Informatienota meicirculaire 2023 geactualiseerd BZK.pdf

gemeente

Hardinxveld-Giessendam

College van burgemeester en wethouders Informatienota

Vergadering van 15 juni 2023 Gemeente Hardinxveld-Giessendam - Hardinxveld-Giessendam Auteur: René Backer

Informatienota meicirculaire 2023 Voorgesteld besluit Inhoud SAMENVATTING De meicirculaire 2023 bevat een gunstig beeld voor onze gemeente. Deze circulaire bevat informatie over de actualisatie van het accres op basis van de Voorjaarsnota 2023 en een eenmalige rijksbijdrage vanaf 2027. In dit memo wordt uitgebreid op de oorzaken van dit beeld ingegaan. Inleiding De meicirculaire 2023 is door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties volgens planning verschenen. De voorlaatste berekeningen van de algemene uitkering, die in de huidige begroting zijn verantwoord, zijn gemaakt op basis van de septembercirculaire 2022. Hieronder wordt een toelichting gegeven op de financiële effecten van de meicirculaire 2023. Kernboodschap In deze meicirculaire vallen enkele zaken op. De belangrijkste onderwerpen zijn: • • •

Een bijstelling accres: Bijgewerkt voor de loon- en prijsontwikkeling (LPO-accres) 2023-2027 Een structurele rijksbijdrage, vooruitlopend op de nieuwe financieringssystematiek De ontwikkelingen in de Jeugdzorg; hervormingsagenda Jeugd

Financieel effect De cijfers in onderstaande tabel staan bijstellingen op diverse taakvelden die het Rijk definieert, zoals flankerend armoedebeleid. In onze begroting waren hiervoor al middelen opgenomen en wordt reeds uitvoering aan gegeven. Bij de geoormerkte middelen is dat niet geval. Daar verwachten wij wel kosten te maken die nog niet begroot zijn en hebben dus invloed op het begrotingssaldo. Te denken valt hierbij aan wettelijke taken die op ons afkomen, zoals de wet goed verhuurderschap. De meicirculaire 2023 laat ten opzichte van de septembercirculaire 2022 het volgende beeld zien:

30.289

2024 30.066 1.232 31.298

2025 30.957 1.135 32.092

2026 29.338 782 30.120

2027 28.460 782 29.242

30.847

33.396

33.881

30.847

33.396

33.881

30.956 836 31.792

30.908 606 31.514

558

2.098

1.789

1.672

2.272

122

1.804

1.824

1.608

2471

343

135

97

63

29

5 -8 1 28 22 11 4 0 50 -29 -10

5

5

5

4

1

1

1

1

11 4 78 52

11 4 46 53

11

10

1

1

65 1

80 72 0 -348 1

76 69 -160 54 1

75 67 -157 -176 1

-70 1

-70 1

-70 1

-70 1

6 24 48 4 18

-2 9

-2 9

-2 9

9

4 -58

5 -57

5 -57

6 -54

Verschil t.o.v. vorige circulaire

558

2.098

1.789

1.672

2.272

Geoormerkte middelen Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag Wet goed verhuurderschap DU Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches

5 17 -70

5 11 -70

5 11 -70

5 11 -70

4 10 -70

Totaal geoormerkte gelden

-48

-54

-54

-54

-56

Saldo

606

2.152

1.843

1.726

2.328

Effect op de begroting

606

2.152

1.843

1.726

2.328

Bedragen x € 1.000

Septembercirculaire 2022 Jeugdhulp arbitrage uitspraak reeds verwerkt in begroting/K2F Septembercirculaire 2022 bijgesteld Jeugdhulp Meicirculaire 2023 Jeugdhulp arbitrage uitspraak actualisatie Meicirculaire 2023 bijgesteld Jeugdhulp Verschil meicirculaire/septembercirculaire (- nadeel + voordeel Cijfermatige analyse Uitkeringsfactor Financieringssystematiek Hoeveelheidsverschillen en WOZ -waardering (bijstelling maatstaven etc.) Effecten decembercirculaire 2022 Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag GDI voorzieningen 2022 Verdeling structurele middelen Wet goed Verhuurderschap Flankerend beleid energiearmoede Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Wet goed verhuurderschap Loon- en prijsbijstelling 2023 participatie Loon- en prijsbijstelling 2023 AP Jeugdhulp Loon- en prijsbijstelling Voogdij 18+ Compensatieregeling voogdij 18+ Werkdrukverlaging jeugdbescherming Integraal Zorgakkoord (WMO abonnementstarief) Terugdraaien eigen bijdrage huishoudelkijke hulp WMO Herinvoering eigen bijdrage WMO Jeugdzorg Voorschoolse educatie Decentralisatie-, integratie- en supletie-uitkeringen DU Maatschappelijke begeleiding statushouders DU Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches DU Voorschoolse voorziening peueters DU Einde lening inburgeringsplichtig DU Wet kwaliteitsborging bouw DU Armoedebestrijding kinderen DU Wet goed verhuurderschschap Taal voor

ontheemden uit Oekraïne Leerlingenvervoer Oekraïne IU Participatie Subtotaal Decentralisatie- en integratie-Uitkeringen

2023 30.289

1

5 -70 1 2 -2

Toelichting cijfers Hieronder wordt een toelichting gegeven op de wijziging van de meicirculaire 2023 ten opzichte van de septembercirculaire 2022 voor de bedragen > € 20.000. UitkeringsFactor UF (Accressen) De jaarlijkse groei (positief of negatief) van de algemene uitkering wordt uitgedrukt in een percentage. Dat wordt het accres genoemd, een Frans woord voor groei. Het accres wordt over de gemeenten verdeeld via de uitkeringsfactor. Sinds de meicirculaire 2022 is het accres gesplitst in een volume- en een nominaal deel, waarbij het nominale deel ter compensatie is van loon- en prijsstijging en het volumedeel ter compensatie van bevolkingstoename en reëel accres. In de meicirculaire 2023 zijn de Loon en Prijs Ontwikkeling (LPOaccressen) voor de jaren 2023 tot en met 2027 bijgewerkt en is sprake van een opwaartse bijstelling voor alle jaren. Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft gemeenten op de hoogte gebracht van een formulefout bij de berekening van de WOZ-waarden in de septembercirculaire 2022 waardoor de UF met 8 punten naar beneden was bijgesteld vanaf 2023. In deze circulaire is de formulefout hersteld via het accres. Hoeveelheidsverschillen en WOZ-waardering Periodiek worden de parameters, zoals aantal bijstandontvangers, huishoudens, bedrijfsvestigingen, inkomensmaatstaven et cetera, geactualiseerd.

In deze circulaire zijn rekeneenheden en hoeveelheidsmaatstaven, naar boven bijgesteld. Dit resulteert veelal in een hogere bijstelling van de hoeveelheidsverschillen. Hier tegenover staat een ander hoeveelheidsverschil; de WOZ-waarden mutaties. Door marktontwikkelingen kan de WOZ-waarde sterk fluctueren. In de berekening van de algemene uitkering wordt het genormeerde OZB-inkomsten bestanddeel bepaald door een genormeerd landelijk uniform rekentarief over de WOZ-waarden in de gemeente. Daarbij worden de WOZ-waarden vermenigvuldigd met dit rekentarief en in mindering gebracht op het accres. Hogere WOZ-waarden, evenals uitbreiding van het areaal, hebben daardoor een negatief effect op de algemene uitkering. Na de actualisatie op 8 juni 2023 van de meicirculaire door het ministerie van Binnenlandse Zaken zijn er twijfels bij de verwerking van de WOZ-waarde in de meicirculaire 2023. We vragen ons af of de stijging van 2023 naar 2024 aansluit bij de tekst in de meicirculaire 2023 over marktontwikkeling tussen 1 januari 2022 en 1 januari 2023. Dit zou een beperkt positief effect op de WOZ-waardering binnen de algemene uitkering kunnen hebben. De verwachting is dat de septembercirculaire 2023 meer duidelijkheid brengt.

Structurele rijksbijdrage vanaf 2027 Vooruitlopend op een nieuwe financieringssystematiek heeft het kabinet in de septembercirculaire 2022 in 2026 eenmalig € 1 miljard beschikbaar gesteld. Dit bedrag is in de meicirculaire 2023 vanaf 2027 structureel opgenomen. Nieuwe financieringssystematiek Het kabinet heeft besloten om het gemeentefonds voor de volumeontwikkeling vanaf 2027 te indexeren op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product. In de meicirculaire 2023 is een beschrijving van de hoofdlijnen van een nieuwe financieringssystematiek opgenomen. De nieuwe financieringssystematiek houdt in dat de volumeontwikkeling van het gemeentefonds vanaf 2027 wordt gebaseerd op een historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp). Hiervoor is in de Voorjaarsnota 2023 budget gereserveerd in 2027 en in 2028. In de meicirculaire 2023 is de nieuwe financieringssystematiek nog niet verwerkt. Flankerend beleid energiearmoede Het kabinet stelt incidenteel voor de jaren 2022 tot en met 2024 budget beschikbaar om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie te voorkomen. Dit budget wordt aan gemeenten beschikbaar gesteld voor de verwachte extra inzet die nodig zal zijn op het gebied van vroeg signalering en om gemeenten tegemoet te komen in het verwachte extra beroep op bijzondere bijstand.

Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Voor de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden, die in juli 2022 aan de Tweede Kamer is gepresenteerd, heeft het kabinet in 2023 middelen beschikbaar gesteld. Deze middelen worden aan gemeenten beschikbaar gesteld als investering in betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden. Gemeenten kunnen deze middelen inzetten om aan de slag te gaan met de prioriteiten van de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden, zoals het verdubbelen van het gebruik van de schuldhulpverlening en het tegengaan van kinderarmoede. Loon- en prijsbijstelling 2023 AP Jeugdhulp Op de AP (Autoriteit Persoonsgegevens) staan nog middelen uit het coalitieakkoord gereserveerd voor de Jeugdzorg. Ook deze gereserveerde middelen op de AP worden gecompenseerd voor loon- en prijsontwikkeling. Het deel daarvan wat betrekking heeft op de bij Voorjaarsnota 2023 vrijgegeven middelen van de AP wordt nu toegevoegd aan de algemene uitkering. Loon- en prijsbijstelling 2023 Voogdij 18+ Per 2023 is een deel van de integratie-uitkering Voogdij 18+ overgeheveld naar de algemene uitkering (zie meicirculaire 2022 paragraaf 2.2-17). Op basis van de huidige normeringssystematiek telt dit budget in 2023 nog niet mee in de grondslag van het accres voor de jaren 2023 tot en met 2025.

Daarom wordt voor dit overgehevelde budget nog één keer loon- en prijsbijstelling toegekend voor de periode 2023 tot en met 2025. Compensatieregeling voogdij 18+ De inventarisatie van de compensatieregeling ‘Onderbreking financieringssystematiek voogdij en 18+’ over 2020 en 2021 kon, zoals in de decembercirculaire 2022 vermeld, niet tijdig worden afgerond. Het gereserveerde budget voor 2022 is toen vrijgevallen ten gunste van de algemene uitkering. Daarbij is toen aangegeven dat in de meicirculaire 2023 de verrekening van de bedragen voor de compensatieregeling met de algemene uitkering zal plaatsvinden. Gelet op de hoogte van de goedgekeurde aanvragen en dat er twee jaren in één keer worden afgehandeld, is het bedrag verhoogd. Daartoe wordt het budget nu overgeboekt van de algemene uitkering naar de integratie-uitkering. Integraal Zorgakkoord Het kabinet stelt structureel extra middelen beschikbaar aan gemeenten samenhangend met het Integraal Zorgakkoord, ter compensatie van gemeenten voor gestegen kosten als gevolg van de invoering van het abonnementstarief Wmo. Terugdraaien eigen bijdrage huishoudelijke hulp WMO Het abonnementstarief in de Wmo 2015 wordt afgeschaft en in plaats daarvan wordt de inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo 2015 heringevoerd.

Herinvoering eigen bijdrage WMO Het abonnementstarief in de Wmo 2015 wordt afgeschaft en in plaats daarvan wordt de inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo 2015 heringevoerd. Daarbij is het uitgangspunt dat zoveel mogelijk wordt aangesloten bij de vormgeving zoals die voorheen was met oog voor inkomenseffecten en het beroep dat wordt gedaan op de Wmo. Jeugdzorg Gemeenten en Rijk hebben een principeakkoord bereikt over het financiële kader voor de Hervormingsagenda Jeugd. De beschikbaarstelling van extra middelen en de verdeling is onder voorbehoud van de omzetting van het principeakkoord in een definitief akkoord op het geheel van de Hervormingsagenda. De beschikbaarstelling van deze middelen voor de jaren 2026 en verder vindt plaats na het advies van de deskundigencommissie en de besluitvorming daarover. Net als voor de definitieve middelen in 2024 en 2025 geldt dat deze beschikbaar worden gesteld aan gemeenten met uitzondering van de investeringen waarvan is afgesproken deze door het Rijk worden gedaan. Met de Provincies zijn afspraken gemaakt welke middelen de gemeenten na 2026 in hun begroting mogen opnemen. In bovenstaande tabel zijn de verwachte budgetten jeugdzorg voor die jaren meegenomen als mutaties ten opzichte van eerdere ramingen in onze begroting.

Decentralisatie Uitkering (DU) Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches Op 8 februari 2023 is de Regeling specifieke uitkering voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en sociale basis 2023-2026 (SPUK-SGCS, ook wel ‘brede SPUK”) gepubliceerd. Voor de bestaande Brede Regeling Combinatiefuncties betekent dit een wijziging van het type uitkering van een decentralisatie uitkering naar een specifieke uitkering. Vanwege deze wijziging is in de meicirculaire 2023 deze Decentralisatie met ingang van uitkeringsjaar 2023 en verder vervallen. De inkomensoverdracht vindt niet meer plaats via het gemeentefonds, maar zal via de specifieke uitkering plaatsvinden. Destijds zijn deze middelen als geoormerkte middelen toegevoegd in onze begroting. Deze worden er nu uit gehaald ten gunste van het resultaat en de specifieke uitkering komt hiervoor in de plaats. Taal voor ontheemden uit Oekraïne Ontheemden uit Oekraïne hebben nu beperkte mogelijkheden om de Nederlandse taal op vrijwillige basis te leren. Dit is wel noodzakelijk om een hogere arbeidsparticipatie te realiseren. Leerlingenvervoer Oekraïne De decentralisatie-uitkering Leerlingenvervoer Oekraïne is een tegemoetkoming aan gemeenten voor de kosten die zij gemaakt hebben en maken voor het vervoer van Oekraïners naar scholen.

De decentralisatie-uitkering ziet toe op de periode van januari 2023 tot en met 31 juli 2023. Consequenties Aangepast financieel meerjarenperspectief op basis van de meicirculaire 2023 De meicirculaire 2023 heeft het volgende effect op het financieel meerjarenperspectief. Begrotingsresultaat PPN 2024-2027 Effecten meicirculaire 2023 Uitkeringen voorgaande jaren Begrotingsresultaat na perspectiefnota 2024-2027

2023 -1.169.118 606.000 17.000 -563.118

2024 -2.302.565 2.152.000

2025 -1.632.548 1.843.000

2026 -3.538.004 1.726.000

2027 -3.885.006 2.328.000

-150.565

210.452

-1.812.004

-1.557.006

In de begroting 2023-2026 is rekening gehouden met de effecten van energielasten. Met ingang van 2024 stappen wij over van energieleverancier en zien we ook dat de hoge energieprijzen ten opzichte van de 2e helft 2022 (fors) zijn gedaald. Op basis van de huidige inzichten voorzien wij dat dit voor de jaren 2024 en verder een structureel positief effecten van ca € 250.000. In de loop van augustus 2023 verwachten wij een duidelijker beeld van de effecten, mede vanwege het feit dat energieprijzen via een kliksysteem worden vastgezet. Uitgaande van het voorziene structurele effect betekent dit voor het meerjarenperspectief het volgende. Begrotingsresultaat na perspectiefnota 2024-2027 Effecten kosten energie Voorzien begrotingsresultaat 2024-2027

2024 -150.565 250.000 99.435

2025 210.452 250.000 460.452

2026 -1.812.004 250.000 -1.562.004

2027 -1.557.006 250.000 -1.307.006