Omgevingsvisie Hardinxveld-Giessendam .pdf

Uitvoering Het Warmteprogramma is vanaf 2026 verplicht voor alle gemeenten en vervangt de huidige transitievisie warmte. In dit programma leggen we vast welke technieken en oplossingen we inzetten en hoe we bewoners en ondernemers hierbij betrekken.

We stellen een programma op onder de Omgevingswet om de warmtetransitie in HardinxveldGiessendam vorm te geven. Dit programma heet ‘Warmteprogramma’. Met dit programma werken we onder andere aan: ▪ het stapsgewijs aardgasvrij maken van de

gebouwde omgeving; ▪ het isoleren van woningen en gebouwen; ▪ en het bepalen welke wijken en buurten in de komende jaren van het aardgas gaan en hoe dat gebeurt. We stellen een programma op onder de Omgevingswet en faciliteren initiatieven om onze ambities op het gebied van wonen te realiseren. Het programma heet ‘Volkshuisvestingsprogramma’. Met dit programma werken we onder andere aan: ▪ Het bouwen van voldoende en passende woningen voor verschillende doelgroepen; ▪ Het zorgvuldig voorbereiden van gebiedsontwikkelingen zoals ’t Oog, met oog voor landschap, ontsluiting en samenhang met het bestaande dorp; ▪ En het vertalen van onze woonambities naar concrete acties.

Zo bouwen we stap voor stap aan een prettige, veilige en gezonde woonomgeving waarin iedereen in Hardinxveld-Giessendam een passende plek kan vinden. We overwegen een programma onder de Omgevingswet om te werken aan een gezonde leefomgeving in Hardinxveld-Giessendam. Dit programma heet ‘Gezonde Leefomgeving’. Met dit programma werken we onder andere aan: ▪ het verbeteren van de lucht-, bodem- en

waterkwaliteit in onze gemeente; ▪ het creëren van een leefomgeving die uitnodigt tot bewegen, ontmoeten, spelen en ontspannen; ▪ en het verkleinen van gezondheidsverschillen door een inclusieve en toegankelijke inrichting van de openbare ruimte. We zetten in op een leefomgeving waarin gezondheid, duurzaamheid en sociale verbondenheid hand in hand gaan. Denk aan vergroening van wijken, ruimte voor sport en spel, veilige routes voor fietsers en voetgangers, en het stimuleren van een gezonde levensstijl. Ook zorgen we voor een goede toegang tot basisvoorzieningen en informatie over zelfstandig wonen in elke levensfase.

39

Ontwikkelopgave 4 Een veerkrachtige economie

40

Ontwikkelopgave 4: Een veerkrachtige economie Dorp aan het water met een veelzijdige en veerkrachtige economie

Uitvoering aan ambitie: Samenwerking bedrijven

Opgave Onze gemeente staat voor de uitdaging om binnen beperkte fysieke ruimte een toekomstbestendige economie te ontwikkelen. De bestaande bedrijventerreinen bieden nog optimalisatiemogelijkheden, maar uitbreiding daarbuiten is nauwelijks mogelijk. Daarbij staat de bereikbaarheid, met name via de A15 onder druk. Tegelijkertijd vraagt de overgang naar een circulaire economie, duurzame energievoorziening en klimaatadaptieve landbouw om nieuwe oplossingen. De landbouwsector kampt met bodemdaling door droogte en hitte.

Ambitie In 2050 is onze gemeente een aantrekkelijke plaats voor hoogwaardige, duurzame en innovatieve bedrijven in de maritieme (maak) industrie, logistiek, zakelijke dienstverlening, bouwen infrasector, van zelfstandigen tot grootschalige bedrijven die regionaal en landelijk actief zijn. We zetten in op circulaire economie door hergebruik, duurzame bouw en klimaatadaptatie. We versterken onze positie in de regio en faciliteren bedrijven die investeren in mensen, innovatie

en maatschappelijke opgaven. We brengen het onderwijs en de arbeidsmarkt dichter bij elkaar en blijven inzetten op een goede bereikbaarheid van onze gemeente. In de landbouwsector liggen kansen, met name door in te zetten op kringlooplandbouw, biodiversiteit en landschapsbehoud. Er is ruimte voor nieuwe vormen van agrarisch grondgebruik. We stimuleren dan ook regionale voedselsystemen en multifunctioneel grondgebruik waarin landbouw samengaat met zorg, recreatie, energieopwekking en natuurbehoud.

Aanpak We zetten in op een veelzijdige economie, waarin aantrekkelijke, duurzame en goed bereikbare bedrijventerreinen met een nadrukkelijk onderscheid in watergebonden en reguliere bedrijven het uitgangspunt vormen.

De onderlinge verbondenheid tussen bedrijven in Hardinxveld-Giessendam is een belangrijke kracht. Een grote scheepswerf kan niet zonder het MKB-bedrijf dat de elektrotechniek verzorgt of het bouwbedrijf dat de betimmering regelt. We kunnen met recht spreken van een bouwcluster en een maritiem cluster. Een voorbeeld daarvan is te zien bij een bedrijf aan de Rivierdijk dat actief is in de bouw en exploitatie van riviercruises. Verschillende bedrijven die gevestigd zijn in het dorp hebben daar een aparte unit om zo de samenwerking op locatie te optimaliseren. De bouw van het pand is ook nog eens verzorgd door een lokale aannemer. Kortom: een mooi voorbeeld hoe bedrijven elkaar weten te vinden, elkaar aanvullen en samen aan internationaal toonaangevende producten werken.

Concreet zetten we in op de volgende richtinggevende keuzes: ▪ Clustering van duurzame bedrijvigheid langs 41

42

▪

▪ ▪

▪

▪

de Merwede, met focus op maritieme (maak) industrie voor het versterken van regionale economie en stimuleren werkgelegenheid; Optimalisatie van bestaande bedrijventerreinen, passend binnen milieuzonering nieuwe stijl. Behoud van diversiteit in werkgelegenheid en inzetten op kansen voor innovatie horen hierbij; Stimuleren van bedrijven om bij te dragen aan verlaging van het autogebruik; Ruimte voor circulaire economie: voorzieningen voor hergebruik, duurzame bouw en klimaatadaptatie; Inzetten op regionale voorzieningen zoals voortgezet- en beroepsonderwijs, zorgvoorzieningen, sportvoorzieningen en recreatie; Energie-opwekking via zonnevelden en innovatieve vormen zoals bijvoorbeeld kleinschalige windenergie in het buitengebied en op bedrijventerreinen (bijvoorbeeld windwokkels op bedrijfsdaken), met inzet van een lokale energiecoöperatie. We zien de ontwikkeling van een robuust en betrouwbaar lokaal/regionaal energiesysteem als een belangrijke koers, waarbij duurzame opwek, opslag en gebruik met elkaar in balans zijn. Daarbij kijken we naar een mix van (innovatieve) energiebronnen en -dragers;

▪ Stimuleren van sociale cohesie en gezondheid

door werkgelegenheid, leefbaarheid en balans tussen economische groei en milieukwaliteit; ▪ Toekomstbestendige landbouw met aandacht voor kringlooplandbouw, biodiversiteit, waterbeheer, landschapsbehoud en multifunctioneel grondgebruik.

Uitvoering De economie/bedrijvigheid is een belangrijke pijler van onze gemeente. Daarbij werken we in de uitvoering van opgaven en ambities nauw samen met ondernemers. Natuurlijk hebben zowel ondernemers als de gemeente ieder eigen verantwoordelijkheden en bevoegdheden in de uitvoering ervan, maar we voelen de verantwoordelijkheid om samen de acties op te pakken en onze ambities te behalen. We zetten in op een toekomstbestendige leeromgeving waarin jongeren en volwassenen zich kunnen ontwikkelen, dichtbij huis en in verbinding met de regio. Daarbij hoort ook het realiseren van passende onderwijshuisvesting, het verbeteren van de bereikbaarheid van scholen en het creëren van een veilige, gezonde en inspirerende leeromgeving.

43

Ontwikkelopgave 5 Toekomstbestendig centrum

44

Ontwikkelopgave 5 Toekomstbestendig centrum Een dorp met ruimte voor horeca, winkels en (wijk) voorzieningen

Uitvoering aan ambitie: Ontwikkeling centrum

Opgave We gaan het huidige centrum toekomstbestendig versterken waarbij het de centrumfunctie vervult voor de huidige en toekomstige omvang van het dorp. Het centrum van Neder-Hardinxveld vervult een belangrijke rol als plek voor ontmoeting en voor voorzieningen voor de inwoners. Tegelijkertijd staat het onder druk door veranderende winkelstructuren en versnipperde functies. In Boven-Hardinxveld zijn er kleinschalige (detailhandel)voorzieningen, zoals een supermarkt. Dit vraagt om een perspectief op het behoud van voorzieningen. Bij de ontwikkeling van ’t Oog realiseren we voorzieningen die passen bij de schaal van deze ontwikkeling. Daarbij blijft het uitgangspunt dat het dorp één centrum kent.

Ambitie In 2050 is het centrum van Neder-Hardinxveld een levendig, groen en toekomstbestendig dorpshart, met ruimte voor klimaatadaptatie en energieopwekking. Er is een goede balans tussen horeca, winkels, maatschappelijke voorzieningen en ontmoetingsplekken. De openbare ruimte is aantrekkelijk ingericht, met ruimte voor voetgangers, fietsers en duurzame mobiliteit. De Giessen is zichtbaar en beleefbaar als onderdeel van het centrum.

Er is ook een sterke verbinding met ’t Oog, waardoor voorzieningen beter bereikbaar zijn en het centrum aantrekkelijker wordt voor inwoners en ondernemers. We zetten in op het reduceren van het energieverbruik door inwoners en ondernemers. In Boven-Hardinxveld is ruimte voor kleinschalige voorzieningen.

Aanpak We zetten in op een compact en multifunctioneel centrum met ruimte voor vergroening, ontmoeting en duurzame mobiliteit. We stimuleren een samenhangend winkelaanbod en diverse horecagelegenheden. Door het verminderen van autoverkeer ontstaat meer ruimte voor voetgangers, fietsers en verblijfskwaliteit. We versterken de verbindingen en maken de Giessen beter zichtbaar en toegankelijk. We voegen woningen toe voor verschillende doelgroepen, zodat jong en oud nabij voorzieningen kunnen wonen. Door klimaatadaptieve maatregelen, zoals het verminderen van verharding en het toevoegen van groen, maken we het centrum bestand tegen hittestress en wateroverlast.

“Zet een stip op de horizon: hoe ziet het centrum er over 10 tot 15 jaar eruit?”. Dat was de oproep van winkeliers en andere betrokken ondernemers voorafgaand aan het opstellen van de centrumvisie. Daarom zijn er samen met hen inspirerende droombeelden opgesteld. Deze beelden zijn geen benadering van hoe herontwikkeling er precies uit gaat zien, maar geven krachtig weer wat de onderliggende principes zijn: commerciële plinten met ruimte voor horeca, ruimte voor groen, aangename plekken om te verblijven, verbinding met de Giessen, minder (zichtbare) aanwezigheid van de auto en ruimte voor woningbouw. Zo maken we het centrum levendig én toekomstbestendig.

45

46

Concreet zetten we in op de volgende richtinggevende keuzes: ▪ Herontwikkeling van het centrum met ruimte voor een samenhangend aanbod aan wonen, groen en voorzieningen; ▪ Ruimte voor voorzieningen in het centrum zoals (para) medische zorg en cultuur; ▪ Versterking van de verbinding tussen ’t Oog en het centrum, met aandacht voor bereikbaarheid en leefkwaliteit; ▪ Vergroening van de openbare ruimte en stimuleren van duurzame mobiliteit; ▪ Zichtbaar en beleefbaar maken van de Giessen als onderdeel van het centrum, waarmee aan het toeristisch potentieel bijgedragen wordt; ▪ Behoud van de detailhandelsstructuur door concentratie van winkels in het centrum; ▪ Ruimte voor kleinschalige voorzieningen in Boven-Hardinxveld, passend bij de schaal van het dorp.

Uitvoering We overwegen een programma op te zetten onder de Omgevingswet en faciliteren initiatieven om het centrum van Hardinxveld-Giessendam aantrekkelijk en toekomstbestendig te maken. Veel uitvoering hangt af van de plannen van vastgoedeigenaren

waar de centrumvisie (juni 2025) voor de gemeente leidend is (faciliteren). Daar waar het gaat om maatregelen vanuit de gemeente ten aanzien van de openbare ruimte, onderzoeken we of het noodzakelijk is om een programma op te stellen. Het programma heet ‘Centrumontwikkeling’. Met dit programma werken we onder andere aan: ▪ een prettige woon-, winkelen ontmoetingsomgeving in het centrum; ▪ meer ruimte voor groen, verblijfskwaliteit en duurzame mobiliteit; ▪ een betere verbinding tussen het centrum en omliggende wijken zoals ’t Oog; ▪ en ruimte voor kleinschalige voorzieningen in de omliggende wijken. We zetten in op een levendig dorpshart waar ontmoeten, verblijven en ondernemen centraal staan. Door vergroening, het verminderen van autoverkeer en het toevoegen van woningen en voorzieningen, ontstaat een centrum dat uitnodigt tot gebruik en beleving. Zo bouwen we stap voor stap aan een centrum dat past bij het karakter van Hardinxveld-Giessendam én klaar is voor de toekomst.

47

48

4. Werken met de omgevingsvisie​ De omgevingsvisie van onze gemeente geeft op hoofdlijnen de gewenste ontwikkeling van de leefomgeving weer. De volgende stap is de visie samen uitvoeren. De ontwikkeling van de leefomgeving kan met behulp van verschillende instrumenten en projecten worden uitgevoerd. Dit hoofdstuk geeft richting aan de uitvoering, dus hoe we de visie gaan realiseren. We gaan in op de noodzaak om flexibel te zijn bij de uitvoering van de omgevingsvisie en ons aan te kunnen passen als ontwikkelingen daarom vragen. De inbedding van de omgevingsvisie in de gemeentelijke beleidscyclus laat de samenhang zien tussen de instrumenten omgevingsvisie, programma en omgevingsplan. Tenslotte beschrijven we hoe we omgaan met monitoring, evaluatie en actualisatie van de omgevingsvisie.

4.1 Strategische uitvoeringsagenda​ Inwoners, ondernemers, organisaties en overheid zijn samen verantwoordelijk voor het realiseren van de ambities en opgaven uit de omgevingsvisie. We zoeken daar een effectieve samenwerking binnen HardinxveldGiessendam en in de regio’s. De omgevingsvisie is de basis voor uitwerking en uitvoering en nodigt uit om de kwaliteiten in onze gemeente samen te behouden en te ontwikkelen. We geven richting aan de verdere uitvoering van de omgevingsvisie. Onderstaande acties zijn richtinggevend en kunnen worden aangevuld:

▪ We pakken de ambities die verder gaan dan de

▪

▪

▪

▪

▪

gemeentegrenzen op met onze partners in en buiten de regio. Dit doen we door het verbinden van ambities binnen de bestaande samenwerkingen of door nieuwe samenwerkingen op basis van ambities die we gemeenschappelijk hebben. Afhankelijk van de opgave, bepalen we als gemeente onze rol; We zien een combinatie van meer sturen en uitnodigen (o.a. specifieke doelgroepen) waarbij we de samenwerking zoeken met partijen en het initiatief nemen om tot realisatie te komen van de vijf ontwikkelopgaven van Hardinxveld-Giessendam; We zetten in op samenwerking tussen samenleving en overheid. Het leven van inwoners en dagelijks gebruik van de leefomgeving staat daarbij centraal. Initiatieven vanuit inwoners omarmen we en wegen we af, waarbij de omgevingsvisie als richtinggevend kader werkt; We vertalen de omgevingsvisie, voor zover mogelijk, in een juridisch bindend omgevingsplan inclusief (landelijke) omgevingswaarden; Daarbij maken we gebruik van het instrument ‘programma’, zoals het onder de Omgevingswet bedoeld is. We bewaken daarbij de verbinding tussen gemeenteraad, college van B&W, organisatie en samenleving. Zo realiseren we de doelen en geven we uitvoering aan de visie. De financiële middelen voor de uitvoering worden middels de begroting vastgelegd. Daarbij wordt aangegeven wanneer welke ontwikkeling (of een deel

daarvan) wordt gerealiseerd. Jaarlijks vindt via de P&Ccyclus financiële en inhoudelijke verantwoording en actualisatie plaats.

4.2 Programma’s en omgevingsplan

Er wordt uitwerking gegeven aan de ambities en doelen uit de visie. Dat doen we onder andere door in te zetten op het instrument dat de Omgevingswet hiervoor biedt: programma’s. Omdat het werken met programma’s nieuw is en gewenning vraagt, is in deze visie regelmatig aangegeven dat een programma overwogen wordt. Door de komende jaren beter te leren werken binnen de kaders van de Omgevingswet zal bij een herziening van deze visie de inzet van het instrument programma duidelijker opgenomen zijn. Een programma kan over een thema gaan, zoals mobiliteit of wonen. Een programma kan ook gericht zijn op de ontwikkeling van een gebied, zoals het centrum, werklocaties of woningbouwontwikkelingen. Alle lokale regels over de leefomgeving komen uiteindelijk in één omgevingsplan voor de gemeente Hardinxveld-Giessendam te staan. We werken in stappen naar het definitieve omgevingsplan toe, daar hebben we tot 2032 de tijd voor. We faseren de ambities en ontwikkelingsrichtingen voor de periode tot 2030, tot 2040 en met een blik vooruit richting 2050.

49

Vanuit de omgevingsvisie werken we, naast programma’s, toe naar het omgevingsplan. We kijken daarin naar de kwaliteiten en ontwikkelingen die we in de omgevingsvisie hebben benoemd. Zo draagt het omgevingsplan bij aan het behoud van de kwaliteiten en het stimuleren van de ontwikkelingen die in deze omgevingsvisie staan beschreven.

In onder andere programma’s werken we de doelen en maatregelen uit voor de periode tot 2030 en 2040. De Omgevingswet is nieuw, dus de gemeente gaat voor het eerst vanuit deze systematiek werken aan de uitvoering van de ambities en opgaven uit de omgevingsvisie. Vandaar dat deze systematiek geëvalueerd wordt.

4.3 Fasering ambities en ontwikkelopgaven: 2030 – 2040 – 2050

In afdeling 16.4 van de Omgevingswet is een bepaling opgenomen voor milieueffectrapportages (m.e.r), voor plannen en programma’s met aanzienlijke milieueffecten. Voor deze omgevingsvisie is geen m.e.r. opgesteld. Dat heeft te maken met het karakter van deze visie. Er worden ambities uitgesproken, maar geen nieuwe concrete locaties voor ruimtelijke ontwikkelingen aangewezen. Ook zijn geen concrete ontwikkelingen benoemd waarvoor in dit stadium een m.e.r.-procedure nodig is, zoals bedoeld in Bijlage V van het Omgevingsbesluit. De omgevingsvisie schetst het kader waarbinnen ontwikkelingen mogelijk zijn. Daarbij spelen omgevingsaspecten, zoals omgevingsveiligheid, water, bodem, maar ook erfgoed, gezondheid en welzijn een rol. De omgevingsvisie omschrijft dus de ontwikkelingen voor de leefomgeving op hoofdlijnen, waardoor eventuele milieueffecten op voorhand niet betrouwbaar zijn in te schatten. De m.e.r. komt na vaststelling van de omgevingsvisie bij de verdere uitwerking van de omgevingsvisie in (de eerdergenoemde) programma’s, plannen

Om de ontwikkelopgaven en ambities uit deze omgevingsvisie voor de periode tot 2050 uit te werken, overwegen we de uitwerking van de volgende programma’s en plannen: ▪ Versterking groenblauwe structuren ▪ Mobiliteitsprogramma ▪ Warmteprogramma (vanaf 2026 verplicht) ▪ Volkshuisvestingsprogramma inclusief een woningbouwprogramma, al dan niet gevolgd door een gebiedsgerichte uitwerking voor: ▪ Inbreidingslocaties ▪ ’t Oog als integrale gebiedsontwikkeling ▪ Uitwerking van woningbouwontwikkeling rondom de stations ▪ Uitwerking van woningbouwontwikkeling rondom stations in de kern Neder-Hardinxveld ▪ Verkenning uitbreidingsmogelijkheden BovenHardinxveld ▪ Gezonde leefomgeving ▪ Centrumontwikkeling 50

4.4 Milieueffectrapportage

en initiatieven aan de orde. We zien daarbij dat een m.e.r. in ieder geval aan de orde kan zijn bij de programma’s: volkshuisvesting, versterking groenblauwe structuren en de uitwerking van het mobiliteitsplan. Bij ontwikkelingen die volgen uit deze omgevingsvisie gelden de milieubeginselen. Deze zijn van toepassing bij het koesteren van de huidige kwaliteiten en toekomstige ontwikkelingen in de gemeente. Deze beginselen zijn: 1. Het voorzorgsbeginsel. Bedrijven en overheden nemen maatregelen wanneer er gegronde redenen zijn om aan te nemen dat activiteiten negatieve gevolgen kunnen hebben voor het milieu of de gezondheid. 2. Het beginsel van preventief handelen. Dit betekent dat er eerder gehandeld wordt om problemen te voorkomen, dan dat er gewacht wordt tot schade daadwerkelijk is ontstaan. 3. Het beginsel dat milieuaantastingen bij voorrang aan de bron bestreden moeten worden. Dit speelt onder andere bij afvalbeheer en betekent dat maatregelen genomen worden aan de bron om negatieve gevolgen voor het milieu te voorkomen. 4. Het beginsel dat de vervuiler betaalt. Dit houdt in dat de kosten van de maatregelen om de milieuvervuiling aan te pakken worden gedragen door de veroorzakers van de milieuvervuiling.

4.5 Regionale samenwerking

Om toekomstige uitdagingen het hoofd te bieden, werkt Hardinxveld-Giessendam samen met omliggende gemeenten, de provincie en andere regionale partners. Samenwerking op het gebied van woningbouw, economie, infrastructuur en duurzaamheid is noodzakelijk om een toekomstbestendige en leefbare regio te garanderen. Door gezamenlijk op te trekken bij de aanpak van mobiliteit, voorzieningen, klimaatadaptatie, energiesysteem en economische ontwikkeling, kan de gemeente profiteren van kennisdeling en gezamenlijke investeringen. Dit versterkt de positie van Hardinxveld-Giessendam binnen de regio en draagt bij aan de duurzame groei van de gemeente.

4.6 Flexibele en adaptieve omgevingsvisie​: sturing, monitoring, evaluatie en actualisatie​

We moeten snel kunnen reageren op veranderende omstandigheden. Dit uit zich in het volgende: ▪ De omgevingsvisie is een langetermijnvisie voor de leefomgeving, gebaseerd op onze kernkwaliteiten. Zo’n visie verandert niet direct bij een onvoorziene ontwikkeling, het biedt juist ook houvast. De in deze visie neergelegde ontwikkelingen, bijvoorbeeld rondom het beschermen van waarden, kunnen een handvat zijn voor de beoordeling van nu nog onvoorziene ontwikkelingen. ▪ De ontwikkelopgaven zijn beschreven als ontwik-

keling in de verdere toekomst, namelijk de komende 25 jaar. ▪ Ook nieuwe, nu nog onbekende ontwikkelingen, dienen aan de visie te worden getoetst en daarop aan te sluiten. Indien noodzakelijk kunnen ontwikkelingen leiden tot bijstelling van de ambities en het bijbehorend tijdspad. ▪ De inbedding van de omgevingsvisie in de P&C-cyclus en de samenhang met de instrumenten programma’s en omgevingsplan zorgen voor een goede invulling van de kerninstrumenten van de Omgevingswet. ▪ Het verschil in abstractieniveau en uitvoeringsge­ richtheid van de verschillende instrumenten zor­ gen voor flexibiliteit. Het instrument programma is meer uitvoeringsgericht dan de omgevingsvisie. Programma’s bieden de nodige flexibiliteit en kunnen makkelijker gewijzigd worden dan de omge­ vingsvisie. Tegelijkertijd is er vanwege het abstractieniveau van de omgevingsvisie ook het besef dat beleidsmatige verdieping op onderdelen nodig is. Dan gaat het over programma’s bij beleidsontwikkeling. Dit raakt aan de kaderstellende rol van de raad. Hoewel een programma wettelijk een bevoegdheid van het college is, zoeken we naar een een werkbare praktijk als het gaat om rolinvulling door raad en college. Deze werkwijze zal geëvalueerd worden. Hiermee werken de gemeenteraad en college samen om zorg te dragen voor de samenhang in de beleidscyclus.

▪ Van een aantal onderwerpen is te verwachten dat

zich in de toekomst ontwikkelingen voordoen die impact hebben op de leefomgeving. Hierbij gaat het onder meer om klimaatadaptatie, energietransitie, lokale economische ontwikkelingen en technische vernieuwingen. ▪ Door te monitoren en te evalueren kan tijdig ingezet worden op gevolgen van nieuwe ontwikkelingen. Voor de monitoring en evaluatie van de omgevingsvisie gaan we uit van een tweejarige cyclus. De evaluatie kan leiden tot bijstelling van de omgevingsvisie.

4.7 Sturingsfilosofie, kostenverhaal ​en grondbeleid

Tijdens het opstellen van de omgevingsvisie zijn verschillende aspecten van de sturingsfilosofie die passen bij de gemeente HardinxveldGiessendam naar boven gekomen. Het gaat om de wijze waarop we omgaan met de mogelijkheden en kansen die de Omgevingswet biedt op bijvoorbeeld het gebied van integraliteit en de wisselwerking tussen overheid en samenleving. De omgevingsvisie geeft de raad een instrument in handen om op hoofdlijnen te sturen op gewenste ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. Daarbij wordt actief gestuurd op de vijf ontwikkelopgaven van HardinxveldGiessendam om onze doelen na te streven en worden de kaders bewaakt. Hierbij is, volgens 51

de filosofie van de Omgevingswet, meer ruimte voor initiatieven maar moet participatie tussen de initiatiefnemer en omwonenden zorgvuldig gebeuren. Daar moeten afspraken over worden gemaakt bijvoorbeeld in een participatieplan, vastgesteld door college of raad. Dit betekent een veranderende rol voor college en raad, waarbij het bereiken van draagvlak overigens niet betekent dat een initiatief pas doorgang kan vinden als iedere betrokkene het daarmee eens is. De raad heeft een bepalende rol bij het omgevingsplan door dit plan vast te stellen. Daarmee verankert de raad de kaders en richtlijnen vanuit de omgevingsvisie en de doorvertaling in programma’s in het omgevingsplan. Naast het instrument programma’s kunnen ook andere instrumenten ingezet worden zoals het vestigen van voorkeursrecht of het instellen van een vereveningsfonds. De gemeente heeft hiermee de instrumenten in handen om de richtingen uit deze omgevingsvisie waar te maken. De gemeente heeft de wettelijke verplichting om bij elk initiatief kosten te verhalen die de gemeente ervoor maakt. Naast de wettelijke verplichte kosten (voor plankosten en planfysieke kosten) mag er een bijdrage gevraagd worden ten behoeve van 52

ruimtelijke ontwikkeling en ter realisatie van sociale woningen. Ook verkent de gemeente de mogelijkheden voor het oprichten van een mobiliteitsfonds. Dit om de parkeervraag en het parkeeraanbod in balans te houden en het treffen of verbeteren van flankerende maatregelen op het gebied van mobiliteit. Dit met als doel de parkeervraag te verlagen. Er zijn mogelijkheden om verplichte en vrijwillige bijdrages te vragen. Dit geldt zowel voor publieke als private initiatieven indien deze initiatieven winstgevend zijn. De wettelijke verankering hiervan is terug te vinden in de Omgevingswet en het Omgevingsbesluit. De gemeentelijke uitwerking voor kostenverhaal is terug te vinden in de Kadernota Strategisch Grondbeleid. De gemeentelijke uitwerking van de financiële bijdrages wordt in een later stadium geregeld via aparte daarvoor opgestelde omgevingsprogramma’s.

4.8 Waar moet een initiatief aan voldoen

De omgevingsvisie nodigt mensen uit om initiatieven te nemen. Als een initiatief binnen de regels past, volgt doorgaans een vergunning. Als het initiatief niet in de regels past, dan wordt aan de intaketafel gewogen of het initiatief wenselijk is. Zo ja, dan kan aan de omgevingstafel samen met de initiatiefnemer gekeken worden of het plan mogelijk gemaakt kan worden. Initiatieven moeten bijdragen aan ambities en opgaven

die in deze omgevingsvisie zijn beschreven. Bij initiatieven maken we in onze beoordeling een afweging op basis van de mate waarin het initiatief bijdraagt aan de volgende doelstellingen uit de omgevingsvisie. Het initiatief draagt bij aan: ▪ Een gezonde, duurzame en veilige leefomgeving. ▪ Het gewenste behoud en de gewenste versterking van de leefomgeving in de kernen en het buitengebied. ▪ Behoud van Hardinxveld-Giessendam als aantrekkelijke, groene en dorpse gemeente met een sterke binding met het water. ▪ De ontwikkelingsambities uit hoofdstuk 3. ▪ Een samenhangende (integrale) ontwikkeling van de leefomgeving, door het zoveel als mogelijk combineren van activiteiten die meerdere doelen dienen op een plek. ▪ Een vitale regio doordat regionaal afgestemde ambities elkaar versterken. ▪ Als algemene basisvoorwaarde geldt dat in alle gevallen een initiatief geen onevenwichtige negatieve gevolgen mag afwentelen op de sociale en fysieke leefomgeving binnen en buiten de gemeente Hardinxveld-Giessendam.

Bijlagen Bijlage 1 Overzicht beleidsdocumenten Nationaal beleid Provinciaal beleid Regionaal beleid Gemeentelijke beleid

#

Beleidsstuk

Jaar

Relevantie omgevingsvisie

2020 2020 2019 2016 2023 2019 2022 2020

Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja

2023 2022

Ja Ja

2015

Ja

2021 2019

Ja Ja

2021

Ja

Algemeen A1. A2. A3. A4. A5. A6. A7. A8. A9. A10.

A1. Nationale Omgevingsvisie A2. Landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024 A3. Klimaatakkoord (nationaal, 2019) 2019) A4. Nationale Klimaatadaptatiestrategie 2016 (NAS) A5. Coalitieakkoord provincie Zuid-Holland 2023-2027: Krachtig Zuid-Holland A6. Omgevingsvisie Zuid-Holland (2019) (2019) A7. Ontwikkelprogramma Gezond en Veilig Zuid-Holland A8. Startnotitie Gezond en Veilig Zuid-Holland: Zuid-Holland elke dag gezonder door een gezonde en veilige leefomgeving A9. Regiodeal Drechtsteden-Gorinchem: Slim Samen Vooruit (propositie) A10. Coalitieakkoord Hardinxveld-Giessendam: Samen krachtig voortbouwen (2022-2026)

Gezondheid & Welzijn GW1. GW2. GW3. GW4.

GW1. Regionaal Gezondheidsprogramma Zuid-Holland Zuid 2016-2019: Samen voor Gezond GW2. Regionale Agenda Huisvesting Kwetsbare Groepen 2021-2022 GW3. Regionale visie sociaal domein Drechtsteden: Iedereen een zelfstandig & volwaardig bestaan GW4. Lokaal Gezondheidsbeleid Hardinxveld-Giessendam

53

GW5.

GW5. Lokale visie Beschermd wonen en opvang 2020-2025 (HardinxveldGiessendam): Een (beschermd) thuis voor iedereen Participatienota (Hardinxveld-Giessendam): Participeren blijven we leren Uitvoeringsplan 2020-2022 Onderwijsachterstandenbeleid Gemeente Hardinxveld-Giessendam Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Hardinxveld-Giessendam 2017-2021 Integratie en participatie vergunninghouders Gemeente Hardinxveld-Giessendam

2020

Ja

2021 2020

Nee Nee

2017

Nee

2016

Nee

2021 2015 2017 2023

Ja Ja Nee Nee

2021 2021

Ja Ja

2022 2017 2019 2021

Ja Ja Ja Ja

2020 2017

Ja Ja

2019 2023 2022 2021

Nee Nee Ja Ja

Veiligheid V1. V2.

V1. Beleidsplan Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid 2022-2025 V2. Beleidsvisie Externe Veiligheid Gemeente Hardinxveld-Giessendam Beleidsplan Openbare Verlichting 2017-2026 Integraal Veiligheidsplan (Hardinxveld-Giessendam) 2023-2026: Veiligheid door Verbinding

Duurzaamheid & Klimaat DK1. DK2. DK3. DK4. DK5. DK6. DK7. DK8

DK9. DK10

54

DK1. Regionale Energiestrategie Drechtsteden 1.0 (RES, 2021) DK2. Regionale Adaptatie Strategie Alblasserwaard-Vijfheerenlanden: Op weg naar een klimaatbestendige en waterrobuuste regio (RAS, 2021) DK3. Uitvoeringsagenda RAS-A5H 2023-2027 (2022) DK4. Energiestrategie Drechtsteden energieneutraal 2050 DK5. Transitievisie Warmte 1.0 Drechtsteden (2019) DK6. Strategienota (Waardlanden) 2021-2025: Samen voor een afvalvrije en schone gemeente DK7. Watervisie Rivierenland 2050 (2020) DK8. Een nieuw begin voor een iconische polder: Visie voor 2050 op het watersysteem in de Alblasserwaard Gebiedsprogramma Alblasserwaard-Vijfheerenlanden (A5H) Voortgangsrapportage Regionale Energiestrategie: Energieregio Drechtsteden DK9. Lokale Adaptatie Strategie Hardinxveld-Giessendam 1.0 (LAS, 2022) DK10. Transitievisie Warmte Hardinxveld-Giessendam 2021

DK11

DK11. Ruimtelijke Inpassingsvisie Boezemkanaal en -gemaal Hardinxveld (Hardinxveld-Giessendam, 2021) Lokale Energie Agenda Hardinxveld-Giessendam (2020) Lokale Duurzaamheidsagenda Hardinxveld-Giessendam 2021 Calamiteitenplan Wateroverlast Hardinxveld-Giessendam Versnellingsprogramma Drechtsteden 100% aardgasvrij

2021

Ja

2020 2021 2016 2023

Nee Nee Nee Nee

2022 2020 2023

Ja Ja Ja

2023 2023

Ja Ja

2017 2021

Ja Ja

2023 2025 2017

Ja Ja Nee

2012

Nee

2020

Nee

2019 2024 2015 2024 2022

Ja Ja Ja Ja Ja

Mobiliteit M1. M2. M3.

M1. Regionaal mobiliteitsprogramma Drechtsteden (2022) M2. Gebiedsagenda Bereikbaarheid Drechtsteden (2020) M3. Mobiliteitsplan Hardinxveld-Giessendam 2023-2033

Ruimtegebruik RG1. RG2. RG3. RG4. RG5. RG6.

RG7. RG8. RG9. RG10 RG11

RG1. Groeiagenda Drechtstedengemeenten 2023: Slim Samen Vooruit RG2. Regionale Realisatie Agenda Wonen: Samenwerkende regio’s Alblasserwaard, Drechtsteden, Goeree-Overflakkee en Hoeksche Waard (2023) RG3. Woonvisie Drechtsteden 2017-2031: Goed wonen in de Drechtsteden RG4. Verstedelijkingsstrategie Zuid-Holland 2021-2040: Versterken van steden en dorpen RG5. Bedrijventerreinenvisie Zuid-Holland Zuid 2023-2030 RG6. Kantorenvisie regio Zuid-Holland Zuid 2025-2029 Actualisatie regionale woonvisie 2017-2020 Regio Alblasserwaard Vijfheerenlanden Regionale woonvisie (2020) Alblasserwaard Vijfheerenlanden: Overkoepelende visie Woningmarktanalyse Drechtsteden: Stand van zaken en ontwikkelingen 20202040 RG7. Lokale paragraaf Wonen Hardinxveld-Giessendam (2019) RG8. Economische visie 2025-2029 Hardinxveld-Giessendam RG9. Structuurvisie gemeente Hardinxveld-Giessendam (2015) RG10. Lokale prestatieafspraken (volkshuisvesting) 2024 Hardinxveld-Giesendam RG11. Lokale paragraaf Bouwen 2022 (Hardinxveld-Giesendam)

55

RG12 RG13

RG12. Beleidsnota huisvesting arbeidsmigranten Hardinxveld-Giesendam RG13. Evenementenbeleid gemeente Hardinxveld-Giessendam Speelruimteplan gemeente Hardinxveld-Giessendam Streefbeeld speelplekken, behorend bij Speelruimteplan (HardinxveldGiessendam)

2021 2015 2011 2011

Ja Ja Nee Nee

2022 2019

Ja Nee

2012 2012 2012 2010 2009

Nee Nee Nee Nee Nee

Ruimtelijke kwaliteit RK1.

56

RK1. Groenbeleidsplan 2022-2032 (Hardinxveld-Giessendam) VTH-beleidsplan 2019-2023: Vergunningen, Toezicht & Handhaving (HardinxveldGiessendam) Beleid Hogere Waarden (Hardinxveld-Giessendam) Bomenbeleidsplan 2012-2021 Hardinxveld-Giessendam Zonebeheerplan Langs de Merwede en Middengebied (Hardinxveld-Giessendam) Beleidsnota Archeologie (Hardinxveld-Giessendam) Transformatievisie Merwedezone (later vertaald in bestemmingsplannen)

Bijlage 2 bij de omgevingsvisie - resultaten participatie omgevingsvisie Participatie is een belangrijke pijler onder de Omgevingswet en om te komen tot een omgevingsvisie. Het is hierin een verplicht onderdeel. Door vroegtijdig in gesprek te gaan over de toekomstige ontwikkeling van de gemeente wordt draagvlak gecreëerd voor de uitvoering van de omgevingsvisie. Om de omgevingsvisie goed aan de laten sluiten bij de behoeften van inwoners, ondernemers en andere stakeholders in HardinxveldGiessendam zijn er voor de participatie voor de omgevingsvisie vier uitgangspunten opgesteld: • •

• •

Om een brede groep mensen te betrekken is een mix van bijeenkomsten en middelen nodig. Wees transparant (zowel aan de voor- als achterkant) en betrek hiervoor de inwoner en ondernemer actief bij de te doorlopen stappen. Communicatie in participatie dient laagdrempelig (B1) te zijn. Hou de participatie (vragen) dicht bij de eigen identiteit van gemeente Hardinxveld-Giessendam.

Voor de omgevingsvisie is een participatietraject doorlopen waarin is ingezet op de volgende bijeenkomsten en middelen. Zo zijn in november 2024 iets minder dan 100 voorbijgangers op straat bevraagd naar hun visie. Tegelijkertijd is er een online enquête uitgezet, waar in totaal 334 reacties op zijn binnengekomen. De samenwerkings- en ketenpartners zijn in januari 2025 uitgenodigd voor een sessie, waar in totaal 24 organisaties zijn langs gekomen.

1. Conclusie resultaten participatie Inwoners van Hardinxveld-Giessendam hechten veel waarde aan het behoud van het dorpsgevoel. Er is een sterke behoefte aan meer groen, ontmoetingsplekken en (speel- en sport-)voorzieningen. Op het gebied van woningbouw is er vraag naar betaalbare woningen voor specifieke doelgroepen als starters en ouderen. Het toevoegen van woningen moet volgens bewoners in de bestaande kern, waarbij hoogbouw alleen op bepaalde locaties passend is. Een aandachtspunt is de verkeersveiligheid, met name voor langzaam verkeer. De wens om een levendiger centrum te hebben met meer winkels en horeca is vaak genoemd. Water is een van de kernkwaliteiten en speelt een belangrijke rol in recreatie en economie.

2. Kwantitatieve resultaten Uit de participatie komt naar voren dat in totaal 512 personen hebben meegedacht over de omgevingsvisie voor de gemeente HardinxveldGiessendam. Statistisch gaat het hier met ruim 95% betrouwbaarheid om een representatieve steekproef. Dit is het geval bij minimaal 377 respondenten van het totale aantal inwoners: 18.762 in 2024. Op de volgende pagina is een overzicht weergegeven van de resultaten van de participatie. In de volgende hoofdstukken is het kwalitatieve (inhoudelijke) resultaat per participatievorm beschreven. Participatieproces Januari 2025

Februari 2025

November 2024

December 2024

participatie op straat

online enquete

sessie samenwerkings- en ketenpartners

in gesprek met jongeren

85-100 respondenten

334 respondenten

24 organisaties

68 jongeren

57

Jongerenparticipatie

Participatiedag ‘De straat op’

“Niet bouwen in de polder, groen houden!”

Datum: 29 november 2024 | 2 locaties

Datum: 10 februari 2025 | 68 jongeren

Locatie 1: Centrum Hardinxveld-Giessendam | Primera | Stickers 47

12

15

16

17

Enquête 35

“Er dient meer naar de veiligheid van fietsers en wandelaars gekeken te worden”

38 25 5

“Wij willen meer activiteiten in het dorp”

Respondenten totaal 512

Totale opkomst 85-100 personen

“Ik ben erg tevreden over het wonen in Hardinxveld-Giessendam”

14

Leeftijd

Kaartjes 33

Geen inwoner

“Bedrijven zijn belangrijk, maar er is veel vrachtverkeer”

Locatie 2: Boven-Hardinxveld | Hoogvliet | Stickers 21 Wonend in: Neder-Hardinxveld Boven-Hardinxveld Elders

13

Inwoner

“Ik zie graag verbetering van het openbaar vervoer”

Online enquête via Onderzoekscentrum Drechtsteden Data: 4 t/m 23 december 2024

“Ik heb geen last van de snelweg en het spoor”

“Bouwen van woningen moet vooral voor starters en ouderen”

Totaal enquete 334

Samenwerkingspartners (experts)

Leeftijd

Datum: 28 januari 2025 | 25 organisaties Fien Wonen | De wonderwijzer | Partou | Calvijn college | Hagi in Bloei | Waterschap rivierenland | Platform Sociaal Domein | Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid | Smaak Vastgoed Ontwikkeling | Gebroeders Blokland (ontwikkelaar) | Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid | De Kerk met de Beelden | Servanda Sociaal Werk | Historische Vereniging | Stichting Dorpsbehoud | Bouwberaad | Stichting OVO | LTO-Noord | SSV Prins Hendrik | Jeugdouderling | Huurdersraad | Verkeerscommissie | Bibliotheek | Bedrijfskern | Ondernemend Hardinxveld

58

“Het dorpse gevoel zorgt voor de saamhorigheid”

Compleet

Incompleet

19-39 (30) 46-60(101) 76-90(22)

246

2 Inwoner

4

55

Werknemer Ondernemer Inwoner en werknemer

31-45(90) 61-75(90)

23 Inwoner en ondernemer

3. Participatie op straat

Belangrijkste uitkomsten

Op vrijdag 29 november 2024 vond de participatiedag over de omgevingsvisie van de gemeente plaats. Deze dag werd georganiseerd om inwoners van Hardinxveld-Giessendam te betrekken bij de plannen voor de toekomst van het dorp. Ongeveer 90 inwoners namen deel aan de activiteiten. De uitnodiging werd verspreid via verschillende gemeentelijke kanalen, zoals de lokale krant en sociale media, waardoor veel mensen op de hoogte waren van het evenement.

•

Tijdens de participatiedag waren er twee locaties waar inwoners mee konden doen: in het centrum van Neder-Hardinxveld en bij de Hoogvliet in Boven-Hardinxveld. Bij beide locaties stonden panelen opgesteld door Buro SRO, TwynstraGudde en de gemeente. Elk paneel had een specifiek doel: Woonlocatiekaart: Op één paneel stond een kaart van HardinxveldGiessendam. Voorbijgangers konden met stickers aangeven waar ze wonen. Stellingenpaneel: Een ander paneel bevatte verschillende stellingen over thema’s die belangrijk zijn voor de toekomst van het dorp. Inwoners konden hier aangeven welke stelling hen het meeste aansprak. Inspiratie en dromen: Er was ook een paneel met ideeën en tekeningen die als inspiratie dienden. Hier konden inwoners hun dromen voor het jaar 2050 delen. Droombeeldkaart: Tot slot was er een kaart waarop mensen met postits hun eigen ideeën konden toevoegen. Op de kaart stonden al verschillende uiteenlopende suggesties om de voorbijgangers hier mee te helpen.

•

•

•

•

•

•

•

Behouden van het dorpsgevoel: Veel inwoners gaven aan dat het dorpsgevoel behouden moet blijven. Dit betekent dat dorpse activiteiten, zoals de braderie, belangrijk zijn en ondersteund moeten worden. Meer speel- en sportvoorzieningen: Er is behoefte aan meer plekken waar kinderen kunnen spelen en waar sportfaciliteiten beschikbaar zijn voor jong en oud. Groen en ontmoetingsplekken: Inwoners willen meer groen in het dorp, zoals parken en plantsoenen. Ook zijn ontmoetingsplekken belangrijk, waar mensen elkaar op een laagdrempelige manier kunnen ontmoeten. Levendiger centrum: Veel mensen vinden dat er meer voorzieningen en horecagelegenheden in het centrum moeten komen. Dit zou het centrum aantrekkelijker en levendiger maken. Meer woningen: Er is een grote behoefte aan nieuwe woningen voor verschillende doelgroepen. Vooral starters en ouderen zijn genoemd als groepen waarvoor meer woonruimte nodig is. Hoogbouw bij treinstations: Sommige inwoners zien mogelijkheden voor hoogbouw in de buurt van de treinstations. Er wordt liever hoogbouw rond de treinstations gezien, dan woningbouw boven de spoorlijnen. Verkeersveiligheid: Verkeersveiligheid is een aandachtspunt, zowel in Boven- als Neder-Hardinxveld. Inwoners willen graag dat hier meer aandacht voor komt.

Weinig overlast van spoor en snelweg: Veel inwoners gaven aan dat ze weinig last hebben van het spoor en de snelweg en dat ze hier juist veel gebruik van maken

59

4. Online enquête

•

Van 4 december tot en met 23 december 2024 heeft er via OCD Drechtsteden een enquête online gestaan. De enquête is door de gemeente verspreid via haar website en sociale media. In totaal hebben 334 respondenten de enquête ingevuld.

•

De meeste respondenten waren inwoner. Een aantal respondenten waren naast dat zij inwoner zijn ook werknemer of ondernemer. Slechts tien respondenten wonen niet in de gemeente, maar zijn wel werknemer of ondernemer in de gemeente. De respondenten waren grotendeels tussen de 31 en 75 jaar. Maar ook in de leeftijd tussen 19 en 30 en 75+ zijn reacties ontvangen.

LEEFTIJD RESPONDENTEN ENQUÊTE

19-30 (30)

31-45 (90)

46-60 (101)

61-75 (90)

76-90 (22)

Belangrijkste uitkomsten •

•

60

Suggesties en zorgen: Respondenten hebben ideeën gedeeld, zoals het toevoegen van meer horeca, het verbeteren van de bereikbaarheid van de rivier en het behouden van het dorpse karakter van de gemeente. Woningbouw: Er is een voorkeur voor het bouwen van nieuwe woningen in de buurt van bestaande voorzieningen in de dorpskern.

•

•

•

Hoogbouw: De meeste mensen vinden hoogbouw niet goed passen bij de gemeente. Toch is er enige steun voor hogere gebouwen op specifieke plekken, zoals langs het spoor. Meer groen: Veel mensen willen meer groen in de gemeente, zoals parken, groenstroken en speeltuinen. Ontmoetingsplekken: Er is een wens voor meer plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, zowel in het centrum als in de wijken. Het samenkomen van verschillende doelgroepen op één plek wordt als positief ervaren. Verkeer: Er zijn zorgen over de hoeveelheid auto’s in het straatbeeld. Mensen vinden dat er meer ruimte moet komen voor fietsers en voetgangers. Vrij om jezelf te zijn: Veel respondenten gaven aan dat ze zich vrij voelen om zichzelf te zijn in de gemeente.

5. Sessie samenwerkings- en ketenpartners Deelnemers: Fien Wonen | De wonderwijzer | Partou | Calvijn college | Hagi in Bloei | Waterschap rivierenland | Platform Sociaal Domein | Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid | Smaak Vastgoed Ontwikkeling | Gebroeders Blokland (ontwikkelaar) | Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid | De Kerk met de Beelden | Servanda Sociaal Werk | Historische Vereniging | Stichting Dorpsbehoud | Bouwberaad | Stichting OVO | LTONoord afdeling Alblasserwaard-Vijfheerenlanden | Jeugdouderling | Huurdersraad | Verkeerscommissie | Bibliotheek | Bedrijfskern | Ondernemend Hardinxveld Op 28 januari is een bijeenkomst georganiseerd voor de samenwerkings- en ketenpartners van de gemeente HardinxveldGiessendam. Daarnaast is er een vragenlijst uitgestuurd naar de genodigden. De vragenlijst is door 13 respondenten ingevuld. Er is een breed scala deelnemers uitgenodigd voor de sessie, waaronder buurgemeenten, ondernemers, verenigingen en onderwijsorganisaties. Voor de sessie was er een opkomst van 24 verschillende stakeholders. De wens werd uitgesproken dat de visie richting biedt aan ontwikkelingen en geen (verdere) beperking van regels. In groepen is er input geleverd op het toekomstbeeld dat tot nu toe is ontworpen. En er is gesproken over de richtinggevende keuzes voor de gemeente Hardinxveld-Giessendam met een tijdshorizon tot 2050.

Na afloop gaven de deelnemers aan graag met de gemeente in gesprek te blijven over de (lange termijn) ontwikkelingen van HardinxveldGiessendam. De volgende belangrijkste punten kwamen naar voren tijdens de bijeenkomst, gecategoriseerd per onderwerp: •

Waarden en kwaliteiten De kernwaarden van Hardinxveld-Giessendam zijn verbinding en gezamenlijkheid. De deelnemers van de sessie benadrukten dat de verschillende woningtypen en de samenstelling van bewoners

invloed hebben op de sociale cohesie. Culturele ontmoetingsplekken kunnen deze verbinding versterken. De gemeente heeft de kans om kleinschaligheid te combineren met groei en ontwikkeling, wat lef vraagt in beleid en uitvoering. De infrastructuur (A15, Betuwelijn, waterwegen) wordt gezien als zowel een begrenzing als een waardevolle factor in de bereikbaarheid. De fysieke en sociale beleving van het dorp kan verbeterd worden, met behoud van de huidige identiteit. •

Ontwikkeling en transitie thema 1: Een toekomstbestendig dorp in een groene omgeving die water omarmt Deelnemers zagen kansen om het water een prominentere rol te geven. De vraag werd gesteld hoe bestaande waterstructuren beter benut kunnen worden. De zichtbaarheid van de historie in de openbare ruimte kan bijdragen aan het vertellen van het verhaal van Hardinxveld-Giessendam. Het verbeteren van de groene omgeving binnen het dorp vereist een herverdeling van de ruimte, waarbij groen en water meer aandacht krijgen ten koste van autoverkeer. De ondergrond, dijkversterking en veiligheidsaspecten moeten hierbij meegenomen worden.

•

Ontwikkeling en transitie thema 2: Een verbonden dorp met duurzame mobiliteit Op het gebied van mobiliteit is de wens uitgesproken om de A15 te verleggen, zodat het dorp zich meer naar de rivier kan richten. Dit zou tevens kansen bieden voor meer groen en water binnen de dorpskern. Verkeersveiligheid blijft een belangrijk aandachtspunt. Er is behoefte aan betere fietsverbindingen en een versterkt openbaar vervoerbeleid. Daarnaast werd benadrukt dat watergebonden bedrijvigheid een speerpunt moet blijven en mogelijk geclusterd kan worden om de economische structuur te versterken. 61

62

•

Ontwikkeling en transitie thema 3: Een dorp waar het samen fijn, veilig en gezond wonen is Deelnemers gaven aan dat er behoefte is aan meer diversiteit in woonvormen, met nadruk op betaalbare woningen. Hoogbouw kan een optie zijn, mits passend bij het karakter van HardinxveldGiessendam. Het verbeteren van fietsverbindingen en openbaar vervoer kan ruimte creëren voor een ander parkeerbeleid. Sociale cohesie en een gezonde leefomgeving zijn belangrijke pijlers voor de toekomst. Dit vraagt om voldoende openbare ruimte waar bewegen en ontmoeten worden gestimuleerd, in combinatie met een verbeterde verkeersveiligheid.

•

Ontwikkeling en transitie thema 4: Een dorp aan het water met een veelzijdige en veerkrachtige economie Om een veerkrachtige economie te ontwikkelen, is aandacht nodig voor een toekomstbestendige energievoorziening. De gemeente zou ruimte moeten bieden voor innovatieve pilots op het gebied van duurzaamheid. Daarnaast is betere verbinding tussen de twee kernen van het dorp essentieel om de economische structuur te versterken en ondernemers meer kansen te geven.

•

Ontwikkeling en transitie thema 5: Een dorp met een toekomstbestendige centra met ruimte voor horeca, winkels en voorzieningen De verdere ontwikkeling van het centrum is een speerpunt, met aandacht voor versterking van de horeca en detailhandel. Dit geldt niet alleen voor het hoofdcentrum, maar ook voor de subcentra in de gemeente. Onderwijsinstellingen kunnen een rol spelen in het versterken van de regionale verbindingen en het stimuleren van innovatie en ondernemerschap binnen Hardinxveld-Giessendam.

•

Toekomstbeeld Vanuit de individuele thema’s zijn reacties gekomen die een plek krijgen in het toekomstbeeld.

6. Gesprek middelbare scholieren

•

Op 10 februari 2025 is op de middelbare school Calvijn tijdens de pauzes gesproken met jongeren over de toekomst van gemeente Hardinxveld-Giessendam. Met een aantal panelen, QR-codes naar een online vragenlijst en fysieke gesprekskaarten hebben zo’n 68 middelbare scholieren meegedacht over de omgevingsvisie. Hiervan hebben 33 jongeren de gesprekskaarten ingevuld en 35 jongeren hebben de online enquête ingevuld. Uit de enquête blijkt dat een kwart van de jongeren in Hardinxveld-Giessendam woont. En dat ruim 2/3 van de jongeren het er momenteel leuk vindt. De leeftijd van de jongeren ligt tussen de 12 en 17 jaar. Op de gesprekskaarten stonden dezelfde vragen als op de online enquête. Uit de enquête en de kaartjes kwamen de volgende resultaten:

De woningprijzen en de beschikbaarheid van betaalbare woningen wordt vaak genoemd. Een aantal geeft aan zorgen te hebben over drukte, zoals van auto’s maar ook dat het dorp vol gebouwd wordt. Mogelijke veranderingen in de hoeveelheid groen in het dorp is ook veel genoemd. Jongeren maken zich ook zorgen om vervuiling, afval, verwaarlozing van buurten en milieuvervuiling.

•

Hardinxveld-Giessendam zou echt geweldig zijn als…

Jongeren benoemen vooral het belang van meer (indoor/sport)plekken, maken vergelijkingen met Sliedrecht (zoals het winkelplein), een zwembad, meer winkels, eetplekken en mooie woningen. Daarnaast geven ze aan het fijn te vinden als het een rustig dorp is en zouden graag een (ijs)kartbaan willen. •

1. 2. 3. 4.

5. 6.

Zijn er genoeg plekken om af te spreken met vrienden?

De meningen zijn verdeeld. Sommigen noemen bestaande plekken zoals de skatebaan en supermarkten, terwijl anderen aangeven dat er te weinig indoorplekken of juist parken zijn. •

•

Wat vinden jongeren belangrijk voor de toekomst van het dorp?

•

Waar maken jongeren zich zorgen over?

Welke stellingen spraken de jongeren aan? De stelling met de meeste stemmen staat op 1, die met de minste op 6. Er moeten meer betaalbare woningen komen voor jongeren, ook als dat minder ruimte voor parken betekent. De gemeente moet jongeren vaker om hun mening vragen. Hardinxveld-Giessendam moet groener worden, ook als dit betekent dat er minder parkeerplekken zijn. Fietsen, wandelen, skaten en hardlopen moeten makkelijker en veiliger worden gemaakt, zelfs als dat betekent dat auto's minder ruimte krijgen. De gemeente moet meer doen aan schone energie, zoals windmolens en zonnepanelen, ook als dat het uitzicht verandert. Het openbaar vervoer moet beter, zelfs als dat betekent dat er minder ruimte is voor auto's. Hoe willen jongeren zich later verplaatsen?

De jongeren kijken uit naar het halen van hun rijbewijs om met de auto te kunnen gaan en veel jongeren geven aan graag de (elektrische) fiets te pakken. Een aantal gaan graag met het openbaar vervoer, dus de bus of de trein. Slechts een enkele jongere geeft aan zich later over water te verplaatsen.

Jongeren geven aan het belangrijk te vinden dat er groen in de omgeving is, gevolgd door uit te kunnen gaan in het dorp. Op drie staat dat ze het belangrijk vinden in hun vrije tijd leuke dingen te kunnen doen. Later in het dorp kunnen werken wordt het minst vaak genoemd. 63