GRD - Jaarstukken 2020 GRD .pdf

Bij de financiële functie is een start gemaakt om de kennis rondom data-science en governance te versterken. Verder is binnen het Bureau het Informatiemanagement versterkt met een informatiestrateeg die werkt aan enerzijds de informatiebehoefte van het Bureau maar anderzijds ook aan die van de GRD als geheel. Speciale aandacht is hierbij gericht op de ontwikkeling van een 360 graden klantbeeld. Tot slot erkennen we de toegenomen behoefte aan projectmatig werken binnen het netwerk en ook binnen het Bureau.

18

Ten aanzien van de Bestuursondersteuning hebben we het totaaloverzicht bevorderd door de inrichting en het beheer van de bestuurlijke jaaragenda. Als gevolg van het principebesluit van de collegeconferentie van 27 oktober jl. over een nieuwe samenwerking binnen de Drechtsteden zijn aan het eind van het jaar voorbereidende werkzaamheden opgestart. Ruimtelijk economische taken Na het vaststellen van de Uitwerkingsovereenkomst samenwerking op het gebied van ruimtelijke economie door alle zeven Drechtsteden gemeenten eind 2020, is de uitvoering en de (materiële en personele) budgetten van de Groeiagenda definitief overgeheveld naar de gemeente Dordrecht. Naast de werkzaamheden rondom de Groeiagenda zijn er aanvullend drie uitvoeringstaken vanuit dit de ruimtelijk economisch domein belegd bij de GRD. Dit zijn het Regionaal Platform Verkeersveiligheid (RPV), het exploiteren van de walstroomvoorziening en het collecteren van de Drechtstedenbijdragen aan de Waterbusexploitatie. In lijn met de bovenstaande beweging zijn deze taken ondergebracht bij de gemeente Dordrecht (2e bestuursrapportage 2020 GRD). In 2020 zijn de voorbereidingen getroffen om dit vanaf 1 januari 2021 voor de walstroomvoorziening en de waterbusexploitatie te realiseren. Vanaf 1 januari 2022 geldt dit voor het RPV. COVID-19 Bureau Drechtsteden levert vooral ondersteunende werkzaamheden.

Er zijn wat extra middelen aangeschaft om het thuiswerken te faciliteren. Daarnaast zijn er nog geringe, extra kosten gemaakt met betrekking tot 1,5 meter-kantooromgeving en de aanschaf van hygiëne middelen. Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000) Actuele begroting 2020 Lasten Baten Saldo Saldo van baten en lasten Mutaties reserve Resultaat

Lasten

Realisatie 2020 Baten Saldo

3.878

3.878

-

3.961

3.961

3.878

3.878

-

3.961

3.961

Voordeel

Afwijking Baten

Lasten

Saldo

83

83

-

-

83

83

-

Nadeel

Saldo

Resultaatanalyse programma Beleid & Bestuur (bedragen x € 1.000) Toelichting Omschrijving afwijking Lasten A. Kosten verdeelsleutel SDD B. Bedrijfsvoering GRD en BDS C. Walstroom Subtotaal

D.

Baten Saldo resultaatbepaling Subtotaal Saldo van baten en lasten Mutaties reserve Resultaat

I/S

Gemeente

I I I

-

-16 -43 -50 -109

-16 -43 -50 -109

Alle zeven Alle zeven Alle zeven

I

109 109

-

109 109

Alle zeven

109 109

-109 -109

-

Toelichting: A. Kosten verdeelsleutel SDD Op verzoek van de gemeenten wordt de kostenverdeelsystematiek van de Sociale Dienst Drechtsteden tegen het licht gehouden. In de 1e bestuursrapportage 2021 wordt hiervoor een budgetvoorstel ingediend van circa € 90.000. Vooruitlopend op het beschikbaar komen hiervan zijn in 2020 kosten gemaakt.

19

B. Bedrijfsvoering GRD en Bureau Drechtsteden Met het vertrek van de ruimtelijk economische taken uit de GRD is het afgelopen jaar gewerkt aan een heroriëntatie van Bureau Drechtsteden. Daarnaast is met het oog op de voorgenomen transitie van de GRD naar service-organisatie Dordrecht voorbereidende en oriënterende werkzaamheden gestart. Ook zijn er kosten (extra laptops, telefoons en belkosten) gemaakt om het thuis werken in verband met corona voor alle medewerkers geschikt te maken. Dit geeft uiteindelijk een overschrijding. C. Walstroom Het jaar 2020 is het laatste jaar dat de exploitatie van de Walstroomvoorziening onderdeel is van de P&C-documenten en de administratie van de GRD. Dat betekent dat er in dit jaar een definitieve afrekening van kosten is gemaakt met leveranciers aan deze Walstroomkasten. Te denken valt aan de stroomlevering aan de kasten. Ook zijn er extra kosten gemaakt om de overheveling naar de gemeente Dordrecht te organiseren. En is er in 2020 een traject geweest om de commerciële en technische dienstverlening opnieuw aan te besteden voor een volgende periode. D. Saldo resultaatbepaling (af te rekenen met gemeenten) Als gevolg van de bovenstaande tekorten wordt aanvullend, via resultaatbepaling, € 109.000 in rekening gebracht bij de gemeenten.

2.1.3.

Regiogriffie

Wat hebben we bereikt en wat hebben we gedaan? Specifieke doelstellingen: Rapport Berenschot, Eindnotitie Commissie Deetman en vervolg Begin 2020 zijn de onderwerpen van de Groeiagenda, vooruitlopend op besluitvorming hieromtrent, vast meervoudig lokaal belegd. De Regiogriffie hoefde daar geen carrousels meer voor te organiseren. Alleen bedrijfsvoering en de taken op sociaal terrein bleven op de agenda's staan. Dit heeft geleid tot minder vergaderingen dan aanvankelijk voor 2020 waren gepland. Hiermee is de doelstelling voor de Regiogriffie om de Groeiagenda onderwerpen over te dragen bereikt. In oktober 2020 is in de collegeconferentie het principebesluit genomen dat de GR Drechtsteden grotendeels ontmanteld gaat worden. Dordrecht gaat als centrumgemeente taken voor de andere gemeenten uitvoeren. Alleen de Sociale Dienst Drechtsteden blijft in de GRD, maar de beslissingsbevoegdheid wordt teruggelegd bij de lokale raden. Hierdoor zal de Drechtraad uiteindelijk kunnen worden opgeheven. De definitieve besluitvorming over dit principebesluit zal door de eigenaren moeten plaatsvinden en wordt in de loop van 2021 verwacht. De Regiogriffie heeft hiervoor in het griffiersoverleg structureel ruimte voor onderlinge afstemming geagendeerd, om de rol van de raden via hun griffiers te monitoren.

Taakstelling In 2019 is door de Drechtraad voor de GR Drechtsteden een taakstelling van € 5 miljoen opgelegd. Hiervan is € 90.000 als taakstelling bij de Regiogriffie terecht gekomen. Doordat er in 2020 minder vergaderingen zijn geweest vanwege het meervoudig lokaal beleggen van de Groeiagenda is voor een groot deel aan deze taakstelling voldaan. Doordat vanwege de coronamaatregelen minder fysieke vergaderingen zijn belegd, is in totaal ruim aan de taakstelling voldaan, zodat deze doelstelling is bereikt. Organisatie Regiogriffie Zoals in het jaarplan voor 2020 was opgenomen, is het hele jaar de vacature voor raadsadviseur open gehouden. Alleen voor communicatie is gebruik gemaakt van inhuur. Na de zomer van 2020 is gestart met de werving van een interim-regiogriffier. Deze is gevonden in de persoon van mevrouw E. Boers. Zij is half december 2020 met haar werkzaamheden gestart. Ook deze doelstelling is bereikt. Vervanging raadsinformatiesysteem Eind 2019 is gestart met het overstappen van Mozaiek en IBabs naar e-besluitvorming en GemeenteOplossingen. In 2020 zouden e-besluitvorming en het klant-, zaak- en archiefsysteem verder worden uitgerold. Door de Regiogriffie is in ieder geval e-besluitvorming geheel in gebruik genomen. Voor

20

het klant-, zaak- en archiefsysteem zijn de griffieprocessen regiobreed nog niet in gebruik genomen. Deze doelstelling is dus deels bereikt. Reguliere taken: Organisatie van de Drechtstedendinsdagen Door de coronamaatregelen was het een aantal maanden van 2020 niet toegestaan om fysiek te vergaderen. De vergaderingen zijn toen met behulp van Microsoft Teams gehouden. Hierdoor zijn flink minder kosten gemaakt op het budget voor de Drechtstedendinsdag, terwijl toch de vergadercyclus is afgerond. COVID-19 Er zijn geen extra taken of risico's voor de Regiogriffie als gevolg van COVID-19 dan reeds beschreven. Wat heeft het gekost? De dekking voor de budgetten van de regiogriffie is opgehaald bij de zeven Drechtstedengemeenten. Bij de 2e bestuursrapportage 2020 is een bedrag van € 50.000 terug gegeven aan de gemeenten. Aan het einde van 2020 is er nog een voordelig resultaat ontstaan op de budgetten van de regiogriffie van € 32.000. Het voorstel is om genoemd bedrag terug te betalen aan de gemeenten. (bedragen x € 1.000) Actuele begroting 2020 Lasten Baten Saldo Saldo van baten en lasten Mutaties reserve Resultaat

Lasten

Realisatie 2020 Baten Saldo

Lasten

Afwijking Baten

Saldo

287

287

-

255

255

-

-32

-32

-

287

287

-

255

255

-

-32

-32

-

Resultaatanalyse (bedragen x € 1.000) Toelichting Omschrijving afwijking Lasten A. Personele lasten Regiogriffie B. Bedrijfsvoering Regiogriffie C. Materiaalkosten Drechtraad D. Drechtstedendinsdag Subtotaal

E.

Baten Saldo resultaatbepaling/ lagere bijdrage gemeenten Subtotaal Saldo van baten en lasten Mutaties reserve Resultaat

I/S

Voordeel

Nadeel

Saldo

Gemeente

I I I I

6 12 5 9 32

-

6 12 5 9 32

Alle zeven Alle zeven Alle zeven Alle zeven

I

-

32

-32

Alle zeven

-

32

-32

32 32

32 32

-

Toelichting: A. Personele lasten Regiogriffie In 2020 is de vacature voor raadsadviseur binnen de Regiogriffie niet ingevuld, vanwege de verwachte wijzigingen als gevolg van het advies van de Commissie Deetman. Wel is gebruik gemaakt van detachering en inhuur. Daarom is op dit budget € 36.000 overgehouden, waarvan € 30.000 al bij de 2e bestuursrapportage 2020 is teruggegeven aan gemeenten. B. Bedrijfsvoering Regiogriffie - overige Door een strakke sturing op de kosten is er een batig saldo ontstaan op de kosten van de bedrijfsvoering. C. Materiaalkosten Drechtraad De uitgaven op Materiaalkosten zijn lager dan begroot, onder meer doordat het jaarlijks uitje van de Drechtraad niet is doorgegaan en de Heisessie van de Agendacommissie digitaal is gehouden. 21

D. Drechtstedendinsdag Een deel van de kosten voor de maaltijden op de Drechtstedendinsdagen hoefde niet meer te worden gemaakt, omdat een groot deel van de vergaderingen digitaal plaatsvond. Daar staat tegenover dat er meer kosten ontstonden voor het mogelijk maken van de livestream van de vergaderingen. Per saldo zijn de uitgaven voor de vergaderingen van de Drechtstedendinsdagen binnen het budget gebleven. E. Saldo resultaatbepaling Het resultaat over 2020 van de Regiogriffie ter grootte € 32.000 positief, wordt afgerekend met de zeven gemeenten.

22

2.2.

Sociale Dienst Drechtsteden

2.2.1.

Bestaanszekerheid versterken

Wat hebben wij bereikt? Obstakels voor bestaanszekerheid wegnemen Stabiliteit bieden en bevorderen Inwoners eerder en beter bereiken Binnen de opgave 'bestaanszekerheid versterken' staan de drie bovenstaande ambities centraal. We bieden inwoners (inkomens)ondersteuning in de vorm van algemene bijstand en minimavoorzieningen en nemen daarmee een aantal financiële obstakels weg, waardoor het perspectief op bestaanszekerheid voor deze inwoners wordt versterkt. Inwoners worden daarnaast geholpen met hun schulden en gecoacht in hun financiële zelfredzaamheid. De inzet is daarbij gericht op het zo vroeg mogelijk stabiliseren en oplossen van schulden en het creëren van een duurzaam beheersbare financiële situatie voor onze inwoners. Doelstelling Algemene Bijstand Algemene bijstand

Begroting 2020

Stand 31 december 2020

6.200/ bijgesteld 6.500*

6.413

*) De oorspronkelijke doelstelling van 6.200 is naar aanleiding van corona bijgesteld bij de 2e bestuursrapportage. De aantallen betreffen de bijstandscijfers zonder IOAZ, IOAW en BBZ. Doelstellingen Minimavoorzieningen

Begroting 2020

Stand 31 december 2020

SMS Kinderfonds, aantal kinderen basisschool + middelbare school = totaal

2.700 + 2.446= 5.146

3.201 + 2.239=5.440

Collectieve zorgverzekering voor minima, aantal betalende verzekerden (exclusief meeverzekerden)

11.305

Minima: 3.901 CZG: 5.808 Totaal 9.709

Persoonlijk minimabudget (PMB) aantal verstrekkingen

5.900

5.073

Doelstellingen Schuldhulpverlening

Begroting 2020

Stand 31 december 2020

Wachttijd: in 95% van de gevallen wordt 95% * maximaal 10 werkdagen na de melding de hulpvraag vastgesteld Aantal trajecten: naast de bestaande 1.200 1.079 klanten wordt minimaal 1200 nieuwe klanten een dienstverleningstraject aangeboden Kwaliteit stabilisatietraject: minimaal 75% 73% 70% van de stabilisatietrajecten wordt positief afgesloten Kwaliteit schuldregelingstraject: 85% 96% minimaal 80% van de schuldregelingstrajecten wordt positief afgesloten *) Wachttijd is op dit moment niet te meten vanwege systeemaanpassingen. Medio 2021 is dit verholpen. Wat hebben wij daarvoor gedaan? Begin 2020 ging het economisch goed in Nederland. Alle inwoners, ook die in de Drechtsteden, profiteerden daarvan. Dat veranderde plotseling in maart met de snelle verspreiding van het coronavirus en als gevolg van de invoering van stringente contact-beperkende maatregelen van het kabinet. Dit had en heeft grote impact op de bestaanszekerheid van een grote groep inwoners. Met name zzp'ers, flexwerkers en jongeren behoorden tot de direct getroffenen. Door het mislopen van inkomsten, 23

(dreigende) werkloosheid en een onzeker herstel van economie en arbeidsmarkt, verslechterde hun vooruitzichten abrupt. De Drechtsteden hebben bij de eerste lockdown direct een noodfonds ingesteld en contact gezocht met de voedselbanken. Op het moment dat het kabinet zijn economische steunpakketten introduceerde (gericht op maximaal behoud van werkgelegenheid en financiële tegemoetkoming van getroffen bedrijven, ondernemers en inwoners) is er snel geschakeld om uitvoering te geven aan de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Dit, zoals door het kabinet gevraagd, vooruitlopend op de feitelijke vaststelling van richtlijnen en regelgeving. Met een reëel rechtmatigheidsrisico tot gevolg. Hoewel de economische en sociaal-maatschappelijke gevolgen van de coronamaatregelen erg groot zijn, is de impact op de reguliere dienstverlening in 2020 relatief beperkt gebleven, ondanks de tweede golf en steeds strengere lockdown vanaf oktober. Dit vooral door de invoering van de steunpakketten door het kabinet en de verruiming van de contact-beperkende maatregelen en een daarmee gepaard gaande korte, maar forse economische opleving in de zomerperiode. Er is weliswaar een groter beroep gedaan op directe inkomensondersteuning (algemene bijstand en Tozo), maar paradoxaal genoeg minder op de minimavoorzieningen en schuldhulpverlening.

Dit beeld is niet uniek voor de Drechtsteden, maar correspondeert met het landelijke. De verwachting is en blijft dat de relatief beperkte impact die nu kan worden waargenomen slechts stilte voor de storm is. De steunpakketten bereiken niet alle getroffenen, dekken (lang) niet 100% van de onkosten en het einde van de crisis is nog niet in zicht. De bestaanszekerheid voor veel bedrijven, (zelfstandig) ondernemers en inwoners kalft daarmee geleidelijk af. Dit zal op termijn leiden tot een toename van het aantal cliënten op de bestaanszekerheidsvoorzieningen, zeker op het moment dat het kabinet besluit zijn steunpakketten af te bouwen / te beëindigen. Een deel daarvan zal zich direct melden, een groter deel naar verwachting pas op termijn na het gebruik van voorliggende voorzieningen of reserves. Reguliere dienstverlening Algemene bijstand

Het verloop van de bijstand 2020 ten opzichte van 2019 laat een tegengestelde beweging zien. In bovenstaande grafiek is duidelijk de impact van de coronacrisis zichtbaar. De snelle stijging vanaf maart tijdens de eerste golf, het voorzichtige herstel tijdens de zomerperiode met verruiming van de contactbeperkende maatregelen en de tweede golf vanaf oktober is in deze grafiek meegenomen. Hoewel de bijstand in crises normaal gesproken na-ijlt ten opzichte van de stijging van de werkloosheidcijfers, valt 24

hier een directer effect waar te nemen: Dat komt doordat de baankansen voor schoolverlaters aanzienlijk zijn verminderd en flexwerkers, die bij baanverlies in deze crisis nog geen WW rechten hebben opgebouwd, direct zijn getroffen. Dat de stijging op jaarbasis nog relatief beperkt is gebleven, is mede te danken aan de steunpakketten van het Rijk, welke voornamelijk zijn gericht op behoud van werkgelegenheid, naast de inkomensondersteuning aan zelfstandig ondernemers en aan flexwerkers. Daarnaast is het gelukt om ondanks de terugloop in werkgelegenheid en de vrijheidsbeperkende maatregelen nog een behoorlijk aantal burgers te begeleiden naar werk (22% minder dan in 2019). Bijzondere bijstand De realisatie op de individuele bijzondere bijstand is achtergebleven bij de begroting. Er is sprake van een daling van de uitgaven ten opzichte van 2019 van 6%, exclusief de grootste posten binnen de bijzondere bijstand voor de kosten van bewindvoering en het persoonlijk minimabudget. De groei op bijzondere bijstand voor de kosten van bewindvoering bedroeg in 2020 13% ten opzichte 2019, terwijl het PMB een daling liet zien van 2% ten opzichte van 2019. De belangrijkste verklaring voor dit uiteenlopende beeld zijn de lockdowns.

Waar voor het PMB en de individuele voorzieningen de fysieke klantcontacten de belangrijkste driver zijn, geldt dat niet voor de bijzondere bijstand voor bewindvoering, waar de bewindvoerders de weg naar de SDD in tegenstelling tot de cliënten wel weten te vinden. Daar komt bij dat de toename van de bijzondere bijstand voor bewindvoering al jaren een autonome groei vertoont. SMS Kinderfonds Het bereik van Leergeld is in 2020 voor de meeste Drechtstedengemeenten teruggelopen. Dit zowel voor aantallen als uitgaven. De Dordtpas laat daarentegen een tegengestelde beweging zien (maar alleen ten aanzien van het basisonderwijs), waardoor uiteindelijk door Leergeld en Dordtpas samen in 2020 meer kinderen zijn bereikt dan in 2020: in totaal 5.440. Dit is een toename van 8% ten opzichte van 2019. Ondanks de stijging van het bereik zijn de uitgaven in 2020 gedaald ten opzichte van 2019. Dit komt doordat, waarschijnlijk als gevolg van de sluiting van winkel- en sportfaciliteiten door corona, de gemiddelde uitgaven per kind in 2020 zijn afgenomen. Duiding van de cijfers vereist een nadere analyse van de verschillen tussen beide methodieken, met aandacht voor zowel het bereik, de doeltreffendheid als de doelmatigheid van beide werkwijzen, alsmede de rol van corona op hun effectiviteit in 2020. In 2021 zal deze evaluatie plaatsvinden.

Stichting Urgente Noden (SUN) In 2020 zijn door SUN uit eigen middelen aan 246 huishoudens in totaal € 90.035 verstrekt. Ten opzichte van 2019 is het aantal geholpen huishoudens gestegen met 46,4%, maar de uitgaven zijn vrijwel gelijk gebleven (0,4% gedaald). Dit is deels veroorzaakt doordat SUN, in verband met de coronacrisis, een broodnoodregeling beschikbaar heeft gesteld aan inwoners die als gevolg van de crisis direct in de problemen kwamen doordat zij niet meer konden voorzien in de dagelijkse kosten van bestaan. Collectieve Zorgverzekering voor minima (CZM regeling) Het beleid is in 2020 niet gewijzigd. De coronacrisis heeft geen impact gehad op de klantenaantallen of de gekozen pakketvorm, aangezien alle polissen vóór 1 januari 2020 zijn afgesloten. In 2020 maakten ongeveer 6% meer betalende verzekerden gebruik van de CZM dan in 2019. Dat is weliswaar iets minder dan verwacht, maar omdat meer mensen gebruik maken van het duurste pakket (ongeveer 60%, met een groei van 12% ten opzichte van 2019), is wel een groter deel van de collectief verzekerden beter gedekt tegen financiële risico's als gevolg van ziekte. De CZM regeling kent een dubbele financiering.

De duurste pakketvorm (Compleet zonder eigen risico) wordt gefinancierd vanuit middelen die in 2015 vanuit de Wtcg en de CEZ zijn toegevoegd aan de Wmo om de financiële druk op de groep chronisch zieken en gehandicapten te helpen verlichten. Beide andere pakketten (Compleet en Compact) zijn van oudsher onderdeel van het minimabeleid en worden gefinancierd uit de participatiemiddelen. In 2020 blijkt het animo voor de middelste pakketvorm (Compleet) te zijn gekrompen ten gunste van zowel de duurste als de goedkoopste pakketvorm. De facto betekent dit dat op de totale uitgaven van de CZM regeling naar verhouding een groter beroep wordt gedaan op de Wmo-gefinancierde variant. Schuldhulpverlening De vraag naar schuldhulpvoorzieningen in de Drechtsteden is, gelijk aan de landelijke trend, teruggelopen. Deze daling van het aantal nieuwe aanmeldingen is te verklaren door de (fysieke) afschaling van eerstelijnsvoorzieningen, die onder normale omstandigheden een belangrijke

25

verwijsfunctie vervullen. Daarnaast speelt hierbij het effect van de ingezette overheidsmaatregelen, waardoor het moment dat bedrijven, (zelfstandig) ondernemers en hun personeel in de problemen komen, werd voorkomen dan wel uitgesteld. Een derde verklarende factor is dat schuldeisers, over het algemeen gehoor hebben gegeven aan de oproep van het kabinet, om zich tijdens de coronaperiode coulant op te stellen waar het de inning van betalingsachterstanden en schulden betreft. Dit alles correspondeert met de forse terugloop van het aantal faillissementen in 2020 ten opzichte van andere jaren. Dat de doelstelling op de stabilisatietrajecten (net) niet is gehaald, ligt er mogelijk aan dat door corona het aanleveren van stukken door klanten moeizamer verloopt. Zij moeten alles digitaal aanleveren, wat meer tijd en moeite kost. Trajecten duren hierdoor ook langer dan gemiddeld. Specifieke dienstverlening in het kader van corona Financiële ondersteuning voedselbanken en doorbraakbudget Om burgers en organisaties bij acute financiële problemen tijdens deze crisis goed te kunnen ondersteunen, is er een noodregeling ingericht. Deze noodregeling maakt het onder andere mogelijk om voedselbanken waar nodig financieel te ondersteunen.

Daarnaast voorziet de noodregeling in een doorbraakbudget, van waaruit leefgeld kan worden verstrekt indien er direct broodnood ontstaat als gevolg van de crisis. Voor inwoners die geen klant zijn, is met SUN Drechtsteden afgesproken dat zij extra leefgeld kunnen verstrekken aan deze inwoners. Van beide noodregelingen is in 2020 maar beperkt gebruik gemaakt. Voor deze noodvoorzieningen was € 200K begroot. Aan 49 klanten is het doorbraakbudget verstrekt met een totaalbedrag van € 4.355. Daarnaast is aan 1 voedselbank € 2.275 verstrekt. Belangrijke redenen voor het beperkte gebruik van de noodregeling is de snelle invoering van de rijksmaatregelen enerzijds en anderzijds het feit dat voedselbanken naast veel ontvangen giften ook gebruik konden maken van voorliggend budget van Voedselbanken Nederland organisatie. Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (Tozo) De Tozo is onderdeel van het rijksbrede steun- en herstelpakket voor economie en arbeidsmarkt. De Tozo kent twee voorzieningen: aanvullende inkomensondersteuning en een lening voor bedrijfskapitaal. De tijdelijke regeling is afgeleid van de bijstand voor zelfstandigen (Bbz). Zelfstandigen met een (huishoud)inkomen onder het sociaal minimum kunnen aanspraak maken op financiële bijstand voor levensonderhoud.

Na invoering is de regeling twee keer verlengd; Tozo-1 liep tot 1 juni, Tozo-2 tot 1 oktober, Tozo-3 eindigt op 1 april 2021. Onderstaande cijfers zijn voor alle tranches nog voorlopig, omdat (sommige) aanvragen nog in behandeling zijn of onderdeel van her controle. Onderstaand de voorlopige cijfers: Levensonderhoud

Totaal Drechtsteden

Tozo 1 aanvraag Tozo 1 toegekend

4.604 3.620

Tozo 2 aanvraag Tozo 2 toegekend Tozo 3 aanvraag Tozo 3 toegekend*

1.256 1.090 1.232 290

Bedrijfskrediet

Totaal Drechtsteden

Tozo 1 aanvraag Tozo 1 toegekend Tozo 2 aanvraag Tozo 2 toegekend

138 87 79 65

Tozo 3 aanvraag

72 43

Tozo 3 toegekend*

*) Vooral bij Tozo 3 zijn nog veel aanvragen in behandeling, waardoor er over de eindstand van het aantal toekenningen nog geen definitieve uitspraak kan worden gedaan. Afgaande op Tozo 2, waar

26

dezelfde voorwaarden van toepassing zijn geweest, zal naar verwachting de omvang van Tozo-3 gelijk zijn aan die van Tozo-2. Zoals uit de tabel blijkt loopt het bereik van Tozo tussen Tozo-1 en Tozo-2 terug. Dat komt door de stapsgewijze verzwaring van de toegangscriteria, waardoor minder mensen er recht op hebben. Waar Tozo-1 als noodsteun tijdens de eerste lockdown vrij ruimhartig werd verstrekt, werd vanaf Tozo-2 aanvullend een partnerinkomenstoets ingevoerd. Daarnaast geldt als verklaring dat tijdens de looptijd van Tozo 2 de contact-beperkende maatregelen werden verlicht, waardoor veel ondernemers hun activiteiten weer konden opstarten. Het ministerie heeft in de eerste maanden tijdens de uitvoering van Tozo verdere toepassingsregels opgesteld, bijgesteld en uitgebreid. Dat betekent dat dossiers uiteindelijk in lijn moeten zijn met deze regels en dat de accountant afwijkende dossiers beoordeelt als fout en onzeker. Hierdoor ontstaat er op de dekking vanuit het Rijk een financieel risico (fouten en onzekerheden komen in eerste aanleg voor eigen rekening van gemeenten), temeer omdat de Drechtsteden in Tozo-1 en Tozo-2 gewerkt hebben met beperkte regels en aanwijzingen. Ondanks de herstelactie op deze dossiers blijft het risico op onrechtmatigheid over het jaar 2020 groot. Het is gezien het lopende proces nog te vroeg om de omvang van het risico te bepalen.

Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000)

Opgaven

Begroting actueel lasten

Bestaanszekerheid versterken Apparaat Bestaanszekerheid versterken Budgetadvies en Schuldbemiddeling Inkomensondersteuning Maatwerkvoorziening Inkomenssteun C.Z.G. Minimabeleid Totaal

12.349 119

baten

Rekening

saldo

-21.419 -9.070

lasten

Afwijking

baten

saldo

lasten

baten

saldo

12.135

-21.240

-9.105

214

-179

35

62

-119

-57

57

-

57

-119

-

102.867 -102.867 2.163 -2.163

-

103.721 -103.481 2.104 -2.163

240 -59

-854 59

614 -

-240 59

-

11.109

-11.327

-218

-2.411

2.629

218

129.131 -138.330

-9.199

-2.935

3.064

129

8.698

-8.698

126.196 -135.266 -9.070

Inkomensondersteuning Per saldo stijgen de lasten ten opzichte van de tweede bestuursrapportage 2020 met € 0,9 miljoen. Deze uitkomst is een optelsom van enerzijds lagere bijstandslasten en anderzijds hoger, kosten doordat er meer loonkostensubsidie is verstrekt. In de tweede programmaverantwoording 2020 was geprognosticeerd dat er een tekort van € 1,3 miljoen (inclusief de Vangnetuitkering 2019) zou zijn. Het jaar 2020 laat uiteindelijk een tekort zien van € 1,5 miljoen. Het feitelijke tekort is dus € 0,2 miljoen hoger. De hogere kosten LKS lopen mee in de bepaling of een gemeente voor een uitkering van het vangnetfonds in aanmerking komt. In de berekening van bovenstaande uitkomst zijn de lasten en baten van de Tozo en de actualisatie van de voorziening debiteuren gezien de onzekerheid die speelt bij de Tozo niet meegenomen.

27

In onderstaande tabel is te zien wat de lasten en baten zijn van de Tozo per regeling. (bedragen x € 1.000) WWB/ IIB

Tozo: lasten/ baten in periode januari tot en met december 2020 Alblasserdam

Dordrecht

HardinxveldG H.I. Ambacht Papendrecht

Sliedrecht

Zwijndrecht

Realisatie 2020

Uitgaven Tozo BBZ uitvoeringskosten

62.648

739.644

44.201

111.233

126.941

63.927

191.598

1.340.191

Uitgaven Tozo SDD uitvoeringskosten

10.400

84.800

6.400

17.600

9.600

5.600

37.600

172.000

Uitgaven Tozo BBZ Tozo vooschot

2.562

2.105

0

0

0

0

0

4.667

Uitgaven Tozo 1 BBZ bedrijfskapitaal

40.314

393.462

20.314

62.177

75.820

18.157

163.046

773.289

Uitgaven Tozo 2 BBZ befdrijfskapitaal

30.471

334.563

10.157

65.294

16.157

22.150

74.285

553.077

Uitgaven Tozo 3 BBZ bedrijfskapitaal

17.700

226.787

20.157

34.764

18.514

6.240

30.000

354.161

Uitgaven Tozo 1 BBZ lo

34

0

0

4.222

0

4.222

12.403

20.882

Uitgaven Tozo 2 BBZ lo

4.257

20.089

0

5.664

0

0

19.712

49.722

Opgehaald via nota's in 2020

Afwijkingen t.o.v. begr.

42.875.209

-19.846.620

Uitgaven Tozo 3 BBZ lo

0

0

0

0

0

0

0

0

Uitgaven Tozo 1 SDD lo

749.858

7.152.389

509.566

1.334.146

1.486.006

708.498

2.047.249

13.987.712

Uitgaven Tozo 2 SDD lo

181.594

2.791.695

127.925

320.490

406.561

217.532

622.075

4.667.872

Uitgaven Tozo 3 SDD lo

36.407

725.825

20.342

65.021

73.108

55.544

128.768

1.105.016

1.136.245

12.471.357

759.063

2.020.611

2.212.706

1.101.870

3.326.737

23.028.589

Terugvordering Tozo 1 SDD

126

29.089

461

3.573

9.698

1.758

3.578

48.283

Terugvordering Tozo 2 SDD

6.008

41.567

4.021

2.498

13.333

7.273

15.781

90.480

Terugvordering Tozo 3 SDD

0

65

0

0

0

0

522

587

Terugvordering Tozo 1 BBZ

0

1.599

0

10.157

342

0

0

12.098

Terugvordering Tozo 2 BBZ

0

0

0

0

0

0

0

0

Terugvordering Tozo 3 BBZ

0

0

0

0

0

0

0

0

Rijksvergoeding Tozo 1

1.896.783

10.906.504

2.370.979

3.319.371

3.003.240

2.212.914

3.951.632

27.661.423

Rijksvergoeding Tozo 2

711.294

4.089.940

889.117

1.244.764

1.126.215

829.843

1.481.862

10.373.035

Rijksvergoeding Tozo 3 Rijksvergoeding Tozo balansboeking

331.937

1.908.638

414.922

580.890

525.568

387.260

691.536

4.840.751

-1.809.903

-4.506.044

-2.920.437

-3.140.642

-2.465.690

-2.337.178

-2.818.175

-19.998.069

1.136.245

12.471.357

759.063

2.020.611

2.212.706

1.101.870

3.326.737

23.028.589

42.875.209

-19.846.620

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Totaal lasten

-19.846.620

-19.846.620 42.875.209

0

Af te rekenen met gemeenten Totaal baten

42.875.209

Totaal generaal baten / lasten

Let op: dit zijn voorlopige cijfers, de Tozo-controle is nog niet afgerond. Onderstaande tabel laat het verloop zien van het tekort ten opzichte van de 2 e bestuursrapportage 2020. Actuele begroting 2e Bestuursrapportage 2020

-1,3 m iljoen

lager gemiddeld klantenaantal

0,4 miljoen

lager gemiddeld prijs

0,4 miljoen

meer uitgaven IOAW/IOAZ/BBZ (xcl Tozo)

-0,2 miljoen

meer loonkosten subsidies

-1,4 miljoen

minder bbz declarabel

-0,1 miljoen

meer debiteuren

0,7 miljoen

Jaarrekening 2020

-1,5 m iljoen

tekort

tekort

Minimabeleid Het positieve resultaat op het minimabeleid bedraagt € 0,2 miljoen. Het voordeel bestaat uit een voordeel van € 0,1 miljoen op de lasten en een voordeel van € 0,1 miljoen op de baten.  Het overschot op de lasten is onder andere het gevolg van lagere uitgaven noodbudget. De totale uitgaven noodbudget bedragen € 6.630. Bij de eerste bestuursrapportage was hier € 0,2 miljoen voor gereserveerd. Bij 2e bestuursrapportage is het budget, doordat het gebruik van het noodbudget lager was dan verwacht, met € 0,1 miljoen verlaagd. De uitgaven 2020 bedragen € 6.630. Het overschot 2020 is € 0,1 miljoen;  Lagere lasten van individuele bijstand en algemene voorziening ad € 0,1 miljoen. De daling van de bijzondere bijstand is 7% ten opzichte van 2019. Er zijn geen wijzigingen geweest in beleid of uitvoering;  Lagere lasten PMB € 50.000. Ten opzichte van 2019 is aantal cliënten gedaald met 2%. De uitgaven zijn nagenoeg gelijk aan 2019. Bij de 2e bestuursrapportage was de begroting verlaagd met € 0,2 miljoen vanwege onderbesteding;  Hogere lasten Bewindvoering € 60.000 Bij de 2e bestuursrapportage was de begroting verlaagd met

28

€ 0,1 miljoen vanwege afvlakkende groei. De groei van de uitgaven was bij de 2 e bestuursrapportage 9%, deze groei was lager dan de begrote groei voor 2020 namelijk 15%. In de gebruik van het SMSkinderfonds in de laatste maanden van 2020. Bij de 2 e bestuursrapportage was de verwachte daling van de uitgaven ten opzichte van 2019 13%. De werkelijke daling van de uitgaven betreft 9% ten opzichte van 2019. Het gemiddeld bestede bedrag per kind was in 2019 € 366 en is in 2020 € 309. Maatwerkvoorziening inkomenssteun Lagere lasten van € 0,1 miljoen ten opzichte van de 2e bestuursrapportage. De kosten bijzondere bijstand voor indirecte medische kosten zijn lager dan begroot. Schuldhulpverlening Het programma budgetadvies en schuldbemiddeling is begroot op € 0,12 miljoen In 2020 is er circa € 61.000 uitgegeven van het beschikbare budget. Gemaakte kosten hebben met name betrekking op bekendheid, doorontwikkeling van schuldhulpverlening in de Drechtsteden (onderzoek, externe audits, communicatie en kennisuitwisseling) en kosten borgstelling saneringskrediet. Er wordt steeds vaker gebruik gemaakt van saneringskredieten als oplossing voor de schuldenproblematiek. Het saneringskrediet wordt door de SDD aangevraagd bij de Kredietbank West-Brabant. De Kredietbank verstrekt het krediet en de SDD staat borg voor het krediet. Een saneringskrediet heeft twee voordelen.

Het eerste voordeel is dat de schuldeisers direct weten waar ze aan toe zijn (het voorgestelde bedrag wordt in één keer uitbetaald en niet verspreid over drie jaar, zoals bij een schuldbemiddeling het geval is) en het dossier kunnen sluiten. Dat is ook het voordeel voor de klant: er is nog maar één schuldeiser en dat is de Kredietbank. De klanten hebben in principe drie jaar de tijd om het krediet af te lossen. Als een klant ophoudt te betalen, zal de klant in beginsel aangeschreven worden door de Kredietbank. Mocht het aanmanen geen effect hebben, wordt in overleg met de SDD de gerechtsdeurwaarder ingeschakeld of de borg bij ons opgevraagd. Op de programmakosten is minder uitgegeven dan begroot. Mede doordat de kosten van het project Schuldhulproute pas in 2021 worden betaald. Daarnaast zijn de kosten van de Budgetcursus 'Anders omgaan met geld' lager. Als gevolg van de coronamaatregelen is namelijk besloten de cursus in het 2e half jaar niet door te laten gaan.  laatste maanden van 2020 is het aantal mensen onder bewind gestegen. De uitgaven Bewindvoering zijn in 2020 met 13,5% gestegen ten opzichte van de uitgaven 2019;  hogere lasten miljoen SMS Kinderfonds € 70.000. De hogere lasten zijn het gevolg van het hogere gebruik van het SMS-kinderfonds in de laatste maanden van 2020. Bij de 2e bestuursrapportage was de verwachte daling van de uitgaven ten opzichte van 2019 13%.

De werkelijke daling van de uitgaven betreft 9% ten opzichte van 2019. Het gemiddeld bestede bedrag per kind was in 2019 € 366 en is in 2020 € 309. Het voordeel op de baten zijn hogere opbrengsten terugvordering van € 0,1 miljoen. Verder zijn zowel de lasten als de baten van minima € 2,6 miljoen hoger, doordat de voorschotten Tozo administratief als leenbijstand zijn verwerkt.

2.2.2.

Ontwikkelen naar werk

Wat hebben wij bereikt? Wat wilden we bereiken? Binnen de opgave 'Ontwikkelen naar Werk' staan drie ambities centraal, namelijk: 1. Iedereen die kan werken, bemiddelen we direct naar de arbeidsmarkt; 2. We maken inwoners waardevol voor de arbeidsmarkt; 3. Inwoners met een verminderde arbeidsmarktwaarde begeleiden we. We ontwikkelen bijstandsgerechtigden naar betaald werk, zodat zij zo zelfstandig als mogelijk, zelf hun inkomen kunnen verwerven. Zij worden waardevoller voor de arbeidsmarkt wanneer hun arbeidsmarktwaarde wordt vergroot. Daarom werken we aan het wegnemen van belemmeringen die werken in de weg staan. Wanneer er (nog) een te grote afstand tot de arbeidsmarkt is, zetten we in op een arbeidsmatig en/of maatschappelijk perspectief. Het gaat dan om het bieden van stabiliteit en 29

ondersteuning bij het meedoen in de samenleving, bijvoorbeeld op een participatieplek, vrijwilligerswerk of arbeidsmatige dagbesteding. Inwoners met korte afstand tot de arbeidsmarkt worden zo snel mogelijk bemiddeld naar betaald werk. Aanvullend blijven we inzetten op het bemiddelen en begeleiden van inwoners met beperkingen. Begin 2020 was de verwachting dat het uitkeringsbestand zou dalen naar 6.177 uitkeringsdossiers. We hebben tot doel om inwoners die in staat zijn om te werken te bemiddelen naar betaald werk, waardoor inwoners zo zelfstandig mogelijk in hun inkomen kunnen voorzien. Inwoners zijn waardevol voor de arbeidsmarkt wanneer hun arbeidsmarktwaarde wordt vergroot. Daarom werken we met inwoners aan het wegnemen van belemmeringen die in de weg staan om te werken. Wanneer inwoners (nog) een te grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben, ontwikkelen we arbeidsmatig en/of maatschappelijk perspectief. Dat kan ook gaan om het bieden van stabiliteit en ondersteuning bij meedoen aan de maatschappij. Wat hebben wij daarvoor gedaan? Wat hebben we gedaan? Het algemene beeld is als volgt:  De doelstelling voor 2020 was om het bestand te laten dalen van 6.237 uitkeringsdossiers naar 6.177 uitkeringsdossiers. Dat bleek na het uitbreken van de crisis al snel niet meer haalbaar.

Bij de vaststelling van de 2e bestuursrapportage is de prognose daarom aangepast naar een stijging tot 6.500 uitkeringsdossiers;  Op 31-12-2020 waren er 6.413 uitkeringsdossiers. Hiermee was er sprake van 2,8% stijging van het aantal uitkeringsdossiers;  Zoals uit onderstaande grafiek blijkt, valt de stijging ten opzichte van andere gemeenten relatief mee, aangezien in de vergelijking met 30 gemeenten (waaronder de totale G4) de gemiddelde stijging 4,46% was.

Er is maximaal inspanning geleverd om het aantal uitkeringsdossiers te beperken door in te zetten op: 1. Beperken instroom (goede toetsing op toelating aan de Poort); 2. Bevorderen uitstroom (bemiddeling, ontwikkeling en begeleiding); 3. Handhaving (signalen/onderzoek, LSI project, Vermogen in het buitenland Project).

30

1. Beperken instroom De instroom over 2019 lag op 1.467 klanten, terwijl de instroom in 2020 op 1.498 lag. De nadelige effecten van de coronacrisis op de omvang van de bijstand lijken nu nog mee te vallen, doordat Tozo-, NOW- en WW-regeling effectief bleken. De bijstand is een laatste vangnet. Dat nadelige effect zal naar verwachting meer zichtbaar worden wanneer de Rijkssteun zal worden afgebouwd. In tegenstelling tot de geringe stijging in het algemeen, heeft de instroom van met name jongeren een sterkere stijging laten zien. In oktober was de instroom van jongeren al met meer dan 30% gestegen. Dit komt omdat zij de meest kwetsbare doelgroep zijn op de arbeidsmarkt en in veel gevallen ook geen beroep kunnen doen op voorliggende voorzieningen zoals Tozo-, NOW- en WW-regeling. Verder wordt instroom beperkt of voorkomen door:  Inzet binnen het project MAX WW, waarbij inwoners met een WW uitkering, 3 maanden voordat deze afloopt, worden uitgenodigd door Baanbrekend Drechtsteden. Enerzijds om hen te wijzen op de consequenties die een overgang van een WW-uitkering naar bijstandsuitkering heeft en anderzijds om hen te ondersteunen bij het vinden van werk.

Hiermee wordt voorkomen dat een deel van het WW bestand rechtstreeks doorstroomt in de bijstand;  Er wordt bij aanvragen voor bijstand zeer zorgvuldig getoetst of iemand ook daadwerkelijk recht heeft op een bijstandsuitkering, waarbij direct de mogelijkheden van betaald werk in kaart worden gebracht, alsmede de eventuele belemmerende factoren. Een arbeidsmarktwaardegesprek, onderzoek bij ons Arbeidsonderzoekcentrum en de inzet van een ontwikkeltraject, sociale stabilisatie en schuldhulp zijn instrumenten die bij aanvraag kunnen worden ingezet;  We bieden, nadat inwoners een baan hebben gevonden, nazorg in de vorm van begeleiding en jobcoaching. Hiermee voorkomen we dat iemand snel werk verliest en opnieuw instroomt. Als verlies van werk opnieuw onvermijdelijk is, trachten we inwoners van werk naar werk te begeleiden. 2. Bevorderen uitstroom naar werk De uitstroom over 2020 was 1.322, terwijl de uitstroom over 2019 op 1.663 lag. Hiermee is de toename van het uitkeringsbestand ook verklaard, aangezien de instroom nagenoeg op hetzelfde niveau is gebleven. De effecten van de coronacrisis zijn vooral zichtbaar in de lagere uitstroom naar werk, vanwege de verminderde vraag naar arbeid.

De uitstroomcijfers laten namelijk zien dat met name de 1e golf tot verminderde uitstroom naar werk heeft geleid, dat er daarna in de zomermaanden (3e kwartaal) weer sprake was van herstel, maar dat het laatste kwartaal de effecten van de 2e golf ook alweer zichtbaar zijn. Uiteindelijk was het aantal inwoners dat uitstroomde vanwege betaald regulier werk in 2020 694, terwijl het in 2019 op 886 lag. We bevorderen uitstroom door:  De arbeidstoeleiding van inwoners te richten op kansrijke sectoren en de MVO markt. Op basis van uitgebreide arbeidsmarktanalyses hebben we verschillende kansrijke beroepen onderscheiden binnen de sectoren Zorg, Logistiek, Retail, Vervoer, Bouw, Afvalverwerkende Industrie en het Groen. Het effect van de crisis laat zich daar nu, ondanks alle Rijksondersteuning, al wel voor het eerst zien. Na jarenlange toename in vraag (vacatures) begint daar nu een kentering in te komen. We zien het aantal plaatsingen teruglopen. Sectoren, zoals Logistiek, Zorg en Vervoer die minder conjunctuurgevoelig zijn, zorgen ervoor dat het aantal plaatsingen redelijk op een aanvaardbaar peil blijft;  In te zetten op de arbeidsmarktwaardeontwikkeling van inwoners en te investeren in intensieve begeleiding na bemiddeling. Binnen ons leerontwikkelbedrijf Perspct worden in verschillende leerlijnen inwoners ontwikkeld en begeleid naar betaald werk.

Er wordt enerzijds gewerkt aan oplossingen voor eventuele knelpunten op het terrein van bijvoorbeeld gezondheid, financiën en huisvesting, terwijl er anderzijds wordt ingezet op verbetering van werknemersvaardigheden. De capaciteit is dankzij Perspectief op Werk en de Regiodeal fors vergroot. Deze programma’s hebben wel te lijden onder de crisis, omdat, zeker voor het gedeelte ontwikkelen van werknemersvaardigheden, fysieke aanwezigheid van belang is. Als de uitstroom van Perspct stagneert, dan stagneert de instroom bij Baanbrekend en als de instroom stagneert bij Baanbrekend stagneert de uitstroom naar de arbeidsmarkt. 3. Handhaving In 2019 lag het aantal inwoners die specifiek uitstroomde als gevolg van handhaving op 272. In 2020 liep dit aantal terug naar 214. De terugloop in aantallen kent meerdere oorzaken. Ten eerste zijn er in 2019 een aantal acties geweest die maar eenmalig uitgevoerd kunnen worden, zoals controles van bestaande dossiers. Ten tweede kunnen grotere handhavingsprojecten die bewezen hebben effectief te zijn, niet 31

goed worden uitgevoerd vanwege de contact beperkende maatregelen als gevolg van de crisis. Daarbij noemen we specifiek de projecten Vermogen Buitenland en Integrale Handhaving. Statushouders Voor 2020 was de prognose dat met de inzet van Impuls Statushouders 170 statushouders onafhankelijk van een uitkering zouden worden en een plek op de arbeidsmarkt krijgen. Ondanks de Covid-19 crisis is dit gelukt. Als gevolg van de Covid-maatregelen zijn in 2020 als eerste de groepsactiviteiten opgeschort. Al snel is omgeschakeld naar individuele begeleiding van statushouders of, indien mogelijk, naar digitale groepsbijeenkomsten. Gevolg hiervan is dat in 2020 een minder groot beroep gedaan is op de inzet van fysieke groepsactiviteiten zoals de VCA-opleiding, heftruckcertificaten of taalwerkstages waardoor € 0,1 miljoen minder is uitgegeven aan deze trajecten. De continuering van de Covid-19 -maatregelen heeft in 2021 waarschijnlijk nog steeds gevolgen voor onze dienstverlening aan Statushouders. Door de focus te verschuiven naar individuele begeleiding gaan we ervan uit dat we de nadelige gevolgen voor de statushouders zoveel mogelijk kunnen beperken. Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000)

Opgaven

Begroting actueel lasten

baten

Rekening

saldo

lasten

baten

Afwijking saldo

lasten baten saldo

Ontwikkelen naar werk Apparaat Ontwikkelen naar werk Participatie

8.060

-6.330

1.730

8.018

1.782

42

-94

-52

7.787

-14.518

-6.731

6.810 -14.022 -7.212

977

-496

481

422

-702

-280

WSW

29.290

-30.256

-966

Totaal

45.559

-51.806

-6.247

Statushouders

-6.236

422

-702

-280

-

-

-

31.085 -32.051

-966

-1.795

1.795

-

46.335 -53.011 -6.676

-776

1.205

429

Participatie In onderstaande tabel wordt op de onderdelen Participatie, Statushouders en Wsw een saldo van € 8 miljoen gepresenteerd. Dit bedrag betreft apparaatslasten, die worden gefinancierd uit deze opgavengelden en worden verantwoord op het product Apparaat ontwikkelen naar werk. De baten Participatie zijn opgebouwd uit de Algemene uitkering Wwb klassiek, Individuele studietoeslag en de integratie-uitkering Participatie. Daarnaast zijn de baten subsidie Perspectief op werk, project kinderopvang en verlengde ondersteuning toegevoegd. In onderstaand overzicht worden de afzonderlijke bedragen inzichtelijk gemaakt. Participatie Bedragen x € 1.000

Participatie Sw tekort Impuls statushouders, minder cofinanciering Opbrengsten uit individuele detacheringen Individuele studietoeslag Perspectief op Werk subsidie Gem D+Z kinderopvang Gem D verlengde ondersteuning

Actuele begroting 2020 Lasten Baten 6.587 12.841 0 0 140 100 436 1.000 1.000 71 71 30 30

Jaarrekening 2020 Lasten Baten 5.855 12.841 388 -97 129 120 436 549 549 0 0 0 0

Totaal mutatie Lasten Baten -732 0 388 -97 -11 20 0 -451 -451 -71 -71 -30 -30

0

-410

-410

Afrekening gemeenten Totaal Participatie Wsw Wsw bijdrage gemeenten tekort Compensatie Rijk Corona Sw; begeleid werken Opbrengsten uit detacheringen SW Dekkingsbijdrage Drechtwerk Afrekening tekort tlv participatiebudget Totaal Wsw

7.788 26.170

14.518 28.417 174 0

1.148

6.815 28.193

13.545 30.440 174 184

1.309 1.665

-973 2.023

161 1.254

-411

1.972

1.972

0

0

-388

-388

29.290

30.256

31.086

-973 2.023 0 184

32.052

1.796

1.796

32

Toelichting: Participatie De baten Participatie zijn in lijn met de begroting. Door de lockdowns zijn in het afgelopen jaar diverse malen instrumenten/initiatieven zoals bijvoorbeeld Perspct (deels) stilgelegd. Er is € 0,7 miljoen minder uitgegeven. Sw tekort Conform 2e bestuursrapportage 2020 wordt het tekort van de Wsw gedekt uit het overschot op participatiebudget. Overschot Impuls statushouders Er is € 0,1 miljoen minder cofinanciering benodigd geweest, doordat programma’s als gevolg van de crisis zijn stilgelegd. Opbrengsten Individuele detacheringen Beschut Werken via Werxaam De realisatie van de financiën is (nagenoeg) in lijn met de begroting. Dit was het laatste jaar dat er gedetacheerd werd via Werxaam. De beschut werkers zijn vanaf 1 juli 2020 in dienst gegaan bij Drechtwerk. Individuele studietoeslag De vraag naar de individuele studietoeslag is sinds dit jaar toegenomen (in het verleden zijn slechts enkele aanvragen gedaan). De toename wijten we deels aan de aanpassing in onze regels, maar vooral aan de landelijke en lokale publiciteit die aan dit onderwerp is gegeven. Perspectief op Werk Het Rijk heeft in het afgelopen jaar extra middelen beschikbaar gesteld voor arbeidsmarktregio's in het kader van 'Perspectief op werk'. Samen met werkgevers, vakbonden en UWV hebben wij een voorstel ingediend.

De subsidie van € 1 miljoen maakt het mogelijk om investeringen te doen in ontwikkeling naar werk. Door corona is dit niet volledig gerealiseerd. Er is € 0,45 miljoen minder uitgegeven dan begroot als gevolg van het stilleggen van projecten binnen PERSPCT. Dit bedrag wordt conform afspraak overgeheveld naar 2021. Project Kinderopvang gemeente Dordrecht en Zwijndrecht Dit project is niet gerealiseerd vanwege de beperkte mogelijkheden tijdens de crisis. Het budget wordt terugbetaald aan de deelnemende gemeenten. Project verlengde ondersteuning regionale samenwerking GGZ gemeente Dordrecht Het project is niet gerealiseerd vanwege de beperkte mogelijkheden tijdens de crisis. Het bedrag wordt conform afspraak overgeheveld naar 2021. Per saldo een positief resultaat van € 0,4 miljoen. Dit bedrag wordt afgerekend met de gemeenten. Wsw Wsw De baten zijn de ontvangsten van het Rijk ten behoeve van de uitvoering 'oud Wsw', inclusief de compensatie omzetverlies door corona van het Rijk voor Sw-bedrijven, hiervan is € 28 miljoen doorgestort aan Drechtwerk. De € 2,2 miljoen Rijksbijdrage voor compensatie omzetverlies wordt nog in de liquiditeit met de gemeente verrekend (opgehaald). Sw Begeleid werken Er is meer loonkostensubsidie uitgegeven dan aanvankelijk begroot. De meerkosten zijn een gevolg van achterstallige declaraties van werkgevers. In 2021 wordt hier een onderzoek naar gedaan.

Opbrengsten uit detacheringen Sw Er is € 0,4 miljoen minder omzet gerealiseerd. Voor een groot deel te verklaren doordat de Sw-ers minder uren konden werken vanwege de crisis. De doelgroep wordt slechter en daarom zitten ze vaker en duurzamer in de leegloop afdeling. Het betreft 30,6 fte waarvan de omzet wordt misgelopen.

33

Daarentegen kunnen de Sw-ers wel ingezet worden binnen Drechtwerk. Hierdoor zal de gemiste omzet wel door Drechtwerk worden gegenereerd, wat ten goede komt aan de Drechtsteden. Dekkingsbijdrage Drechtwerk In lijn met de begroting. Het tekort wordt conform 2e bestuursrapportage 2020 gedekt uit het participatiebudget. Impuls statushouders De realisatie van de financiën is in lijn met de begroting. Door corona zijn groepsactiviteiten niet doorgegaan. Daarnaast zijn regisseurs team statushouders een deel van de tijd ingezet voor Tozo, waardoor ook niet is ingezet op de doelgroep. Ook zijn er minder VCA's en heftruckcertificaten verstrekt wat logisch is bij een lagere instroom. Daarnaast is er minder gebruik gemaakt van taalwerkstages. Conform afspraak zijn de meerkosten Impuls Statushouders gefinancierd uit het Participatiebudget. Het betreft een bedrag van € 0,45 miljoen, dat is € 0,1 miljoen minder dan gepland. Minder baten ten opzichte van de 2e bestuursrapportage 2020:  Het project kinderopvang van de gemeente Dordrecht en Zwijndrecht is niet gerealiseerd. Er wordt € 71.000 terugbetaald aan de betreffende gemeenten;  Door corona zijn niet alle doelen Perspectief op Werk behaald. Een deel van het budget ad. € 0,45 miljoen wordt overgeheveld naar 2021 en wordt ingezet op ontwikkelbedrijven en leerlijnen;  Er is € 11.000 minder omzet individuele detacheringen gerealiseerd.

2.2.3.

Zorgen voor ondersteuning

Wat hebben wij bereikt? De Drechtsteden zorgen voor kwalitatief goede, doelmatige en effectieve ondersteuning met keuzevrijheid voor inwoners De Drechtsteden zorgen voor mensgerichte ondersteuning De Drechtsteden zoeken naar innovatie binnen de geboden ondersteuning en samenwerking en hebben hierin een aanjagende rol Wat hebben wij daarvoor gedaan? Ook in 2020 hebben de Drechtsteden voor de inwoners van de Drechtsteden gewerkt aan de doelstelling om te zorgen voor kwalitatief goede, doelmatige, effectieve en mensgerichte ondersteuning. Om te zorgen voor die ondersteuning zijn ruim 11.000 meldingen behandeld door de Wmo-consulenten, waarbij in een persoonlijk gesprek de ondersteuningsbehoefte in kaart is gebracht. Vanaf maart zien we een daling van het aantal meldingen, als gevolg van corona. Vanaf mei zien we weer een stijging en vervolgens wisselende aantallen. Naast de invloed op de aantallen, had dit ook invloed op de gesprekken van de consulenten met de klant. Waar we normaal de klant tijdens een huisbezoek, persoonlijk in de thuissituatie spreken, werd dit nu veelal vervangen door beeldbellen en als dat niet mogelijk was via telefonisch contact. In de gevallen waarbij een gesprek op afstand echt niet mogelijk was, werd een uitzondering gemaakt en is de inwoner nog steeds thuis bezocht.

34

Tijdens de afname van het aantal aanvragen hebben de medewerkers van de Drechtsteden via SDD Helpt! geprobeerd zoveel mogelijk actief de hulpvragen op te halen bij de kwetsbare doelgroepen, zoals bijvoorbeeld het doen van de boodschappen. Daarom zijn de klanten die bekend waren bij de Drechtsteden, actief gebeld, voor een praatje, om te vragen hoe de klanten omgingen met de moeilijke omstandigheden, maar ook om te vragen of zij hulp nodig hadden. Deze hulpvragen werden vervolgens, na toestemming van de klant, doorgegeven aan de lokale vrijwilligersinitiatieven. Zo ontstond een mooie samenwerking tussen hulpvragen aan de ene kant en lokaal hulpaanbod aan de andere kant.

Afkortingen 'Aantallen per jaar' HO: Huishoudelijke ondersteuning RS: Rolstoelen Drh: Drechthopper Scootm: Scootmobielen WV: Woonvoorzieningen IB: Individuele begeleiding DB: Dagbesteding KDV: Kortdurend verblijf

De Drechtsteden hebben op de meeste voorzieningen een stijging gezien in de aantallen indicaties, behalve voor dagbesteding, rolstoelen en woonvoorzieningen. Het aantal woonvoorzieningen is gestabiliseerd, nadat we in 2019 een forse groei zagen als gevolg van het abonnementstarief eigen bijdrage. De daling van het aantal rolstoelen wordt mogelijk deels veroorzaakt doordat bij nieuwe voorzieningen en vervangingen voor klanten in een Wlz-instelling de hulpmiddelen vanaf 1-1-2020 vanuit de Wlz gefinancierd worden. Voor de dagbesteding is er een mogelijke relatie met de coronamaatregelen en de terughoudendheid om gebruik te maken van groepsvoorzieningen. Voor de overige voorzieningen zien we een stijging, hoewel de stijging in veel gevallen minder sterk is dan in 2019. De ondersteuning De inwoners zijn in 2020 zo goed en normaal als mogelijk ondersteund in hun zorgbehoefte. Waar mogelijk is de ondersteuning aangepast aan de anderhalvemetersamenleving. Persoonlijke contacten met klanten zijn deels vervangen door telefonisch contact of digitale alternatieven. Bovendien is het ondersteuningsaanbod door de beperkingen verkleind. Gelukkig hebben de zorgaanbieders voor het grootste deel van de klanten de ondersteuning kunnen bieden. Huishoudelijke ondersteuning Na de explosieve groei in 2019, zagen we in 2020 een fors afgevlakte groei.

Gezien de ontwikkeling van de klantaantallen door het jaar heen, zien we hier een sterk verband met de coronamaatregelen en het verminderde aantal aanvragen van maart tot en met augustus. Vanaf eind 2020 neemt de groei weer toe. De huishoudelijke ondersteuning is tijdens de coronamaatregelen in de meeste gevallen gecontinueerd. Een deel van de klanten heeft zelf aangegeven liever (tijdelijk) geen ondersteuning te ontvangen en in sommige gevallen werd de ondersteuning minder frequent geleverd. Zorgaanbieders hebben zich, ondanks het hoge ziekteverzuim, maximaal ingespannen om de ondersteuning zoveel als mogelijk door te laten gaan.

35

Het afgelopen jaar zou de nieuwe aanbesteding worden gedaan voor het contract huishoudelijke ondersteuning. Het huidige contract liep officieel 1 januari 2021 af. De onderhandelingen voor een nieuw contract konden niet plaatsvinden en daarom is op grond van een onvoorziene gebeurtenis het contract nog eenmaal voor een jaar verlengd. U bent hierover geïnformeerd in de raadsinformatiebrief van 7 april 2020. Het contract voor het overgangsjaar 2021 is gesloten onder de condities van het oude contract, met de bestaande aanbieders, maar wel met een indexering op de prijs. Bij een gelijke ontwikkeling van de groei van het aantal klanten als is in 2020, is de verwachting dat de uitgaven passen binnen de vastgestelde begroting 2021. Dagbesteding Het aantal klanten met een dagbestedingsindicatie is afgenomen. Een van de oorzaken is mogelijk de terughoudendheid van inwoners om groepsondersteuning op te zoeken tijdens de coronamaatregelen. Tijdens de eerste lockdown moesten zorgaanbieders hun locaties grotendeels sluiten en hebben zij actief naar andere vormen van ondersteuning gezocht. Sommige aanbieders hadden telefonisch contact met de cliënten, anderen gingen bij cliënten thuis op bezoek om een activiteit te doen of een wandeling te maken. Ondanks de sluiting van de locaties en ziekteverzuim onder personeel, hebben aanbieders geprobeerd zoveel mogelijk cliënten te ondersteunen.

Vanaf juli gingen de meeste dagbestedingslocaties weer open, met inachtneming van de anderhalvemetermaatregel en daardoor beperkte groepsgroottes en beperkter aanbod. Soms werd deze ondersteuning onderbroken doordat aanbieders werden geconfronteerd met tijdelijke sluitingen als gevolg van corona-uitbraken. Deze periodes waren steeds beperkt tot ongeveer twee weken, waarna de dagbestedingslocatie de ondersteuning weer kon hervatten. Individuele begeleiding De aantallen voor Individuele begeleiding stijgen vooral aan het begin en aan het eind van 2020. Over het totale jaar zien we een lichte stijging van het aantal actieve indicaties. De dienstverlening van individuele begeleiding is tijdens de lockdown grotendeels gecontinueerd. Ofwel via de reguliere weg, maar ook veel via innovatieve vormen zoals beeldbellen eventueel in combinatie met regelmatig app-contact. Bij een groot aantal klanten was onzekerheid over de coronasituatie en hielp de begeleiding ook bij het omgaan met deze onzekerheid. Bij evaluatie van deze nieuwe begeleidingsmethoden geven veel klanten aan de digitale ondersteuning niet als permanente vervanging van reguliere begeleiding te willen, maar er zijn wel mogelijkheden om te werken met hybride varianten van begeleiding. Deze mogelijkheden worden het komend jaar verder onderzocht.

Vervoer Voor het collectief vervoer heeft de anderhalvemetersamenleving grote invloed gehad op het aantal klanten dat vervoerd kon worden. Er kunnen maximaal drie reizigers tegelijk reizen in de busjes. Wanneer er begeleiders meereizen, mogen er maximaal twee reizigers mét begeleider mee. Voor de Wijkhopper geldt dat er één reiziger of één reiziger mét begeleider mee kan. De capaciteit van het vervoer is afgeschaald naar zo'n 30% tot 40%. Hoewel de capaciteit van het vervoer fors beperkt is, heeft de grote terugval in de vraag naar vervoer ertoe geleid dat bijna iedereen die wil/moet reizen, zijn reis ook gewoon kan maken op het moment dat hij wil. Als er op een moment toch onvoldoende voertuigen beschikbaar zijn om (direct) aan de vraag te voldoen, zoekt Stroomlijn samen met de reiziger een ander geschikt moment om alsnog de reis te kunnen maken. Hulpmiddelen Voor de rolstoelen, woonvoorzieningen en scootmobielen is de dienstverlening onveranderd doorgezet. De hulpmiddelen en aanpassingen zijn op de gebruikelijke wijze geleverd, eventuele reparaties en onderhoudsbeurten konden ook worden uitgevoerd. Overige ontwikkelingen In 2020 hebben de Drechtsteden ook te maken gehad met bezuinigingen, de invoering van een nieuw eigen bijdrage systeem en heeft de toezichthouder Wmo onderzoeken uitgevoerd naar de geleverde ondersteuning.

36

Bezuinigingen In juli heeft de Drechtraad ingestemd met een aantal bezuinigingen in het sociaal domein. Twee bezuinigingen hadden invloed op het collectief vervoer (inperking van de rittijden en het beëindigen van de 75plus pas van de Drechthopper). In het tweede half jaar is uitvoering gegeven aan deze bezuinigingen, is gecommuniceerd met de klanten die het betreft en zijn voorzieningen beëindigd. Vooral het beëindigen van de 75plus pas heeft zoals verwacht geleid tot een forse stijging van aanvragen eind 2020. Een andere belangrijke bezuiniging was de invoering van de eigen bijdrage voor individuele begeleiding en dagbesteding. De voorbereidingen voor de invoering van deze maatregel zijn in juli in gang gezet, in augustus zijn de klanten geïnformeerd. Vanwege de grote impact is een overgangstermijn van 3 maanden gehanteerd en is de eigen bijdrage vanaf 1 december geïnd door het CAK. Eigen bijdrage Op 1 januari 2020 moest het nieuwe systeem van het CAK in werking treden en zouden klanten het werkelijke abonnementstarief van € 19 per maand gaan betalen. Door veel technische problemen bij het CAK konden gemeenten lange tijd geen klanten aanmelden voor het opstarten van de eigen bijdrage en al snel werd duidelijk dat klanten in de loop van het jaar geconfronteerd zouden worden met stapelfacturen.

De uiteindelijke problemen bleken zo groot dat de meeste klanten eind december pas de eigen bijdragefacturen over de maanden januari t/m oktober 2020 hebben ontvangen. Het Rijk heeft de maanden april en mei uitgezonderd van eigen bijdrage, dus die zijn uitgezonderd van facturatie. Omdat landelijke berichtgeving uitbleef hebben de Drechtsteden klanten gedurende het jaar meerdere malen geïnformeerd over de problemen en de komende stroom aan facturen. Wij hebben tot nu toe nog nauwelijks signalen dat de stapelfacturen tot financiële problemen leiden voor klanten. Mocht dit wel aan de orde zijn, dan zullen wij met de klanten kijken naar mogelijke financiële regelingen om hierin tegemoet te komen. Toezicht Ook in 2020 zijn verschillende onderzoeken uitgevoerd naar de doel- en rechtmatigheid van de inzet van Wmo-ondersteuning. Belangrijk om op te merken dat tijdens de coronamaatregelen een groot deel van het jaar geen huisbezoeken zijn afgelegd om controles uit te voeren. Alleen bij vermoeden van fors nadeel voor de klanten is een huisbezoek afgelegd om de kwaliteit van de ondersteuning en de veiligheid van de klant te waarborgen. In alle gevallen bleek de veiligheid niet in gevaar en kon door middel van een gesprek met verbeterpunten de ondersteuning worden vervolgd. Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000)

Opgaven

Begroting actueel lasten

baten

Rekening

saldo

lasten

baten

Afwijking saldo

lasten baten saldo

Zorgen voor ondersteuning Apparaat Zorgen voor ondersteuning Begeleiding en kortdurend verblijf Huishoudelijke ondersteuning

6.561 -10.731 -4.170

6.685

-10.694 -4.009

-124

-37

-161

26.550 -26.550

-

27.191

-27.191

-

-641

641

-

20.520 -20.520

-

20.278

-20.278

-

242

-242

-

Hulpmiddelen

4.550

-4.550

-

4.440

-4.440

-

110

-110

-

Vervoer

7.950

-7.950

-

8.182

-8.182

-

-232

232

-

Totaal

66.131 -70.301 -4.170

66.776

-70.785 -4.009

-645

484

-161

Door de coronacrisis is 2020 een lastig financieel jaar geweest om te begroten. Bij de 1e bestuursrapportage 2020 is daarom een pas op de plaats gemaakt om zo eerst de effecten van de (intelligente) lockdown te monitoren. Op basis van deze effecten is bij de 2e bestuursrapportage 2020 binnen de bestaande Wmo-begroting geschoven tussen de verschillende onderdelen. Op totaalniveau bleef de begroting ongewijzigd. Nu bij deze jaarrekening stellen de Drechtsteden vast dat we met een klein voordeel van € 15.000 precies binnen de huidige begroting 2020 (stand 2e bestuursrapportage 37