanuit de benoemde accentverschuivingen liggen intensiveringen voor de hand. De komende periode wordt gebruikt om deze intensiveringen nader te duiden in aard en omvang. Deze leggen we naast de huidige regionale budgetten, zodat keuzen hierover in een bestuurlijk regionaal proces afgewogen kunnen worden. De financiële uitwerking volgt in de begroting Groeiagenda 2024 en in het Uitvoeringsprogramma 2024. Het Uitvoeringsprogramma 2024 zal gebaseerd zijn op de geactualiseerde Groeiagenda. In het Uitvoeringsprogramma zijn de ambities geconcretiseerd en financieel vertaald. In dat document wordt duidelijk of en voor welk bedrag geïntensiveerd wordt. Het Uitvoeringsprogramma wordt voor het zomerreces aangeboden aan de colleges met verzoek dit door te geleiden naar de raden, zodat zij dit kunnen verwerken in de lokale begrotingen. Parallel wordt gewerkt aan een hernieuwd meer flexibel financieringsmodel uitgaande van een basisfinanciering met aanvullende programmafinanciering op de thema's. Dit is naar verwachting eind 2023 gereed, zodat hier in de Perspectiefnota 2025 op ingespeeld kan worden. Tot die tijd wordt de huidige situatie gecontinueerd. Jeugdwet De uitvoering van de Jeugdwet is een taakveld binnen het sociaal domein.

De bekostiging maakt met ingang van 1 januari 2019 geen deel meer uit van de integratie uitkering sociaal domein van de algemene uitkering van het Rijk. Deze gelden zijn als zodanig algemeen dekkingsmiddel geworden. De taken vanuit de Jeugdwet zijn gedelegeerd en gemandateerd aan de Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd. De serviceorganisatie Jeugd (SOJ) Zuid-Holland Zuid is de uitvoeringsorganisatie. In de afgelopen jaren was steeds sprake van groei van de jeugdhulpuitgaven. Bij de 2de bestuursrapportage 2022 werd een stabilisatie gerapporteerd. Deze heeft zich verder doorgezet in nu een lichte daling. Het jaarresultaat 2022 hebben we positief af kunnen sluiten door binnen onze begroting te blijven. Verschillende maatregelen hebben hier een bijdrage aan geleverd, zowel lokaal als regionaal. De eerste prognosecijfers van 2023 laten gunstig beeld zien voor HardinxveldGiessendam. De jeugdhulpuitgaven bewegen zich onder het regiogemiddelde en de prognose is lager dan het budget. Verder zien we een stabiel patroon in de declaraties van de zorgaanbieders.

-8-

We zien voornamelijk een risico op de beschikbaarheid en uitvoering van de zorg. Forse personeelstekorten zorgen voor veel druk op zorgmedewerkers. Dit zien we bij ons sociaal team, maar ook bij de gespecialiseerde aanbieders. We doen dan ook een oproep aan onze gemeenschappelijke regeling om keuzes te maken in het uitvoeringsbeleid. Bij een groeiende vraag naar zorg, maar te weinig zorgmedewerkers zal ook de druk toenemen op onze lokale voorzieningen, vrijwilligers en inwoners. Er zijn exogene ontwikkelingen geweest (oorlog Oekraïne) waardoor de inflatie aanzienlijk is toegenomen. Dit heeft ook zijn weerslag gehad in de Cao-onderhandelingen waarin tussen de VNG en de WSGO en de vakbonden recent een principeakkoord is bereikt. In de contracten met de zorgaanbieders voor Jeugdhulp zijn afspraken gemaakt over de toe te passen indexering. Deze loopt uiteen van 6,7% tot maximaal 13,4% voor pleegouders. Het gros van de ophoging van jeugdhulp zit op het ''lagere'' percentage van 6,7%. De prognose 2023 is tevens aangepast op het aantal jeugdigen in zorg begin 2023. Dit aantal laat een daling zien. Rekening houdend met beide invloeden wordt een bijstelling van de begroting 2023 voor Jeugdhulpuitgaven voorgesteld van € 4.784.480. Voor onze gemeente betekent dit circa € 180.000. In het AB van 6 juli zal hierover een besluit worden genomen.

Op 17 april heeft de VNG een principeakkoord bereikt met het kabinet over het financieel kader bij de Hervormingsagenda Jeugd. Er is als onderdeel van het akkoord onder meer afgesproken dat de besparingsopgave wordt bevroren tot en met 2025. Daarna zal een deskundigencommissie met terugwerkende kracht een zwaarwegend oordeel geven over de vraag wie verantwoordelijk is voor tekorten. In het landelijke coalitieakkoord is voorzien in een extra besparing ad € 511 miljoen. De VNG heeft daartegen steeds scherp stelling genomen. Eerder heeft het kabinet toegezegd dat dit pakket voor eigen rekening en risico van het rijk is. Deze afspraak is herbevestigd en er is afgesproken dat het rijk vroegtijdig inzicht biedt in te overwegen maatregelen. Indien de maatregelen geen of onvoldoende doorgang vinden en de kosten voor gemeenten daardoor niet lager uitvallen, dan worden gemeenten daarvoor via het gemeentefonds gecompenseerd. Algemene uitkering De belangrijkste inkomstenbron van iedere gemeente is het gemeentefonds. Omdat dit algemene middelen zijn, kan de gemeente zelf beslissen over de besteding ervan. Het gemeentefonds is gekoppeld aan de rijksuitgaven. Dit houdt in dat wanneer het Rijk meer uitgeeft, het gemeentefonds omhoog gaat. Andersom geldt dit ook. Dit principe wordt ook wel “Samen de trap op, samen de trap af” genoemd.

Ervaringen geven aan dat niet altijd sprake is van een groei van het Gemeentefonds en toch ook rekening moet worden gehouden met het gegeven dat het Gemeentefonds een daling te zien geeft. Belangrijke factoren bij de berekening van de hoogte van de uitkering zijn het precieze aantal inwoners en woningen, de gevolgen van overheveling van specifieke uitkeringen en de netto rijksuitgaven. De invoering van het woonplaatsbeginsel waarin geregeld wordt welke gemeente financieel verantwoordelijk is, is met een jaar uitgesteld naar 2025. De verwachting is dat onze gemeente hier positieve effecten van zal ondervinden. De meicirculaire 2023 zal hier verder duidelijkheid over geven. De landelijke transitie van 'Beschermd Wonen' naar 'Beschermd Thuis' heeft ook voor onze gemeente consequenties. Als gevolg daarvan zal in de komende jaren het budget Beschermd Wonen, waarvoor de gemeente Dordrecht als centrumgemeente fungeert, afgebouwd wordt en onderdeel uit gaat maken van de algemene uitkering met een andere financieringssystematiek. De jarenlange overschotten, die de centrumgemeente Dordrecht jaarlijks aan de deelnemende gemeenten kon uitkeren, behoren in de toekomst dan tot het verleden. In de najaarsnota 2022 heeft het kabinet aangekondigd een extra prijsbijstelling over 2022 uit te keren in verband met de uitzonderlijke prijsstijgingen voor 2022.

Het Rijk beslist hierover in de Voorjaarsnota 2023 en de verdeling wordt in de meicirculaire 2023 bekend gemaakt. Tot die tijd blijft het onzeker of

-9-

de gemeenten achteraf het hogere accres voor loon- en prijsontwikkeling van uitkeringsjaar 2022 krijgen. Het Centraal Planbureau (CPB) heeft op 9 maart 2023 het Centraal Economisch Plan (CEP) 2023 gepubliceerd. Het CPB raamt in het CEP 2023 een hogere loonstijging en een hogere prijsstijging voor consumptie en investeringen. Op basis daarvan kun je een voorzichtige schatting maken voor de compensatie achteraf voor de hogere loon- en prijsontwikkeling van uitkeringsjaar 2022 en het verwachte accres voor loon- en prijsontwikkeling voor de jaren 2023 tot en met 2027. Sinds 2015 worden gemeenten geconfronteerd met een opschalingskorting op het gemeentefonds, die oploopt tot € 975 miljoen in 2025. Deze korting is opgelegd omdat gemeenten door gedwongen opschaling kosten zouden besparen. Dit wordt door gemeenten als zeer oneerlijk ervaren omdat het principe van herindelen van bovenaf opgelegd is. De opschalingskorting heeft de gemeenten in de jaren 2015 t/m 2021 cumulatief al € 1,5 miljard gekost. De oploop van de opschalingskorting is geschrapt voor de duur van de kabinetsperiode en eindigt, zoals voorzien, in een korting van € 975 cumulatief in 2026. Dit betekent dat de stand van de opschalingskorting van € 300 miljoen zoals bereikt in 2019 wordt bevroren tot en met 2025. De opschalingskorting keert volledig terug in 2026, zonder een reeks die oploopt van 2023 naar 2025.

De vraag blijft of en ook wanneer het Rijk en de VNG overeenstemming bereiken over het schrappen van de opschalingskorting, bij voorkeur structureel. Dit is wat het is, meer is op dit moment over de opschalingskorting niet bekend. Wmo en Participatiewet Over de hele breedte van de Wmo en Participatiewet zien we ontwikkelingen die zorgen voor toenemende onzekerheid en risico's:  Nieuwe wettelijke taken en wetswijzigingen waarvan de wetstrajecten nog lopen en waarvan in een aantal gevallen nu al duidelijk is dat de beschikbare middelen ontoereikend zijn of dat forse investeringen nodig zijn;  Onzekerheid over financiering door het Rijk;  Onzekere, maar ingrijpende invloeden zoals inflatie en de energiecrisis;  Stijgende personeelstekorten.  Door de vergrijzing van de bevolking is de verwachting dat in de toekomst het beroep op de Wmo alleen maar verder zal toenemen. Voor de 3 opgaves van de GR Sociaal (1. Bestaanszekerheid versterken 2. Ontwikkelen naar werk 3. Zorgen voor ondersteuning) is de kaderstelling sinds 2022 lokaal belegd. Door nauwe samenwerking met de Sociale Dienst Drechtsteden (SDD) en de inzet van maatwerk proberen we regelingen en ondersteuning in te zetten voor inwoners die het echt nodig hebben. Zo licht als mogelijk, zo zwaar als nodig. In de herijkingen van de WMO en de Participatiewet in 2023 en 2024 geven we hier expliciet aandacht aan.

De Wmo is een ‘openeinderegeling’: de kosten in enig jaar zijn afhankelijk van het beroep dat op de regeling wordt gedaan. De uitvoeringsorganisatie SDD voert voor onze gemeenten het grootste deel van de Wmo-taken uit (maatwerkvoorzieningen). De SDD benut hiervoor een groot deel van de Wmobudgetten van de gemeente. De laatste jaren stijgen de kosten vanwege het vele gebruik van maatwerkvoorzieningen door onze inwoners. De SDD hanteert het principe van afrekening naar gebruik. Vanaf 2023 worden de apparaatskosten verdeeld over alle diensten. Dit pakt op onderdelen voor Hardinxveld-Giessendam nadelig uit en betekent een stijging van kosten. Het budget voor het organiseren van algemene voorzieningen blijft lokaal en zit voor een deel in de Maatschappelijke Agenda (MAG). De realisatiecijfers van de afgelopen jaren vormen de basis voor de komende jaren waarmee de budgetten herijkt kunnen worden. Hierbij is ook een marge ingebouwd. De realisatiecijfers van de volgende jaren bieden een verdere basis voor betrouwbaardere prognoses.

- 10 -

De verwachting is dat de stijging van de kosten voor de Wmo de komende jaren zal doorzetten. Dit komt voornamelijk doordat 1) het aantal toegekende voorzieningen stijgt; en 2) de kostprijs van de voorzieningen toeneemt.

De uitgaven op de individuele begeleiding en dagbesteding stijgen al geruime tijd. De vergrijzing, ambulantisering en extramuralisering (langer zelfstandig thuis) zal de komende jaren verder toenemen en zorgen voor een autonome groei in de vraag naar ondersteuning. Sinds 2019 stijgt ook het aantal inwoners dat een beroep doet op huishoudelijke hulp fors. Een belangrijke oorzaak hiervan is de invoering van een vaste eigen bijdrage van € 19,00 per vier weken (het abonnementstarief) dat leidt tot een aanzuigende werking. Dit abonnementstarief staat vanaf invoering al ter discussie. Voor het abonnementstarief is in het regeerakkoord het voornemen opgenomen om dit te wijzigen naar een inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor de huishoudelijke ondersteuning. De planning is dat een eventuele wetswijziging pas op 1 januari 2025 zal ingaan. Voor de komende jaren zal de groei naar verwachting verder doorzetten. Ook de nieuwe aanbesteding huishoudelijke ondersteuning leidt naar verwachting tot hogere tarieven door stijgende cao-lonen, krapte op de arbeidsmarkt en de AMvB reële prijs die straks van toepassing is op de nieuwe inkoopcontracten. Een andere onzekere factor is de doordecentralisatie van beschermd wonen en opvang.

De doordecentralisatie betekent dat wij als regiogemeente in de loop der jaren verantwoordelijk zullen worden voor onze eigen inwoners met een indicatie beschermd wonen. Naar verwachting wordt per 2025 het nieuwe objectieve verdeelmodel en het woonplaatsbeginsel stapsgewijs ingevoerd. De afgelopen jaren had onze regio een overschot op het budget Beschermd wonen, hetgeen ieder jaar volgens een vaste verdeelsleutel werd verdeeld over de gemeenten. Vanuit deze middelen bekostigde onze gemeente lokale (preventieve) initiatieven. Met de komst van het nieuwe verdeelmodel zat dit overschot geleidelijk verdwijnen. 2023 en 2024 worden gebruikt om nieuwe financiële afspraken te maken met de regio, op basis van de samenwerkingsovereenkomst beschermd wonen en opvang. We blijven de ontwikkelingen nauwlettend volgen. Grondexploitaties/projecten De risico's rondom grondexploitaties en anterieure overeenkomsten worden beschreven in het MPG en t-MPG. Het MPG 2023 wordt behandeld in de raadsvergadering van 15 juni 2023. Kortheidshalve wordt voor de risico's naar het MPG 2023 verwezen. Op basis van dit MPG zijn de voorziene risico's op de grondexploitaties via de jaarrekening 2022 voorzien en is de reserve bouwgrondexploitaties beschikbaar. Voor de anterieure overeenkomsten geldt dat met name bij de complexere projecten risico's op niet-verhaalbare kosten mogelijk zijn.

Middels risicobeheersing en afspraken in de overeenkomsten worden deze zoveel mogelijk afgedekt.

- 11 -

Bijlage 1 Begrotingspositie Totaal baten programma's 1. Bestuur 2. Leven, reizen en documenten 3. Openbare orde en veiligheid 4. Verkeer en vervoer 5. Ondernemen en bedrijvigheid 6. Scholing 7. Samenleven 8. Werk en inkomen 9. Zorg en welzijn 10. Gezondheid en milieu 11. Bouwen, wonen en gebruiken 12. Woonomgeving

Totaal baten programma's (voor mut. reserves) Totaal lasten programma's 1. Bestuur 2. Leven, reizen en documenten 3. Openbare orde en veiligheid 4. Verkeer en vervoer 5. Ondernemen en bedrijvigheid 6. Scholing 7. Samenleven 8. Werk en inkomen 9. Zorg en welzijn 10. Gezondheid en milieu 11. Bouwen, wonen en gebruiken 12. Woonomgeving

Totaal lasten programma's (voor mut. reserves) Totaal saldi programma's 1. Bestuur 2. Leven, reizen en documenten 3. Openbare orde en veiligheid 4. Verkeer en vervoer 5. Ondernemen en bedrijvigheid 6. Scholing 7. Samenleven 8. Werk en inkomen 9. Zorg en welzijn 10. Gezondheid en milieu 11. Bouwen, wonen en gebruiken 12. Woonomgeving

Totaal saldi programma's (voor mutaties reserves)

Rekening 2022 1 229 3.265 180 75 207 936 2.320 783 4.597 4.947 2 17.543

x € 1.000 Mutaties Bijgestelde Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 (VJN) begr. 2023 2024 2025 2026 2027 0 0 0 0 0 0 0 270 0 270 270 270 270 270 10 0 10 10 10 10 10 134 -32 102 102 102 102 102 108 56 164 108 108 108 108 126 280 406 126 126 126 126 722 43 765 747 747 747 747 2.366 959 3.325 2.964 2.909 2.864 2.864 99 189 288 270 270 270 270 4.589 169 4.758 4.652 4.652 4.652 4.652 4.219 0 4.219 740 589 540 638 1 0 1 1 1 1 1 12.643 1.664 14.307 9.988 9.783 9.689 9.787

Begroting 2023

Rekening Begroting Mutaties Bijgestelde Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2023 (VJN) begr. 2023 2024 2025 2026 2027 2.342 2.721 247 2.968 3.060 3.035 2.940 2.940 631 687 19 705 702 702 702 702 4.746 2.025 73 2.098 2.110 2.102 2.101 2.101 3.420 3.193 -185 3.008 3.027 2.949 2.971 2.959 557 607 -7 600 598 598 598 598 1.251 1.132 355 1.486 1.206 1.184 1.176 1.186 2.379 2.468 107 2.574 2.519 2.544 2.550 2.557 3.778 3.493 905 4.398 4.318 4.350 4.354 4.365 15.561 15.235 1.074 16.308 16.392 16.502 16.566 16.204 4.903 4.350 498 4.849 4.316 4.332 4.335 4.307 6.758 5.224 0 5.224 1.829 1.617 1.607 1.576 1.062 1.212 -4 1.208 1.035 1.015 1.010 1.004 47.388 42.347 3.081 45.428 41.113 40.930 40.911 40.499 Rekening Begroting Mutaties Bijgestelde Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2023 (VJN) begr.

2023 2024 2025 2026 2027 -2.341 -2.721 -247 -2.968 -3.060 -3.035 -2.940 -2.940 -402 -417 -19 -435 -432 -432 -432 -432 -1.481 -2.015 -73 -2.088 -2.100 -2.092 -2.092 -2.091 -3.240 -3.059 152 -2.906 -2.926 -2.847 -2.869 -2.857 -481 -499 63 -437 -490 -490 -490 -490 -1.044 -1.006 -75 -1.080 -1.080 -1.058 -1.050 -1.060 -1.443 -1.745 -64 -1.809 -1.773 -1.797 -1.804 -1.810 -1.458 -1.128 54 -1.074 -1.355 -1.441 -1.491 -1.502 -14.778 -15.136 -884 -16.020 -16.122 -16.233 -16.296 -15.934 -305 238 -329 -91 336 320 317 345 -1.811 -1.005 0 -1.005 -1.090 -1.028 -1.067 -938 -1.060 -1.211 4 -1.207 -1.034 -1.014 -1.009 -1.003 -29.845 -29.704 -1.417 -31.121 -31.125 -31.147 -31.222 -30.712

Algemene dekkingsmiddelen baten Algemene dekkingsmiddelen lasten Bedrijfsvoering

34.715 -426 -6.228 -1.784

34.941 -1.051 -5.451 -1.265

-12 101 -430 -1.757

34.929 -949 -5.881 -3.022

35.935 -701 -6.299 -2.190

36.726 -759 -6.250 -1.430

34.754 -735 -6.311 -3.514

33.876 -724 -6.305 -3.865

Totaal onttrekkingen aan reserves Totaal toevoeging aan reserves

4.527 -1.510 1.232

2.590 -868 457

131 0 -1.626

2.721 -868 -1.169

1.015 -1.127 -2.303

837 -1.039 -1.633

859 -882 -3.538

862 -882 -3.885

Saldo baten en lasten (voor mutaties reserves) Begrotingsresultaat (+/+ is vd)

- 12 -

Bijlage 2 Financieel overzicht per programma Programma 1 Bestuur Programma 1. Bestuur Baten Lasten

Saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves

Resultaat

Rekening 2022 1.196 2.341.767 -2.340.571 0 22.730 -2.317.841

Begroting 2023 0 2.720.981 -2.720.981 0 13.865 -2.707.116

Mutaties 2023 (VJN) 0 246.807 -246.807 0 0 -246.807

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

0 2.967.788 -2.967.788 0 13.865 -2.953.923

0 3.059.722 -3.059.722 0 0 -3.059.722

0 3.034.586 -3.034.586 0 0 -3.034.586

0 2.939.746 -2.939.746 0 0 -2.939.746

bedragen in € Begroting 2027 0 2.939.746 -2.939.746 0 0 -2.939.746

Bijgestelde begr. 2023

Programma 1. Bestuur Omschrijving Bijstellingen: - Gemeentenieuws - Aansluiting E-depot - Arbeidsmarktcommunicatie

2023

2024

2025

2026

bedragen in € 2027

17.000 10.200 -

17.000 5.800 30.000

Salarissen:

220.293

256.112

161.272

Herijkingen:

-7.600

Diverse bijstellingen < € 10.000:

6.914

246.807

308.226

213.386

Bijstellingen Gemeentenieuws Gebleken is dat het Gemeentenieuws (als ook het Kompas in zijn algemeenheid) nog steeds goed wordt gelezen door inwoners van onze gemeente. In 2022 was er gemiddeld steeds meer ruimte in de krant nodig dan de contractuele 1½ pagina, wat de extra kosten verklaart. Omdat blijkt dat het Gemeentenieuws (net als het Kompas) goed wordt gelezen, blijven we het Gemeentenieuws gebruiken als een belangrijk voorlichtingsinstrument naar onze inwoners, naast de Social media kanalen. Zo heeft de pagina eind 2022 een opmaak-opfrisser gekregen. Daarnaast boeken we op deze post de kosten voor extra publicaties, algemene uitingen van communicatie ten gunsten van de hele gemeente, denk aan media-uitingen rond de verkiezingen. Omdat we een structurele overschrijding zien, wordt voorgesteld om het budget te verhogen naar € 45.000. Middelen: € -/- 17.000 structureel Aansluiting E-depot Binnen Drechtsteden wordt momenteel gewerkt aan een aansluiting bij een E-depot in Rotterdam. Om de bestanden te 'bevriezen' moeten we een module Record Management afnemen bij Notubiz. Hiervoor zal een bedrag van circa € 7.700 gevraagd worden. Dit is een eenmalige bijdrage voor de aanschaf én het jaarlijkse bedrag voor 2023. Vanaf 2024 is jaarlijks circa € 3.300 nodig. Ook is er circa € 2.500 extra geld structureel nodig voor de vergaderingen van de gemeenteraad.

Middelen: € -/- 5.800 structureel € -/- 4.400 incidenteel in 2023

- 13 -

Arbeidsmarktcommunicatie Door de Servicegemeente Dordrecht wordt de werving en selectie van nieuwe medewerkers verzorgd. Destijds ingericht als een administratieve en operationele HR dienstverlening en georganiseerd op 350 vacatures per jaar in alle gemeenten. De werkelijkheid is dat de regio 1.000-1.200 vacatures per jaar, met daar bovenop de werving voor tijdelijke functies. De individuele aanpak van werving per functie werkt in deze krappe arbeidsmarkt niet meer. De huidige traditionele aanpak past niet meer bij de arbeidsmarkt van vandaag en recruitment is een bedrijfskritische functie geworden. We laten onvoldoende zien wat we als regio en organisatie te bieden hebben, bijv. in samenwerking met bedrijfsleven en onderwijs. Daarom wordt vanaf 2024 gekozen voor een strategische benadering van het arbeidsmarktvraagstuk met een vernieuwd professioneel werving- en selectieproces. Middelen: € -/- 30.000 structureel vanaf 2024 Salarissen Zie toelichting bij programma 14. Herijkingen Onder de herijkingen zijn de budget neutrale wijzigingen opgenomen, die op meerdere programma's betrekking hebben.

- 14 -

Programma 2 Leven, reizen en documenten Programma 2. Leven, reizen en documenten Baten Lasten

Saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves

Resultaat

Rekening 2022 228.638 630.836 -402.198 0 0 -402.198

Begroting 2023 270.180 686.680 -416.500 0 0 -416.500

Mutaties 2023 (VJN) 0 18.600 -18.600 0 0 -18.600

Bijgestelde begr. 2023 270.180 705.280 -435.100 0 0 -435.100

Begroting 2024 270.180 701.978 -431.798 0 0 -431.798

Begroting 2025 270.180 702.011 -431.831 0 0 -431.831

Begroting 2026 270.180 701.932 -431.752 0 0 -431.752

bedragen in € Begroting 2027 270.180 701.826 -431.646 0 0 -431.646

Programma 2. Leven, reizen en documenten Omschrijving Bijstellingen: - Verkiezingen

2023

2024

2025

2026

bedragen in € 2027

13.500

5.500

Diverse bijstellingen < € 10.000:

5.100

18.600

10.600

Bijstellingen Verkiezingen Voor 2023 wordt voorgesteld om het budget met € 13.500 te verhogen. Deze verhoging wordt veroorzaakt door extra werkzaamheden die verricht zijn als gevolg van wetswijzigingen (€ 5.500). Deze extra kosten hebben een structureel karakter. Daarnaast is de raming voor 2023 incidenteel te laag geweest (€ 8.000). Middelen: € -/- 5.500 structureel € -/- 8.000 eenmalig 2023

- 15 -

Programma 3 Openbare orde en veiligheid Programma 3. Openbare orde en veiligheid Bijgestelde begr. 2023 9.800 2.098.233 -2.088.433 0 16.200 -2.072.233

Begroting 2024 9.800 2.109.579 -2.099.779 0 16.200 -2.083.579

Begroting 2025 9.800 2.101.751 -2.091.951 0 16.200 -2.075.751

Begroting 2026 9.800 2.101.488 -2.091.688 0 0 -2.091.688

bedragen in € Begroting 2027 9.800 2.101.248 -2.091.448 0 0 -2.091.448

2023

2024

2025

2026

bedragen in € 2027

828

825

822

819

817

- Bijdrage veiligsheidsregio - Bijdrage zorg- en veiligheidshuis - Dierenbescherming

50.000 0 15.000

50.000 13.000 15.000

Diverse bijstellingen < € 10.000:

7.500

73.328

86.325

86.322

86.319

86.317

Baten Lasten

Saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves

Resultaat

Rekening 2022 3.264.997 4.746.263 -1.481.265 0 16.200 -1.465.065

Begroting 2023 9.800 2.024.905 -2.015.105 0 16.200 -1.998.905

Mutaties 2023 (VJN) 0 73.328 -73.328 0 0 -73.328

Programma 3. Openbare orde en veiligheid Omschrijving Bijstellingen: - Kapitaallasten

Bijstellingen Kapitaallasten Zie toelichting bij programma 14. Bijdrage Veiligheidsregio De bijdrage aan de Veiligheidsregio moet als gevolg van vooral loon- en prijsstijgingen structureel worden bijgesteld. De hoogte hiervan zal neerkomen op € 50.000. Middelen: € -/- 50.000 structureel Zorg- en veiligheidshuis De afgelopen jaren is de gemeentelijke inwonerbijdrage, overeenkomstig eerdere besluiten, niet aangepast en niet geïndexeerd. De daaruit voortvloeiende begrotingstekorten zijn telkens gedekt uit de beschikbare reserves. Dit is vanaf 2024 niet meer mogelijk. Vanaf 2024 werkt het Zorg- en Veiligheidshuis met een sluitende begroting. Dat betekent wel dat de gemeentelijke inwonerbijdrage daarop aangepast moet worden. De Stuurgroep Zorg- en Veiligheidshuis ZHZ is voornemens om de inwonerbijdrage te verhogen naar € 1,33. Vanaf 2024 zullen onze kosten structureel stijgen met € 13.000. Middelen: € -/- 13.000 structureel vanaf 2024 Dierenbescherming Sinds 2019 heeft Stichting Dierenambulance Vianen en omstreken de opdracht gekregen om op het gebied van dierenwelzijn de gemeente Hardinxveld-Giessendam te ontzorgen. De dierenambulance bestaat sinds 1997 en werkt uitsluitend met vrijwilligers. Ze rijden voor zieke, gewonde, ontheemde en overleden huisdieren en inheemse dieren in de gemeenten Vijfheerenlanden, Culemborg, Gorinchem, Molenlanden en Hardinxveld-Giessendam.

Eind 2022 liep het huidige contract met de dierenambulance af en de gemeente wil deze graag hernieuwen. De stichting heeft nu een nieuw voorstel aan de gemeente gedaan. Door de hogere kosten, zoals benzine en energie, maar ook vaker een uitbraak van dierziekten, heeft de dierenambulance de pakketkeuze aangepast. Het nieuwe voorstel bestaat uit drie pakketten waarvan in totaal de kosten hoger liggen dan het huidige contract. Middelen: € -/- 15.000 structureel

- 16 -

Programma 4 Verkeer en vervoer Programma 4. Verkeer en vervoer Bijgestelde begr. 2023 101.724 3.008.140 -2.906.416 636.400 839.659 -2.703.157

Begroting 2024 101.724 3.027.425 -2.925.701 631.400 787.663 -2.769.438

Begroting 2025 101.724 2.949.044 -2.847.320 619.400 599.580 -2.867.140

Begroting 2026 101.724 2.970.657 -2.868.933 619.400 630.787 -2.857.546

bedragen in € Begroting 2027 101.724 2.958.724 -2.857.000 619.400 626.994 -2.849.406

2023

2024

2025

2026

bedragen in € 2027

-204.996 161.018 -43.978

-167.193 68.220 -98.973

-48.556 41.448 -7.108

-15.864 11.800 -4.064

6.848 -5.747 1.101

- Opbrengst havens - Tegengaan overlast Waterwaaier - Tegengaan overlast Waterwaaier - dekking reserve watertakenplan

32.107 0 0

32.107 15.000 -15.000

32.107 0 0

Indexeringen: - Onderhoud Wegen, straten en pleinen

33.000

Salarissen:

1.478

2.877

Herijkingen:

-9.262

Diverse bijstellingen < € 10.000:

3.944

11.444

3.944

17.289

-28.807

55.558

58.602

63.767

Baten Lasten

Saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves

Resultaat

Rekening 2022 179.547 3.419.896 -3.240.349 450.400 1.058.399 -2.632.350

Begroting 2023 133.831 3.192.731 -3.058.900 636.400 1.009.432 -2.685.868

Mutaties 2023 (VJN) -32.107 -184.591 152.484 0 -169.773 -17.289

Programma 4. Verkeer en vervoer Omschrijving Bijstellingen: - Kapitaallasten - Kapitaallasten, dekking uit reserves Subtotaal kapitaallasten

Bijstellingen Kapitaallasten Zie toelichting bij programma 14. Opbrengst havens Het gemeentelijk deel van de haven is kleiner geworden door de verkoop van een groot deel van de gemeentehaven. Het aantal ligplaatsen is daardoor kleiner geworden. Dat betekent ook dat de inkomsten structureel lager zijn. Middelen: € -/- 32.107 structureel Tegengaan overlast Waterwaaier Al verschillende jaren verwijderd het waterschap de Waterwaaier (invasieve exoot) uit de Buiten Giessen. Ondanks de bestrijding van de waterplant verspreid deze zich verder over de Buiten Giessen en de Giessen. De waterplant heeft zich inmiddels ook genesteld in de gemeentelijke watergangen zoals de haven bij de Amerhof en de insteek bij de Troelstrastraat/Uranusstraat. Het waterschap gaat de plant de komende jaren bestrijden met nieuwe technieken. De gemeente kan aanhaken met de bestrijding van deze waterplant. Middelen: € -/- 15.000 structureel voor de jaren 2024 tot en met 2026 € 15.000 dekking ten laste van reserve waterbeheerplan Indexeringen Op het gebied van grond- weg- en waterbouw hebben wij te maken met aanzienlijke prijsstijgingen. Om niet in te teren op het onderhoudsniveau hebben wij het budget voor het onderhoud van de wegen met 10% verhoogd, e.e.a. conform de begroting 2022 (zie pagina 6 en 7 van de begroting).

De verhoging van het budget komt ten laste van de stelpost die wij voor de indexeringen hebben gereserveerd (zie ook programma 13. - 17 -

Salarissen Zie toelichting bij programma 14. Herijkingen Onder de herijkingen zijn de budget neutrale wijzigingen opgenomen, die op meerdere programma's betrekking hebben.

- 18 -

Programma 5 Ondernemen en bedrijvigheid Programma 5. Ondernemen en bedrijvigheid Bijgestelde begr. 2023 163.700 600.239 -436.539 0 10.000 -426.539

Begroting 2024 107.700 598.197 -490.497 0 0 -490.497

Begroting 2025 107.700 598.181 -490.481 0 0 -490.481

Begroting 2026 107.700 598.141 -490.441 0 0 -490.441

bedragen in € Begroting 2027 107.700 598.091 -490.391 0 0 -490.391

2023

2024

2025

2026

bedragen in € 2027

-10.000 -56.000

Herijkingen:

2.739

Salarissen:

605

-1.415

-62.656

1.324

Baten Lasten

Saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves

Resultaat

Rekening 2022 75.306 556.740 -481.434 0 10.000 -471.434

Begroting 2023 107.700 606.895 -499.195 0 10.000 -489.195

Mutaties 2023 (VJN) 56.000 -6.656 62.656 0 0 62.656

Programma 5. Ondernemen en bedrijvigheid Omschrijving Bijstellingen: - Katalysatorfonds - Dividend Stedin

Bijstellingen Katalysatorfonds Tot en met 2023 worden regionale initiatieven bekostigd uit de bijdrage aan de regiodeal om deze reden wenselijk om mkb katalysatorfonds tot en met 2023 voort te zetten. Bedrag is in 2023 niet meer nodig. Middelen: € 10.000 incidenteel 2023 Dividend Stedin De gemeente bezit aandelen in Stedin. In verband met de uitbreiding van het kapitaal in Stedin, waarbij wij in de 1e tranche niet hebben deelgenomen, is voorzien dat het dividend van Stedin zal verwateren. Daarom is in een voorgaande begroting besloten om de dividendopbrengst structureel op nihil te ramen. Over 2021 (uitgekeerd in 2022) bleek het dividend inderdaad zeer beperkt van omvang (€ 0,11 per aandeel, resulterend in ca € 5.000 dividend). Over het jaar 2022 (uit te keren in 2023) is het voorstel om € 3,20 per aandeel uit te keren. Voor ons betekent dit, na aftrek van kosten in verband met kapitalisatie van Stedin, een opbrengst van ca € 56.000. Vooralsnog blijven we de dividenduitkeringen als incidenteel beschouwen en stellen we alleen het begrotingsjaar 2023 hiervoor bij. Middelen: € 56.000 incidenteel 2023 Salarissen Zie toelichting bij programma 14. Herijkingen Onder de herijkingen zijn de budget neutrale wijzigingen opgenomen, die op meerdere programma's betrekking hebben.

- 19 -

Programma 6 Scholing Programma 6. Scholing Bijgestelde begr. 2023 405.951 1.486.321 -1.080.370 60.000 72.900 -1.067.470

Begroting 2024 126.000 1.205.584 -1.079.584 70.000 42.936 -1.106.648

Begroting 2025 126.000 1.183.790 -1.057.790 90.976 42.967 -1.105.799

Begroting 2026 126.000 1.175.569 -1.049.569 90.976 42.993 -1.097.552

bedragen in € Begroting 2027 126.000 1.185.889 -1.059.889 90.976 43.062 -1.107.803

2023

2024

2025

2026

bedragen in € 2027

1.420 -1.420 -

1.429 -1.434 -5

1.437 -1.449 -12

1.448 -1.463 -15

1.457 -1.478 -21

16.500

Indexeringen: - Leerlingenvervoer

82.000

Herijkingen:

-12.311

1.689

3.500

73.189

103.684

103.677

87.174

87.168

Baten Lasten

Saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves

Resultaat

Rekening 2022 207.119 1.251.144 -1.044.025 70.000 41.450 -1.072.575

Begroting 2023 126.000 1.131.761 -1.005.761 60.000 71.480 -994.281

Mutaties 2023 (VJN) 279.951 354.560 -74.609 0 1.420 -73.189

Programma 6. Scholing Omschrijving Bijstellingen: - Kapitaallasten - Kapitaallasten, dekking uit reserves Subtotaal kapitaallasten - I-Lab

Diverse bijstellingen < € 10.000:

Bijstellingen Kapitaallasten Zie toelichting bij programma 14. I-Lab Het i lab is een campus in Gorinchem waar onderwijs, het bedrijfsleven en innovatie bij elkaar komen De gemeente Hardinxveld-Giessendam heeft de intentie uitgesproken om het i lab, zowel inhoudelijk als financieel, te ondersteunen. Het gaat voorlopig om een bijdrage in de exploitatie van €16.500 per jaar voor 2023 en 2024. Het onderwijs en het bedrijfsleven betalen evenredig mee aan de exploitatie. Gezien de betrokkenheid van lokale scholen en bedrijven heeft dit initiatief meerwaarde. Daarnaast sluit dit initiatief goed aan bij de economische doelstellingen die er binnen de Groeiagenda van de Drechtsteden. Om die reden is het de wens van de gemeente om het i lab vanuit de budgetten die voor de Groeiagenda beschikbaar zijn te financieren. Tegelijkertijd is het actualiseren van de huidige Groeiagenda, en de financiële doorvertaling daarvan, een nog lopend proces. Dit terwijl er bij het i lab aangegeven is om voor 1 juli 2023 duidelijkheid te geven over de financiële toezegging. Het is dus nog onzeker of er voor deze datum uitsluitsel is over het financieel ondersteunen van het i lab vanuit de middelen voor de Groeiagenda.

Middelen: € -/- 16.500 voor 2024 en 2025 Indexeringen Leerlingenvervoer De prijzen voor het aangepast vervoer in het leerlingenvervoer zijn afhankelijk va de NEA (Nederlandse Emissieautoriteit) index. Deze index is in 2023 met 13,7% gestegen. Deze stijging heeft te maken met de brandstofprijzen en de lonenstijging. Ook stijgen de prijzen van het Openbaar Vervoer. Daarnaast hebben we een aantal leerlingen die vanwege een handicap of beperking ver naar school gaan. We zien dat het aantal kinderen in het vervoer redelijk stabiel is, toch zien we de bestemmingen nadrukkelijk wijzigen. Ondanks dat we alleen vergoeden naar de dichtstbijzijnde toegankelijke school, moeten we constateren dat die op dit moment vaker verder weg is gelegen. Dat kan liggen aan de handicap of beperking, maar soms ook aan het feit dat er dichterbij gelegen scholen geen plaats hebben. Na jaren van stabilisatie is daar dus een stijging in te zien. De regeling is een - 20 -

open einde regeling. Dit houdt in dat als leerlingen recht hebben op een bekostiging, ze die ook krijgen. Dit wordt ook elk jaar in de risicoparagraaf gemeld. Samengevat: De stijging heeft deels te maken met de stijging van de NEA en de prijzen OV en deels met de bestemmingen die verder weg gelegen zijn. Het verwachte nadeel bedraagt € 82.000. Middelen: € -/- 82.000 structureel Herijkingen Onder de herijkingen zijn de budget neutrale wijzigingen opgenomen, die op meerdere programma's betrekking hebben.

- 21 -

Programma 7 Samenleven Programma 7. Samenleven Baten Lasten

Saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves

Resultaat

Rekening 2022 936.075 2.379.236 -1.443.161 55.000 245.730 -1.252.431

Begroting 2023 722.295 2.467.575 -1.745.280 58.000 185.567 -1.617.713

Mutaties 2023 (VJN) 42.533 106.746 -64.213 0 -6.159 -70.372

Bijgestelde begr. 2023 764.828 2.574.321 -1.809.493 58.000 179.408 -1.688.085

Begroting 2024 746.735 2.519.455 -1.772.720 58.000 102.731 -1.727.989

Begroting 2025 746.735 2.543.574 -1.796.839 58.000 108.731 -1.746.108

Begroting 2026 746.735 2.550.411 -1.803.676 58.000 114.731 -1.746.945

bedragen in € Begroting 2027 746.735 2.557.094 -1.810.359 58.000 120.731 -1.747.628

Programma 7. Samenleven Omschrijving Bijstellingen: - Kapitaallasten - Kapitaallasten, dekking uit reserves Subtotaal kapitaallasten

2023

2024

2025

2026

bedragen in € 2027

-26.907 6.159 -20.748

-13.107 1.163 -11.944

-65 1.163 1.098

-64 1.163 1.099

6.261 -4.837 1.424

- Sporthal De Wielewaal doorontwikkeling - Sportvelden - Sportvelden - Sportvelden - beheerplan

14.000 11.500 17.045 20.000

17.045 -

Indexeringen: - Sportvelden

2.000

3.500

Salarissen:

36.895

114.802

Herijkingen:

-17.040

6.720

7.680

7.419

70.372

112.543

128.824

128.825

129.150

Nieuwe investeringen: - Sportvelden

Diverse bijstellingen < € 10.000:

Bijstellingen Kapitaallasten Zie toelichting bij programma 14. Sporthal De Wielewaal doorontwikkeling Er is een collegebesluit voor een door ontwikkeling opdracht. In het college voorstel staat dat wanneer er geen ruimte is binnen de exploitatie dat dit moet worden aangevraagd. Hiervoor was ongeveer € 10.000 beschikbaar en het verwachte tekort in 2023 moet worden bij geraamd. Dit is uitgezocht en we kwamen uit op € 14.000. Gebruikers zijn al meegenomen en de verduurzaming komt pas in beeld als we weten wat wij met het gebouw gaan doen. Middelen: € -/- 14.000 incidenteel Sportvelden Bij veld 2 en het pupillenveld dient de toplaag aangevuld te worden. De toplaag bestaat uit zand en kurk. De kurk is een natuurproduct wat als nadeel heeft, dat deze verteerd. Het gaat hier om incidenteel onderhoud van € 11.500. Vanuit de jaarrekening 2022 is gebleken dat, mede door de prijsstijgingen in de afgelopen jaren en de toename van het onderhoud het budget structureel ontoereikend is. Voorgesteld wordt om het budget met € 17.045 te verhogen. Tevens is voor een nieuw beheerplan sportvelden extern advies nodig. Voor het opstellen van dit plan is eenmalig € 20.000 nodig. Middelen: € -/- 11.500 incidenteel € -/- 17.045 structureel € -/- 20.000 incidenteel

- 22 -

Nieuwe investeringen Aanvullen infill kunstgrasvoetbalvelden Bij veld 2 en het pupillenveld dient de toplaag aangevuld te worden. De toplaag bestaat uit zand en kurk. De kurk is een natuurproduct heeft als nadeel dat deze verteerd. De toplaag is in het voorjaar van 2023 al iets aangevuld met een partij die bij een andere gemeente over was. Om het veld aan te vullen is eenmalig in 2024 een investering van € 35.000 nodig. Middelen (afschrijvingslasten): € -/- 3.500 vanaf 2025 Salarissen Zie toelichting bij programma 14. Herijkingen Onder de herijkingen zijn de budget neutrale wijzigingen opgenomen, die op meerdere programma's betrekking hebben.

- 23 -

Programma 8 Werk en inkomen Programma 8. Werk en inkomen Baten Lasten

Saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves

Resultaat

Rekening 2022 2.319.861 3.778.093 -1.458.232 0 100.000 -1.358.232

Begroting 2023 2.365.628 3.493.135 -1.127.507 0 0 -1.127.507

Mutaties 2023 (VJN) 959.000 905.000 54.000 0 0 54.000

Bijgestelde begr. 2023 3.324.628 4.398.135 -1.073.507 0 0 -1.073.507

Begroting 2024 2.963.628 4.318.422 -1.354.794 0 0 -1.354.794

Begroting 2025 2.908.628 4.349.528 -1.440.900 0 0 -1.440.900

Begroting 2026 2.863.628 4.354.280 -1.490.652 0 0 -1.490.652

bedragen in € Begroting 2027 2.863.628 4.365.280 -1.501.652 0 0 -1.501.652

2023

2024

2025

2026

bedragen in € 2027

27.000 -81.000

27.000 63.000

27.000 35.000

27.000 -1.000

27.000 10.000

-54.000

90.000

62.000

26.000

37.000

Programma 8. Werk en inkomen Omschrijving Bijstellingen: - Lokaal budget - GR Sociaal

Bijstellingen Lokaal budget Per 2022 zijn de participatieplekken van regionaal naar lokaal gekomen. Daarvoor is voor onze gemeente per 1 januari 2022 een bedrag van € 27.000 onttrokken uit de begroting van de SDD. De gemeente gaat sindsdien zelf contracten aan met organisaties voor de uitvoering van de participatieplekken. Abusievelijk zijn deze middelen nog niet in de meerjarenbegroting verwerkt. Voorgesteld wordt om het budget van € 27.000 meerjarig in de begroting op te nemen binnen het lokale participatiebudget. Middelen: € -/- 27.000 structureel GR Sociaal Zie programma 9.

- 24 -

Programma 9 Zorg en Welzijn Programma 9. Zorg en welzijn Bijgestelde begr. 2023 288.265 16.308.377 -16.020.112 0 378.500 -15.641.612

Begroting 2024 269.960 16.392.310 -16.122.350 0 0 -16.122.350

Begroting 2025 269.960 16.502.483 -16.232.523 0 0 -16.232.523

Begroting 2026 269.960 16.566.381 -16.296.421 0 0 -16.296.421

bedragen in € Begroting 2027 269.960 16.203.618 -15.933.658 0 0 -15.933.658

2023

2024

2025

2026

bedragen in € 2027

89.096 757.000

88.096 770.000

88.096 593.000

84.096 331.000

84.096 -32.000

Salarissen:

8.225

8.747

Herijkingen:

19.474

Diverse bijstellingen < € 10.000:

10.500

12.000

884.295

898.317

721.317

455.317

92.317

Baten Lasten

Saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves

Resultaat

Rekening 2022 782.955 15.560.613 -14.777.658 429.705 620.051 -14.587.312

Begroting 2023 99.000 15.234.817 -15.135.817 0 378.500 -14.757.317

Mutaties 2023 (VJN) 189.265 1.073.560 -884.295 0 0 -884.295

Programma 9. Zorg en welzijn Omschrijving Bijstellingen: - Sociaal team - GR Sociaal

Bijstellingen Sociaal team Met de decentralisaties in de zorg zijn in 2015 de inzet van de Jeugdmodule en de wijkverpleegkundige voortgezet. Hiervoor is in de begroting budget beschikbaar gesteld, respectievelijk € 78.000 en € 42.000. De verwachting was dat hiermee besparingen zouden gerealiseerd worden ter grootte van die budgetten. Met ingang van begrotingsjaar 2023 zijn die bedragen als negatief budget opgenomen. Zowel de jeugdmodule als de inzet van de wijkverpleegkundige hebben zich afgelopen jaren positief bewezen. De jeugdmodule werkt preventief, voorkomt diagnosestelling en verbindt de samenwerking tussen het sociaal team en de huisartsen. De jeugdige en het gezin ontvangt meer passende zorg en er wordt minder gespecialiseerde jeugdhulp ingezet. Met de groeiende jeugdhulpproblematiek zien we dat de vraag naar jeugdhulp groter wordt, waardoor ook de inzet van deze inzet noodzakelijk blijft. De wijkverpleegkundige is afgelopen jaren voornamelijk ingezet voor onze oudere inwoners en de uitvoering van de waakvlam. Vorig jaar is het ouderconsultatiebureau gestart, waarbij de wijkverpleegkundige een grote rol speelt. Met de aankomende vergrijzing zien we juist dat een uitbreiding nodig is op deze doelgroep. Hiermee wordt de bezuiniging van € 89.096 in 2023 aflopend naar € 84.096 in 2027 niet gerealiseerd.

Middelen: € -/- 89.096 structureel GR Sociaal De voorjaarsbrief 2023 en de primaire begroting 2024-2027 van de Gemeenschappelijke Regeling Sociaal laten een negatief beeld zien. In 2021 zijn de verdeelsleutels van de Sociale Dienst Drechtsteden samen met de gemeenten geactualiseerd. Dit heeft geresulteerd in nieuwe verdeelsleutels, die per 2021 zijn vastgesteld en die vanaf het begrotingsjaar 2023 volledig ingevoerd zijn. Onze gemeente heeft, als grootste procentuele nadeelgemeente het ontvangen bedrag verdeeld over de jaren 2023 -2025 als ingroeimodel. Als gevolg van forse loon- en prijsindexeringen zijn niet alleen de bedrijfsvoeringskosten maar ook de zorgkosten WMO gestegen. Een tweede oorzaak van de toename is gerelateerd aan de huisvesting en onvermijdelijke kosten. Er zit een forse stijging op de energiekosten. Ook zijn extra middelen nodig voor de voorbereiding op de toekomstige verhuizing naar het Huis van Stad en Regio. Door de vergrijzing, de extramuralisering van de zorg en de beweging naar langer zelfstandig thuis wonen zal het beroep op de WMO komende jaren verder toenemen. Ook hebben we in ieder geval tot 2025 nog

- 25 -

te maken met een aanzuigende werking door de relatief lage eigen bijdrage als gevolg van de invoering van het abonnementstarief. Naast de stijging van de vraag naar voorzieningen moet ook rekening worden gehouden met hogere tarieven van de aanbieders. Bij het onderdeel Inkomensondersteuning is er een stijging te zien. Deze stijging wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere lasten Bijstand (als gevolg van de stijging van het wettelijk minimumloon per 1 januari 2023 en hogere uitgaven Loonkostensubsidies. Het totale effect is als volgt:

Programma 8 Programma 9 TOTAAL

2023 € 81.000 -/- € 757.000 -/- € 676.000

2024 -/- € 63.000 -/- € 770.000 -/- € 833.000

2025 -/- € 35.000 -/- € 593.000 -/- € 628.000

2026 € 1.000 -/- € 331.000 -/- € 330.000

2027 -/- € 10.000 € 32.000 € 22.000

Salarissen Zie toelichting bij programma 14. Herijkingen Onder de herijkingen zijn de budget neutrale wijzigingen opgenomen, die op meerdere programma's betrekking hebben.

- 26 -

Programma 10 Gezondheid en milieu Programma 10. Gezondheid en milieu Baten Lasten

Saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves

Resultaat

Rekening 2022 4.597.337 4.902.799 -305.462 133.000 307.749 -130.713

Begroting 2023 4.588.718 4.350.483 238.235 18.000 133.725 353.960

Mutaties 2023 (VJN) 169.307 498.173 -328.866 0 304.691 -24.175

Bijgestelde begr. 2023 4.758.025 4.848.656 -90.631 18.000 438.416 329.785

Begroting 2024 4.651.926 4.316.115 335.811 18.000 3.917 321.728

Begroting 2025 4.651.926 4.332.003 319.923 18.000 6.896 308.819

Begroting 2026 4.651.926 4.334.653 317.273 18.000 6.934 306.207

bedragen in € Begroting 2027 4.651.926 4.306.900 345.026 18.000 6.973 333.999

Programma 10. Gezondheid en milieu Omschrijving Bijstellingen: - Kapitaallasten - Kapitaallasten, dekking uit reserves Subtotaal kapitaallasten

2023

2024

2025

2026

bedragen in € 2027

23.498 -27.589 -4.091

-1.286 -4.196 -5.482

-2.898 638 -2.260

-3.166 874 -2.292

-22.082 19.755 -2.327

- Omgevingsdienst

17.000

Indexeringen:

1.266

30.500

10.000

24.175

22.784

56.506

56.474

56.439

Nieuwe investeringen: - Begraafplaatsen Herijkingen:

Bijstellingen Kapitaallasten Zie toelichting bij programma 14. Omgevingsdienst Voor 2023 verwacht de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ) een exploitatietekort van circa 1,5 miljoen euro. Belangrijkste oorzaak hiervan is de stijging van de loonkosten door de nieuwe CAO. Bij benutting van het jaarresultaat 2022 en een gedeelte van het weerstandsvermogen blijft er nog een tekort van circa 1 miljoen euro over. Voor onze gemeente betekent dat een extra bijdrage van € 17.000 voor 2023. Deze ontwikkeling heeft ook een doorwerking in het uurtarief voor 2024 en verder. Het budget voor het jaarprogramma in de gemeentelijke begroting zal bij gelijkblijvende taken dus structureel met dit bedrag opgehoogd moeten worden. Middelen: € -/- 17.000 structureel Nieuwe investeringen In- en uitbreiding begraafplaats Spindermolen Al verschillende jaren wordt gewerkt aan de in- en uitbreiding van de begraafplaats aan de Spindermolen. Zo is in het midden van de begraafplaats een inbreiding aangelegd. Op deze aangelegde plek wordt al verschillende jaren gebruik gemaakt. Om de in- en uitbreiding te kunnen realiseren zijn de overgebleven resten herbegraven in het verzamelgraf. Aan de zuidzijde is door de kap van de populieren (en het verplaatsen van de roekenkolonie) ruimte gemaakt voor de voorbelasting.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: http://raad.hardinxveld-giessendam.nl/api/v1/meetings/800/documents/25875