Accountantsverslag 2022 zonder handtek.pdf
Tekst van het document
VERSTEGEN accountants en adviseurs
Saae-' C4K, g1H40eLrGitA)(frt
\
Accountantsverslag 2022 eente Hardinxveld-Giessend
Gerneente
Hardinxveld-Giessendam
VERSTEGEN
Ploontenthit 207
accountants en adviseurs 50 jaar
Postbus 574 J311 RN M ucked*
- 1070 648 15 55
Aan de gemeenteraad van de gemeente Hardinxveld-Giessendam Postbus 175 3370 AD HARDINXVELD-GIESSENDAM
intoetwerstegenaccountantsnl wiouvers
untantsni
Dordrecht, 5 juli 2023 Ref.: 1696/ED/AH
Betreft: Accountantsverslag con trole jaarrekening 2022 gemeente Hardinxveld-Giessendam
Geachte leden van de gemeenteraad,
Overeenkonnstig uw opdracht hebben wij de jaarrekening 2022 van gemeente Hardinxveld-Giessendam gecontroleerd. In overeenstemming met artikel 213 van de Gemeentewet en Controlestandaard 260 Communicatie met de met governance belaste personen, brengen wij verslag aan u uit over onze bevindingen.
Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden en het Controleprotocol WNT. Bij de uitvoering van onze controlewerkzaamheden hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel vastgesteld op € 557.000 voor fouten en op € 1.671.000 voor onzekerheden. Afwijkingen als gevolg van fraude of fouten zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beInvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die om kwalitatieve redenen materieel zijn.
Het is de verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders de jaarrekening op te maken in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de Wet normering topinkomens (WNT) en de daarop berustende bepalingen. Het college is tevens verantwoordelijk voor de rechtmatige totstandkoming van baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen. Het is onze verantwoordelijkheid een controleverklaring bij de jaarrekening te verstrekken.
Accountantsverslag 2022
Gemeente Hardinxveld-Giessendam
Pagma 2
De door ons gecontroleerde jaarrekening 2022 geeft een eigen vernnogen, bestaande uit een Algemene
reserve en bestemmingsreserves, aan per 31 december 2022 van afgerond € 31,1 mm. (2021:
€ 32,9 min.) plus een voordelig resultaat over 2022 van € 1,2 mm. (2021: € 1,2 min. positief) na mutaties in de reserves. Het totaal sluit op € 32,3 mm. (2021: € 34,1 miljoen). Het college heeft ons kenbaar gemaakt dat deze jaarrekening is vastgesteld op 23 mei 2023 en dat de jaarrekening is goedgekeurd in de gemeenteraad van 5 juli 2023.
Middels de meerjarenprogramma grondzaken per project voor de jaarrekening 2022 zijn de geactualiseerde grondexploitatieberekeningen per 1 januari 2023 (ongewijzigd) vastgesteld door het college op 9 mei 2023. In de vergadering van de gemeenteraad van 22 juni 2023 zijn de geactualiseerde grondexploitatieberekeningen behandeld en goedgekeurd.
Wij zijn voornemens bij deze jaarrekening een controleverklaring te verstrekken bestaande uit een goedkeurend oordeel ten aanzien van getrouwheid en een goedkeurend oordeel ten aanzien van rechtmatigheid. In het geval dat de door ons gecontroleerde jaarrekening nog wordt gewijzigd en/of niet op de datum is vastgesteld, verzoeken wij u om per omgaande contact met ons op te nemen over de dan ontstane situatie.
Wij benadrukken dat dit accountantsverslag uitsluitend bedoeld is om u te infornneren over onze controlebevindingen en aanbevelingen. Belanghebbenden kunnen u vragen om een afschrift van onze rapportage(s) voor hun beoordeling van de financiele stand van zaken van gemeente HardinxveldGiessendam en van de risico's in de bedrijfsvoering. Wij benadrukken dat wij niet aansprakelijk zijn voor eventuele gevolgen van externe verspreiding.
Wij vertrouwen erop u met dit verslag voldoende te hebben geInformeerd en zijn graag bereid om het nader toe te lichten.
Hoogachtend,
Accountantsverslag 2022
Gemeente Hardinxveld-Giessendam
Pagina 3
INHOUDSOPGAVE 1.
Gemeente Hardinxveld-Giessendam in beeld ..............................................................................5
2.
Onze belangrijkste bevindingen ..................................................................................................7
3.
Vermogen, resultaat en continuiteit ......................................................................................... 11
4.
3.1.
Algemeen ....................................................................................................................................11
3.2.
Analyse vermogen en resultaat en resultaatontwikkeling ......................................................... 11
3.3.
Weerstandsvermogen .................................................................................................................12
Jaarverslag ...............................................................................................................................13 4.1.
5.
6.
7.
8.
Wet open overheid .....................................................................................................................13
Interne beheersing ................................................................................................................... 14 5.1.
Algemeen ....................................................................................................................................14
5.2.
VIC-functie ................................................................................................................................... 14
5.3.
Normenkader en toetsingskader rechtmatigheid .......................................................................15
5.4.
Rechtmatigheidsverantwoording ...............................................................................................15
Controlebevindingen bij de jaarverslaglegging 2022 ..................................................................15 6.1.
Grondontwikkeling ...................................................................................................................... 15
6.2.
Begrotingsrechtmatigheid ..........................................................................................................17
6.3.
EU-aanbesteding .........................................................................................................................18
6.4.
WNT-verantwoording .................................................................................................................18
6.5.
Single audit, Single informatie (SiSa) .......................................................................................... 19
6.6.
Opvang OekraIne .........................................................................................................................19
6.7.
IT-beheersing Hardinxveld-Giessendam .....................................................................................20
6.8.
Verwerking van geconstateerde afwijkingen ..............................................................................20
Overige onderwerpen ...............................................................................................................21 7.1.
Naleving van wet- en regelgeving en frauderisicobeheersing ....................................................21
7.2.
Verplichte rapportering door accountant over fraude en continuiteit in de controleverklaring22
7.3.
Onafhankelijkheid .......................................................................................................................23
Slot .......................................................................................................................................... 24
Gerneente Hardinxveld-Giessendam
Pagina 4
1. Gemeente Hardinxveld-Giessendam in beeld In onderstaand overzicht geven wij een totaalbeeId van de financiele positie en interne beheersing van de gemeente Hardinxveld-Giessendam met verwijzingen naar de verdere uitwerking in dit verslag.
De onder "Financiele positie" opgenomen signalering is uitsluitend een cijfermatige berekening en aansluiting en is geen kwaliteitsaanduiding. De gehanteerde normen onder "Norm" zijn algemene, bruikbare normen waaraan wij de gemeente Hardinxveld-Giessendam toetsen.
44
Geen noemenswaardige bevindingen
Tekortkomingen en/of aandachtspunten met een verhoogd risico/verhoogde impact
Geen tekortkomingen, wel relevante bevindingen en/of aandachtspunten
Tekortkomingen en/of aandachtspunten met een hoog risico/grote impact
Beperkte tekortkomingen en/of bijzondere aandachtspunten
Signalering
Onderwerp
Bevindingen 2022 2022
2021
11111
IIII
FINANCIELE POSITIE
Saldo van baten en lasten
Saldo van baten en lasten (€ - 1.784 .000) als % van totale baten (€ 52.451.000). Dit negatief saldo was begroot.
0 0 •
0
Gerealiseerde resultaat
Gerealiseerd resultaat (€ 1.232.000) als % van totale baten inclusief reservemutaties (€ 56.878.000).
Schuldquote
Vermogenspositie
Weerstandsvermogen
Wettelijke onderdelen (€ 36.638.000) als % van totale baten (€ 52.451.000).
Eigen vermogen (€ 32.338.000) als %
van totaal vermogen (€ 74.953.000).
Het beschikbare weerstandsvermogen als factor van de benodigde weerstandscapaciteit bedraagt 1,9
0 0 0
0 0 0
0 0 0 ,
> 0% <0% <-2%
> 0% <0%
<100% 130% 11111
1111
1111
11111
1111
11111
>130% >30% > 20% <20%
U
> 1,5 > 1,0
0
<1,0
Gemeente Hardinxveld-Giessendam
1111 1 1 1 1
<-2%
Pagina 5
Signalering
Onderwerp
Bevindingen 2022
Paragraaf 2022
Jaarrekeningproces
Naar aanleiding van onze controle zijn afwijkingen geconstateerd en correcties verwerkt in de jaarstukken 2022, zowel tekstueel als cijfermatig. [en aantal correcties hadden effect op vermogen en resultaat. In de jaarstukken 2022 zijn de betreffende tekstuele en cijfermatige correcties doorgevoerd. In het bijzonder ten aanzien van de SiSa-Bijlage.
Hardinxveld-Giessendam brengt risico's in kaart en beschikt over een volledig en actuele frauderisicoanalyse. Risicobeheersings- en Daarnaast beschikt de organisatie over controlesysteem (incl. fraude) een overkoepelend M&O beleid. Wij hebben adviezen verstrekt ter verbetering van deze documenten.
7.2
De VIC van de gemeente HardinxveldGiessendam is van goede kwaliteit. Deze was echter bij de start van de controle nog niet volledig gereed om tijdens onze controle gebruik van te ma ken. (Verbijzonderde) interne controle
De VIC werkzaamheden worden door Hardinxveld-Giessendam vooralsnog gegevensgericht en achteraf uitgevoerd, wij en HardinxveldGiessendam zien hierin mogelijkheden voor verdere doorontwikkeling van de VIC, ook uit oogpunt van de rechtmatigheidsverantwoording.
Grondexploitaties
Hardinxveld-Giessendam heeft zorgvuldige aandacht besteed aan een correcte waardering van haar grondposities in de jaarrekening 2022.
Sociaal domein
De jaarrekeningcontrole van de verbonden partijen heeft voor vertraging gezorgd in het jaarrekeningproces. De jaarcijfers van de verbonden partijen zijn juist verwerkt door HardinxveldGiessendam.
Accountantsverslag 2022
Gemeente Hardinxveld-Giessendam
5.2
6.1
Wall
Pagina 6
Signalering
Onderwerp
Bevindingen 2022
Paragraaf 2022
Uit de verbijzonderde interne controles uitgevoerd door de gemeente Hardinxveld-Giessendam blijken geen onrechtmatige aanbestedingen. Uit de interne en externe controle worden aandachtpunten gesignaleerd voor de interne beheersing.
Aanbestedingen
6.4
2. Onze belangrijkste bevindingen Controleverklaring
Wij hebben de controle van de jaarstukken 2022 van de gemeente HardinxveldGiessendam afgerond. Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2022 een goedkeurende controleverklaring af te geven, bestaande uit een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en een goedkeurend oordeel voor rechtmatigheid. Het college heeft deze jaarrekening op 23 nnei 2023 vastgesteld. De raad heeft deze jaarrekening op 5 juli 2023 goedgekeurd. Het totaal aan niet te corrigeren fouten (financiele onrechtmatigheden) en de resterende fouten en onzekerheden zijn opgenomen onder hoofdstuk 6. Financiele positie
Het gerealiseerde resultaat over 2022 voor reservemutaties bedraagt € 1.784.000 negatief. Nadat per saldo over 2022 € 3.017.000 aan de reserves is onttrokken, resteert een resultaat na reservemutaties van € 1,2 mm. positief. In de jaarstukken is vermeld dat
de verschillen over het algemeen een veelheid aan diverse posten betreft. Bij de programmaverantwoording heeft u deze onderwerpen en alle andere relevante onderwerpen per programma zowel inhoudelijk als financieel toegelicht.
In de gewijzigde begroting 2022 is een positief resultaat opgenomen van € 249.000 na reservemutaties. De afwijking met het werkelijke resultaat over 2022 is toegelicht in de jaarrekening bij het onderdeel programmaverantwoording. Over het verschil tussen de
gewijzigde begroting 2022 en de realisatie 2022 van het resultaat voor en na reservemutaties is de raad geInformeerd. De twee grootste verschillen tussen begroting na wijziging en de jaarrekening betreffen:
•
resultaat opvang vluchtelingen Oekraine € 0,5 miljoen positiever;
•
lagere lasten sociaal domein (met name GR Sociaal) € 0,6 miljoen positiever.
Accountantsverslag 2022
Gemeente Hardinxveld-Giessendam
Pagma 7
De opbouw van het rekeningresultaat 2022 is als volgt: Gemeente Hardinxveld-Giessendam
Begroting 2022
Gewijzigde
Realisatie 2022
Realisatie 2021
58.954
begroting 2022
Baten
52.451
48.053
60.992
54.236
47.614
Exploitatieresultaat
48.031 49.110 -1.079
-2.038
-1.785
439
Onttrekkingen aan reserves Toevoegingen aan reserves
2.750 1.040
3.798 1.510
4.527 1.510
6.967 6.221
SaIdo reservemutaties
1.710
2.288
3.017
746
631
250
1.232
1.185
Lasten
Resultaat na reservemutaties Bed ragen x € 1.000
Voor inzicht in de belangrijkste kengetallen van de gemeente Hardinxveld-Giessendam verwijzen wij naar onze opmerkingen in paragraaf 3.4. Het positieve resultaat van gemeente Hardinxveld-Giessendam stemt overeen met ons
beeld van andere gemeenten. Met name de positieve bijstelling van de algemene uitkering door de accres bijstelling en hogere doeluitkeringen (OekraIne opvang) zorgen bij veel gemeenten voor relatief hoge positieve rekeningsaldi. Meerjarenbegroting
Gemeente Hardinxveld-Giessendam heeft voor de jaren 2023-2025 een sluitende begroting gepresenteerd. Mede geholpen door de positieve ontwikkeling van het gemeentefonds. Voor het begrotingsjaar 2026 is uw gemeente uitgegaan van een daling van de algemene uitkering. Het begrotingssaldo voor 2026 is om deze reden € 1,6 miljoen negatief. Het landelijke beeld is dat de ontwikkeling van de algemene uitkering tot en met 2025 zal zorgen voor een solide financiele positie van gemeenten. Voor 2026 wordt echter een forse daling van de algemene uitkering voorzien waardoor de VNG het heeft over het linanciele ravijnjaar 2026'. De VNG is stevig aan het lobbyen om ook voor 2026 en verder een hogere algemene uitkering te realiseren voor de gemeenten. lnmiddels heeft het Rijk wel eenmalig extra middelen toegezegd voor 2026 waarmee het voorziene tekort voor de gemeenten voor dat jaar kleiner is geworden. Het algemene beeld is dus dat gemeenten over 2022 en ook voor de jaren 2023-2025 er gemiddeld financieel goed voor staan, maar dat de houdbaarheid van de gemeentefinancier) vanaf 2026 een collectief zorgpunt is. Europese aanbesteding Onderdeel van de controle is een toets op de juiste naleving van (externe) Europese
aanbestedingsregels. U heeft vastgesteld dat geen afwijkingen op de Europese aanbestedingsregels zijn geconstateerd. Wij komen tot dezelfde conclusie.
Accountantsverslag 2022
Gemeente Hardinxveld-Giessendam
Pagma 8
Normenkader Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden en de Regeling Controleprotocol WNT 2022.
Wij baseren onze controleopdracht op de uitgangspunten die zijn vastgelegd in Besluit
Accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en op het door de raad op 16 december 2021 vastgestelde controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening. Begrotingscriterium Het begrotingscriterium is uitgewerkt in de geactualiseerde Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV. Een overschrijding van de begroting is onrechtmatig, echter niet
in alle gevallen heeft dit gevolgen voor de strekking van de controleverklaring. De accountant heeft de verantwoordelijkheid om kostenoverschrijdingen, waarvan het management moet aangeven dat de raad deze nog dient te autoriseren, op te nemen in het verslag van bevindingen.
In totaal heeft Hardinxveld-Giessendam volgens de gewijzigde begroting 2022 € 61,0 miljoen aan lasten begroot (primitieve begroting 2022 € 49,1 miljoen) tegenover € 54,2 miljoen aan werkelijke lasten. Aan baten heeft Hardinxveld-Giessendam over 2022 een bedrag geraamd van € 59,0 miljoen volgens de gewijzigde begroting (primitieve begroting € 48,0 miljoen), tegenover gerealiseerde baten van € 52,4 miljoen. Dit betekent een onderrealisatie van de baten en lasten. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid beoordelen wij de lastenoverschrijdingen per programma. Wij verwijzen naar uw inhoudelijke analyse van de overschrijdingen per programma in de jaarrekening in het onderdeel begrotingsrechtmatigheid op pagina 171, waarin een analyse is opgenomen van begrotingsafwijkingen en begrotingsrechtmatigheid. Gemeente Hardinxveld-Giessendam concludeert dat er een aantal geconstateerde lastenoverschrijdingen zijn welke als onrechtmatig worden aangemerkt, die volgens de Kadernota Rechtmatigheid niet meewegen in ons oordeel ten aanzien van rechtmatigheid. Daarnaast is er een overschrijding geconstateerd die wel meetelt in het accountantsoordeel. Wij verwijzen naar paragraaf 6.3 in dit verslag.
Onderdeel van de controle op de begrotingsrechtmatigheid is de controle op de investeringsbudgetten. Ook hierbij geldt dat overschrijdingen van het budget in beginsel
onrechtmatig zijn. In de kadernota rechtmatigheid is door de commissie BBV uitgeschreven in welke situaties een overschrijding van het budget (begroting) meeweegt in het oordeel van de accountant. In 2022 zijn er investeringsbudgetoverschrijdingen geconstateerd die meetellen voor ons oordeel. Opvang OekraTense vluchtelingen en asielzoekers in crisisnoodopvanglocaties
De Rijksoverheid heeft veiligheidsregio's opdracht gegeven om gemeentelijke opvangplekken voor Oekraiense vluchtelingen (ontheemden) te realiseren. Medio 2022 is aanvullend aan veiligheidsregio's door de Rijksoverheid gevraagd om asielzoekers tijdelijk op te vangen in crisisnoodopvanglocaties vanwege de capaciteitsuitdagingen van Ter Apel.
Gemeente Hardinxveld-Giessendam
Pagina 9
Dit heeft geleid tot nieuwe wet- en regelgeving, nieuwe kaders, afspraken en richtlijnen
en heeft geleid tot nieuwe financiele stromen en tot aanpassing van de interne beheersingsmaatregelen bij gemeenten, veiligheidsregio's en GGD's. Veiligheidsregio's, GGD's en gemeenten worden volgens voorwaarden gecompenseerd voor gemaakte
kosten. De financiele impact van de vluchtelingencrisis is ook voor HardinxveldGiessendam hiermee groot. De extra kosten voor Hardinxveld-Giessendam bedragen over 2022 € 2.655.000.
De totale normvergoeding voor de opvang is berekend op € 3.248.000. Daarnaast wordt een aantal activiteiten vergoed op basis van werkelijke bestedingen, deze vergoeding zou € 281.000 bedragen. Onderdeel van deze werkelijke bestedingen zijn de transitiekosten. Voor de transitiekosten gold dat deze op voorhand aangevraagd dienden te worden bij het Ministerie van V&J. De gemeente heeft echter pas na het maken van de kosten een aanvraag ingediend bij het Ministerie. Hardinxveld-Giessendam heeft voorzichtigheidshalve de bestedingen € 163.000 nog niet verantwoord als baten omdat nog onduidelijk is of de transitiekosten vergoed zullen worden door het Ministerie. Om deze reden bedraagt het totale resultaat van de opvang in de jaarrekening € 0,6 mm. positief. Op grond van de regeling mag een gemeente het meerdere ontvangen normbedrag toevoegen aan het resultaat van de gemeente. SiSa regelingen
In de afgelopen jaren is het aantal SiSa-regelingen fors toegenomen voor gemeenten. Voor Hardinxveld-Giessendam waren dit in 2020 8 regelingen en in 2021 waren dit er 22. In de jaarrekening 2022 verantwoordt Hardinxveld-Giessendam wederom 22 regelingen. De toename van het aantal SiSa-regelingen waarover de gemeente verantwoording af dient te leggen is conform landelijk beeld fors gestegen, met als gevolg aanvullende druk op de capaciteit van zowel de organisatie als op de gemeentelijk accountant. Materialiteit
Bij de uitvoering van onze controlewerkzaamheden hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel vastgesteld op € 557.000 voor fouten en op € 1.671.000 voor onzekerheden. De berekening hebben wij verricht conform het Besluit Accountantscontrole decentrale overheden (BADO), gebaseerd op 1% van de totale werkelijke lasten over 2022 plus de toevoegingen aan de reserves.
Afwijkingen als gevolg van fraude of fouten zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beinvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die om kwalitatieve redenen materieel zijn. Verloop van de controle
17 april 2023 zijn wij gestart met de controle van de jaarrekening. De concept jaarrekening was financieel gereed voor onze controle. De dossiervorming als basis voor onze controle was voldoende op het moment van start van onze controle en is tijdens onze controle
aangevuld naar aanleiding van onze vragen, opmerkingen en bevindingen. Op het moment van onze start van de controle was de verbijzonderde interne controle voor een aantal processen nog onderhanden bij de gemeente. Gedurende het jaarrekeningproces is dit aangevuld en aan ons opgeleverd.
Gemeente Hardinxveld-Giessendam
Pagina 10
Naar aanleiding van onze controle zijn meerdere afwijkingen geconstateerd in de jaarstukken 2022 die zowel tekstuele als cijfermatige correcties tot gevolg hadden. Dit betreffen ook correcties met effect op het vermogen en het resultaat van de gemeente. lnhoudelijk zijn er over de jaarrekening 2022 en de doorgevoerde correcties geen meningsverschillen geweest. De samenwerking tussen uw organisatie en Verstegen is goed, prettig en constructief verlopen. De controle kon mede hierdoor binnen uw bestuurlijke planning worden afgerond. Wij zijn van mening dat onze gerealiseerde tijdsbesteding en de door ons gerealiseerde controlewerkzaamheden voldoende zijn voor een kwalitatief toereikende uitvoering van onze controlewerkzaamheden, overeenkomstig de voor ons geldende controle- en overige standaarden (COS).
3. Vermogen, resultaat en continiateit 3.1.
Algemeen Het Besluit Begroting en Verantwoording (hierna: BBV) is voor Hardinxveld-Giessendam het geldende verslaggevingsstelsel. Hierin wordt onderscheid gennaakt tussen
resultaatbepaling en resultaatbestemming. Het is niet toegestaan baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen te nnuteren. Mutaties vinden plaats op basis van besluitvorming door de raad. De jaarrekening 2022 van gemeente Hardinxveld-Giessendam is opgesteld in overeenstemming met het van toepassing zijnde model. Bij de jaarrekening 2022 is een SiSabijlage gevoegd.
3.2.
Analyse vermogen en resultaat en resultaatontwikkeling In de door ons gecontroleerde jaarrekening is een gerealiseerd resultaat over 2022 voor
reservemutaties van € 1,8 mm. negatief opgenomen. Nadat per saldo over 2022
€ 3,0 min. aan de reserves is onttrokken, resteert een resultaat na reservennutaties van € 1,2 mln. positief.
Het verschil kent diverse oorzaken. Voor een analyse van de verschillen per programma
tussen begroting en realisatie verwijzen wij naar de samenvattende analyse van de gemeente in de jaarstukken op pagina 5 en naar de programmaverantwoording per programma. Voor een uitgebreide toelichting op de stortingen en onttrekkingen in de reserves wordt verwezen naar de toelichting op het Eigen vermogen op pagina 129 van de jaarrekening. De twee grootste verschillen tussen begroting na wijziging en de jaarrekening betreffen: •
resultaat opvang vluchtelingen OekraIne € 0,5 miljoen positiever;
•
lagere lasten sociaal domein (met name GR Sociaal) € 0,6 miljoen positiever.
Accountantsverslag 2022
Gemeente Hardinxveld-Giessendam
Pagina 11
De analyse van het resultaat 2022 ten opzichte van de begroting 2022 is toereikend toegelicht per programma in het jaarverslag en in het overzicht van baten en lasten in de
jaarrekening.
3.3.
Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen heeft de aandacht van management, college en gemeenteraad. Risico's van gemeenten zijn door de band genomen omvangrijk en daar hoort een passend
weerstandsvermogen bij. Risicomanagement vindt onder andere plaats in de vorm van een risicotabel, waarin Hardinxveld-Giessendam de risico's in beeld brengt en periodiek monitort. In de jaarstukken 2022 is een risicotabel opgenomen in de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing". Ook de structurele exploitatieruimte is in deze paragraaf uitgewerkt. Dit kengetal geeft aan welke ruimte de gemeente heeft om eigen lasten te dragen. In de jaarrekening is aangegeven dat de structurele exploitatieruimte een percentage van 0% heeft over 2022 en verslechterd is ten opzichte van 2021. Op basis van de huidige inzichten schat de gemeente Hardinxveld-Giessendam in dat per
eind 2022 volgens de vermelde risicotabel in paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing, een onderbouwde kans bestaat dat een bedrag van € 3,0 miljoen noodzakelijk is om aan de zo reeel mogelijk ingeschatte financiele structurele risico's weerstand te bieden. Voor een nadere specificatie verwijzen we naar pagina 78 van de jaarstukken 2022. Vervolgens is de beschikbare weerstandscapaciteit afgezet tegen weerstandscapaciteit die benodigd zou moeten zijn. Op grond van deze analyse is een weerstandscapaciteit van € 5,9 miljoen beschikbaar (2021: € 13,6 miljoen). De beschikba re ratio weerstandsvermogen komt uit op 1,9 (2021: 6,7). Hiermee verwacht Hardinxveld-Giessendam voldoende weerstandsvermogen beschikbaar te hebben om de genoemde risico's het hoofd te bieden.
Gezien het risicoprofiel van de gemeente Hardinxveld-Giessendam adviseren wij u de ontwikkeling van de risico's en de ontwikkeling van de reserves die aangewezen zijn als dekking van de risico's tussentijds en nauwlettend te blijven volgen. Hoewel er geen harde norm is voor de gewenste omvang van het weerstandsvermogen,
kan worden gesteld dat uw gemeente voldoende weerstandscapaciteit bezit om onvoorziene financiele tegenvallers op te vangen.
Accountantsverslag 2022
Gemeente Hardinxveld-Giessendam
Pagina 12
4. Jaarverslag Naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij, omvatten de jaarstukken andere informatie, die bestaat uit:
•
jaarverslag, bestaande uit bestuursverslag, programma's en paragrafen;
▪
bijlagen.
Samen met de jaarrekening en jaarverslag, publiceert Hardinxveld-Giessendam bij de jaarstukken bijlagen die betrekking hebben op:
kredietenstaat; ▪
overzicht arbeidskosten en inhuur 2022; voortgang organisatieontwikkeling;
ft?, baten en lasten per taakveld; r;?„ vaststellingsbesluit jaarrekening 2022.
Wij hebben de overige informatie gelezen en vastgesteld dat de daarin opgenomen informatie niet strijdig is met de jaarrekening of onze controlebevindingen. Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten uit het BBV en de Nederlandse Standaard 720 Nadere Voorschriften Controlestandaarden en de verantwoordelijkheden van de accountant met betrekking tot andere informatie. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang a Is onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Het bestuursverslag mag geen ander beeld oproepen bij de lezer dan de jaarrekening. Wij
hebben vastgesteld dat het bestuursverslag 2022 van Hardinxveld-Giessendam de vereiste informatie in voldoende mate weergeeft en niet strijdig is met de jaarrekening of
onze controlebevindingen.
4.1.
Wet open overheid Per 1 mei 2022 is de nieuwe Wet open overheid (Woo) in werking getreden, deze wet vervangt de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). De nieuwe wet is bedoeld om de overheid transparanter te maken en bevat kaders en verplichtingen voor bestuursorganen omtrent de openbaarmaking van publieke informatie. Zo is nu onder meer een inspanningsverplichting opgenomen om informatie over beleid actief openbaar te maken en is de afhandelingstermijn voor Woo-verzoeken (voorheen Wob-verzoeken) aangescherpt.
In artikel 3.5 van de Woo is de openbaarheidsparagraaf opgenomen. In de openbaarheidsparagraaf is bepaald dat een bestuursorgaan in de jaarlijkse begroting aandacht dient te besteden aan de beleidsvoornemens inzake de uitvoering van de Woo. In de jaarstukken dient vervolgens verslag te worden gedaan van de uitvoering van de wet, mede in relatie tot de beleidsvoornemens uit de begroting.
Accountantsverslag 2022
Gemeente Hardinxveld-Giessendam
Pagina 13
De commissie BBV heeft op 27 september 2022 een artikel gepubliceerd waarin zij de openbaarheidsparagraaf benoemen als verplichting die reeds geldt voor de jaarstukken 2022. De openbaarheidsparagraaf Woo dient in de begroting en jaarstukken te worden opgenomen via een afzonderlijke paragraaf, zoals de in artikelen 9 en 26 van het BBV
genoemde paragrafen. Bij de eerstvolgende wijziging zal het BBV hierop worden aangepast. Hardinxveld-Giessendam heeft deze paragraaf opgenomen in de jaarstukken 2022.
5. Interne beheersing 5.1.
Algemeen Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij een interim-controle uitgevoerd. Wij hebben onze bevindingen ten aanzien van de interne beheersing opgenomen in onze
managementletter 2022. Onze managementletter hebben wij toegelicht aan uw organisatie en aan de Auditconnnnissie.
Vanuit onze controleopdracht hebben wij de kwaliteit beoordeeld van de interne beheersingsmaatregelen die een directe relatie hebben met de jaarrekening van Hardinxveld-Giessendam. Wij vinden dat er binnen Hardinxveld-Giessendam — rekening houdend met de aard en omvang van de (administratieve) organisatie — geen sprake is van belangrijke tekortkomingen in de interne beheersingsmaatregelen rond de financiele verslaglegging.
5.2.
VIC-functie Hardinxveld-Giessendam verricht verbijzonderde interne controle (hierna: VIC) voor de belangrijkste processen van de gemeente. Deze verbijzonderde interne controles zijn voor uw organisatie van belang omdat ze inzicht geven in de kwaliteit van de belangrijkste processen en de naleving van de rechtmatigheidseisen waaraan Hardinxveld-Giessendam nnoet voldoen, voorafgaand aan onze controle. Voor onze (externe) controle van gemeente Hardinxveld-Giessendam maken wij, conform onze afspraken met de gemeente en onze controleaanpak, gebruik van uitgevoerde verbijzonderde interne controle en zijn deze werkzaamheden ondersteunend aan onze controle. Dat betekent dat onze accountantscontrole uitgaat van een gegevensgerichte controleaanpak, waarbij de VIC van de gemeente Hardinxveld-Giessendam van goede kwaliteit is en op tijd gereed is om er tijdens onze controle gebruik van te maken. De VIC controlewerkzaannheden worden door de gemeente vooralsnog gegevensgericht en achteraf uitgevoerd, hierin zien wij mogelijkheden voor een verdere doorontwikkeling van de VIC, ook in het licht van de rechtmatigheidsverantwoording die vanaf 2023 van
toepassing is. In onze managementletter 2022 hebben wij een aantal adviezen ter doorontwikkeling van de VIC vermeld.
Accountantsverslag 2022
Gemeente Hardinxveld-Giessendam
Pagina 14
5.3.
Normenkader en toetsingskader rechtmatigheid De gemeenteraad heeft het 'Controleprotocol 2021' voor de accountantscontrole op de jaarrekening van Hardinxveld-Giessendam d.d. 16 december 2021 vastgesteld. Het normenkader voor de controle van de jaarrekening is opgenomen in het controleprotocol als separate bijlage.
Wij adviseren u een toetsingskader op te stellen waarmee gemeente HardinxveldGiessendam inzichtelijk kan maken aan welke voorwaarden voldaan moet worden. Het is vervolgens belangrijk dat de gemeente Hardinxveld-Giessendam zichtbaar intern toetst
of wordt voldaan aan de bepalingen uit de relevante interne en externe wet- en regelgeving uit het normenkader, bijvoorbeeld via werkprogramma's voor de betreffende processen of in checklists. Op deze wijze kan gemeente Hardinxveld-Giessendam zelf en tijdig zichtbaar maken dat/of aan alle relevante (financiele) bepalingen van de externe
wet- en regelgeving uit het normenkader wordt voldaan en welke voorwaarden
bijvoorbeeld (nog) niet. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar onze managementletter 2022.
5.4.
Rechtmatigheidsverantwoording In onze managementletter 2022 hebben wij u geinformeerd over de rechtmatigheidsverantwoording die met ingang van verslagjaar 2023 is ingetreden. HardinxveldGiessendam acteert hierop actief en treft voorbereidingen. Wij verwijzen gemakshalve naar onze tussentijdse bevindingen en de acties die wij geformuleerd hebben voor de korte termijn. Wij trekken hierin samen met u op in de verdere voorbereidingen en de implennentatie van de rechtmatigheidsverantwoording.
6. Controlebevindingen bij de jaarverslaglegging 2022 6.1.
Grondontwikkeling Algemeen De gemeentelijke grondexploitaties van Hardinxveld-Giessendam vormen een steeds belangrijker aandeel van het balanstotaal van Hardinxveld-Giessendam. Belangrijk
onderdeel van onze controle is de controle van de juiste waardering van de grondexploitaties. Voor alle grondexploitaties van Hardinxveld-Giessendam vinden jaarlijks actualisaties
plaats. Over de ontwikkelingen wordt de raad tussentijds geinformeerd. Over de uitkomsten van de actualisatie per 1 januari 2023 wordt de raad geinformeerd via het `Meerjarenprogramma Grondzaken'. Hardinxveld-Giessendam heeft zorgvuldige aandacht besteed aan een correcte waardering van haar grondposities in de jaarrekening 2022 en het proces dat hiertoe moet leiden. Jaarlijks worden de grondexploitaties geactualiseerd en aangeboden aan de
genneenteraad. Hierin wordt verantwoording afgelegd en inzicht gegeven in alle activiteiten met betrekking tot het beheren en exploiteren van gronden, bestaande uit de grondexploitaties.
Accountantsverslag 2022
_
Gemeente Fiardinxveld-Giessendam
Pagma 15
6.1.2.
Actualisatie grondexploitaties (Jaarstukken 2022) Om inzicht te krijgen in de verwachte inkomsten en uitgaven en in de risico's en kansen actualiseert Hardinxveld-Giessendam jaarlijks de grondexploitatieberekeningen. Dit is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Aan deze schattingen liggen diverse
parameters en uitgangspunten ten grondslag, zoals het inflatiecijfer waartegen toekomstige kosten en opbrengsten worden gecorrigeerd, gehanteerde rentepercentages, de looptijd van het project, fasering van geplande opbrengsten en kosten en uitgifteprijzen. Deze variabelen bepalen in hoge mate het verwachte financiele resultaat. De uitgangspunten die bij de actualisaties worden gehanteerd, hebben grote impact op de netto contante waarde van de grondexploitaties. De uitgangspunten voor de ramingen zijn toegelicht in het Weerjarenprogramma Grondzaken". De gemeentelijke grondexploitaties van Hardinxveld-Giessendam zijn naar de stand van
1 januari 2023 geactualiseerd en worden bij het vaststellen van de jaarstukken goedgekeurd door de gemeenteraad. Hierbij zijn door Hardinxveld-Giessendam belangrijke keuzen gemaakt en standpunten ingenomen. Met deze berekeningen heeft Hardinxveld-Giessendam ook beoordeeld of de onderhanden werk positie in de balans van 2022 op een juiste wijze is gewaardeerd en in welke mate Hardinxveld-Giessendam verliesvoorzieningen moet treffen en/of (tussentijds) resultaat moet nemen over 2022. In de paragraaf Grondbeleid en in de toelichting op de balans (voorraden) is dit nader uiteengezet.
6.1.3.
Bevindingen Op basis van een risicoanalyse hebben wij de grondexploitaties gecontroleerd. Naar aanleiding daarvan constateren we dat de beheersing van de projecten en inschatting en bewaking van de belangrijke risico's toereikend is. De risico's die Hardinxveld-Giessendam loopt zijn toereikend toegelicht in de jaarrekening. Wij verwijzen naar de paragraaf grondbeleid en de toelichting onder de voorraden in de jaarrekening, waarin het college van de grondexploitaties onder meer status, voortgang, schattingen, bijbehorende risico's en verwachte financiele uitkomsten op totaa I niveau toelicht. In de actualisatie van de grondexploitaties heeft het college rekening gehouden met de meest recente ontwikkelingen, zoals de gehanteerde veronderstellingen met betrekking tot het uitgiftetempo, de verwachte verkoopprijzen, de ontwikkeling van de plankosten extern onderzoek, taxatierapporten en statistische gegevens. De mogelijke risico's zijn door Hardinxveld-Giessendam naar beste schatting in kaart gebracht. Het gaat daarbij om algemene risico's die voor alle projecten gelden (bijvoorbeeld de ontwikkeling van de indexen) en risico's die verband houden met een specifiek project. De uitgangspunten en onderbouwingen van Hardinxveld-Giessendam zijn gebaseerd op gedegen voorbereiding
en onderzoek. Hoewel de huidige marktontwikkelingen onzekerheden met zich meebrengen, hebben deze ontwikkelingen volgens de inschatting van de gemeente geen materiele gevolgen voor de schattingen en uitkomsten van de grondexploitaties van de gemeente Hardinxveld-Giessendam en voor vermogen en resultaat.
De grondexploitaties bevatten omvangrijke ramingen van kosten en opbrengsten. Het college en de raad (h)erkennen dat het zo goed mogelijk schatten van uitkomsten onzekerheden met zich meebrengt, doch is van mening dat de ramingen en scenario's naar dit moment de beste inschattingen zijn.
Accountantsverslag 2022
Gemeente Hardinxveld-Giessendam
Pagina 16
Gemeente
Hardinxveld-Giessendam
heeft
ter
afdekking
van
risico's
in
de
grondexploitaties enerzijds voorzieningen getroffen voor verlieslatende projecten. Daarnaast zijn is er een bestemmingsreserves gevormd ter afdekking van de risico's. De reserve bouwgrondexploitaties Weerstandsvermogen grondbedrijf bedraagt per balansdatum € 1,3 mm. Met deze reserves heeft gemeente Hardinxveld-Giessendam
stevige financiele buffers opgebouwd voor eventuele tegenvallers en risico's in de grondexploitatie. 6.2.
Begrotingsrechtnnatigheid Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2022, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Hardinxveld-Giessendam moet bewaken dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad.
Volgens de kadernota rechtmatigheid zijn strikt genomen bestedingen boven het begrotingsbedrag onrechtmatig. Een overschrijding van de begroting hoeft echter niet in alle gevallen te worden meegewogen in het accountantsoordeel. Essentieel is dat de gemeenteraad nadere regels kan stellen wanneer kostenoverschrijdingen die worden
gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten (1), kostenoverschrijdingen passend binnen het beleid (2) en kostenoverschrijdingen bij openeinderegelingen (3) moeten meewegen bij het oordeel van de accountant.
In die gevallen dat de gemeenteraad geen nader beleid stelt, geldt het uitgangspunt dat deze kostenoverschrijdingen door de accountant niet worden betrokken bij de beslissing of al dan niet een goedkeurend rechtmatigheidsoordeel kan worden afgegeven.
Wij verwijzen voor de inhoudelijke analyse van de gemeente inzake de begrotingsoverschrijdingen op de lasten per programma op pagina 171 van de jaarrekening. Wij hebben hieronder de begrote en werkelijk gerealiseerde baten en lasten uiteengezet: Lasten en baten 2022 (exclusief mutaties reserves) Begroting 2022 voor wijziging Begroting 2022 na wijziging Realisatie 2022
Lasten 2022
Baten 2022
(x € 1.000)
(x € 1.000)
€ 49.110 € 60.992 € 54.236
€ 48.031 € 58.954 € 52.451
Dit betekent een onderrealisatie van de baten en lasten. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid controleert de accountant op lastenoverschrijdingen per programma. In 2022 zijn er diverse overschrijdingen op programmaniveau geweest. Enkele hiervan tellen echter mee voor ons oordeel. Voor een uiteenzetting daarvan verwijzen wij naar de paragraaf begrotingsrechtmatigheid op pagina 171 van de jaarstukken.
Accountantsverslag 2022
Gemeente Hardinxveld-Giessendam
Pagina 17
epa Onderdeel van de controle op de begrotingsrechtmatigheid is de controle op de investeringskredieten. Ook hierbij geldt dat overschrijdingen van het budget in beginsel
onrechtmatig zijn. In de kadernota rechtmatigheid is door de commissie BBV uitgeschreven in welke situaties een overschrijding van het budget (begroting) meeweegt in het oordeel van de accountant. In 2022 zijn er investeringskredietenoverschrijdingen geconstateerd die meetellen voor ons oordeel.
6.3.
EU-aanbesteding Onderdeel van het vastgestelde normenkader van Hardinxveld-Giessendam zijn regels en voorschriften ten aanzien van Europese aanbestedingsregels. Hardinxveld-Giessendam
controleert of juiste naleving van deze Europese (EU) aanbestedingsregels heeft plaatsgevonden. Als onderdeel van de (rechtmatigheids)controle is dit tevens een belangrijke controle door de accountant.
Als onderdeel van onze controle hebben we getoetst of de juiste naleving van de EU-aanbestedingsregels heeft plaatsgevonden. Hardinxveld-Giessendam ziet voorafgaand aan aanbestedingen toe dat bij het aangaan van nieuwe opdrachten de regels ten aanzien van EU-aanbesteding worden nageleefd.
6.4.
6.4.1.
WNT-verantwoording
Controiebevindingen en cianbevelingen Wij hebben de in de jaarrekening opgenomen WNT-verantwoording 2022 gecontroleerd overeenkomstig de door de minister vastgestelde Regeling controleprotocol WNT 2022. Daarbij zijn door ons geen afwijkingen of bijzonderheden geconstateerd.
6.4.2.
Beperkingen in de reikwijdte van onze controlewerkzaamheden Wij hebben de toepassing van de WNT door Hardinxveld-Giessendam gecontroleerd overeenkomstig de Regeling Controleprotocol WNT 2022. Daarbij hebben wij ons gebaseerd op de in de jaarrekening verantwoorde gegevens en bedragen en de daaraan
ten grondslag liggende administratieve bescheiden. Het kan zijn dat bepaalde (kosten)vergoedingen niet door Hardinxveld-Giessendam en/of door ons zijn geIdentificeerd. Deze vergoedingen zouden dan al dan niet terecht buiten de WNTverantwoording kunnen zijn gebleven en buiten de reikwijdte van onze controlewerkzaamheden. Als de WNT-verantwoording niet strookt met uw beeld van de werkelijkheid of met uw eigen administratie, verzoeken wij u ons per omgaande te informeren. Wij kunnen dan op grond van uw informatie onze controlebevindingen evalueren.
Het controleprotocol WNT heeft niet tot doel om vast te stellen of de bezoldiging overeenkomt met de afspraken die hierover zijn gemaakt. Het kan daardoor voorkomen dat de WNT is toegepast, terwijI de bezoldiging afwijkt van gemaakte afspraken.
Accountantsverslag 2022
Gemeente Hardinxveld-Giessendam
Pagina 18
(t) 6.5.
Single audit, Single informatie (SiSa) Bij de jaarrekening 2022 voegt Hardinxveld-Giessendam als bijlage de SiSaverantwoording toe. Hardinxveld-Giessendam heeft de rechtmatige totstandkoming van de SiSa-bijlage getoetst.
Wij hebben tijdens onze controle de SiSa-bijlage gecontroleerd, die door HardinxveldGiessendam is opgemaakt, op basis van de nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2022 d.d. 8 februari 2023. Wij benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-
bijlage. Het is de taak van de accountant om als onderdeel van de controle van de jaarrekening vast te stellen dat Hardinxveld-Giessendam aan de voorwaarden heeft voldaan en dat de SiSa-bijlage door Hardinxveld-Giessendam correct en volledig is ingevuld.
Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in ons accountantsverslag over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2022 in het kader van SiSa worden verantwoord.
Ten aanzien van de Wet lnburgering (regeling G10) merken wij op dat de gemeente algemeen M&O beleid heeft, maar dat dit nog specifiek gemaakt moet worden voor de Wet Inburgering. Het is volgens de nota verwachtingen accountantscontrole voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van de verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsdocumenten elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Voor de overzichtelijkheid en vanwege het omvangrijk aantal SiSa-regelingen is de tabel met SiSa regelingen opgenomen in de bijlage bij dit accountantsverslag.
Strekking controleverklaring bij de jaarrekening 2022 t.a.v. getrouwheid: goedkeurend Strekking controleverklaring bij de jaarrekening 2022 t.a.v. rechtmatigheid: goedkeurend
6.6.
Opvang OekraIne Hardinxveld-Giessendam heeft het afgelopen jaar te maken gekregen met extra taken voor langdurige opvang OekraIners, in de vorm van gemeentelijke en particuliere opvang van ontheemde Oekrainers voor het Ministerie van Justitie en Veiligheid. De (meer)kosten die de gemeente hiervoor maakt worden onder voorwaarden vergoed. De vergoeding van de meerkosten OekraIne verloopt via het Rijk (Ministerie van Justitie en Veiligheid). Voor deze opvang is een totaa I van € 2,7 mm. aan lasten opgenomen in de
jaarrekening 2022. Hardinxveld-Giessendam heeft de aanvullende kosten apart geregistreerd en heeft de kosten gecontroleerd via verbijzonderde interne controle op getrouwheid en rechtmatigheid. Het is uw verwachting dat de compensatie over 2022 volledig dekkend zal zijn.
Accountantsverslag 2022
Gemeente Hardinxveld-Giessendam
Pagina 19
Voor de vergoeding van meerkosten en de verantwoording van meerkosten in de jaarrekening 2022 van Hardinxveld-Giessendam zijn landelijk afspraken gemaakt, onder
meer in het Bekostigingsbesluit en een Verantwoordinginstructie (OekraIne). De verantwoording over de besteding van de meerkosten opvang ontheemden OekraIne verloopt via de SiSa-systematiek (Single information, Single audit). In het Verantwoordingsoverzicht SiSa 2022 in de jaarrekening 2022 van HardinxveldGiessendam legt Hardinxveld-Giessendam verantwoording of over ontvangen bijdragen en de bestedingen.
6.7.
IT-beheersing Hardinxveld-Giessendam De betrouwbaarheid en continuIteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking is een terugkerend onderwerp bij onze controlewerkzaamheden en de rapportage van onze bevindingen. Onze werkzaamheden richten zich vooral op de IT-beheersingsmaatregelen die relevant zijn in het kader van onze opdracht voor het controleren van de jaarrekening. Wij benadrukken dat onze werkzaamheden zich niet richten op alle IT-risico's en -beheersingsmaatregelen, zoals bijvoorbeeld de risico's en beheersingsmaatregelen die voortvloeien uit cybercriminaliteit. In onze managementletter van 2022 hebben wij gerapporteerd over de IT-beheersing, waaronder ook de naleving van De Baseline informatiebeveiliging Overheid (B10). In onze managementletter noemden wij een aantal trends in IT en spiegelden wij de ITontwikkelingen binnen Hardinxveld-Giessendam aan deze trends. Voor onze bevindingen verwijzen wij hiernaar. Vanuit de door ons uitgevoerde werkzaamheden in het kader van de controle van de jaarrekening hebben wij geen significante tekortkomingen, risico's of aandachtspunten geconstateerd voor de betrouwbaarheid en continuIteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Wij concluderen dat de algemene IT-beheersmaatregelen, voor zover relevant voor de jaarrekeningcontrole van de gemeente Hardinxveld-Giessendam, toereikend zijn.
Wij verwijzen voor de aanbevelingen ter verbetering van de regionale automatiseringsomgeving, relevant voor de gemeente Hardinxveld-Giessendam, naar de "Regionale Managementletter 2022" d.d. 15 november 2022 die de accountant van de regio heeft opgesteld. Hierin staan aandachtspunten voor de gemeente HardinxveldGiessendam opgenomen ter verbetering van de logische toegangsbeveiliging, change management en continulteit.
6.8.
Verwerking van geconstateerde afwijkingen Tijdens de jaarrekeningcontrole zijn naar aanleiding van onze controle geen materiele correcties doorgevoerd. Onze controle heeft wel tot meerdere tekstuele en cijfermatige correcties geleid in de balans, de staat van de baten en lasten en in de toelichtingen van de jaarrekening 2022. Dit betroffen ook correcties zoals aanpassingen met betrekking tot presentatievereisten van het BBV en in de SiSa bijlage.
Inhoudelijk zijn er over de jaarrekening 2022 en de doorgevoerde correcties geen meningsverschillen geweest met uw organisatie.
Pagina 20
Naar aanleiding van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden resteren ongecorrigeerde fouten en onzekerheden. De afwijkingen inzake rechtmatigheid kunnen niet worden gecorrigeerd zoals toegelicht in paragraaf 6.4 van dit accountantsverslag. Onderstaande tabel geeft daarvan een
samenvatting. Getrouwheidsbevindingen werken ook door in de bevindingen voor rechtmatigheid. Betreft
Getrouwheid Fout
Rechtmatigheid
Onzekerheid
Fout
Begroting- en kredietoverschrijdingen meetellend voor het accountantsoordeel
€ 281.000
TOTAAL
C 281.000
Onzekerheid
Voor een goedkeurende controleverklaring is de maximaal toelaatbare fout op basis van de materialiteit € 557.000 voor fouten en voor onzekerheden € 1.671.000. Het totaal van de geconstateerde fouten op het gebied van rechtmatigheid blijft binnen de wettelijke
goedkeuringstolerantie, waardoor de strekking van de controleverklaring 2022 voor rechtmatigheid een goedkeuring is en goedkeurend voor getrouwheid.
7. Overige onderwerpen 7.1.
Naleving van wet- en regelgeving en frauderisicobeheersing Wij betrekken bij onze controlewerkzaamheden, overeenkomstig de voor ons geldende standaarden, de naleving van wet- en regelgeving en frauderisico's. Daarbij richten wij ons op risico's die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang in de jaarrekening.
Tegelijkertijd kan van ons niet verwacht worden dat elke in die context relevante overtreding van wet- en regelgeving of fraude door ons ontdekt wordt. Dat heeft onder andere te maken met het mogelijk opzettelijke karakter van dergelijke overtredingen en
fraude. Wij hebben op basis van onze controlewerkzaamheden de risicofactoren voor overtredingen van wet- en regelgeving en fraude geevalueerd. Frauderisicofactoren kunnen voortvloeien uit bijvoorbeeld leveranciersselectie, (contant) geldverkeer en misbruik/oneigenlijk gebruik van bedrijfsmiddelen van de gemeente. Onze controle heeft geen afwijkingen van wet- en regelgeving of aanwijzingen voor fraude
aan het licht gebracht. Hardinxveld-Giessendam heeft beleid dat gericht is op het systematisch identificeren en beheersen van deze risico's. Wij constateren dat er in de bedrijfsvoering belangrijke maatregelen zijn getroffen om dergelijke risico's te beheersen. Deze maatregelen bestaan hoofdzakelijk uit het toewijzen van taken en verantwoordelijkheden, het realiseren van functiescheiding, procedures, intern toezicht en externe controle.
Accountantsverslag 2022
Gemeente Hardinxveld-Giessendam
Pagina 21
Naar onze mening wordt het risico van (materiele) fraude en overtreding van wet- en regelgeving hierdoor aanzienlijk teruggebracht. Wij adviseren hierbij nog wet om als onderdeel van het risicomanagementsysteem periodiek een separate risicoanalyse op deze thema's uit te voeren en daarbij te evalueren of er voldoende beheersingsmaatregelen zijn getroffen. Zie verder paragraaf 7.2.1. Onze eigen controlewerkzaamheden hebben overigens geen relevante afwijkingen van wet- en regelgeving of aanwijzingen voor fraude aan het licht gebracht. Daarbij merken wij nog wet op dat van ons niet verwacht kan worden dat elke overtreding van wet- en regelgeving of fraude door ons ontdekt wordt. Dat heeft onder andere te maken met het mogelijk opzettelijke karakter van dergelijke overtredingen en fraude. Ingevolge onze beroepsregels, in het bijzonder hoofdstuk 240 van de Controle- en Overige Standaarden, dient de accountant bij de controle van de jaarrekening een aantal specifiek
genoemde procedures uit te voeren, gericht op het risico van fraude. Bij onze controle van de jaarrekening 2022 hebben wij geen aanwijzingen van fraude verkregen die wij op grond van deze regels aan u zouden moeten melden. In onze gesprekken met de organisatie is bevestigd dat er geen fraude heeft plaatsgevonden en ook geen vermoeden is van fraude.
7.2.
Verplichte rapportering door accountant over fraude en continuiteit in de
controleverklaring De controle van de jaarrekening van de gemeente Hardinxveld-Giessendam is aan te merken als een wettelijke controleopdracht. Dit impliceert dat wij in onze controleverklaring bij de jaarrekening 2022 rapporteren over fraude- en continufteitsrisico's die relevant zijn geweest bij het plannen en uitvoeren van onze controlewerkzaamheden. Daarbij geven wij aan hoe wij op deze risico's hebben ingespeeld. De rapportage van de accountant over fraude en continuiteit is in de basis geent op de verantwoording van frauderisicobeheersingsmaatregelen en de toelichting op de continditeitsverwachtingen in het jaarverslag. Uiteraard dient de inhoud van het jaarverslag ook op deze thema's proportioneel te zijn en een juiste en volledige voorstelling van zaken te geven.
Accountantsverslag 2022
Gemeente Hardinxveld-Giessendam
Pagina 22
7.2.1.
Fraude In de controleverklaring lichten wij toe dat Hardinxveld-Giessendam beschikt over een
actueel en geformaliseerd overkoepelend risicobeheersings- en controlesysteem specifiek gericht op het onderdeel fraude. De raad heeft de verantwoordelijkheid om toezicht te houden op de fraudebeheersing. Hardinxveld-Giessendam heeft beleid en treft waarborgen gericht op ontdekken en beperken van frauderisico's. Hierbij noemen wij onder meer de controles vanuit de VIC. Daarnaast beschikt Hardinxveld-Giessendam over M&O beleid. Voor de komende periode is een nadrukkelijke verankering van de fraudepreventie in de interne controle nodig, evenals verdere doorontwikkeling van de frauderisicoanalyse en het M&O beleid. Hiermee kunnen de belangrijkste frauderisico's periodiek worden geInventariseerd, geadresseerd en geevalueerd. Wij benadrukken dat wij met onze aanbevelingen vooral doelen op een praktische invulling en uitvoering, passend bij de grootte en de activiteiten van Hardinxveld-Giessendam en passend binnen uw beschikbare capaciteit en middelen. Naar aanleiding van de managementletter was
verankering in de (verbijzonderde) interne controle gepland voor de start van de jaarrekeningcontrole. Deze planning is niet gerealiseerd. Ons is medegedeeld dat dit nu voor het najaar van 2023 is gepland. Een specifiek aandachtspunt hierbij zijn nog de processen die zijn uitbesteed aan de
servicegemeente Dordrecht. Hierbij is het van belang dat in overleg met de servicegemeente invulling wordt gegeven aan de frauderisicoanalyse.
Meer informatie hierover is te vinden in de NBA -Brochure Verplichte rapportage over fraude en continuiteit in de controleverklaring bii de jaarrekening; wat betekent dit voor u als klant.
7.2.2.
Continufteit Naast rapportering over frauderisico's is rapportering over continuYteitsrisico's vanaf 2022 verplicht in de controleverklaring. Gemeente Hardinxveld-Giessendam heeft in de jaarstukken inzicht gegeven in de toekomstsverwachting van de gemeente. Gemeenten kennen als overheidsorgaan feitelijk geen risico van discontinuYteit. Wel bestaat het risico dat gemeenten (tijdelijk) hun financiele zelfstandigheid verliezen en een zogenoemde artikel 12 -status krijgen.
Gemeente Hardinxveld-Giessendam heeft voor de jaren 2023-2025 een sluitende begroting gepresenteerd. Dit is met name te danken aan de positieve ontwikkeling van het gemeentefonds. Voor het begrotingsjaar 2026 is uw gemeente uitgegaan van een daling van de algemene uitkering. Het begrotingssaldo voor 2026 is hierdoor fors negatief. De provincie heeft regulier repressief toezicht op gemeente Ha rdinxveld-Giessenda m.
7.3.
Onafhankelijkheid Het waken voor onze onafhankelijkheid is primair onze eigen (vaktechnische) verantwoordelijkheid. Daarvoor treffen wij — overeenkomstig onze standaarden en interne kwaliteitsprocedures — diverse maatregelen. Op basis van de uitvoering van deze maatregelen kunnen wij bevestigen dat wij de controleopdracht voor de jaarstukken van Hardinxveld-Giessendam op onafhankelijke wijze hebben kunnen uitvoeren en afronden.
Accountantsverslag 2022
Gemeente Hardinxveld-Giessendam
Pagina 23
Aanvullend daarop rapporteren wij u jaarlijks — voor uw beoordeling van onze
onafhankelijkheid — de werkzaamheden die door ons zijn verricht naast het controleren van financiele verantwoordingen en het uitoefenen van onze natuurlijke adviesfunctie. Met betrekking tot het verslagjaar 2022 hebben wij geen werkzaamheden verricht naast onze controlewerkzaamheden en de direct daaruit voortvloeiende advisering en de controle van een subsidieverantwoording op verzoek van de gemeente. Tot slot bevestigen wij dat geen sprake is van een langdurige betrokkenheid (zeven jaar
of meer) van een van de teannleden bij de controleopdracht voor HardinxveldGiessendam.
8. Slot Wij vertrouwen erop u met dit accountantsverslag voldoende te hebben geinformeerd
over onze controlebevindingen en u van dienst te zijn geweest met de vermelde ontwikkelingen en aanbevelingen.
Accountantsverslag 2022
Gemeente Hardinxveld-Giessendam
Pagina 24
. specifieke uitkering conform iSa-bijiage 2022
A16 B2
C32 C43 C55 C62
C75B D8 D14
E3 E20 G2
G2
G2A
G2A
G3
G3
G3
Bekostigingsregeling opvang ontheemden OekraIne Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen Regeling reductie energiegebruik woningen Aanpak energiearmoede Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire Regiodeals 3e tranche (SiSa tussen medeoverheden) Onderwijsachterstandenbeleid 20192022 (OAB) Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen Subsidieregeling sanering verkeerslawaai Regeling stimulering verkeersmaatregelen 2020-2021 Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2022 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T_gemeentedeel 2022 Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_totaal 2021 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden gebundelde uitkering Participatiewet_totaal 2021 Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2022 BBZ voOr 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB) gemeentedeel 2022 BBZ vOcir 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen
onzekerheid
omvang in euro's
fout/onzekerheid
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Gemeente Hardinxveld-Giessendam
Pavia 25
G4
kapitaalverstrekkingen BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2022 BBZ Oar 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in jaar T_gemeentedeel 2022 BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in jaar T_gemeentedeel 2022 Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004_totaal 2021 BBZ vciOr 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar 2021 (exclusief BOB)_totaal 2021 BBZ Oar 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in jaar 2021 (exclusief BOB)_totaal 2021 BBZ vOcir 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in jaar 2021 BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in jaar 2021 Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen Tozo 2