Bijlage 0 Totaaloverzicht Verbonden partijen.pdf

Totaaloverzicht verbonden partijen Inleiding Een belangrijk sturingsinstrument voor de raad is de zienswijzemogelijkheid op de P&C-producten van van een verbonden partij. In onze Nota Verbonden Partijen is opgenomen dat het college de gemeenteraad in de gelegenheid stelt om zienswijzen hierop in te dienen. Recent hebben de gemeenschappelijke regelingen hun jaarrekening 2023 en ontwerpbegroting 2025 toegestuurd. In sommige gevallen zijn daar ook aanvullende stukken over 2024 toegevoegd (voorjaarsbrief en/of begrotingswijzigingen). In dit overzicht treft u een samenvoeging van de opgestelde zienswijzen. Ook is er een toelichting opgenomen bij verbonden partijen waar geen zienswijzen op is ingediend. Bij het wel of niet indienen van een zienswijze is rekening gehouden met de risicoclassificatie vanuit de Nota verbonden partijen en gemeentelijke begroting (zie hieronder) en actuele ontwikkelingen. Risicoclassificatie1

1 Dit overzicht is ontleend aan de laatst vastgestelde Nota verbonden partijen. Serviceorganisatie Jeugd

is geïntegreerd in de Dienst Gezondheid en Jeugd ZHZ en de GR Drechtsteden betreft met ingang van 2022 de GR Sociaal

Overzicht zienswijzen en termijnen Gemeenschappelijke regeling GR Sociaal DG&J Veiligheidsregio ZHZ Omgevingsdienst ZHZ Gevudo HVC Waardlanden Bureau OVL SVHW Overig (BNG/Stedin/OASEN)

Datum uiterlijk aanleveren zienswijze Datum AB behandeling zienswijzen Zienswijze vanuit HG (Ja/Nee) 21-jun-24 11-jul-24 Ja 20-jun-24 11-7-2024 Ja 12-jun-24 27-jun-24 Ja 10-jun-24 11-jul-24 Ja 29-jun-24 3-jul-24 Nee Jaarrekening 1-jul-24 begroting PM PM Ja 3-jul-24 10-jul-24 Nee 5-jul-24 11-sep-24 Nee Nvt Nvt Nvt

1.GR Sociaal – Zienswijze Algemene opmerkingen Waardering voor de verbeterde samenwerking We kijken terug op een jaar waarbij de lokaal-regionale samenwerking zichtbaar is versterkt. Consulenten Wmo en het Sociaal Team zijn als resultaat van de Herijking Wmo nauwer gaan samenwerken. Ook zien we goede betrokkenheid van de consulenten Inburgering in onze lokale projecten om statushouders en genaturaliseerden hoger op de participatieladder te krijgen. Daarnaast heeft het beschikbaar stellen van een integraal consulent in ons Sociaal Team de korte lijnen en samenwerking in de dienstverlening rondom onze inwoners verbeterd. Het helpt dat deze persoon aansluit bij casusoverleggen binnen het Sociaal Team. We hopen dat de nauwere samenwerking zich doorzet op de andere opgaven (bestaanszekerheid en ontwikkelen naar werk) van de GR Sociaal. Informatievoorziening en sturing We zijn blij om te zien dat de P&C producten meer gemeentespecifieke informatie bevatten ten opzichte van voorgaande jaren. Ook de gemeentelijke rapportages die ieder half jaar ambtelijk worden gedeeld en besproken zijn helpend voor onze gezamenlijke sturing op de uitvoering. Tegelijkertijd zien we ook nog ruimte voor verbetering. U formuleert doelstellingen op Drechtstedenniveau, maar we zouden ook graag gemeentespecifieke doelen per opgave terugzien.

Ook wensen we meer informatie over hoe vaak voor onze inwoners voorzieningen zijn ingezet, de kosten daarvan en de effecten. Als raad hebben wij immers geen toegang tot het gemeentedashboard. Zo kunnen wij bijvoorbeeld het effect van het herijkte minimabeleid nog niet goed duiden. Uw jaarrekening laat over het totaal van de Drechtsteden een toegenomen gebruik van de minimaregeling zien en tegelijk een onderuitnutting van de begroting. We krijgen graag inzicht in het aantal toegekende minimaregelingen ten opzichte van het voorgaande jaar. Voorjaarsbrief 2024 Volgens de voorjaarsbrief bedraagt de financiële bijdrage van onze gemeente aan de GR Sociaal dit jaar niet minder dan € 10.256.000. Dit is ruim 8 ton meer dan door u vorig jaar begroot. U geeft aan dat het overgrote deel van de stijging veroorzaakt wordt door niet beïnvloedbare ontwikkelingen, namelijk prijs- en loonindexaties en CAO ontwikkelingen die doorwerken in contracten. Bestaanszekerheid in relatie tot Ontwikkelen naar werk Een forse verhoging van de gemeentelijke bijdrage zien we op het onderdeel Inkomensondersteuning (€ 572.000). Dit wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt doordat uitkeringen duurder worden en door toename van het aantal klanten in de bijstand. Het Rijk compenseert gemeenten slechts voor een deel.

Nu is bekend dat de financiering door het Rijk niet per definitie gelijke tred houdt met de lokale ontwikkelingen, maar dit verschil is opvallend groot. Dit lijkt erop te duiden dat het aantal bijstandsontvangers hoger is dan het Rijk inschat. Niet voor niets heeft onze gemeente nu twee jaar op rij een vangnetuitkering moeten aanvragen om het tekort op de BUIG te dempen. Tegelijkertijd wekt het stijgende aantal klanten ook de indruk dat de effectiviteit van uw inspanningen in het toeleiden naar werk van mensen in de bijstand tekortschiet. Immers, hoe effectiever het beleid, hoe minder mensen in de bijstand, en hoe beter een prijsverhoging kan worden opgevangen. Vanuit die lijn verbaast het ons dan ook dat we in 2023 een teruggave (overschot) zagen op de participatiemiddelen. We horen graag

of u mogelijkheden ziet om de gemeentelijke bijdrage op Inkomensondersteuning naar beneden bij te stellen, bijvoorbeeld door effectievere inzet van de participatiemiddelen. Conceptbegroting 2025-2028 Vanaf 2025 komt de gemeentelijke begroting onder druk te staan door verlaging van middelen vanuit het Rijk. Dit vraagt van ons om kritisch naar onze uitgaven te kijken. Als de meicirculaire geen oplossing met zich meebrengt, zullen er structurele bezuinigingen gerealiseerd moeten worden in de gemeentelijke begroting. Wij kijken daarom kritisch naar onze interne uitgaven en nemen waar nodig maatregelen. Dit vragen wij ook van u als verbonden partij. Concreet betekent dit dat we dit najaar (2024) inzicht willen hebben in mogelijke besparingsmaatregelen, zodat we vervolgens met u afspraken kunnen maken over de daadwerkelijke vorm en omvang van door te voeren bezuinigingen. Dit doen we bij voorkeur en waar mogelijk in gezamenlijkheid met andere deelnemende gemeenten in de regio. Zorgen voor ondersteuning In het domein Zorgen voor ondersteuning hebben we te maken met grote uitdagingen die verband houden met de vergrijzing en ambulantisering van zorg. In onze zienswijze van 2023 verzochten wij de GR Sociaal een strategie op te leveren hoe te anticiperen op de toenemende schaarste in de zorg.

We zijn blij om te zien dat hier eerste stappen in zijn gezet, zoals de verkenning naar oplossingsrichtingen, focus op afschaling van zorg waar mogelijk en het invoeren van Powerful Ageing. Ook heeft u de ambitie geformuleerd om samenwerking te zoeken met participatieplekken en Drechtwerk voor de groep inwoners die gebruik maakt van arbeidsmatige en ontwikkelgerichte dagbesteding (pag. 25). Dit juichen wij toe. Het is in onze ogen belangrijk om gezamenlijk pro-actief te blijven op innovatie en aanscherping in de zorg, samen met o.a. de huisartsen en zorgkantoren. We willen immers dat ondersteuning (snel) beschikbaar blijft voor mensen die het echt nodig hebben. Ontwikkelen naar werk Op pagina 22 van de begroting spreekt u over het ontwikkelen van Kickstart tot een dienstverleningscentrum, waar een 'ontschotte' dienstverlening aan werkgevers en werkzoekenden wordt vormgegeven. Het dienstverleningscentrum richt zich op het matchen van vraag en aanbod, ongeacht de situatie waar iemand zich in bevindt. Wij vragen u ons goed mee te nemen in deze ontwikkelingen, zodat we een goede lokaal-regionale samenwerking borgen en het aanbod overzichtelijk blijft. We hebben immers ook lokaal projecten lopen die vraag en aanbod van werken in brede zin (ook participeren en meedoen) matchen.

Voorkomen moet worden dat de infrastructuur toeleiden naar werk verder uitdijt, terwijl de benutting van huidige voorzieningen door de beoogde doelgroep nog vergroot kan worden.

2.Dienst Gezondheid & Jeugd – Zienswijze Jaarstukken 2023 DG&J Het jaar 2023 wordt binnen de DG&J afgesloten met een voordelig resultaat van € 801.529. Wij willen onze waardering uitspreken voor de wijze waarop de Dienst Gezondheid en Jeugd (DG&J) zich heeft ingezet in 2023 en zijn tevreden met het behaalde resultaat. We kunnen dan ook instemmen met de door u voorgestelde resultaatbestemmingen. Serviceorganisatie Jeugd (SOJ) De kosten bij de voorlopige jaarrekening van de SOJ vallen € 115.000 hoger uit dan onze begrotingscijfers. Vanaf 2022 zagen we regionaal en ook bij onze gemeente een stabilisatie in de groei van jeugdhulpkosten. In de tweede helft van 2023 zien we een toename in jeugdigen met jeugdhulpgebruik en dat enkele dure jeugdigen ook op de kosten hebben gedrukt waardoor er uiteindelijk toch een tekort is ontstaan. Na analyse zien we dat het ging om een aantal korte intensieve jeugdhulptrajeten en dat een aantal van deze jeugdige al is uitgestroomd.

Begroting 2025 Vanaf 2025 komt de gemeentelijke begroting onder druk te staan door verlaging van middelen vanuit het Rijk. Dit vraagt van ons om kritisch naar onze uitgaven te kijken. Als de meicirculaire geen oplossing met zich meebrengt, zullen er structurele bezuinigingen gerealiseerd moeten worden in de gemeentelijke begroting. Wij kijken daarom kritisch naar onze interne uitgaven en nemen waar nodig maatregelen. Dit vragen wij ook van u als verbonden partij. Concreet betekent dit dat we dit najaar (2024) inzicht willen hebben in mogelijke besparingsmaatregelen, zodat we vervolgens met u afspraken kunnen maken over de daadwerkelijke vorm en omvang van door te voeren bezuinigingen. Dit doen we bij voorkeur en waar mogelijk in gezamenlijkheid met andere deelnemende gemeenten in de regio. Aandachtspunten per organisatieonderdeel Veilig Thuis U geeft aan dat er door de autonome groei een formatieve uitbreiding nodig is van 7,25 fte. U doelt hiermee met name op de stijging in het aantal meldingen. Dit is een forse ophoging en net als vorige jaren zijn wij hier erg kritisch op. De normen waarop u zich op baseert zijn ons niet voldoende bekend en kunnen ons niet voldoende overtuigen waarom de gevraagde ophoging noodzakelijk is. Wij hebben tegelijk waardering en begrip voor de situatie waarin Veilig Thuis zich bevindt en zien de gevraagde ophoging dan ook als een serieus signaal.

Voor het omgaan met de kwetsbare doelgroep waar het hier om gaat, zien wij een goede samenwerking als essentieel. Met de beweging die gemaakt moet worden met het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming is er door alle betrokken partijen inzet noodzakelijk Het stopzetten van de 3.67 FTE aan regionale incidentele middelen kan en mag daarom niet betekenen dat u daarmee geen bijdrage meer levert aan het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming/ Veilig opgroeien is Teamwerk. Een ontwikkeling die moet zorgen voor een kwaliteitsverbetering voor kinderen en gezinnen. Wij verwachten dat u binnen uw formatie daar actief een bijdrage aan blijft leveren. Wij vragen u om in samenwerking met het regionaal programmateam Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming en in afstemming met de lokale gemeenten en betrokken netwerkpartners in het vierde kwartaal van dit jaar te komen met een addendum. In dit addendum is opgenomen hoe en in welke vorm u per gemeente een bijdrage levert aan Veilig Opgroeien is Teamwerk. Daarnaast vragen we u om aan te geven hoe u zich als organisatie voorbereidt op de vormgeving van het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming.

Welke mogelijkheden ziet u om uw organisatie anders vorm te geven in samenwerking en afstemming met uw netwerkpartners? Hoe kunt u meer gebiedsgericht gaan werken? Dit addendum kan in het AB worden vastgesteld en mede als basis dienen voor uw begroting 2026. Omdat wij ook zien dat het aantal meldingen stijgt en het hier gaat over de meest kwetsbare inwoners van onze gemeente, stemmen we -met nadruk op de hierboven genoemde kritische punten- in met de incidentele uitbreiding van 7,25 fte voor 2025. Dit als teken van vertrouwen en de hoop dat de inzet van de extra fte ten gunste van de inwoners komt. We verwachten echter dat u in samenwerking met de lokale gemeenten en netwerkpartners komt tot een afbouw van uw formatie per 1-1-2026 of eerder voor zover mogelijk. Meldpunt Zorg & Overlast Waar in de begroting 2024 nog werd gesproken over een plan van aanpak om de incidentele extra middelen af te bouwen, wordt in de begroting 2025 gevraagd om deze middelen nogmaals incidenteel toe te kennen en uit te breiden met nog eens 2 FTE (totaal € 429.000 extra voor het jaar 2025). Dat er sprake is van autonome groei van meldingen over (verwarde) personen is bij ons bekend. Niet voor niets investeren wij sinds 2022 in de lokale zorgstructuur door o.a. inzet van de wijk-GGD. Echter in het licht van de financieel onzekere tijden, zijn wij kritisch op het uitbreiden van formatie.

Hierbij doen wij nogmaals het verzoek om te komen tot een plan van aanpak tot afbouw van de extra middelen voor het Meldpunt Zorg & Overlast.

Leerplicht en voortijdig schoolverlaten Op dit moment loopt een bestuursopdracht gericht op verbetering van de aanpak van het voorkomen en oplossen van schoolverzuim en schooluitval, waarin gesignaleerde knelpunten in de keten worden opgelost. Helder moet ook worden wie welke verantwoordelijkheid in de keten heeft en wat dit betekent voor bezetting en financiering van LVS. Problematiek van verzuim en schoolverlaten is meestal niet alleen school gebonden. Wij pleiten daarom voor een structurele aansluiting van LVS op de lokale zorgstructuur. Wij zijn zeer benieuwd naar de uitkomsten van deze bestuursopdracht. Het opnemen van een groot bedrag uit de reserve in 2025, strookt niet met het incidentele karakter van de eerdere extra bijdragen. De gemeenteraad pleit ervoor om de uitkomsten van de bestuursopdracht leidend te laten zijn in het al dan niet inzetten van gelden uit de reserve voor LVS. Dit houdt in dat bij de uitkomst van de bestuursopdracht LVS een financiële paragraaf moet zijn waarbij bij de uitwerking van de scenario’s, rekening gehouden dient te worden met de bezuinigingsopgave voor het ravijnjaar 2026 waarmee alle gemeenten kampen. Publieke gezondheid JongJGZ heeft aangegeven dat het niet binnen de gestelde indexatie voor het jaar 2024 e.v. haar taken kan laten plaatsvinden.

Er ligt een verzoek tot structurele bijstelling van de opdrachtsom bij de DG&J en u bent daarover in gesprek. Dit kan ertoe leiden dat er een bestuurlijk voorstel met het verzoek tot aanvullende middelen en/of bijstelling van het takenpakket zal volgen. Wij pleiten ervoor dat hier zo snel mogelijk duidelijkheid over komt. Dit zodat wij hier tijdig rekening mee kunnen houden. Serviceorganisatie Jeugd (SOJ) Wij staan achter het uitgangspunt van evenwichtig en reëel begrotingsbeleid waarmee er voor wordt gekozen om zowel geen groei als geen besparingen op te nemen. Wel wordt aan de hand van een prognosemodel een voorspelling gedaan voor het jeugdhulpgebruik. Dit is echter een momentopname en nadere analyse laat zien dat wij ten tijde van de prognose voor 2025 (en ook daarna) enkele dure jeugdigen in zorg hebben waarvan het zorggebruik naar verwachting zal afnemen. Bijvoorbeeld door uitstroom naar de zorgverzekeringswet. De prognoses houden hier op individueel niveau geen rekening mee. Om deze reden maken we gebruik van de mogelijkheid om beargumenteerd af te wijken van de begroting. We vragen u het voorgestelde bedrag van €6.447.221 te verlagen met €150.000, wat neerkomt op een begrotingsbedrag van € 6.297.221. Hierbij houden we een marge aan en houden zo rekening met instroom van nieuwe jeugdigen met een intensieve zorgvraag.

Als gemeente zullen we ons zoveel als mogelijk voorbereiden op de afnemende rijksbijdragen. De Hervormingsagenda Jeugd beoogt hierin een aantal besparingen te realiseren waardoor de tekorten deels opgevangen kunnen worden, maar we zijn terughoudend in onze verwachting dat we hier grote besparingen op zullen boeken. In de afgelopen jaren zijn we als gemeente als kritisch geweest op de toegang en proberen we lokaal het verschil te maken. We vragen eenzelfde kritische blik van u hierin, waarbij de focus ligt op efficiënter werken en terughoudend te zijn in nieuwe initiatieven.

3.Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid – Zienswijze Jaarstukken 2023 Ophogen weerstandsvermogen en bestemmingsreserves Wij zien in de stukken dat het potentieel terug te vloeien bedrag hoger zou zijn, in geval van het niet verhogen van het weerstandsvermogen en door VRZHZ gewenste bestemmingsreserves. Wij zien dat het te bestemmen resultaat € 2.395.000 betreft. Wij zien dat het weerstandsvermogen wordt verhoogd met € 590.000 naar een totaal van € 1.100.000 terwijl het berekend risico niet significant hoger is dan voorgaande jaren. De verhoging van het weerstandsvermogen gaat dus af van het bedrag wat in potentie terug zou vloeien naar de gemeente. In de zienswijze van 2023 is, door onze gemeente, aangegeven dat we nog steeds voorstander zijn van de hoogte van het weerstandsvermogen zoals in 2017 afgesproken. Wanneer de veiligheidsregio het

om moverende redenen noodzakelijk acht dat dit weerstandvermogen verhoogd dient te worden, stellen wij voor dat dit volgens de gebruikelijke route van het besluitvormingsproces wordt besloten. Daarnaast missen wij een zorgvuldige onderbouwing voor het vormen of ophogen van bestemmingsreserves voor de posten zoals genoemd. Resultaatbedrag na bestemmingen Verder zien we een verschil tussen het saldobedrag wat in de bestuurlijke samenvatting (jaarrekening 2023) staat: 'Met de voorgenomen bestemmingen resteert een saldo van € 585.000', echter in de analyse van het overzicht van baten en lasten en het resultaat 2023 staat: 'Gerealiseerd resultaat na resultaatbestemming 985.000'. Wij vragen ons af waar dit verschil in resultaat vandaan komt. Verhoging gemeentelijke bijdrage begroting 2024 en begroting 2025 Vanaf 2025 komt de gemeentelijke begroting onder druk te staan door verlaging van middelen vanuit het Rijk. Dit vraagt van ons om kritisch naar onze uitgaven te kijken. Als de meicirculaire geen oplossing met zich meebrengt, zullen er structurele bezuinigingen gerealiseerd moeten worden in de gemeentelijke begroting. Wij kijken daarom kritisch naar onze interne uitgaven en nemen waar nodig maatregelen. Dit vragen wij ook van u als verbonden partij.

Concreet betekent dit dat we dit najaar (2024) inzicht willen hebben in mogelijke besparingsmaatregelen, zodat we vervolgens met u afspraken kunnen maken over de daadwerkelijke vorm en omvang van door te voeren bezuinigingen. Dit doen we bij voorkeur en waar mogelijk in gezamenlijkheid met andere deelnemende gemeenten in de regio. In de aanbiedingsbrief begroting 2025 lezen wij verder het volgende: 'Ontwikkelingen die spelen in relatie tot de begroting 2025 raken echter ook het begrotingsjaar 2024'. Los van de loon- en prijsindexeringen, wordt er gesproken over aanvullende bijdragen. Deze zijn nog niet begroot voor 2024 of 2025. Wij lezen hier de volgende redenen voor: • Boeterente in verband met het omzetten van de leningen van annuïtair naar lineair. De boeterente wordt nu betaald om op langer termijn een voordeligere leningenportefeuille te hebben. Dit betekent in totaal een verhoging van € 290.000. • Vanuit het Algemeen Bestuur (AB) is de opdracht gekomen om uit te zoeken wat de effecten zijn van 100% onderhoud in plaats van 80% in verband met het creëren van een toekomstbestendige brandweer. Dit zou in totaal een verhoging van € 388.000 betekenen. • De veiligheidsregio werd geconfronteerd met een failliet gaande energieleverancier. Een nieuw contract wat middels aanbesteding tot stand is gekomen, is al in gegaan per 1-1-2024. Dit is een duurder contract gebleken.

Dit betekent een verhoging van € 186.000. Daarnaast was er sprake van een structurele meevaller(s) van € 90.000. Samenvattend betekenen deze verhogingen in 2024 een extra bijdrage van in totaal afgerond € 774.000. Naar rato (3,3%) zou dit een extra bedrag van € 25.552 voor gemeente HardinxveldGiessendam betekenen. Bovenstaande verhogingen lopen door in 2025. Echter voor dit jaar zien wij nog extra kosten bovenop de begroting waar de veiligheidsregio graag een zienswijze op wil, te weten; Structureel tekort inzet vakbekwaamheid; hiervoor wordt € 407.00 gevraagd. De totale gemeentelijke bijdrage voor de gemeente Hardinxveld-Giessendam bedraagt voor 2025: € 1.533.592 (inclusief indexeringen en aanvullende bijdragen). Wij zien de gevraagde aanvullende bijdragen als noodzakelijk voor een toekomstbestendige veiligheidsregio en stellen voor dit op te nemen in de begroting voor 2024 en 2025. Tegelijkertijd vinden we dat de veiligheidsregio zeer terughoudend moet zijn met dergelijke aanvullende bijdragen, zeker in een tijd waar de gemeentelijke bijdragen erg onder druk staan. We zien namelijk de afgelopen jaren een consistente lijn van verhoging van bijdragen en dit drukt steeds zwaarder op de begroting van de gemeente(n).

Daarnaast zien we een risico in de werkwijze voor het tekort op vakbekwaamheid voor 2024, zoals hieronder geformuleerd. Risico In de aanbestedingsbrief begroting 2025, lezen wij het volgende: 'Als gevolg van een Europese aanbesteding in 2024 van het realistisch trainen zal er in 2024 minder getraind kunnen worden en bedraagt het tekort eenmalig € 127.000. Daarom wordt voorgesteld de € 407.000 structureel te vragen vanaf 2025 en het tekort voor 2024 vooralsnog niet te vragen maar te bezien in hoeverre dit binnen het resultaat van 2024 kan worden opgevangen'. Hier zien wij een risico in doordat het nog onduidelijk is of dit binnen het resultaat van het lopende jaar kan worden opgevangen waardoor een narekening van € 127.000 nog aan de gemeenten gevraagd kan worden. Risk Factory Graag zien we de risico's van de Risk Factory nader onderzocht waaronder het commitment van de overig betrokken stakeholders.

4.Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid – Zienswijze Reactie op voorlopige Jaarrekening 2023 Allereerst willen we onze waardering uitspreken voor de werkzaamheden die door de dienst in 2023 zijn uitgevoerd. Zoals eerder al was voorzien en door u is meegedeeld, is het jaar 2023 afgesloten met een negatief rekeningresultaat van €629.000. Het Algemeen Bestuur (AB) heeft besloten om dit tekort te dekken vanuit het weerstandsvermogen en eventuele positieve resultaten in de komende vier jaar toe te voegen aan de algemene reserve. De meerjarenbegroting laat op dit moment positieve resultaten zien voor de komende jaren. Tegelijkertijd schuilt hier nog veel onzekerheid in. We vragen u daarom om ons tijdig te informeren als er afwijkende vooruitzichten zijn en daarbij aan te geven welke beheersmaatregelen genomen worden. Ook willen we (opnieuw) aandacht vragen voor de overdracht van bodemtaken. Er is geld via het gemeentefonds beschikbaar gesteld, maar dit is niet kostendekkend. Er komen geen additionele middelen voor de gemeenten. Wel worden de kosten van de uitvoering gemonitord door het Rijk. We roepen u op om daarin een signaalfunctie namens de gemeenten te vervullen: maak inzichtelijk wat de daadwerkelijke kosten zijn en breng dit, waar mogelijk samen met andere omgevingsdiensten, onder de aandacht bij het Rijk.

Zienswijze op de Ontwerpbegroting 2025 We spreken eveneens waardering uit voor de gedegen begroting die meerjarig in evenwicht is. Ten aanzien van deze begroting hebben we wel enkele opmerkingen. Vanaf 2025 komt de gemeentelijke begroting onder druk te staan door verlaging van middelen vanuit het Rijk. Dit vraagt van ons om kritisch naar onze uitgaven te kijken. Als de meicirculaire geen oplossing met zich meebrengt, zullen er structurele bezuinigingen gerealiseerd moeten worden in de gemeentelijke begroting. Wij kijken daarom kritisch naar onze interne uitgaven en nemen waar nodig maatregelen. Dit vragen wij ook van u als verbonden partij. Concreet betekent dit dat we dit najaar (2024) inzicht willen hebben in mogelijke besparingsmaatregelen, zodat we vervolgens met u afspraken kunnen maken over de daadwerkelijke vorm en omvang van door te voeren bezuinigingen. Dit doen we bij voorkeur en waar mogelijk in gezamenlijkheid met andere deelnemende gemeenten in de regio. Ten tweede: de omgevingsdienst heeft de ambitie om brede omgevingstaken voor zoveel mogelijk gemeenten in Zuid-Holland Zuid uit te voeren. Hierbij worden wel enkele taken genoemd die nu nog (deels) onder verantwoordelijkheid van gemeenten vallen, maar het is onduidelijk wat deze ambitie precies inhoudt. Daar hebben we zorgen bij. Waar efficiëntie mogelijk is en/of gemeenten zelf niet de

expertise in huis hebben, is het goed om te verkennen wat de omgevingsdienst namens gemeenten naast de basistaken milieu nog meer kan uitvoeren. Tegelijkertijd schuilt er in deze ambitie ook het gevaar dat de omgevingsdienst de focus op haar kerntaken verliest. Een andere zorg die hier mee samenhangt is de overlap in expertises. Er is mede vanwege de komst van de Omgevingswet meer aandacht voor de fysieke leefomgeving in de breedste zin van het woord. Dat betekent ook dat onderwerpen als duurzaamheid en gezondheid steeds nadrukkelijker een rol spelen. Dat zijn onderwerpen waar gemeenten zelf, of andere diensten, de nodige expertise in huis hebben. Het is zowel financieel als inhoudelijk niet wenselijk om op dergelijke beleidsonderwerpen dezelfde expertise te hebben, maar vooral te verkennen of en waar we elkaar toegevoegde waarde kunnen bieden. Tot slot, in onze reactie op de Jaarrekening 2023 hebben we al iets meegegeven over de bodemtaken. Aanvullend daarop het volgende. We hebben al meerdere keren bezwaren geuit tegen de overdracht van (bodem)taken vanuit de Provincie Zuid-Holland zonder voldoende middelen vanuit het Rijk. Bovendien vinden we het meerjarig opnemen van incidentele middelen, omdat het niet duidelijk is wat de taakuitvoering zal zijn, onwenselijk. De incidentele kosten die samenhangen met de overdracht beschouwen wij als een financieel risico.

We hebben daarom voor 2024 geen incidentele middelen voor de bodemtaken opgenomen en zullen dit ook voor 2025 niet doen.

5.Gevudo/HVC – Geen zienswijze Jaarstukken 2023 Het jaar is afgesloten met een resultaat van nihil. De ontvangen provisie viel € 32.000 lager uit door verwatering van aandelen en de werkelijke schuldontwikkeling bij HVC. De rechtmatigheidsverantwoording opgesteld door het bestuur is vanaf 2023 onderdeel gaan uitmaken van de jaarrekening. Het bestuur van Gevudo heeft geconstateerd dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens. Begroting 2025 De begroting Gevudo 2025 is cijfermatig nagenoeg identiek aan de begroting 2024. De gemeente Hardinxveld-Giesendam ontvangt voor garantstelling lening HVC in 2025 een provisie van circa €34.000. Er wordt uitgegaan van een constant prijspeil voor de meerjarenperiode na 2025.

6.Waardlanden – Zienswijze Vanuit Waardlanden is nog geen officiële begroting toegestuurd. Deze volgt op een later moment. Jaarrekening 2023 Wij hebben kennis genomen van de jaarrekening 2023 en kunnen instemmen met de bestemming van het jaarrekeningresultaat. Begrotingswijziging 2024 en kaderbrief 2025 Wij kunnen instemmen met de voorgestelde begrotingswijziging 2024. De aanzienlijke bijstelling van de kosten in 2024 baart ons zorgen over de financiële control. We benadrukken om te kijken naar maatregelen voor een betere organisatorische beheersing om de stijgende kosten te bedwingen. Wij dringen aan op het opstellen van een solide begroting 2025, waarin een duidelijke uitleg wordt opgenomen over de ontwikkeling van de tarieven vanaf de begrotingswijziging 2023 tot en met de begroting 2025. We verwachten een solide en kostendekkende begroting 2025, zonder aanvullende bijstellingen. Dit is voor ons van belang omdat wij bijstellingen niet meer kunnen verwerken in onze tarieven richting de burgers. Dit laatst is van ons van belang omdat wij bijstellingen niet meer kunnen verwerken in onze tarieven richting de burgers. De kaderbrief 2025 hebben wij ter kennisgeving aangenomen.

Tot slot We herhalen de zorg die er is over de financiële control. Een tijdige en duidelijke begroting is van essentieel belang voor een effectief en transparant financieel beleid. Het stelt ons in staat om de financiële doelstellingen van de gemeente vast te stellen en zorgt voor een solide basis voor het nemen van weloverwogen beslissingen. Het ontbreken van een goede conceptbegroting voor het jaar 2025 kan gevolgen hebben voor de planning en uitvoering van projecten, het beheer van financiële middelen en de financiële verantwoording naar de inwoners toe.

7.Bureau Openbare Verlichting (OVL) – Geen zienswijze Jaarstukken 2023 Financieel is over 2023 een voordelig resultaat gerealiseerd van € 53.796 BOVL stelt voor het voordelige resultaat 2023 als volgt te bestemmen: a) Toevoegen aan de reserve bedrijfsvoering € 52.500 - Opzetten archivering volgens de archiefwet (wettelijke verplichting) € 20.000 - Opstarten Europese aanbesteding Service & Onderhoud en Projecten € 25.000 - Aanpassen website aan huidige normen € 7.500 b) Toevoegen aan de algemene reserve € 1.296 Deze bestemming geeft geen aanleiding om een zienswijze op in te dienen. Begroting 2025 In deze begroting wordt voorgesteld de bijdrage van de gemeente voor 2025 vast te stellen op €12,10 per lichtmast. Dit is gelijk aan de bijdrage volgens de huidige begroting 2024. Het effect van dit product op de nog vast te stellen gemeentebegroting 2025 is dan ook nihil

8.SVHW – Geen zienswijze Jaarstukken 2023 Bij de jaarstukken is sprake van een positief resultaat van € 684.400. In de najaarsnota 2023 werd nog een nadelig resultaat verwacht van € 449.000. Dit leidt tot een verschil van € 1.133.000). Het Dagelijks Bestuur van SVHW heeft voorgesteld om het voordelige resultaat van € 684.000 als volgt te bestemmen: • Een bedrag van € 64.000 te doteren aan een bestemmingsreserve PBB; • € 620.400 euro als resultaatuitkering aan de deelnemers uit te keren pro-rato verdeeld op basis van de daadwerkelijke deelnemersbijdrage over 2023. Voor de gemeente Hardinxveld-Giessendam komt dit neer op ca € 10.000. Rekening houdend met de verhoogde bijdrage 2024 (1e wijziging begroting 2024 ad €38.000) leidt dit per saldo tot een hogere bijdrage over 2024 van € 28.000. 1e Begrotingswijziging 2024 In de 1e begrotingswijziging 2024 van SVHW is rekening gehouden met het volgende: • Een hogere salarisstijging dan in de primaire begroting 2024 is voorzien (5,95% i.p.v. 4,2%). Dit leidt tot een effect van € 157.000. • Een hogere inflatie voor materiele kosten voor 2023 en 2024 (2023 is 3,9% i.p.v. 2,6; 2024: voorzien 3,8% i.p.v. 2,4%). Dit leidt tot een effect van € 228.000. • Toename inhuur voor afhandelen NCNP bezwaren. Dit is incidenteel en hangt samen met het afdoen van extra bezwaren 2023 en de verwachte hogere aantallen NCNP bezwaren in 2024.

Dit wordt geraamd op € 968.000 voor 2024). Richting 2026 wordt dit in twee stappen naar nu teruggebracht. • Daarnaast extra structurele verhoging portokosten (€ 260.000). • Hogere structurele baten renteopbrengsten ad € 475.000.

• •

Enkele kleinere bijstellingen. Toetredingskosten gemeente Drimmelen. Deze worden echter afgedekt door de bijdrage die de gemeente Drimmelen betaalt.

Per saldo resulteren deze structurele (€ 170.000) en incidentele (€ 968.000) kosten tot een hogere bijdrage van € 38.000 voor onze gemeente. Begroting 2025 In de begroting 2025 van de SVHW is rekening gehouden met de volgende indexeringen (€ xxx.000): • De kosten vanwege de indexering bedragen € 668.000; • De afschrijvingslasten lagen in de gewijzigde begroting 2024 eenmalig € 58.000 lager, maar door nieuwe investeringen liggen de afschrijvingslasten 2025 € 110.000 euro hoger dan in de gewijzigde begroting 2024; • De kosten van de nieuwe deelnemer Geertruidenberg van € 345.000 zijn in de begroting opgenomen. Hiertegenover staat ook een extra deelnemersbijdrage. Daarmee heeft dit een nihil-effect; • De helft van de in 2024 extra geraamde incidentele kosten voor inhuur personeel bezwaren NCNP bureaus ad € 968.000 (€ 484.000) wordt in mindering gebracht; • In de gewijzigde begroting 2024 was sprake van € 54.000meer salariskosten doordat personeel dat met pensioen gaat in verband ket een inwerkperiode eerder wordt vervangen. In 2025 liggen deze kosten op € 28.000; • De opbrengsten zijn toegenomen met € 42.000 in verband met de opbrengst invorderingskosten van Geertruidenberg. De deelnemersbijdrage neemt toe met € 568.000, hetgeen een toename is van 3,82% ten opzichte van de gewijzigde begroting 2024.

Voor iets meer dan de helft komt deze stijging door de toetreding van Geertruidenberg. Voornoemde leidt voor onze gemeente tot een toename van de bijdrage van € 15.000 ten opzichte van de gewijzigde begroting 2024. Deze stijging is deels ook al voorzien in de bijgestelde begroting 2024 € 38.000) en wordt verwerkt in de perspectiefnota 2025-2028. In de tabel hieronder is een samenvatting van de effecten op totaalniveau te zien:

Op basis van de jaarstukken 2023, de 1e wijziging begroting 2024 en de begroting 2025 is geen zienswijze opgesteld.

9.Overige deelnemingen Vanuit de overige verbonden partijen leest u hieronder meer actuele informatie. Deze deelnemingen zijn door de gemeenteraad ingedeeld in het laagste risico ('groen').

OASEN NV De jaarrekening 2023 is nog niet beschikbaar. Er vinden geen dividenduitkeringen plaats. NV Bank Nederlandse Gemeenten De nettowinst van BNG Bank over 2023 bedraagt € 254 miljoen (2022: € 300 miljoen). De aandeelhouders hebben tijdens de Algemene Vergadering op 25 april 2024 ingestemd met het voorstel om 50% (2022: 50%) van de beschikbare winst na belasting en na aftrek van de compensatie voor de verschaffers van hybride kapitaal uit te keren. Dit komt neer op een dividendbedrag van € 120 miljoen (2022: € 139 miljoen). Het dividend bedraagt € 2,16 per aandeel van nominaal € 2,50 (2022: € 2,50). Voor onze gemeente betekent dit een dividend van € 67.675 (2023 € 78.390). In de primaire begroting 2024 is rekening gehouden met € 39.718. Via de perspectiefnota 2024-2028 (voorjaarsnota) wordt dit bijgesteld naar € 67.675 Stedin Holding NV In het jaarverslag 2023 van Stedin is opgenomen dat aan de algemene vergadering van aandeelhouders wordt voorgesteld te besluiten tot een dividenduitkering van € 52,4 miljoen. Daarbij is ook de volgende tekst opgenomen: Aan de AVA wordt aanbevolen te besluiten tot een dividenduitkering van € 52,4 miljoen. Dit betekent een uitkering van € 9,30 per aandeel (2022: € 3,13 per aandeel)., gebaseerd op het aantal gewone aandelen uitstaand per 31 december 2023 (5.642.732 aandelen).

Het daadwerkelijke aantal aandelen waarover dividend wordt uitgekeerd en daarmee het daadwerkelijke bedrag per aandeel kan nog wijzigen, afhankelijk van de mogelijke toetreding van nieuwe aandeelhouders en de finale besluitvorming daaromtrent, zoals wordt geagendeerd voor de AVA van eind maart 2024. De preferente aandelen vloeien voort uit de aandeelhouders die via inschrijving hebben aangegeven deel te willen nemen in de kapitaalbehoefte voor toekomstige investeringen. De gemeente HardinxveldGiessendam heeft hiervan afgezien, waarmee ook het risico op verwatering van het dividend aanwezig was. Voornoemde betekent over 2023 een uitkering van € 9,30 per aandeel (2022: € 3,13 per aandeel). Voor onze gemeente betekent dit dat ca € 207.500 (2023 ca € 72.000) dividend wordt ontvangen. Na het bekend worden van de voorgestelde dividenduitkering is informatie ontvangen over de afwikkelen van BTW over de advisering rondom de kapitaaluitbreiding van Stedin. Deze kosten komen ten laste van de aandeelhouders en worden verrekend met het dividend. Rekening wordt gehouden met maximaal € 12.500 voor onze gemeente. Per saldo betekent dit dat wij uitgaan van € 195.000. De raming bedraagt € 0 waarmee de raming via de P&C-cyclus met € 195.000 naar boven zal worden bijgesteld. In meerjarenperspectief hebben wij overigens het dividend Stedin voorzichtigheidshalve op nihil geraamd. Dit i.v.m.

kapitaaluitbreiding en daarmee verwatering van het dividend.